I C 1123/23

Sygn. akt I C 1123/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 sierpnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Nakwaska-Szczepkowska Protokolant: sekretarz sądowy Oliwia Goliszewska-Miłosz po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2025 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. przeciwko Skarbowi Państwa - Prokuratorowi Regionalnemu w L. , Skarbowi Państwa - Prokuratorowi Okręgowemu w L. , Bankowi (...) S.A. z siedzibą w W. i (...) S.A. z siedzibą w W. o zapłatę I. oddala powództwo, II. zasądza od (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego: - po 15.017 (piętnaście tysięcy siedemnaście) zł na rzecz Banku (...) S.A. z siedzibą w (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. oraz - 15.000 (piętnaście tysięcy) zł na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Sędzia Agnieszka Nakwaska-Szczepkowska Sygn. akt I C 1123/23 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 20 grudnia 2023 r. (data nadania), skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Prokuratora Regionalnego w L. i Prokuratora Okręgowego w L. , Bankowi (...) S.A. z siedzibą w W. oraz (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. , powódka (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o zasądzenie na jej rzecz: 1. 
        od Skarbu Państwa – Prokuratora Regionalnego w L. , Skarbu Państwa – Prokuratora Okręgowego w L. oraz Banku (...) S.A. z siedzibą w W. kwoty 200.004,32 euro wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 3 listopada 2020 r. do dnia zapłaty, z zastrzeżeniem, że spełnienie tego świadczenia przez któregokolwiek z pozwanych zwalnia pozwanych ze zobowiązania wobec powódki; 2. 
        od pozwanych Skarbu Państwa – Prokuratora Regionalnego w L. , Skarbu Państwa – Prokuratora Okręgowego w L. oraz (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. kwoty 256.956,30 euro wraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 12 listopada 2020 r. do dnia zapłaty, z zastrzeżeniem, że spełnienie tego świadczenia przez któregokolwiek z pozwanych zwalnia pozwanych ze zobowiązania wobec powódki; 3. 
        solidarnie od pozwanych Skarbu Państwa – Prokuratora Regionalnego w L. , Skarbu Państwa – Prokuratora Okręgowego w L. , (...) Bank (...) S.A. w W. oraz Banku (...) S.A. z siedzibą w W. kwoty 1.134.407,91 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty. Powódka domagała się także zasądzenia od pozwanych solidarnie na jej rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że spółka (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. powstała w listopadzie 2018 r. w celu uruchomienia produkcji dodatków paszowych oraz suplementów dla zwierząt na bazie zeolitu – minerału sprowadzanego drogą kolejową z U. . W tym celu spółka weszła w porozumienie z Instytutem (...) w L. . Do przedsiębiorstwa powodowej spółki zostało wniesione aportem przedsiębiorstwo pod nazwą (...) sp. z o.o. , która od 2007 r. zajmowała się sprowadzaniem zeolitu na rynek polski i innych krajów Unii Europejskiej. (...) sp. z o.o. wniosła aportem zakład produkcyjny posiadający najwyższy stopień atestów w produkcji pasz. Spółka (...) sp. z o.o. , w celu uniknięcia podejrzeń, wyeliminowała w swojej działalności obrót gotówkowy, wszystkie transakcje dokonywane były przez rachunki bankowe. Mimo tego, na skutek zawiadomienia złożonego przez Generalnego Inspektora Informacji Finansowych, Prokuratura (...) w L. wszczęła postępowanie przygotowawcze, którego przedmiotem był niezgodny z prawem przepływ środków płatniczych pomiędzy podmiotami prawa handlowego, zakwalifikowany przez organy ścigania jako czyn zabroniony z art. 299 § 5 k.k. w zw. z art. 299 § 1 k.c. Już na początkowym etapie postępowania, postanowieniem z 4 maja 2020 r., Prokurator Okręgowy w L. dokonał blokady na okres 6 miesięcy, tj. do dnia 4 listopada 2020 r., rachunku bankowego prowadzonego w walucie euro, należącego do (...) sp. z o.o. prowadzonego w Banku (...) S.A. Dnia 15 maja 2020 r. wydano postanowienie o blokadzie kolejnego rachunku, również prowadzonego w euro, ale w banku (...) S.A. Zgromadzone na ww. rachunkach środki pieniężne zostały uznane za dowód rzeczowy w sprawie postanowieniami z 3 listopada 2020 r. i 12 listopada 2020 r., odpowiednio w kwotach 200.004,32 euro i 256.956,30 euro. Powyższe spowodowało zatrzymanie i nieprzekazanie do dyspozycji spółki środków pieniężnych na okres ponad 3 lat bez podstawy prawnej, co generowało po stronie spółki znaczne straty, utrudniając prowadzenie działalności gospodarczej. Spowodowało to m.in. konieczność redukcji zatrudnienia, spółka wycofała się z projektów badawczych, została zgłoszona do rejestrów, na podstawie których banki nie chcą otwierać rachunków bankowych, mimo że do dnia wniesienia pozwu żadnej z osób związanych ze spółką nie postawiono zarzutów. W zakresie roszczenia skierowanego przeciwko bankom – powódka wskazała, że