I C 1097/19

Sygn. akt I C 1097/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 maja 2025 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia Tadeusz Bulanda Protokolant: sekretarz sądowy Karolina Stańczuk po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa R. S. przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. i (...) w likwidacji z siedzibą w W. o zapłatę, ewentualnie uznanie nieważności umowy, zapłatę i nakazanie złożenia oświadczenia I. Zasądza od (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz R. S. kwotę 179 638,45 zł (sto siedemdziesiąt dziewięć tysięcy sześćset trzydzieści osiem złotych i czterdzieści pięć groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 27 lutego 2020 r. do dnia zapłaty; II. Oddala powództwo w pozostałym zakresie; III. Zasądza od (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz R. S. tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 6417 zł (sześć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) wraz z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty; IV. Nie obciąża R. S. kosztami procesu względem (...) w likwidacji z siedzibą w W. ; V. Zasądza od (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 7982 zł (siedem tysięcy dziewięćset osiemdziesiąt dwa złote) tytułem części opłaty od pozwu, od której powód był zwolniony. Sygn. akt I C 1097/19 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 12 września 2019 r. (prezentata biura podawczego), skierowanym przeciwko (...) Towarzystwu Funduszy Inwestycyjnych Spółce Akcyjnej z (...) w W. oraz (...) Funduszowi Inwestycyjnemu (...) z siedzibą w W. , R. S. wniósł o: 1. zapłatę kwoty 179 638,45 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 21 grudnia 2017 r. do dnia zapłaty, z zastrzeżeniem, że zapłata ww. kwoty wraz z odsetkami przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego, tytułem realizacji zawartej pomiędzy stronami umowy, ewentualnie tytułem naprawienia szkody powstałej z niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków przez pozwanych, ewentualnie nieprawidłowego zarządzania środkami powoda, ewentualnie tytułem naprawienia szkody powstałej w wyniku stosowania przez pozwanych nieuczciwej praktyki rynkowej oraz wprowadzenia powoda w błąd i nieudzielenia pełnych informacji powodowi, ewentualnie o: 2. uznanie nieważności umowy między stronami w związku z nieuczciwą praktyką rynkową stosowaną przez pozwanych, poprzez wprowadzenie powoda w błąd, i w związku z tym zasądzenie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 179 638,45 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 21 grudnia 2016 r. do dnia zapłaty, z zastrzeżeniem, że zapłata ww. kwoty wraz z odsetkami przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego, ewentualnie tytułem naprawienia szkody powstałej w wyniku stosowania przez pozwanych nieuczciwej praktyki rynkowej oraz wprowadzenia powoda w błąd i nieudzielenia pełnych informacji powodowi co do treści zobowiązania stron, sposobu zarządzenia majątkiem (...) z siedzibą w W. , ewentualnie tytułem naprawienia szkody powstałej z niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków przez pozwanych, deliktu, ewentualnie wyzysku, ewentualnie nieprawidłowego zarządzania środkami powoda, ewentualnie zwrotu nienależnego świadczenia wynikającego z nieważności zawartej umowy, 3. nakazanie (...) S.A. z siedzibą w W. złożenia na jego koszt oświadczenia o następującej treści: „Przepraszamy! za stosowanie nieuczciwej praktyki rynkowej w postaci wprowadzenia w błąd oraz nieprawidłowe zarządzanie powierzonymi nam środkami konsumentów w ramach funduszu (...) . Zarząd (...) a) w formie komunikatu napisanego w czytelny i wyraźny sposób z użyciem wytłuszczonej czcionki z interlinią oraz innymi formami wskazanymi powyżej, przy czym tekst oświadczenia powinien zajmować całą wolną powierzchnię komunikatu powyżej znaku towarowego (powinien zostać powiększony