I C 1178/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka (...) Bank (...) S.A. w W. wniosła pozew przeciwko D. A. o zapłatę 3051,36 zł z tytułu umowy o kredyt odnawialny. Bank wypowiedział umowę z powodu braku spłaty. W toku postępowania bank ograniczył powództwo i wniósł o rozpoznanie sprawy na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, domagając się kwoty 2046,44 zł. Pozwany, ubezwłasnowolniony całkowicie z powodu schizofrenii, wniósł o oddalenie powództwa, zarzucając nieważność umowy z uwagi na wadę oświadczenia woli (art. 82 kc) oraz wygaśnięcie roszczenia o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia (art. 409 kc) z powodu konsumpcyjnego zużycia środków. Sąd, opierając się na prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 18 czerwca 2024r. (sygn. akt I C 1178/23), który stwierdził nieważność umowy kredytu, uznał, że kwestia ważności umowy została prawomocnie rozstrzygnięta i jest wiążąca na mocy art. 365 § 1 kpc. W związku z tym, powództwo oparte na nieważnej umowie kredytu podlegało oddaleniu. Sąd rozpoznał również ewentualne powództwo o bezpodstawne wzbogacenie. Powołując się na art. 409 kc, sąd stwierdził, że obowiązek zwrotu korzyści wygasł, ponieważ pozwany, ze względu na swój stan psychiczny (zaostrzenie schizofrenii, uzależnienie od hazardu, zażywanie narkotyków), zużył uzyskane środki w sposób konsumpcyjny i nieproduktywny, rozdając je lub wydając na noclegi i hazard, nie nabywając żadnych wartościowych rzeczy ani nie gromadząc oszczędności. Sąd podkreślił, że pozwany nie był wzbogacony, a jego działania były bezpośrednią przyczyną wniosku o ubezwłasnowolnienie. W konsekwencji, sąd oddalił również żądanie ewentualne. Kosztami postępowania obciążono stronę powodową.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących nieważności czynności prawnych z powodu choroby psychicznej (art. 82 kc), wygaśnięcia obowiązku zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia (art. 409 kc) w przypadku konsumpcyjnego zużycia środków przez osobę niezdolną do świadomego podejmowania decyzji, a także zakazu przedmiotowej zmiany powództwa w postępowaniu uproszczonym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pozwanego z ciężką chorobą psychiczną i ubezwłasnowolnieniem. Kluczowe jest ustalenie stanu psychicznego w chwili zawierania umowy oraz charakteru zużycia uzyskanych środków.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu zawarta przez osobę z chorobą psychiczną, która wpływa na zdolność świadomego i swobodnego powzięcia decyzji, jest nieważna na podstawie art. 82 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa kredytu zawarta przez osobę, która w chwili składania oświadczenia woli znajdowała się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli z uwagi na chorobę psychiczną, jest nieważna z mocy prawa.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na prawomocnym wyroku stwierdzającym nieważność umowy kredytu, zgodnie z którym pozwany D. A. w chwili zawierania umowy znajdował się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli z uwagi na chorobę psychiczną (schizofrenię).
Czy obowiązek zwrotu korzyści z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia wygasa na podstawie art. 409 kc, gdy wzbogacony zużył korzyść w sposób konsumpcyjny i nieproduktywny z powodu choroby psychicznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obowiązek zwrotu korzyści wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.
Uzasadnienie
Pozwany, ze względu na stan zdrowia psychicznego (zaostrzenie schizofrenii, uzależnienie od hazardu, zażywanie narkotyków), zużył uzyskane środki w sposób konsumpcyjny i nieproduktywny (noclegi, hazard, rozdawanie pieniędzy obcym), nie nabywając żadnych wartościowych rzeczy ani nie gromadząc oszczędności. W związku z tym nie był już wzbogacony, a obowiązek zwrotu wygasł na podstawie art. 409 kc.
Czy w postępowaniu uproszczonym dopuszczalna jest przedmiotowa zmiana powództwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 505(4) § 1 zd. 1 kpc wprowadza bezwzględny zakaz przedmiotowych zmian powództwa w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zakaz ten wyłącza dopuszczalność wszelkich zmian jakościowych (wystąpienie z nowym roszczeniem) i ilościowych żądania oraz jego podstawy faktycznej. Sąd umorzył postępowanie w zakresie ograniczenia powództwa, uznając je za dopuszczalne, ale rozpoznał pierwotne żądanie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Bank (...) S.A. w W. | spółka | powód |
| D. A. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. M. | osoba_fizyczna | opiekun prawny pozwanego |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakiegokolwiek powodu znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, jest nieważne.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 410 § 1
Kodeks cywilny
Przepisy art. 405–409 stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.
k.c. art. 410 § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
Obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.
Pomocnicze
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej.
k.p.c. art. 505(4) § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym niedopuszczalna jest przedmiotowa zmiana powództwa.
k.p.c. art. 203
Kodeks postępowania cywilnego
Cofnięcie pozwu.
k.p.c. art. 355
Kodeks postępowania cywilnego
Umorzenie postępowania.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 122 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zwrot kosztów należnych adwokatowi lub radcy prawnemu ustanowionemu z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umowy kredytu z uwagi na chorobę psychiczną pozwanego (art. 82 kc). • Wygaśnięcie obowiązku zwrotu korzyści z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia z powodu zużycia środków w sposób konsumpcyjny i nieproduktywny (art. 409 kc). • Związanie sądu prawomocnym orzeczeniem stwierdzającym nieważność umowy kredytu (art. 365 § 1 kpc).
Odrzucone argumenty
Roszczenie banku o zapłatę z tytułu niewykonania umowy kredytu (oddalone z uwagi na stwierdzoną nieważność umowy).
Godne uwagi sformułowania
stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli z uwagi na chorobę psychiczną • zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony • bezwzględny zakaz przedmiotowych zmian powództwa w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nieważności czynności prawnych z powodu choroby psychicznej (art. 82 kc), wygaśnięcia obowiązku zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia (art. 409 kc) w przypadku konsumpcyjnego zużycia środków przez osobę niezdolną do świadomego podejmowania decyzji, a także zakazu przedmiotowej zmiany powództwa w postępowaniu uproszczonym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pozwanego z ciężką chorobą psychiczną i ubezwłasnowolnieniem. Kluczowe jest ustalenie stanu psychicznego w chwili zawierania umowy oraz charakteru zużycia uzyskanych środków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak prawo chroni osoby z zaburzeniami psychicznymi, nawet w kontekście umów bankowych, podkreślając znaczenie świadomości i swobody woli przy zawieraniu zobowiązań. Pokazuje również, jak ważna jest prawomocność orzeczeń i ograniczenia proceduralne.
“Choroba psychiczna unieważniła umowę kredytową – bank musi uznać wyższość prawa nad zyskiem.”
Dane finansowe
WPS: 3051,36 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.