przekazanie kwot znajdujących się na rachunkach spółki na rachunek Prokuratury Okręgowej w L. spowodowało naruszenie umów łączących powódkę z każdym z pozwanych banków. Działania Prokuratury oraz banków wywołały ponadto skutek w postaci utraty korzyści powodowej spółki w okresie od 2020 r. Fakt detencji środków spowodował niemożność pozyskania standardowo uzyskiwanego zysku przez spółkę, który w branży wynosił od 10 do 15%. Powódka wskazała, że w 2019 r. zyski spółki wynosiły 48.137.067,40 zł, w roku 2020 – jedynie 4.542.005,68 zł. W 2021 r. obroty wynosiły 4.689.235,50 zł, a w 2022 – 3.745.386,82 zł. Jako podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa powódka wskazała art. 417 § 1 k.c. Argumentowała, że działania organów ścigania, polegające na uznaniu za dowód rzeczowy środków finansowych zgromadzonych na rachunkach bankowych, podjęte zostały bez podstawy prawnej i stanowiło niezgodne z prawem działanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Postanowienia zostały wydane bez podstawy prawnej, a przetrzymywanie środków od listopada 2020 r. wywołało szkodę w majątku powódki w łącznej kwocie 456.960,62 euro i 1.134.407,91 zł. Odpowiedzialność pozwanych banków, jak wskazała powódka, wynika z wykonania powyższych postanowień prokuratorów wbrew obowiązkom wynikającym umów z powódką o prowadzenie rachunków bankowych. Banki nie dołożyły należytej staranności, wykonując postanowienia prokuratorów. Jako podmioty profesjonalne przed wykonaniem ww. czynności i przekazaniem pieniędzy miały obowiązek sprawdzić, czy przedmiotowe postanowienia miały swoje odzwierciedlenia w przepisach prawa. (ponownie wniesiony pozew w trybie art. 130 1a § 3 k.p.c. – k. 273-281v) W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa – Prokurator Regionalny w L. i Prokurator Okręgowy w L. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego Skarbu Państwa kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kosztów zastępstwa procesowego. Pozwany Skarb Państwa zaprzeczył, aby w wyniku bezprawnych działań władzy publicznej doszło do powstania jakiejkolwiek szkody majątkowej powódki. Zaznaczył, że zasadność zastosowania blokady wszystkich środków finansowych, znajdujących się na rachunkach bankowych należących do spółki, prowadzonych przez Bank (...) S.A. oraz (...) Bank (...) S.A. , potwierdzona została postanowieniem Sądu Okręgowego w L. , który utrzymał w mocy oba kwestionowane przez powódkę postanowienia prokuratorskie. Z kolei zaś postanowienia uznające środki pieniężne za dowody rzeczowe zostały utrzymane w mocy przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie. Przedmiotowe postępowanie jest w toku, a zatem roszczenia spółki są nie tylko bezzasadne, ale również przedwczesne. W ocenie pozwanego wszczęcie i prowadzenie śledztwa, w tym dokonanie blokady rachunków bankowych należących do (...) Sp. z o.o. , a następnie uznanie za dowody rzeczowe środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach, znajdowało pełne usprawiedliwienie w okolicznościach sprawy. Ponadto, przedmiotowe środki jako dowody rzeczowe są przechowywane na rachunku depozytowym, powodowa spółka nie utraciła ich prawa własności, a tym bardziej nie doszło do nabycia własności tych dowodów przez Skarb Państwa. Tym samym kwoty, jakich zasądzenia domaga się powódka (200.004,32 euro i 256.956,30 euro) nie odpowiadają jakiejkolwiek realnej szkodzie, bo spółka nie utraciła własności sum zdeponowanych na rachunkach bankowych. W zakresie żądania zapłaty 1.134.407,91 zł - kwota ta została przez powódkę ustalona w sposób dowolny i nie znajduje odzwierciedlenia w realiach społeczno-ekonomicznych funkcjonujących w czasie powstania rzekomej szkody po stronie powodowej spółki. (odpowiedź na pozew Skarbu Państwa – k. 571-582) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany Bank wskazał, że działał na podstawie postanowień wydanych przez organy do tego uprawnione – prokuraturę i na podstawie przepisów obowiązującego prawa, powołując się przy tym na art. 108 w zw. z art. 106 ustawy Prawo bankowe , które to wyłączają odpowiedzialność banku, który działał w dobrej wierze. Pozwany podniósł również zarzut przedawnienia roszczeń powódki, wskazując, że zgodnie z art. 731 w zw. z art. 118 k.c. roszczenia wynikające ze stosunku rachunku bankowego przedawniają się z upływem 2 lat. (odpowiedź (...) S.A. na pozew – k. 548-553) (...) Bank (...) S.A. