I C 1166/12

Sygn. akt I C 1166/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2012 r. Sąd Rejonowy w Zgorzelcu Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSR Agnieszka Wiercińska – Bałaga Protokolant Renata Bleichert po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2012 r. w Z. sprawy z powództwa E. M. przeciwko M. M. o zapłatę I. oddala powództwo II. zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt I C 1166/12 UZASADNIENIE Powód E. M. domagał się zasądzenia od pozwanej M. M. kwoty 2603,52 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty wraz z kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu żądania powód E. M. przytoczył, iż wyrokiem z dnia 30 stycznia 2012 r. w sprawie sygn. akt I C 111/11 Sąd Okręgowy w Poznaniu rozwiązał przez rozwód małżeństwo stron zawarte w Urzędzie Stanu Cywilnego w W. w dniu 12 sierpnia 2006 r., który to wyrok uprawomocnił się w dniu 23 marca 2012 r. Powód jeszcze przed zawarciem małżeństwa w dniu 28 maja 2006 r. zawarł umowę kredytu hipotecznego w związku z zakupem lokalu mieszkalnego w trakcie budowy. Po zawarciu związku małżeńskiego pozwana w dniu 24 kwietnia 2007 r. przystąpiła do długu powoda wynikającego z w/w umowy kredytowej, a następnie strony jako małżonkowie nabyły ze środków pochodzących z majątku wspólnego lokal mieszkalny położony w Komornikach przy ul. (...) . Po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego powód samodzielnie regulował zobowiązania wynikające z tej umowy kredytowej, podatek od nieruchomości, opłaty na rzecz zarządcy nieruchomości, dokonując płatności ze wspólnego rachunku bankowego stron założonego na potrzeby obsługi kredytu hipotecznego, a który to rachunek był wyłącznie zasilany przez powoda. Pozwana nie partycypowała w ponoszeniu związanych z tym kosztów obciążających ją jako współwłaściciela nieruchomości i współdłużnika. W okresie od kwietnia do dnia wniesienia pozwu powód samodzielnie spłacił wspólne zadłużenie stron w kwocie 5207,04 zł obejmujące: 4406,78 zł z tytułu spłaty rat kredytu, ubezpieczenia kredytu i ubezpieczenia na życie stanowiącego zabezpieczenie kredytu; 90 zł tytułem opłat za prowadzenie wspólnego rachunku bankowego, 73 zł z tytułu podatku od nieruchomości za 2012 r., 637,26 zł tytułem zaliczek na utrzymanie części wspólnych i koszty zarządu nieruchomością. Tym samym jego zdaniem przysługuje mu roszczenie regresowe wobec pozwanej o zapłatę połowy tych należności w kwocie 2603,52 zł. Przy czym pismem z dnia 14 sierpnia 2012 r. wezwał pozwaną do zapłaty tej kwoty, ale bezskutecznie. Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 24 września 2012 r. w sprawie sygn. akt I NC 935/12 Sąd Rejonowy w Zgorzelcu nakazał pozwanej M. M. aby zapłaciła powodowi E. M. kwotę 2603,52 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 14 września 2012 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 650 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Od powyższego nakazu zapłaty wniosła sprzeciw z zachowaniem ustawowego terminu pozwana M. M. (k 71-72), zaskarżając nakaz zapłaty w całości i wnosząc o oddalenie powództwa w całości. Pozwana zarzuciła, iż występując z niniejszym powództwem w istocie powód domaga się zaspokojenia roszczenia dotyczącego podziału majątku wspólnego, które wraz z całym podziałem majątku winno być rozpoznane w innym postępowaniu nieprocesowym o podział majątku wspólnego stron. Powód w piśmie procesowym z dnia 27.11.2012 r. (k 78) podtrzymał żądanie pozwu i podniósł, że zarzut pozwanej jest niezasadny, albowiem dług zaciągnięty w czasie trwania wspólności ustawowej i spłacony po ustaniu wspólności majątkowej może być rozliczony w postępowaniu o podział majątku, a jeśli takie postępowanie o podział majątku się toczy zgodnie z art.686 kpc w zw. z art.567§3 kpc tylko w tym postępowaniu. Natomiast zdaniem powoda samo roszczenie ma charakter obligacyjny i właściwy do jego dochodzenia jest tryb procesowy, będący w myśl art.13§1 kpc regułą postępowania , a ponadto żaden przepis nie wyłącza rozpoznawania przedmiotowego żądania w procesie, a w postępowaniu o podział majątku wspólnego orzeka się na zasadzie