proporcjonalnie do rozmiaru wolnej powierzchni) oraz zostać wyśrodkowany w poziomie i pionie na tle koloru używanego przez pozwanych do identyfikacji swoich usług, które umożliwi wyraźne odczytanie treści oświadczenia; b) opublikowanego w sieci Internet – na głównej stronie internetowej (...) oraz (...) , w formie stałej ekspozycji komunikatu tzw. (...) , tj. o rozmiarach 750x200 pikseli przez co najmniej 90 kolejnych dni; c) oświadczenie powyższe nie powinno być połączone z publikacją (w sposób dostrzegalny dla odbiorcy) jakichkolwiek innych komunikatów, które nawiązywałyby do lub mogły sugerować treści składanych oświadczeń; d) publikacja oświadczenia powinna nastąpić w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie. Powód wniósł również o zasądzenie odrębnie od obu pozwanych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 3-krotności stawek minimalnych według norm przepisanych, a także kosztów postępowania zabezpieczającego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zabezpieczającym, według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że doradca finansowy działający w imieniu (...) S.A. zaproponował mu zainwestowanie środków pieniężnych w certyfikaty funduszu inwestycyjnego (...) . Powód uzyskał od doradcy finansowego zapewnienie, że inwestycja jest absolutnie bezpieczna i pozbawiona ryzyk, że będzie trwała co najmniej 18 miesięcy i że po tym okresie powód będzie mógł swobodnie wypłacić zainwestowane środki, gdyż umorzenie certyfikatów następuje co kwartał. Powód zgodził się zainwestować swoje oszczędność w fundusz pozwanych i w dniu 18 grudnia 2017 r. zawarł umowę nabycia 1143 certyfikatów inwestycyjnych funduszu (...) za kwotę 179 638,45 zł. Przez kilkanaście miesięcy powód był informowany o sukcesach inwestycji, ciągłym pomnażaniu zysku i doskonałej kondycji finansowej pozwanych. W II połowie 2018 r. zidentyfikował, że otrzymywane od pozwanych informacje mogą być niepełne, gdyż w tym czasie pojawiły się pierwsze redukcje wykupów, które oznaczały brak płynności. Na pytania dotyczący powodzenia inwestycji powód otrzymywał od (...) S.A. informacje uspokajające. Mimo upływu 18 miesięcy od nabycia certyfikatów i złożenia stosownego żądania, powód nie otrzymał zwrotu zainwestowanych środków (pozew o zapłatę wraz z wnioskiem o zabezpieczenie roszczenia – k. 3-18) . (...) S.A. z siedzibą w W. (następca prawny (...) S.A. , będącego następcą (...) S.A. ) wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości podwójnej stawki minimalnej wynikającej z norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu pozwany wskazał, iż powód nie udowodnił powstania szkody ani jej wysokości, żądania pozwu są bezpodstawne, a ich uwzględnienie prowadziłoby do bezpodstawnego wzbogacenia powoda – otrzymałby zwrot środków i zachował certyfikaty, z których nadal wynikają uprawnienia. Dalej pozwany zauważył, że warunki emisji szczegółowo wskazywały na liczne ryzyka: rynkowe, prawne, płynności, walutowe, kredytowe, związane z wyceną aktywów czy możliwością niewykupienia certyfikatów. Dodał, iż Fundusz wyraźnie zastrzegł brak gwarancji osiągnięcia celu inwestycyjnego, a Uczestnik akceptował wysokie ryzyko inwestycyjne. Podkreślił przy tym, że spadek wartości certyfikatów wynikał z niezależnych czynników rynkowych, a nie z działań pozwanego. Pozwany podał, iż na bieżąco informował uczestników o sytuacji Funduszu, m.in. o konieczności redukcji wykupów, zmianach statutu, zawieszeniu realizacji żądań wykupu czy wycenach aktywów, a wszystkie komunikaty były jawne. Pozwany zaprzeczył naruszeniu prawa lub statutu podając, iż decyzje KNF przywoływane przez powoda dotyczą innych funduszy (sekurytyzacyjnych), nie mających związku ze sprawą. Nadto, pozwany wskazał, iż Fundusz inwestował zgodnie z warunkami emisji i statutem, wyceny aktywów były sporządzane przez (...) , (...) i (...) , potwierdzane przez depozytariusza i do 2018 