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany Bank podniósł zarzut przedawnienia roszczeń w stosunku do niego. Nadto, powołał się na wyłączenie swojej odpowiedzialności na podstawie art. 91 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Zaznaczył, że Bank nie dopuścił się bezprawnego działania, a powódka nie wykazała również drugiej z przesłanek odpowiedzialności, tj. szkody – powodowa spółka nie utraciła żadnych środków pieniężnych, jedynie nie może nimi dysponować. (odpowiedź na pozew (...) Bank (...) S.A. – k. 607-609v) Na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2025 r. pełnomocnik powódki sprecyzował, że zdarzeniem szkodzącym, z tytułu którego spółka dochodzi naprawienia szkody od odniesieniu do Skarbu Państwa, jest wydanie przez Prokuratora dwóch decyzji o uznaniu środków na rachunkach za dowody rzeczowe. (protokół rozprawy z 5 sierpnia 2025 r. – k. 753-754 /skrócony/) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Spółka (...) sp. z o.o. powstała w 2018 r. w celu uruchomienia produkcji dodatków paszowych oraz suplementów dla zwierząt na bazie zeolitu – minerału sprowadzanego z U. . Pierwotnie siedzibą spółki był L. . Wspólnikiem spółki był D. P. . (okoliczności bezsporne bądź niezaprzeczone) (...) sp. z o.o. w dniu 21 listopada 2018 r. zawarła z Bankiem (...) S.A. z siedzibą w W. umowę kompleksowej obsługi rachunków bankowych. Na podstawie umowy Bank zobowiązał się do prowadzenia na rzecz spółki rachunku pomocniczego w walucie obcej o numerze (...) . (okoliczności bezsporne, umowa kompleksowej obsługi rachunków bankowych z 21.11.2018 r. – k. 137-137v) W dniu 30 kwietnia 2020 r. (...) sp. z o.o. zawarła z (...) Bank (...) S.A. umowę ramową dla firm. Bank zobowiązał się do prowadzenia rachunku pomocniczego w walucie euro o numerze (...) . (okoliczności bezsporne, umowa ramowa dla firm z 30.04.2020 r. – k. 138-139) W dniu 4 maja 2020 r. do Prokuratury Okręgowej w L. wpłynęło zawiadomienie Generalnego Inspektora Informacji Finansowej o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 299 § 1 i 5 k.k. przez wyłącznego udziałowca spółki (...) sp. z o.o. z siedzibą w L. – D. P. na kwoty nie mniejsze niż 4.121.854,35 zł, 11.913.560,90 EUR, 4.613.644,74 USD oraz 151.375,00 GBP. W tym samym dniu w Prokuraturze Okręgowej w L. wszczęto śledztwo o sygn. PO II Ds.28.2020 w sprawie zaistniałego w okresie od 10 grudnia 2018 r. do dnia 24 kwietnia 2020 r. w L. i innych nieustalonych miejscach – w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, przyjmowania i przekazywania przez osoby uprawnione działające w imieniu i na rzecz (...) sp. z o.o. , działające w porozumieniu z innymi osobami – środków płatniczych pochodzących z korzyści związanych z popełnieniem czynów zabronionych pod pozorem płatności za podpisane kontrakty i wystawione faktury – w celu udaremnienia lub znacznego utrudnienia stwierdzenia ich przestępnego pochodzenia lub miejsca umieszczenia w łącznych kwotach nie mniejszych niż 4.121.854,35 zł, 11.913.560,90 EUR, 4.613.644,74 USD oraz 151.375,00 GBP, tj. o czyn z art.. 299 § 5 k.k. w zw. z art. 299 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. Jednocześnie, postanowieniem z 4 maja 2020 r. w ww. sprawie Prokurator Prokuratury Rejonowej w L. delegowany do Prokuratury Okręgowej w L. na podstawie art. 86 ust. 9 i 10 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2019 r., poz. 1115 z późn. zm.) postanowił dokonać blokady na okres 6 miesięcy, tj. do dnia 4 listopada 2020 r., rachunku bankowego o numerze (...) prowadzonego w EUR, należącego do (...) Sp. z o.o. , prowadzonego w Banku (...) . Następnie, postanowieniem z dnia 15 maja 2020 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w L. delegowany do Prokuratury Okręgowej w L. na tej samej podstawie prawnej postanowił dokonać blokady na okres 6 miesięcy, tj. do dnia 14 listopada 2020 r., rachunku bankowego o numerze (...) prowadzonego w EUR, należącego do (...) Sp. z o.o. , prowadzonego przez (...) Bank (...) S.A. (okoliczności bezsporne, kopia postanowienia o wszczęciu śledztwa z dnia 4 maja 2020 r. – k. 584-585, kopia postanowienia o blokadzie rachunku z 4 maja 2020 r. – k.586-587v, kopia postanowienia o blokadzie rachunku z 14 maja 2020 r. – k. 588-590) Postanowieniem z 15 czerwca 2020 r. Sąd Okręgowy w L. w sprawie o sygn. akt IV Kp 1005/20, po rozpoznaniu zażaleń (...) sp. z o.o. na opisane wyżej postanowienia z 4 maja 2020 r. i 15 maja 2020 r. o blokadzie rachunków bankowych, postanowił utrzymać zaskarżone postanowienia w mocy. Sąd uznał, że uprawdopodobniono, iż (...) sp. z o.o. może być przedsiębiorstwem symulującym, dokonującym operacji finansowych wyłącznie dla nadania pozorów legalności przeprowadzanym transakcjom. Sąd podzielił stanowisko Prokuratora, że z zebranych danych dostatecznie wynika, iż blokada rachunków jest uzasadniona podejrzeniem popełnienia przestępstwa prania brudnych pieniędzy. Rachunki spółki (...) , której jedynym udziałowcem jest obywatel U. D. P. , zasilane były przez wpływ od podmiotu (...) (...) oraz podmiotów powiązanych z D. P. , tj. (...) LIMITED ze Z. oraz (...) ze S. , a tak pozyskane środki przekazywane były do (...) w H. i ponownie do ww. podmiotów w Z. i na S. . Podmioty unijne nie potwierdziły ponad 88% transakcji wskazywanych przez (...) , a powyższe wskazuje na podejrzenie, że transakcje przeprowadzone na rachunkach nie przedstawiają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, zaś