I C 1102/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie I. F. i K. F. wystąpili z pozwem przeciwko (...) Bank S.A. z siedzibą we W., domagając się ustalenia nieważności umowy kredytu hipotecznego z dnia 15 grudnia 2006 r. oraz zasądzenia kwoty 95.735,86 zł wraz z odsetkami. Ewentualnie, powodowie domagali się ustalenia bezskuteczności postanowień umowy dotyczących indeksacji i zapłaty kosztów procesu. Jako podstawę swoich żądań wskazali sprzeczność zakwestionowanych postanowień umownych z ustawą Prawo bankowe i kodeksem cywilnym, a także z zasadami współżycia społecznego, argumentując, że bank miał dowolność w ustalaniu kursu waluty, co naruszało ich interesy. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa, twierdząc, że umowa jest prawidłowa, a zarzuty powodów bezzasadne. Sąd Okręgowy w Olsztynie, po analizie materiału dowodowego, ustalił stan faktyczny, zgodnie z którym powodowie zawarli umowę jako konsumenci. Sąd uznał, że klauzule umowne dotyczące mechanizmu indeksacji kredytu, odwołujące się do tabel kursów banku, nie zostały indywidualnie uzgodnione z powodami i kształtowały ich prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy. W związku z tym, postanowienia te zostały uznane za niedozwolone (abuzywne) i tym samym niewiążące powodów. Jednakże, sąd oddalił główne żądanie ustalenia nieważności całej umowy, powołując się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Sądu Najwyższego, zgodnie z którym wyeliminowanie abuzywnych postanowień nie musi prowadzić do upadku całej umowy, jeśli pozostała jej część może funkcjonować samodzielnie. W tym przypadku, umowa została uznana za ważny kredyt w złotych polskich, z oprocentowaniem opartym na stawce LIBOR i marży banku. W konsekwencji, oddalono również żądanie zapłaty wywodzone z nieważności umowy. Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powodów zwrot kosztów procesu w kwocie 11.817,00 zł.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych opartych na tabelach kursów banku oraz zasady dalszego funkcjonowania umowy po wyeliminowaniu takich klauzul.
Dotyczy umów kredytów hipotecznych indeksowanych do waluty obcej, zawartych z konsumentami przed zmianami w prawie bankowym, gdzie mechanizm ustalania kursu był nieprzejrzysty i pozostawiał swobodę bankowi.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu hipotecznego dotyczące mechanizmu indeksacji do waluty obcej, oparte na tabelach kursów banku, są niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te są niedozwolone, ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem, kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, a bank miał swobodę w ustalaniu kursu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule indeksacyjne odwołujące się do tabel kursów banku nie były indywidualnie negocjowane, dawały bankowi swobodę w ustalaniu kursu, co naruszało dobre obyczaje i interesy konsumenta. Brak przejrzystości mechanizmu ustalania kursów przez bank stanowił podstawę do uznania ich za abuzywne.
Czy umowa kredytu bankowego zawierająca niedozwolone postanowienia dotyczące indeksacji do waluty obcej jest nieważna w całości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyeliminowanie niedozwolonych postanowień nie musi prowadzić do nieważności całej umowy, jeśli pozostała jej część może funkcjonować samodzielnie jako umowa kredytu w złotych polskich.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie TSUE i SN, które wskazują, że celem dyrektywy jest przywrócenie równowagi, a nie unieważnianie umów. Usunięcie klauzul abuzywnych nie musi skutkować upadkiem umowy, jeśli jej essentialia negotii pozostają nienaruszone. Umowa może być kontynuowana jako kredyt w PLN.
Czy w miejsce niedozwolonych postanowień umownych dotyczących indeksacji można zastosować przepisy prawa krajowego, np. średni kurs NBP?
Odpowiedź sądu
Nie, nie jest możliwe zastąpienie niedozwolonych postanowień przepisami prawa krajowego o charakterze ogólnym, ani dokonywanie zmian w ich brzmieniu, zgodnie z dyrektywą 93/13/EWG.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zgodnie z wykładnią TSUE, niedozwolone postanowienie jest eliminowane w całości, bez możliwości jego zmiany lub zastąpienia przepisem ogólnym, chyba że brak takiego zastąpienia skutkowałby upadkiem umowy i niekorzystnymi następstwami dla konsumenta. W tym przypadku, umowa mogła funkcjonować bez tych klauzul jako kredyt w PLN.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. F. | osoba_fizyczna | powód |
| I. F. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą we W. | spółka | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Pr. bank. art. 69 § 1
Prawo bankowe
Bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Pomocnicze
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 358¹ § 2
Kodeks cywilny
Możliwość zastrzeżenia w umowie, że wysokość zobowiązania, którego przedmiotem od początku jest suma pieniężna, zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości, przy czym innym miernikiem wartości może być również waluta obca.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wzajemnego zniesienia lub zasądzenia kosztów postępowania w zależności od wyniku sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule indeksacyjne odwołujące się do tabel kursów banku nie zostały indywidualnie uzgodnione. • Mechanizm ustalania kursów przez bank dawał mu swobodę i naruszał dobre obyczaje oraz interesy konsumenta. • Brak przejrzystości w ustalaniu kursów waluty przez bank. • Możliwość funkcjonowania umowy jako kredytu w PLN po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu hipotecznego jest ważna i prawidłowo sformułowana. • Nie występują przesłanki nieważności umowy z art. 58 k.c. • Ryzyko kursowe powinno spoczywać na powodach. • Możliwość zastąpienia niedozwolonych klauzul średnim kursem NBP.
Godne uwagi sformułowania
postanowienia dotyczące mechanizmu indeksacji kredytu [...] nie zostały indywidualnie uzgodnione z powodami i kształtowały ich prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy • brak tu nawet próby indywidualnych uzgodnień w tym zakresie • eliminacja niedozwolonego postanowienia umownego nie oznacza w tym wypadku niedopuszczalnej zmiany nieuczciwego warunku, zaś dalsze trwanie umowy łączącej pozwanego z powodem jest możliwe i zbieżne z celem dyrektywy 93/13, by umowa w pozostałej części co do zasady nadal obowiązywała strony
Skład orzekający
Krystian Szeląg
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych opartych na tabelach kursów banku oraz zasady dalszego funkcjonowania umowy po wyeliminowaniu takich klauzul."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów hipotecznych indeksowanych do waluty obcej, zawartych z konsumentami przed zmianami w prawie bankowym, gdzie mechanizm ustalania kursu był nieprzejrzysty i pozostawiał swobodę bankowi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, co jest gorącym tematem dla wielu konsumentów i prawników. Rozstrzygnięcie sądu w kwestii dalszego funkcjonowania umowy po wyeliminowaniu klauzul jest istotne praktycznie.
“Kredyt frankowy: Sąd uznał klauzule banku za abuzywne, ale umowa nie upadła! Co to oznacza dla Twojego kredytu?”
Dane finansowe
WPS: 95 735,86 PLN
zwrot kosztów procesu: 11 817 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.