r. dokonano 51 wycen bez zastrzeżeń. Dodatkowo zauważył, że podejmowano działania naprawcze, w tym zwiększenie kontroli nad spółkami projektowymi i przejęcie nad nimi udziałów, zaś spadek wartości certyfikatów był wynikiem okoliczności rynkowych i działań kolejnych zarządzających, a nie zaniedbań pozwanego. Ostatecznie pozwany odnosząc się do żądania pozwu uznania umowy za nieważną zakwestionował pozycję uczestnika funduszu, jako konsumenta. Odnosząc się zaś do odmiennego założenia podkreślił, iż powód sam podjął ryzyko zawierając sporną umowę bez jej przeczytania i zrozumienia zasad funkcjonowania danego produktu finansowego (odpowiedź na pozew – k. 374-385v) . (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Podniósł także zarzut braku legitymacji biernej po swojej stronie. W uzasadnieniu wskazał, iż dochodzone przez powoda roszczenie jest przedwczesne, bowiem powstanie ono dopiero wtedy, gdy w ramach postępowania likwidacyjnego certyfikaty zostaną umorzone, a ich wartość skonkretyzowana. Zaznaczył jednocześnie, że zasadnicza część wniosków dowodowych pozwu dotyczy okoliczności po zawarciu umowy, zwłaszcza wycen certyfikatów po zawarciu umowy, a także zarzutów co do sposobu zarządzania pozwanym przez (...) . Podkreślił, iż okoliczności te nie mają znaczenia dla ustaleń wprowadzenia w błąd na gruncie art. 84 k.c. i mogą być ewentualnie odnoszone do szkody poniesionej przez powoda, za którą odpowiada pozwany 1 (odpowiedź na pozew – k.. 479-499) . W toku postępowania została przypozwana przez pozwanego (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w W. , która jednakże oświadczyła, iż nie przystępuje do sprawy w charakterze interwenienta ubocznego (wniosek o zobowiązanie do wzięcia udziału w procesie – k. 471-472v; zarządzenie z dnia 14 października 2021 r. – k. 727-728; pismo w sprawie interwencji ubocznej – k. 790-791v) . Do czasu zamknięcia rozprawy w dniu 9 kwietnia 2025 r. stanowiska procesowe stron nie uległy zmianie (protokół z rozprawy – k. 981-981v) . Sąd ustalił następujący stan faktyczny: (...) Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. w okresie od 7 grudnia 2017 r. do 30 grudnia 2017 r. przyjmowało zapisy na niepubliczne certyfikaty inwestycyjne imienne serii (...) , nieuprzywilejowane co do prawa głosu, funduszu (...) Fundusz Inwestycyjny (...) . W Warunkach Emisji Certyfikatów Inwestycyjnych serii (...) , (...) S.A. ustaliło, że cena emisyjna certyfikatów jest równa Wartości Aktywów Netto Funduszu przypadającej na certyfikat według wyceny aktywów dokonanej na 7 dni przed dniem rozpoczęcia przyjmowania zapisów na Certyfikaty Inwestycyjne i wynosi 149,68 zł. (...) S.A. zawarło umowy dystrybucyjne w zakresie oferowania certyfikatów oraz przyjmowania żądań ich wykupu z: (...) Bank S.A. , (...) Dom Maklerski S.A., (...) Domem Maklerskim S.A., Domem Maklerskim (...) S.A. oraz (...) Domem Maklerskim S.A. Warunki Emisji Certyfikatów zawierały opis czynników ryzyka dla nabywcy Certyfikatu, m.in. czynników ryzyka związanych z bezpośrednią działalnością Funduszu, oraz czynników związanych z otoczeniem w jakim prowadzi działalność np. ryzyka płynności, walutowego, kredytowego, biznesu, wyceny, tempa wzrostu gospodarczego, rynkowego, losowego oraz nieosiągnięcia oczekiwanego zwrotu z inwestycji w certyfikaty inwestycyjne z uwzględnieniem czynników mających wpływ na poziom ryzyka związanego z inwestycją – co do którego wskazano, że Fundusz poprzez proces inwestycyjny i lokowanie aktywów Funduszu w określone w Statucie rodzaje lokat będzie dążył do zrealizowania celu inwestycyjnego określonego w Statucie Funduszu, przy czym jednak Fundusz nie gwarantuje osiągnięcia tego celu; uczestnik Funduszu powinien mieć na uwadze, że Fundusz pomimo dokładania najwyższej zawodowej staranności może nie osiągnąć zakładanego zwrotu z inwestycji (Wstęp oraz Rozdział I Warunków Emisji). Wg Warunków Emisji Towarzystwem funduszy