transfer środków przez polskie rachunki bankowe miał na celu wydłużenie drogi przepływu środków w celu pozorowania transakcji handlowych. (postanowienie Sądu Okręgowego w L. , sygn. akt IV Kp 1005/20 – k. 591-594) Następnie, w sprawie PO II Ds. 28.2020 postanowieniem z 3 listopada 2020 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w L. delegowany do Prokuratury Okręgowej postanowił uznać za dowód rzeczowy środki pieniężne zgromadzone na rachunku: nr (...) prowadzonym w EUR w kwocie 200.004,32 EUR przez Bank (...) S.A. na rzecz (...) Sp. z o.o. , objęte blokadą na podstawie postanowienia z 4 maja 2020 r. Dowody te postanowiono przechowywać na rachunku bankowym sum depozytowych Prokuratury Okręgowej w L. , po uprzednim dokonaniu przelewu przez osobę uprawnioną z Banku (...) S.A. przed upływem terminu blokady, tj. do dnia 4 listopada 2020 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że z zebranego dotychczas materiału dowodowego wynika, że w okresie od 10 grudnia 2018 r. do 24 kwietnia 2020 r. na rachunku prowadzonym na rzecz (...) sp. z o.o. zaksięgowano podejrzane operacje finansowe, których charakterystyka wskazuje na podejrzenie popełnienia przestępstwa prania pieniędzy pochodzących z zysków związanych z nieujawnionym lub fikcyjnym handlem w obrocie międzynarodowym. Zasilenia rachunków stanowiły głównie środki płatnicze od podmiotów zarejestrowanych na U. oraz w N. . Na podstawie zgromadzonych informacji domniemywać można, że rachunek należący do (...) mógł mieć charakter przerzutowy i służył przede wszystkim do przetransferowania środków płatniczych pomiędzy podmiotami. Zaznaczono, że pełnomocnikiem trzech podmiotów, które dokonywały między sobą najwyższych kwotowo transakcji, pozostawał D. P. , udziałowiec (...) sp. z o.o. Wskazano też, że pomimo znacznego zaawansowania śledztwa i sukcesywnego realizowania czynności dowodowych, nie będzie możliwe merytoryczne zakończenie postępowania przygotowawczego do dnia 4 listopada 2020 r. ani też wydanie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym. Dlatego środki pieniężne objęte blokadą na wymienionych rachunkach, jako niewątpliwie pochodzące z przestępstwa, zgodnie z treścią art. 89 ust. 7 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, należało uznać za dowód rzeczowy do czasu wyjaśnienia wszystkich okoliczności. W dniu 12 listopada 2020 r. wydano analogiczne postanowienie w odniesieniu do drugiego rachunku bankowego - uznano za dowód rzeczowy środki pieniężne zgromadzone na rachunku nr (...) prowadzonym w EUR w kwocie 256.956,30 EUR przez (...) Bank (...) S.A. na rzecz (...) Sp. z o.o. , objęte blokadą na podstawie postanowienia z 15 maja 2020 r. i dowody te także postanowiono przechowywać na rachunku bankowym sum depozytowych Prokuratury Okręgowej w L. , po uprzednim dokonaniu przelewu przez osobę uprawnioną z (...) Bank (...) S.A. przed upływem terminu blokady, tj. do dnia 14 listopada 2020 r. W uzasadnieniu postanowienia powielono argumentację z postanowienia z dnia 3 listopada 2020 r. Powodowa spółka złożyła zażalenia na opisane wyżej postanowienia z 3 listopada 2020 r. i 12 listopada 2020 r. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2021 r. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie, w sprawie o sygn. akt II Kp 746/20, utrzymał zaskarżone postanowienia w mocy. (okoliczności bezsporne, postanowienie z dnia 3 listopada 2020 r. w przedmiocie uznania środków pieniężnych za dowód rzeczowy – k. 595-596v, postanowienie o sprostowaniu – k. 597-597v, postanowienie z dnia 12 listopada 2020 r. w przedmiocie uznania środków pieniężnych za dowody rzeczowe – k. 598-599v, postanowienie z dnia 8 stycznia 2021 r. – k. 600-603) Spółka (...) wielokrotnie podejmowała próby doprowadzenia do uchylenia postanowień o uznaniu środków finansowych zgromadzonych na jej rachunkach za dowody rzeczowe i występowała o zwrot zatrzymanych kwot. Każdorazowo Prokurator podtrzymywał dotychczasowe stanowisko, wskazując, że brak jest podstaw do zwrotu dowodów rzeczowych. (okoliczności niezaprzeczone, pismo z dnia 16.08.2022 r. – k. 140-142v, odpowiedź prokuratora z 12.09.2022 r. – k. 144, wniosek o uchylenie postanowienia w przedmiocie dowodów rzeczowych z dnia 7.11.2022 r. – k. 145v-148v, odpowiedź z  1.12.2022 r. – k. 149, wniosek z dnia 20.12.2022 r. – k. 152-153v, zażalenie z 23.01.2023 r. – k. 157-161v, zarządzenie o odmowie przyjęcia zażalenia z 23.02.2023 r. – k. 162-164, wniosek o zwrot środków z 11.08.2023 r. – k. 169-175v, odpowiedź z 15.09.2023 r. – k. 177, zażalenie na brak rozstrzygnięcia w przedmiocie dowodów rzeczowych – k. 178-181v, zarządzenie o odmowie przyjęcia zażalenia z dnia 20.10.2023 r. – k. 182-184) Pismem z dnia 28 lutego 2023 r., skierowanym do Skarbu Państwa – Prokuratora Regionalnego w L. , (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. wezwała do zapłaty na jej rzecz kwot: I. 