wyjątku. Powyższe ma także oparcie w §146 w zw. z §137 ust.1 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, które wprost przewidując możliwość zbiegu postępowania działowego z postępowaniem o wzajemne roszczenia z tytułu spłaconych długów nakazują Sądowi prowadzącemu postępowanie działowe zwrócić się o przekazanie mu sprawy, której przedmiotem jest rozliczenie długów. W dalszej kolejności powód wskazał, iż nie podlegają rozliczeniu między małżonkami wspólne długi spłacone ze środków pochodzących z ich majątku dorobkowego, a z kolei spłata długu ze środków pochodzących z majątku odrębnego ma znaczenie nakładów z majątku odrębnego na majątek wspólny i co do zasady może być rozliczona tylko w postępowaniu o podział majątku. Skoro zaś pomiędzy stronami nie toczy się postępowanie działowe, to żądane rozliczenie może nastąpić w niniejszym postępowaniu. Na rozprawie w dniu 12.12.2012 r. (protokół k 84) pozwana zarzuciła ponadto, iż powód zamieszkuje sam w lokalu mieszkalnym stron i w sposób wyłączny z niego korzysta uniemożliwiając jej zamieszkiwanie w tym lokalu. Wniosła także o zasądzenie na jej rzecz od powoda zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Małżeństwo stron tj. E. M. i M. M. zawarte w dniu 12 sierpnia 2006 r. i wpisane do księgi małżeństw Urzędu Stanu Cywilnego w W. za numerem (...) zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2012 r. w sprawie sygn. akt I C 111/11. Przedmiotowy wyrok uprawomocnił się w dniu 23 marca 2012 r. (dowód: wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 30.01.2012 r. i postanowienie z dnia 13.04.2012 r. w sprawie sygn. akt I C 111/11 k 8-9) W dniu 29 maja 2006 r. powód E. M. zawarł z Bankiem (...) Spółką Akcyjną w W. umowę o kredyt hipoteczny w kwocie 130560 zł indeksowany do franka szwajcarskiego po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna franka szwajcarskiego według tabeli Kursów W. Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu lub transzy. na nabycie prawa własności nieruchomości lokalowej budowanej przez dewelopera w Komornikach przy ul. (...) z okresem kredytowania 360 miesięcy, zgodnie z którą zobowiązał się spłacić kwotę kredytu we frankach szwajcarskich w 360 ratach miesięcznych poprzez potrącanie bezpośrednie przez bank należnych mu kwot z rachunku kredytobiorcy w banku nr (...) . Na zabezpieczenie kredytu kredytobiorca ustanowił hipotekę kaucyjną do kwoty 221952 zł na nieruchomości położonej w Komornikach przy ul. (...) , cesję na bank praw z polisy ubezpieczeniowej od ognia i innych zdarzeń losowych nieruchomości, na której ustanowiono hipotekę i cesję na bank praw z polisy ubezpieczeniowej na życie kredytobiorcy E. M. . Dnia 24 kwietnia 2007 r. M. M. i E. M. zawarli z Bankiem (...) Spółką Akcyjną w W. umowę przystąpienia do długu, na mocy której M. M. w celu zabezpieczenia kredytu w kwocie (...) ,57 franków szwajcarskich z tytułu kredytu udzielonego na podstawie umowy z 29.05.2006 r. w wysokości 130560 zł przystąpiła wobec banku do długu z tego kredytu wraz z odsetkami, prowizjami i opłatami, na co E. M. i Bank wyraził zgodę i zobowiązała się wobec Banku spłacić dług w tejże kwocie odpowiadając wobec banku jak kredytobiorca. (dowód: umowa o kredyt hipoteczny z 29.05.2006 r. k 10-12; umowa przystąpienia do długu z 24.04.2007 r. k 13) W dniu 27 czerwca 2007 r. E. M. i M. M. zawarli z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w L. umowę ustanowienia odrębnej własności lokalu i umowę sprzedaży, na podstawie której strony nabyły prawo własności lokalu nr (...) przy ul. (...) w Komornikach stanowiącego odrębną nieruchomość wraz z udziałem (...) części w nieruchomości wspólnej za środku stanowiące ich majątek wspólnej za cenę 130792 zł. (dowód: umowa z dnia 27.06.2007 r. k 14-17; odpis z księgi wieczystej nr (...) k 18-20) Strony są współposiadaczami rachunku bankowego nr (...) . W okresie od 30 kwietnia 2012 r. do 7 września 2012 r. powód dokonywał zasileń przedmiotowego rachunku. (dowód: zestawienie wpłat dokonanych przez powoda k 21) W okresie od 5 kwietnia 2012 r. do 5 września 2012 r. E. M. z rachunku bankowego nr (...) z tytułu spłaty rat kredytu, ubezpieczenia