inwestycyjnych, które utworzyło Fundusz, zarządza nim i reprezentuje w stosunkach z osobami trzecimi było (...) Towarzystwo Funduszy (...) S.A. w W. (Rozdział II Warunków Emisji). Cena wykupu Certyfikatów Inwestycyjnych określona została jako równa wartości aktywów netto Funduszu na Certyfikat w Dniu Wykupu. Środki pieniężne przeznaczone do wypłaty z tytułu wykupu Certyfikatów miały być wypłacane przez Fundusz niezwłocznie po Dniu Wykupu, nie później jednak niż w 14 dniu po Dniu Wykupu, przez przekazanie na rachunek bankowy wskazany przez uczestnika Funduszu (Rozdział III ust. 12 pkt 1, 5 i 8 Warunków Emisji). W Warunkach Emisji wskazano, że Wykup Certyfikatów nastąpić może wyłącznie w przypadku, gdy Aktywa Płynne pozwalają na wypłatę środków z tytułu umorzenia Certyfikatów w związku z ich wykupem. Liczba Certyfikatów przeznaczonych do wykupu miała być uzależniona od wartości Aktywów Płynnych pomniejszonych o kwotę niezbędną dla uregulowania bieżących zobowiązań Funduszu przewidywanych w terminie 6 miesięcy po Dniu Wykupu, określoną przez Towarzystwo, przy uwzględnieniu zawartych przez Fundusz umów i zobowiązań Funduszu. Wartość środków pozwalających na wypłatę z tytułu umorzenia Certyfikatów, w związku z ich wykupem, miała być ustalana w Dniu Wykupu. W przypadku, w którym wartość środków pozwalających na wypłatę z tytułu umorzenia Certyfikatów, w związku z ich wykupem, nie będzie pozwalać na wykupienie wszystkich Certyfikatów przedstawionych przez Uczestników do wykupu, żądania wykupienia Certyfikatów miały podlegać proporcjonalnej redukcji ( Rozdział III ust. 12 pkt 2 i 3 Warunków Emisji). Zgodnie z Warunkami Emisji, uczestnik Funduszu mógł złożyć żądanie wykupu Certyfikatów w siedzibie Towarzystwa najpóźniej ostatniego dnia kwartału poprzedzającego kwartał, w którym przypada Dzień Wyceny, przypadający na koniec kwartału kalendarzowego. Żądanie wykupu miało być złożone na formularzu przedstawionym przez Fundusz oraz wskazywać liczbę Certyfikatów, które mają być wykupione, Dzień Wykupu oraz sposób wypłaty środków pieniężnych pochodzących z wykupu Certyfikatów. Żądanie wykupu złożone z naruszeniem niniejszego punktu miało nie być realizowane (Rozdział III ust. 12 pkt 1 ppkt 2 Warunków Emisji). Zgodnie z polityką inwestycyjną opisaną w Warunkach Emisji, Fundusz mógł lokować Aktywa w papiery wartościowe, udziały w spółkach z o.o., dłużne papiery wartościowe, wierzytelności, w tym wierzytelności wobec osób fizycznych, instrumenty rynku pieniężnego, jednostki uczestnictwa i certyfikaty inwestycyjne funduszy inwestycyjnych, a także tytuły uczestnictwa emitowane przez instytucje wspólnego inwestowania mające siedzibę za granicą – pod warunkiem, że są zbywalne oraz depozyty nie dłuższe niż 6 miesięczne. Fundusz miał lokować nie mniej niż 80% wartości aktywów w aktywa inne niże papiery wartościowe będące przedmiotem publicznej oferty lub papiery wartościowe dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym i instrumenty rynku pieniężnego, chyba że zostały wyemitowane przez spółki niepubliczne, których akcje lub udziały wchodzą w skład portfela inwestycyjnego Funduszu (Rozdział V Warunków Emisji) (dowód: Warunki Emisji Certyfikatów Inwestycyjnych serii (...) (...) k. 386-403v, 577-612 ). Analogiczne zasady wykupu Certyfikatów Inwestycyjnych przewidziane zostały w § 25 Statutu (...) Funduszu Inwestycyjnego (...) . W Statucie (...) , „Aktywa Funduszu” zdefiniowano jako mienie Funduszu obejmujące środki pieniężne, w tym z tytułu wpłat uczestników Funduszu, prawa nabyte oraz pożyczki, „Aktywa Płynne” – jako Aktywa Funduszu ulokowane w kategorie lokat określone w § 20 ust. 1 pkt 5-7 pod warunkiem, że są zbywalne w okresie krótszym niż 3 miesiące kalendarzowe, zaś „Dzień Wykupu” jako każdorazowo ostatni Dzień Wyceny przypadający w danym kwartale, przy czym Pierwszy Dzień Wykupu dla każdej serii Certyfikatów miał przypadać nie wcześniej niż na koniec