        200.004,32 euro wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 3 listopada 2020 r. do dnia zapłaty; II. 
        256.956,30 euro wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 12 listopada 2020 r. do dnia zapłaty; III. 
        845.369,48 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wezwania do dnia zapłaty. Spółka zarzuciła, że wydanie postanowień o uznaniu środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych spółki za dowody rzeczowe nastąpiło bez podstawy prawnej. Zdaniem spółki, środki pieniężne na rachunku nie są przedmiotem materialnym i fizycznym, który mógłby być uznany za dowód rzeczowy. Środki zgromadzone na rachunkach nie mają cech dowodu rzeczowego w rozumieniu art. 86 ust. 13 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy, gdyż nie istnieją jako rzeczy, a są wyłącznie zapisami w systemie informatycznym. (wezwanie – k. 461-463v) Pismami z dnia 17 kwietnia 2023 r. (...) Sp. z o.o. wezwała: - Bank (...) S.A. z siedzibą w W. do zwrotu kwoty 200.004,32 euro wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 3 listopada 2020 r. do dnia zapłaty, (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. do zwrotu kwoty 256.956,30 euro wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 12 listopada 2020 r. do dnia zapłaty. (wezwanie – k. 468-469v, wezwanie – k. 473-474v) Spółka skierowała zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przez funkcjonariuszy publicznych – prokuratorów Prokuratury Okręgowej w L. i Regionalnej w L. przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. Po umorzeniu postępowania przygotowawczego (...) sp. z o.o. skierowała subsydiarny akt oskarżenia przeciwko dwóm prokuratorom oraz wniosek o wyrażenie zgody na pociągnięcie ich do odpowiedzialności karnej. Sprawa zarejestrowana została w Sądzie Rejonowym Lublin-Zachód w L. pod sygn. akt IV K 919/24. Sąd Najwyższy (Izba Odpowiedzialności Zawodowej) w dniu 3 kwietnia 2025 r. podjął uchwałę o odmowie zezwolenia na pociągnięcie ww. prokuratorów do odpowiedzialności karnej. (okoliczności bezsporne, kopia subsydiarnego aktu oskarżenia – k. 711-717, wyciąg z uchwały SN z 03.04.2025 r. – k. 753 i n.) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dowodów z dokumentów, przy czym podkreślenia wymaga, że ich treść korespondowała z twierdzeniami stron. W zasadniczej części okoliczności faktyczne nie były między stronami sporne. Przesłuchanie stron było w tej sprawie zbędne, dowód ten nie mógł dostarczyć Sądowi danych istotnych dla oceny zasadności powództwa. Sąd pominął też wnioski o załączenie dokumentów z akt innych postępowań, w tym wniosek powódki zawarty w pkt. IX pozwu – o zwrócenie się do Prokuratury (...) w L. o nadesłanie akt postępowania karnego prowadzonego pod sygn. (...) . Sąd dysponował kopiami wszystkich istotnych w tej sprawie decyzji procesowych i innych dokumentów, których autentyczność nie była kwestionowana. W istocie spór dotyczył nie treści owych dokumentów, a tego, czy istniała podstawa prawna wydania postanowień o uznaniu środków spółki zgromadzonych na rachunkach bankowych za dowody rzeczowe – spór w głównej mierze koncentrował się zatem na kwestiach prawnych, nie faktycznych. Znamienne przy tym, że powódka wprost przyznała, że nie ma możliwości samodzielnego uzyskania dostępu do akt (...) i dopiero po ich załączeniu do akt tej sprawy może wskazać dokumenty, co do których wnosić będzie o przeprowadzenie z nich dowodu. W sytuacji jednak, gdy postępowanie przygotowawcze pozostaje w toku, dążenie do załączenia akt tego postępowania do sprawy cywilnej stanowi w istocie próbę uzyskania dostępu do materiałów niejawnych, a w efekcie zmierza do ominięcia przepisów procedury karnej. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Powódka domagała się w niniejszym postępowaniu naprawienia szkody, którą wyrządzić miał w jej majątku Skarb Państwa – Prokuratura Regionalna w L. i Prokuratura Okręgowa w L. oraz banki – Bank (...) S.A. i (...) S.A. Podstawy prawnej odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa powódka upatrywała w treści art. 417 § 1 k.c. , wskazując na bezprawne działanie władzy publicznej – Prokuratury Okręgowej w L. , polegające na wydaniu bez podstawy prawnej postanowień o uznaniu za dowody rzeczowe środków pieniężnych zgromadzonych na dwóch rachunkach prowadzonych na rzecz powodowej spółki. W odniesieniu zaś do pozwanych banków powódka dochodziła roszczeń w reżimie odpowiedzialności kontraktowej, powołując się na nienależyte wykonanie zawartych z tymi bankami umów o prowadzenie rachunków bankowych. W pierwszej kolejności odnieść należało się do kwestii odpowiedzialności Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 417 § 1 k.c. : Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Artykuł 417 k.c. stanowi realizację na płaszczyźnie ustawowej wyrażonej w art. 77 ust. 1 Konstytucji RP zasady odpowiedzialności państwa i jednostek samorządu terytorialnego za szkody wyrządzone niezgodnymi z prawem działaniami i zaniechaniami o charakterze władczym (w sferze imperium). Treść komentowanego przepisu opiera się na założeniu, że podmiot sprawujący władzę, a nie obywatel, powinien ponosić ekonomiczne konsekwencje niewłaściwego wykonania tej władzy (P. Sobolewski [w:] W. Borysiak {red.}, Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 33, 2024, art. 417). Dalej należało zauważyć, że art. 417 k.c. wyraża ogólną formułę deliktu władzy publicznej, natomiast dalsze przepisy kodeksu cywilnego dotyczące odpowiedzialności za bezprawne działania lub zaniechania w sferze imperium mają charakter legi speciali , określając szczególne, odmienne od art. 417 k.c. , przesłanki odpowiedzialności za bezprawne wydanie albo niewydanie aktu normatywnego (bezprawie legislacyjne), orzeczenia sądowego lub decyzji administracyjnej ( art. 417 1 k.c. ). Podkreślenia wymaga, że w okolicznościach tej sprawy nie znajdował zastosowania art. 417 1 k.c. W art. 417 1 § 2 k.c. jako zdarzenia szkodzące wymieniono: wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji. Zarówno „orzeczenie”, jak i „decyzja” są to pojęcia prawne i nie ma podstaw, aby nadawać im na tle art. 417 1 § 2 k.c. inne (szersze) znaczenie. Powódka upatrywała źródła swojej szkody w wydaniu przez Prokuratora postanowień o uznaniu środków na kontach za dowody rzeczowe. Postanowienia te nie zaliczają się do kategorii prawomocnych orzeczeń, o których mowa w art. 417 1 § 2 k.c. choćby z tej tylko przyczyny, że nie pochodziły od sądu. Na gruncie reżimu odpowiedzialności deliktowej art. 417 1 § 2 k.c. wprowadza dodatkową – w stosunku do art. 417 § 1 k.c. - przesłankę odpowiedzialności podmiotów władzy publicznej w postaci prejudykatu. Przepis ten nie powinien być zatem poddawany wykładni rozszerzającej. Odwołanie się do normy art. 417 1 § 2 k.c. przez analogię, pomimo braku wydania w stosunku do powódki orzeczenia sądowego, także nie znajdowałoby uzasadnienia. Nie było zatem podstaw, aby sięgać do tej regulacji szczególnej, a zastosowanie znajdował przywołany wyżej art. 417 § 1 k.c. (por. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2013 r., V CSK 348/12, Legalis; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 9 lutego 2022 r., I ACa 1098/21, Legalis). Powódka była zobowiązana zatem wykazać jedynie trzy przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, to jest: 1) bezprawne działanie bądź zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, 2) szkodę) oraz 3) związek przyczynowy pomiędzy tymi dwoma. W ocenie Sądu, nie sposób przypisać działaniom Prokuratury Okręgowej w L. bezprawności. Powódka jako działanie szkodzące wskazała wydanie postanowień z 3 listopada 2020 r. i 12 listopada 2020 r. o uznaniu za dowód rzeczowy środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach prowadzonych przez pozwane Banki, w kwotach 200.004,32 euro i 256.956,30 euro. Powódka nie kwestionowała wcześniejszych postanowień o zablokowaniu środków na rachunkach. Powódka wskazywała, że działanie organów ścigania, polegające na uznaniu środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych za dowód rzeczowy nie miało podstawy prawnej, powołując się przy tym na treść uchwały Sądu Najwyższego z 13 października 2021 r., sygn. akt I KZP 1/21 (Legalis), w której Sąd Najwyższy uznał, że środki zgromadzone na rachunku bankowym nie mają cech dowodu rzeczowego w rozumieniu art. 86 ust. 13 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2020 r. poz. 971), gdyż nie istnieją jako rzeczy, a są wyłącznie zapisami w systemie informatycznym. Powyższa uchwała została krytycznie przyjęta przez część doktryny (glosy M. Kurowskiego, Prok.i Pr. 2022/2/131-142, J. Dużego, Prok.i Pr. 2022/4/157-164, G. Kasickiego, PS 2022/11-12/202-210), natomiast stała się przyczynkiem do zmian legislacyjnych. Już w ustawą z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z powołaniem Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości (Dz.U. poz. 2447) wprowadzono art. 236b k.p.k. , obowiązujący od 12 stycznia 2022 r. Przepis ten stanowi: § 1. Rzeczą lub przedmiotem w rozumieniu przepisów niniejszego rozdziału są również środki na rachunku. § 2. Postanowienie w przedmiocie dowodów rzeczowych może dotyczyć środków na rachunku, jeżeli zostały zatrzymane jako dowód w sprawie. Dokonując opisanej wyżej zmiany legislacyjnej, ustawodawca w istocie usankcjonował wykształconą w postępowaniach przygotowawczych praktykę, polegającą na uznawaniu środków pieniężnych zablokowanych na rachunku bankowym za dowody rzeczowe w celu zapobieżenia ich utracie po zakończeniu dopuszczalnego okresu blokady. Jakkolwiek Sąd Najwyższy w przywołanej wyżej uchwale w sprawie I KZP 1/21, a także w kolejnej uchwale - z dnia 9 listopada 2021 r. w sprawie I KZP 3/21 (Legalis) dopuszczalność tej praktyki w sposób jednoznaczny zanegował, to nie budzi wątpliwości, że takie działania prokuratorów, oparte na szerokiej definicji dowodu rzeczowego, były podejmowane stosunkowo często także przed wprowadzeniem art. 236b k.p.k. Sąd Najwyższy zwrócił na to uwagę w