kredytu i ubezpieczenia na życie stanowiącego zabezpieczenie kredytu dokonał na rzecz Banku (...) spłaty w łącznej wysokości 4406,78 zł. (dowód: potwierdzenia wykonania operacji k 22-39) W okresie od 3 kwietnia 2012 r. do 3 września 2021 r. z rachunku bankowego nr (...) E. M. regulował opłaty za prowadzenie rachunku w wysokości po 15 zł miesięcznie, tj. łącznie 90 zł. (dowód: potwierdzenia wykonania operacji k 40-51) W dniu 30 marca 2012 r. E. M. zapłacił z rachunku bankowego nr (...) Urzędowi Gminy K. kwotę 73 zł tytułem podatku od nieruchomości za 2012 r. za lokal mieszkalny przy ul. (...) w Komornikach ustalonego decyzją Wójta Gminy K. z dnia 24 stycznia 2012 r. (dowód: potwierdzenie wykonania operacji k 52; decyzja w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2012 r. k 53) W okresie od 28 kwietnia 2012 r. do 3 września 2012 r. E. M. z rachunku bankowego nr (...) uiszczał na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. (...) w Komornikach opłaty po 110 zł miesięcznie. Wysokość opłat na poczet utrzymania i kosztów zarządu nieruchomością wspólną dla lokalu mieszkalnego stron wynosiła po 106,21 zł miesięcznie, tj. łącznie 637,26 zł. (dowód: zaświadczenia (...) sp. z o.o. z L. z 7.09.2012 r. k 54, 59; sprawozdanie z działalności zarządu wspólnoty mieszkaniowej za 2011 r. k 55-56; informacja z zebrania wspólnoty mieszkaniowej z 20.06.2012 r. k 57-58; potwierdzenia wykonania operacji k 60-65) Pismem z dnia 14 sierpnia 2012 r. powód wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 2194,84 zł w terminie do dnia 22.08.2012 r. (dowód: pismo powoda z 14.08.2012 r. wraz z potwierdzeniem nadania k 66) W lokalu mieszkalnym stron przy ul. (...) w Komornikach zamieszkuje wyłącznie powód, korzystający z tego lokalu z wyłączeniem pozwanej. (bezsporne) Strony do chwili obecnej nie dokonały podziału ich majątku dorobkowego. (bezsporne) Sąd zważył, co następuje: Za utrwalony w orzecznictwie i doktrynie należy uznać pogląd, iż dług zaciągnięty przez jednego z małżonków został zużyty na majątek wspólny i spłacony w okresie pomiędzy ustaniem wspólności majątkowej a podziałem majątku wspólnego, jak ma to miejsce w odniesieniu do zgłoszonego w niniejszej sprawie żądania powoda rozliczenia spłat kredytu hipotecznego zaciągniętego na zakup stanowiącego majątek wspólny stron lokalu mieszkalnego, czy zapłaty podatku od nieruchomości ustalonego decyzją z 24.01.2012 r. z terminem płatności pierwszej raty w dniu 15.03.2012 r., tj. okresie wspólności majątkowej, a których płatność nastąpiła już po ustaniu wspólności majątkowej, to taka spłacona należność przestaje być długiem i przekształca się w roszczenie o zwrot nakładów na rzecz tego małżonka, który dokonał zapłaty. Roszczenie takie podlega rozliczeniu na podstawie art.45 kro . (zob. postanowienie SN z 26.01.1972 r., sygn.. III CRN 477/71, opublik. w OSPiKA 1972, nr 9 poz. 174; postanowienie SN (7) z 5.12.1978 r., sygn. III CRN 194/78, opublik. w OSNC 1979, nr 11 poz.207; uzasadnienie in fine postanowienia SN z 11.03.2010 r., sygn.. IV CSK 429/09, LEX nr 678022; Antoni Górski, Komentarz do art.567 kpc teza 39, LEX el.2011; Janusz Gajda Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz , CH BECK Warszawa 2000 r., s.195) Stosownie do treści art. 31§1 kro z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Natomiast na podstawie art. 45§1 kro każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Każdy z małżonków może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności. Uznanie roszczeń jako rozliczeń dokonywanych na podstawie art. 45 kro ma tę konsekwencję, że są one rozliczane co do zasady w postępowaniu o podział majątku wspólnego. Nie ulegają one przedawnieniu, jednakże muszą być rozliczone najpóźniej w postępowaniu o podział majątku, co wynika z przepisów postępowania cywilnego, zwłaszcza odesłań do art. 618 § 3 kpc . Natomiast w aspekcie uznanie dopuszczalności rozliczeń między małżonkami z tytułu pozbawienia posiadania jedno z małżonków nad przedmiotami stanowiącymi składniki majątku wspólnego przez drugie z małżonków trafne jest stanowisko upatrujące w takich przypadkach możliwości żądania