pierwszego pełnego kwartału po upływie osiemnastu miesięcy kalendarzowych od dnia przydziału Certyfikatów każdej serii Certyfikatów inwestycyjnych (§ 2 pkt. 1, 2 i 9 Statutu). W Statucie zapisano, że celem Funduszu jest wzrost wartości Aktywów Funduszu w wyniku wzrostu wartości lokat. Fundusz nie gwarantował osiągnięcia celu inwestycyjnego, jednakże miał dołożyć wszelkich starań dla jego realizacji (§ 19 ust. 1 i 2 Statutu ). Fundusz mógł lokować Aktywa w: 1) papiery wartościowe, 2) udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, 3) dłużne papiery wartościowe, 4) wierzytelności, w tym wierzytelności wobec osób fizycznych, 5) instrumenty Rynku Pieniężnego, 6) jednostki uczestnictwa oraz certyfikaty inwestycyjne funduszy inwestycyjnych, a także tytuły uczestnictwa emitowane przez instytucje wspólnego inwestowania mające siedzibę za granicą – pod warunkiem, że są zbywalne – oraz 7) depozyty nie dłuższe niż 6 miesięcy ( § 20 ust. 1 Statutu ). Fundusz miał lokować nie mniej niż 80% wartości aktywów Funduszu w aktywa inne niż: 1) papiery wartościowe będące przedmiotem publicznej oferty lub papiery wartościowe dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, chyba że papiery wartościowe stały się przedmiotem publicznej oferty lub zostały dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym po ich nabyciu przez Fundusz, oraz 2) instrumenty rynku pieniężnego, chyba że zostały wyemitowane przez spółki niepubliczne, których akcje lub udziały wchodzą w skład portfela inwestycyjnego Funduszu ( § 20 ust. 2 Statutu ). Fundusz miał lokować swoje aktywa przede wszystkim w następujący sposób: 1) nabywając i obejmując akcje i dłużne papiery wartościowe emitowane przez spółki komandytowo-akcyjne oraz przez spółki akcyjne, 2) nabywając i obejmując udziały spółek z o.o. oraz nabywając i obejmując dłużne papiery wartościowe emitowane przez te spółki z o.o., 3) nabywając wierzytelności wobec osób fizycznych ( § 20 ust. 3 Statutu ). Aktywa Płynne miały stanowić kategorię lokat, o których mowa w ust. 1 pkt 5-7 Statutu oraz pkt 1, jeżeli nie spełniają kryteriów określonych w ust. 2 i 3 ( § 20 ust. 5 Statutu ). Zgodnie ze Statutem, Fundusz miał ulec rozwiązaniu, gdy: 1) depozytariusz zaprzestał wykonywania swoich obowiązków oraz gdy nie zawarto umowy o prowadzenie rejestru aktywów z innym depozytariuszem, 2) Rada Inwestorów podejmie uchwałę o rozwiązaniu Funduszu, 3) Towarzystwo podejmie decyzję o rozwiązaniu Funduszu, przy czym Towarzystwo miało prawo podjąć taką decyzję wyłącznie w przypadku, gdy w którymkolwiek Dniu Wyceny, po upływie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania Funduszu w Rejestrze Funduszy Inwestycyjnych, wartość Aktywów Netto Funduszu spadnie poniżej kwoty 3.000.000 złotych (§ 33 ust. 1 Statutu ). Rozwiązanie Funduszu miało nastąpić po przeprowadzeniu likwidacji. Z dniem rozpoczęcia likwidacji Fundusz nie mógł emitować Certyfikatów, a także wykupywać Certyfikatów. Likwidacja Funduszu miała polegać na zbyciu Aktywów Funduszu, ściągnięciu należności Funduszu, zaspokojeniu wierzycieli Funduszu i umorzeniu Certyfikatów przez wypłatę uzyskanych środków pieniężnych Uczestnikom Funduszu, proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich Certyfikatów. Zbywanie Aktywów Funduszu miało być dokonane z należytym uwzględnieniem interesów Uczestników Funduszu (§ 33 ust. 2 i 4 Statutu) (dowód: Statut (...) Funduszu Inwestycyjnego (...) – k. 223-234v, 412-423v, 509-534, 536-547, 549-575, 669-680, 682-708 ). R. S. , będąc w toku procesu sprzedaży starego, mniejszego i kupna nowego, większego mieszkania, poszukiwał najlepszej oferty kredytowej. Otrzymał od koleżanki żony kontakt do doradcy finansowego, który miał go wesprzeć w toku procedury kredytowej. Uzyskał od niego informację o możliwości bezpiecznego zainwestowania w fundusze inwestycyjne. Nie mając innych oszczędności ani doświadczenia w tego typu inwestycjach, R. S. zdecydował