I C 115/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M. W. wystąpił do Sądu Rejonowego w Kaliszu z żądaniem usunięcia niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Chodziło o wykreślenie hipoteki przymusowej zwykłej w wysokości 21.376,85 zł na rzecz Skarbu Państwa – Pierwszego Urzędu Skarbowego w K., zabezpieczającej wierzytelność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2003. Powód argumentował, że zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, a hipoteka powinna zostać wykreślona. Powód powołał się również na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. (sygn. akt SK 40/12), który orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisu Ordynacji Podatkowej dotyczącego przedawnienia zobowiązań zabezpieczonych hipoteką. Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa, przyznając, że zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, ale wskazując na obowiązujący przepis Ordynacji Podatkowej (art. 70 § 8), który stanowi, że zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu, a jedynie mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki po upływie terminu przedawnienia. Sąd Rejonowy podzielił stanowisko powoda i orzekł o wykreśleniu hipoteki. Sąd uznał, że przepis art. 70 § 8 Ordynacji Podatkowej, podobnie jak jego poprzednik (art. 70 § 6), jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W związku z tym, sąd odmówił zastosowania tego przepisu, stwierdzając, że przedawnienie zobowiązania podatkowego skutkuje wygaśnięciem hipoteki, zgodnie z akcesoryjnością zabezpieczenia. Sąd zasądził również od pozwanego na rzecz powoda zwrot kosztów procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Ordynacji Podatkowej dotyczących przedawnienia zobowiązań zabezpieczonych hipoteką w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i zasady akcesoryjności hipoteki.
Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji lub sytuacji, gdy przepis o tożsamej treści jest stosowany mimo stwierdzonej niekonstytucyjności. Konieczność analizy konkretnego stanu faktycznego i brzmienia przepisów w danym okresie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy hipoteka przymusowa zabezpieczająca zobowiązanie podatkowe, które uległo przedawnieniu, podlega wykreśleniu z księgi wieczystej, jeśli przepis Ordynacji Podatkowej stanowi, że takie zobowiązania nie ulegają przedawnieniu, ale mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, hipoteka przymusowa zabezpieczająca przedawnione zobowiązanie podatkowe podlega wykreśleniu, ponieważ przepis Ordynacji Podatkowej zezwalający na egzekucję przedawnionych zobowiązań zabezpieczonych hipoteką jest niezgodny z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis art. 70 § 8 Ordynacji Podatkowej, podobnie jak jego poprzednik, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności przepisu o tożsamym brzmieniu z Konstytucją pozwala sądowi na odmowę zastosowania obowiązującego przepisu. Przedawnienie zobowiązania podatkowego skutkuje wygaśnięciem hipoteki z uwagi na akcesoryjność zabezpieczenia.
Czy sąd może odmówić zastosowania przepisu Ordynacji Podatkowej uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, nawet jeśli został on zmieniony, ale zachowuje tożsame brzmienie normy prawnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może odmówić zastosowania przepisu, który wyraża normę prawną uznaną przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodną z Konstytucją, nawet jeśli został on formalnie zmieniony, ale jego treść normatywna pozostała taka sama.
Uzasadnienie
Niezgodność z Konstytucją dotyczy normy prawnej, a nie jednostki redakcyjnej. Jeśli ustawodawca wprowadza regulację identyczną jak norma objęta wyrokiem Trybunału, dochodzi do tzw. oczywistej niekonstytucyjności, co uzasadnia odmowę zastosowania przepisu przez sąd.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. W. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa – Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
u.k.w.h. art. 10 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
W razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.
o.p. art. 70 § 8
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Sąd odmówił zastosowania tego przepisu z uwagi na jego niezgodność z Konstytucją.
Pomocnicze
u.k.w.h. art. 94
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wygaśnięcie zobowiązania podatkowego zabezpieczonego hipoteką spowodowało wygaśnięcie hipoteki.
o.p. art. 70 § 6
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Przepis w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998r. do 31 grudnia 2002r., uznany przez TK za niezgodny z Konstytucją.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 98 § 1-3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
u.k.s.s.c. art. 13 § c pkt 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Podstawa do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie zobowiązania podatkowego. • Niezgodność art. 70 § 8 Ordynacji Podatkowej z Konstytucją RP, potwierdzona orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych. • Akcesoryjność hipoteki względem wierzytelności.
Odrzucone argumenty
Obowiązywanie art. 70 § 8 Ordynacji Podatkowej, który wyłącza przedawnienie zobowiązań zabezpieczonych hipoteką.
Godne uwagi sformułowania
nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką (...) jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki • art. 70 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998r. do 31 grudnia 2002r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji • Sąd może odmówić jego zastosowania, tym bardziej, że niezgodność z Konstytucją dotyczy określonej normy prawnej, którą przepis wyraża, a nie jednostek redakcyjnych • Z oczywistą niekonstytucyjnością mamy bowiem do czynienia również wtedy, gdy ustawodawca zmienia co prawda kontrolowany przepis, ale nie usuwa stwierdzonej przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku niezgodności, stwarzając tylko pozory restytucji konstytucyjności. • Sąd ma obowiązek (...) zagwarantować realizację konstytucyjnych praw i wolności jednostki, co w tym wypadku oznacza odmowę zastosowania przez sąd art. 70 § 8 Konstytucji z uwagi na jego niezgodność z art. 64 ust. 2 Konstytucji
Skład orzekający
Michał Włodarek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji Podatkowej dotyczących przedawnienia zobowiązań zabezpieczonych hipoteką w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i zasady akcesoryjności hipoteki."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji lub sytuacji, gdy przepis o tożsamej treści jest stosowany mimo stwierdzonej niekonstytucyjności. Konieczność analizy konkretnego stanu faktycznego i brzmienia przepisów w danym okresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z przedawnieniem zobowiązań podatkowych i niezgodnością przepisów z Konstytucją, co ma istotne znaczenie praktyczne dla właścicieli nieruchomości obciążonych hipotekami zabezpieczającymi wierzytelności publicznoprawne.
“Czy hipoteka na Twojej nieruchomości może zniknąć, bo dług się przedawnił? Sąd mówi: TAK!”
Dane finansowe
WPS: 21 376,85 PLN
zwrot kosztów procesu: 1069 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.