uzasadnieniach ww. uchwał i jako rozwiązanie, mające stanąć naprzeciw potrzebom organów ścigania, wskazał konieczność wprowadzenia zmian legislacyjnych. Konkludując, przed wydaniem uchwały w sprawie I KZP 1/21 opisana wyżej wykładnia przepisów procedury karnej, dopuszczająca uznanie środków pieniężnych na rachunku bankowym za dowód rzeczowy, była stosowana przez organy ścigania. Dopiero wyrażenie przez Sąd Najwyższy stanowiska w sprawie I KZP 1/21, negującego prawidłowość tej praktyki, sprawiło, że dopuszczalność tych działań została poddana w wątpliwość. Postanowienia wydane w odniesieniu do środków pieniężnych powodowej spółki zgromadzonych na dwóch rachunkach bankowych wymienionych w pozwie, uznające owe środki za dowody rzeczowe, zapadły odpowiednio 3 listopada 2020 r. i 12 listopada 2020 r., zatem prawie rok przed wydaniem uchwały w sprawie I KZP 1/21. Mając na uwadze obowiązującą w tamtym czasie wykładnię przepisów k.p.k. dotyczących dowodów rzeczowych, działania Prokuratury w ww. zakresie nie mogą być uznane za bezprawne. Nie sposób przecież uznać, że powszechna w postępowaniach przygotowawczych do czasu wydania uchwały z 13 października 2021 r. praktyka uznawania środków na rachunkach bankowych za dowody rzeczowe na skutek zanegowania jej przez Sąd Najwyższy, automatycznie winna być uznana za stanowiącą podstawę do formułowania roszczeń odszkodowawczych w odniesieniu do zdarzeń sprzed podjęcia wskazanej uchwały. Znamienne też, że powód w swojej argumentacji zdaje się pomijać fakt, że kwestia zasadności i prawidłowości wydania postanowień z 3 listopada 2020 r. i 12 listopada 2020 r. o uznaniu zgromadzonych na rachunkach bankowych środków pieniężnych za dowody rzeczowe, była przedmiotem kontroli sądowej. Spółka zaskarżyła oba postanowienia prokuratora, podobnie jak wcześniejsze postanowienia o zablokowaniu rachunków, i we wszystkich wypadkach sąd utrzymał w mocy postanowienia prokuratorskie. Wypada zauważyć, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. według stanu na listopad 2020 r. z 2020 r. poz. 971), wstrzymanie transakcji lub blokada rachunku upadały, jeżeli przed upływem 6 miesięcy od dnia wydania postanowienia, w przedmiocie wstrzymania transakcji lub blokady rachunku, nie zostanie wydane postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym lub postanowienie w przedmiocie dowodów rzeczowych (art. 89 ust. 7). Rachunki powodowej spółki zostały zablokowane postanowieniami z 4 maja 2020 r. i 15 maja 2020 r. W razie braku wydania kwestionowanych w tej sprawie postanowień o uznaniu środków na rachunkach za dowody rzeczowe, środki te zostałyby zwolnione do dyspozycji powodowej spółki, pomimo toczącego się nadal złożonego postępowania dowodowego w ramach postępowania przygotowawczego dotyczącego podejrzenia popełnienia czynów zabronionych na ogromną skalę. Z tych przyczyn Sąd doszedł do przekonania, że przesłanka bezprawności działania władzy publicznej nie została w sprawie wykazana. W ocenie Sądu powódka nie udowodniła także poniesienia szkody, mającej wynikać z działań Skarbu Państwa. W prawie cywilnym szkoda majątkowa rozumiana jest jako różnica między stanem majątkowym poszkodowanego istniejącym a stanem hipotetycznym, jaki istniałby, gdyby zdarzenie wywołujące szkodę nie nastąpiło ( art. 361 § 2 k.c. ). Zobowiązany do odszkodowania ponosi przy tym odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W okolicznościach tej sprawy nie sposób zaaprobować stanowiska powódki co do tego, że poniosła ona szkodę rzeczywistą w wysokości wartości zabezpieczonych środków pieniężnych znajdujących się uprzednio na jej rachunkach bankowych. Powodowa spółka pozostaje bowiem właścicielem owych środków pieniężnych do czasu ewentualnego orzeczenia ich przepadku, a pozbawiona została jedynie możliwości dysponowania nimi – co samo w sobie szkody nie stanowi. Natomiast wykazanie poniesienia przez powódkę szkody będącej skutkiem braku dostępu do owych funduszy i w efekcie braku obracania nimi, wymagałoby przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego. Biegły na podstawie danych co do dotychczasowych obrotów spółki, mając na uwadze przedmiot jej działalności i sposób jej prowadzenia, a także czynniki obiektywne, mające wpływ na funkcjonowanie niemal wszystkich przedsiębiorstw w Polsce w postaci epidemii COVID, a następnie wojny na U. , mógłby ocenić, czy spółka mogła osiągnąć zysk dzięki obracaniu kwotami znajdującymi się na rachunkach bankowych gdyby nie wydano postanowień z 3 listopada 2020 r. i 12 listopada 2020 r. Takiej inicjatywy dowodowej powódka jednak nie wykazała, ograniczając się jedynie do podania twierdzeń cod o spodziewanych zysków, opartych na własnych szacunkach. Mając powyższe na uwadze, powództwo wobec Skarbu Państwa – Prokuratora Regionalnego w L. i Prokuratora Okręgowego w L. podlegało oddaleniu w całości. W zakresie roszczeń skierowanych przeciwko bankom – Bankowi (...) S.A. i (...) S.A. również należało ocenić je jako bezzasadne, a dodatkowo częściowo jako przedawnione. Powódka