rozliczenia, jednakże sytuacje, w których jedno z małżonków pozbawia drugie posiadania składnika majątku wspólnego, który przynosi duże korzyści, a które wskutek zawładnięcia zasilają majątek osobisty małżonka, przekonują do słuszności tego zapatrywania. Z tym że w tych przypadkach jedynie doznanie szkody majątkowej może uzasadniać wystąpienie przez małżonka z roszczeniem przeciwko drugiemu małżonkowi (por. J. St. Piątowski, System prawa rodzinnego i opiekuńczego , Ossolineum 1985, s. 501; takie rozwiązanie dopuszcza też, choć w sytuacjach szczególnych, J. Pietrzykowski, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz , Warszawa 2003, s. 454). Podkreślić należy w tym miejscu, iż niedopuszczalne jest dokonywanie rozliczeń tych wydatków i nakładów, które wiążą się z utrzymaniem rodziny i zaspokajaniem jej normalnych potrzeb, chociażby zostały dokonane przez jednego z małżonków, zaś w odniesieniu do wydatków i nakładów powstałych po ustaniu wspólności majątkowej podlegają one rozliczeniu jedynie wówczas, gdy związane są z utrzymaniem składników majątku wspólnego w stanie niepogorszonym lub zwiększają jego wartość (zob. J. Pietrzykowski w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, Komentarz, Warszawa 2003, s. 448-451), zatem m.in. rozliczeniu nie będą podlegały koszty dostawy mediów do wspólnej nieruchomości tj. wody, energii elektrycznej, wywozu nieczystości oraz zakupu opału. Kwestię rozliczania długów zaciągniętych przez małżonków w okresie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej, a do tej kategorii z pewnością zaliczają się zobowiązania wynikające z umowy o kredyt hipoteczny z dnia 29.05.2006 r., do którego to długu na podstawie umowy z 24.04.2007 r. przystąpiła pozwana, jak też podatku od nieruchomości za 2012 r., reguluje art.45§2 kro w zw. z art.45§1 kro , dotyczący rozliczeń między małżonkami, ale już po ustaniu wspólności ustawowej. W przypadku bowiem gdy stosunki majątkowe pomiędzy małżonkami są poddane, jak w niniejszej sprawie, ustrojowi wspólności majątkowej, sięganie do unormowań zawartych w kodeksie cywilnym , w tym także do art.1034 kc , staje się dopuszczalne dopiero po dokonaniu podziału majątku wspólnego, wtedy dopiero bowiem zostają wyeliminowane następstwa prawne podlegania przepisom o wspólności ustawowej. Natomiast do długów związanych z majątkiem wspólnym i ciążących na obojgu małżonkach, które zostały spłacone z własnych środków przez jednego z małżonków po ustaniu wspólności majątkowej, a więc np. wynikających z kosztów utrzymania rzeczy wspólnych, np. opłaty za prowadzenie wspólnego rachunku bankowego czy kosztów zarządu nieruchomością wspólną i utrzymania lokalu należnych wspólnocie mieszkaniowej, art.45 kro nie ma zastosowania. Wzajemne rozliczenia małżonków w tym zakresie z tytułu spłacenia tych długów podlegają rozstrzygnięciu w postępowaniu o podział majątku wspólnego na podstawie art. 686 kpc w zw. z art.567§3 kpc . (zob. Marek Sychowicz w Kodeks rodzinny i opiekuńczy z komentarzem pod red. Kazimierza Piaseckiego, LexisNexis Warszawa 2002 r., s. 243; Janusz Gajda Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz , CH BECK Warszawa 2000 r., s.195) Powyższe unormowania wyłączają zatem w ocenie Sądu możliwość orzekania przez Sąd co do roszczeń zgłoszonych w przedmiotowym powództwie, albowiem może niewątpliwie być to przedmiotem orzekania przez Sąd dopiero przy podziale majątku wspólnego stron. Uznanie tych roszczeń jako rozliczeń dokonywanych na podstawie art.45 kro , czy też jako roszczeń w zakresie składnika majątkowego oznacza zatem, że są one rozliczane co do zasady w postępowaniu o podział majątku wspólnego, a zatem niedopuszczalne jest w tym zakresie orzekanie przez Sąd w toku niniejszego postępowania, skoro bezspornie podział majątku pomiędzy stronami do chwili obecnej nie został dokonany ( art. 567 §1 kpc ). Z tych względów powództwo podlegało oddaleniu. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98§1 i 3 kpc i uwzględniono przy tym wynagrodzenie adwokata w kwocie 600 zł ustalone na podstawie §6 pkt. 36 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r Nr 163, poz. 1348 ze zm.).