wyraźnie zaznaczyła, że dochodzi od banków naprawienia szkody w reżimie odpowiedzialności kontraktowej – w związku z nienależytym wykonaniem zawartych ze spółką umów (umowy o prowadzenie rachunku bankowego oraz umowy ramowej). Powódka zarzuciła, iż banki - pomimo przedłożenia przez organy ścigania nie mających podstawy prawnej postanowień o uznaniu środków zgromadzonych na rachunkach bankowych spółki za dowody rzeczowe – wykonały te postanowienia, przekazując środki pieniężne na rachunki Skarbu Państwa. Nie sposób zgodzić się z taką argumentacją powódki. Postanowienia z 3 i 12 listopada 2020 r. wydane zostały w toku prowadzenia postępowania przygotowawczego, przez upoważniony do tego organ ścigania – prokuratora. Nie można twierdzić, że banki nie dochowały należytej staranności w zakresie wykonania umów zawartych z powódką przez to, że ich pracownicy zastosowali się do postanowień prokuratora. Nawet gdyby dział prawny któregoś z pozwanych banków już wówczas reprezentował w kwestii uznawania środków zgromadzonych na rachunkach bankowych za dowody rzeczowe stanowisko zbieżne z tym zajętym przez Sąd Najwyższy w sprawie I KZP 1/21 niemalże rok po wydaniu kwestionowanych postanowień, nie mogłoby to stanowić podstawy odmowy wykonania przez bank owych postanowień. Nie należy bowiem do podmiotów prawa prywatnego weryfikacja prawidłowości działania organów ścigania. Służą do tego odpowiednie środki odwoławcze i nadzorcze przewidziane przede wszystkim w przepisach kodeksu postępowania karnego . Powodowa spółka ze środków tych korzystała, dążąc do podważenia postanowień prokuratorskich, jednak bez sukcesu. Wypada też zauważyć, że zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe , bank jest obowiązany przeciwdziałać wykorzystywaniu swojej działalności dla celów mających związek z przestępstwem, o którym mowa w art. 165a lub art. 299 kodeksu karnego . Stosownie natomiast do art. 108 tej ustawy, bank nie ponosi odpowiedzialności za szkodę, która może wyniknąć z wykonania w dobrej wierze obowiązków określonych w art. 106 ust. 1 . Podobnie, art. 91 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu stanowi, że wykonanie przez instytucję obowiązaną obowiązków, o których mowa w art. 86, art. 87 i art. 89 tej ustawy, nie powoduje odpowiedzialności dyscyplinarnej, cywilnej, karnej ani innej określonej odrębnymi przepisami. W konsekwencji brak było podstaw do przyjęcia, że pozwane banki naruszyły ciążące na nich obowiązki lub działały z naruszeniem prawa. Wykonując postanowienia organów ścigania, działały one w granicach obowiązującego porządku prawnego oraz w dobrej wierze, realizując ustawowy obowiązek przeciwdziałania wykorzystywaniu systemu finansowego do celów przestępczych i nie mogą ponowić odpowiedzialności za ewentualną szkodę powódki z tego wynikłą. Niezależnie od powyższego, aktualne pozostają także w odniesieniu do roszczeń skierowanych przeciwko pozwanym bankom rozważania dotyczące nie wykazania przez powódkę szkody. Nadto, zgodnie z art. 731 zd. 1 k.c. roszczenia wynikające ze stosunku rachunku bankowego przedawniają się z upływem lat dwóch. Ten skrócony w stosunku do zasad ogólnych termin przedawnienia należy odnosić także do roszczeń odszkodowawczych dochodzonych z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. W okolicznościach tej sprawy, w zakresie, w jakim powódka utożsamiała swoją szkodę z przelaniem środków znajdujących się na zablokowanych rachunkach bankowych na rachunki Skarbu Państwa w wykonaniu postanowień z 3 listopada 2020 r. i 12 listopada 2020 r., termin dwuletni liczony od dat wymagalności podanych w pozwie (odpowiednio 3 listopada i 12 listopada 2020 r.) upłynął z końcem 2022 r. Mając powyższe na uwadze powództwo podlegało oddaleniu w całości, o czym Sąd orzekł w pkt. I wyroku. O kosztach Sąd orzekł w pkt. II wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i art. 99 k.p.c. stosownie do zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Na koszty procesu po stronie pozwanych: Banku (...) S.A. z siedzibą w W. oraz (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. złożyły się koszty zastępstwa procesowego w wysokości po 15.000 zł (stosownie do § 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie - Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych - Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.) oraz po 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa. Koszty procesu po stronie pozwanego Skarbu Państwa ograniczały się do 15.000 zł (§ 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych), którą to kwotę należało zasądzić na rzecz Prokuratorii Generalnej Rzeczpospolitej Polskiej, stosownie do treści art. 32 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej tj. z dnia 28 lipca 2024 r. (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1192). Od zasądzonych kosztów procesu każdemu z pozwanych należały się odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty na podstawie art. 98 §1 1 k.p.c. Sędzia Agnieszka Nakwaska-Szczepkowska