się skorzystać z ww. propozycji licząc na zwiększenie środków na potrzeby przyszłości dzieci. W przekazanych R. S. materiałach reklamowych znajdowały się następujące informacje dotyczące przedmiotowego Funduszu: 1) proces inwestycyjny polegający na realizacji i odsprzedaży gotowych projektów parków handlowych na terenie Polski daje możliwość uzyskania atrakcyjnych stóp zwrotu przy zachowaniu umiarkowanego poziomu ryzyka; 2) portfel inwestycyjny ulokowany jest w krótkoterminowe, stałokuponowe obligacje spółek portfelowych realizujących konkretne komercyjne projekty nieruchomościowe; 3) każdy z emitentów jest kontrolowany przez Fundusz na poziomie właścicielskim – dający Funduszowi wpływ na strategiczne decyzje SPV, 4) oczekiwana stopa zwrotu minimum 13% netto rocznie, 5) umorzenie środków po 18 miesiącach od przydziału certyfikatów, co kwartał, wycena miesięczna, 6) proces inwestycyjny jest tak skonstruowany, aby maksymalnie ograniczyć ryzyko: 70% projektów finansowane jest kredytem bankowym; zawarcie umów z zagranicznymi funduszami real estate na zbycie inwestycji na etapie dewelopowania, 7) transparentny proces inwestycyjny ukierunkowany jest na powtarzalność i stałość wyników; 8) przychody są generowane poprzez wpływy z tytułu najmu oraz odsprzedaży całych obiektów handlowych. W materiale reklamowym przedstawiono nadto wykresy przedstawiające przebieg wzrostu stopy zwrotu przedmiotowego funduszu w okresie od 12 września 2014 r. do 31 sierpnia 2016 r. Powyższe informacje zawarte w materiałach reklamowych były powtarzane podczas osobistych spotkań z klientami, w tym z powodem, przez pośredników zbierających zapisy na certyfikaty inwestycyjne Funduszu. Podczas tych spotkań nie przekazywano informacji o braku możliwości wykupu certyfikatów inwestycyjnych Funduszu po 18 miesiącach, w razie braku płynnych środków po stronie Funduszu (dowód: broszura informacyjna, wrzesień 2016 r. – k. 38; zeznania powoda R. S. złożone na rozprawie w dniu 19 grudnia 2022 r. – k. 840v-842v; zeznania świadka G. M. złożone na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2022 r. – k. 822v-823v; zeznania świadka S. K. złożone na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2023 r. – k. 847-848v). Pismem z dnia 18 grudnia 2017 r. Saturn Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. złożyło R. S. propozycję nabycia imiennych certyfikatów inwestycyjnych serii (...) funduszu inwestycyjnego (...) . Załącznikami do propozycji nabycia certyfikatów, podpisanej przez powoda, były (według jej treści): Warunki Emisji Certyfikatów Inwestycyjnych serii (...) , Statut funduszu (...) Fundusz Inwestycyjny (...) , Informacja dla klienta (...) ( dowód: imienna propozycja nr 26 nabycia certyfikatów inwestycyjnych serii (...) (...) z dnia 18 grudnia 2017 r. – k. 42 ). R. S. przyjął propozycję nabycia certyfikatów inwestycyjnych i po otrzymaniu drogą e-mailową niezbędnych dokumentów, w dniu 19 grudnia 2017 r. udał się do siedziby (...) Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych S.A. i podpisał formularz zapisu na oferowane certyfikaty inwestycyjne. Kolejno, w dniu 21 grudnia 2017 r. przelał kwotę 179 638,45 zł tytułem zakupu certyfikatów serii (...) , nabywając 1143 certyfikatów funduszu (...) . W dniu 5 stycznia 2018 r. (...) Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. wpisał R. S. do ewidencji uczestników funduszu (...) (dowód: formularz zapisu na certyfikaty inwestycyjne z dnia 19 grudnia 2017 r. – k. 43-45; potwierdzenie przelewu z dnia 21 grudnia 2017 r. – k. 41; potwierdzenie wpłaty i wpisu do ewidencji uczestników z dnia 5 stycznia 2018 r. – k. 40). Początkowo nic nie wzbudzało podejrzeń R. S. , jednak pod koniec 2018 r. nastąpiła duża korekta wycen certyfikatów – o 98%, spowodowana oceną proporcji realnie posiadanych przez Fundusz aktywów do tych wcześniej deklarowanych. Po zgłoszeniu zastrzeżeń R. S. został zapewniony, iż są to problemy przejściowe, którymi nie należy się przejmować. Potem jednak – w rezultacie kontaktu z innymi inwestorami – zorientował się, iż umowy podobne do tej którą on zawarł w ogóle nie są realizowane (dowód: zeznania powoda R. S. złożone na rozprawie w dniu 19 grudnia 2022 r. – k. 840v-842v; zeznania świadka M. C. złożone na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2022 r. – k. 821v-822v). W dniu 31 lipca 2018 r. Komisja Nadzoru Finansowego (dalej: KNF) wydała komunikat z 400. posiedzenia, którym przekazała informację m.in. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego wobec (...) Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych S.A. w przedmiocie nałożenia sankcji administracyjnej na Towarzystwo na podstawie art. 228 ust. 1c ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, w związku z podejrzeniem naruszenia art. 48 ust. 2a pkt 2 oraz art. 45a ust. 4a ww. ustawy poprzez zarządzanie alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (dowód: Komunikat z 400. posiedzenia KNF w dniu 31 lipca 2018 r. – k. 85-90). W dniu 20 sierpnia 2019 r. KNF nałożyła na (...) Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. sankcje administracyjne za naruszenie m.in. przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, tj.: I. karę pieniężną w wysokości 5 mln zł za: a) naruszenie art. 48 ust. 2 ww. ustawy w związku z zarządzaniem oznaczonymi funduszami inwestycyjnymi w sposób nierzetelny i nieprofesjonalny, niezapewniający zachowania należytej staranności i niezgodny z zasadami uczciwego obrotu a także nieuwzględniający najlepiej pojętego interesu funduszy oraz uczestników funduszy oraz w sposób niezapewniający stabilności i bezpieczeństwa rynku finansowego, b) naruszenie art. 45a ust. 4a ustawy w związku z nieprawidłowym wykonywaniem przez Towarzystwo bieżącego nadzoru nad podmiotem, któremu Towarzystwo powierzyło zarządzenie portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych; II. cofnięcie Towarzystwu zezwolenia na wykonywanie działalności przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych – w związku z ustaleniem, że opisane wyżej naruszenia przepisów ustawy są rażące (dowód: komunikat KNF dotyczący decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie nałożenia sankcji administracyjnej na (...) S.A. z dnia 20 sierpnia 2019 r. – k. 31-36). W dniu 29 grudnia 2020 r. otwarto likwidację funduszu (...) Fundusz Inwestycyjny (...) (dowód: ogłoszenia z dni 12 stycznia 2021 r., 26 stycznia 201 r. oraz 9 lutego 2011 r. o otwarciu likwidacji Funduszu (...) w likwidacji – k. 468-469). Mechanizm działania (...) Fundusz Inwestycyjny (...) był tak skonstruowany, że Fundusz za środki uzyskane za certyfikaty inwestycyjne nabywał prywatne obligacje emitowane przez spółki pośredniczące ( (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o.), które następnie udzielały pożyczek kolejnym spółkom (celowym), które miały realizować faktyczne inwestycje nieruchomościowe polegające na zakupie gruntów w miejscowościach poniżej 100 tys. mieszkańców i budowę na nich tzw. parków handlowych. Spółki (...) nie prowadziły żadnej działalności poza emitowaniem obligacji nabywanych przez Fundusz i udzielaniem pożyczek spółkom celowym, których zadaniem była realizacja inwestycji. Udzielane pożyczki były oprocentowane na 5% w skali roku, nie były zabezpieczone rzeczowo. Z odsetek od tych pożyczek musiały być finansowane odsetki od obligacji, stanowiące zysk Funduszu. Wysokość oprocentowania pożyczek nie odpowiadała poziomowi ryzyka związanego z udzielonymi pożyczkami. Możliwość wypłaty środków z obligacji zależała od prawidłowości działania spółek celowych. Zasadniczym aktywem Funduszu były obligacje emitowane przez spółki pośredniczące, których wartość obliczano jako sumę wartości nominalnej i odsetek należnych Funduszowi. W takim modelu zyski ze środków zainwestowanych w budowę i komercjalizację parków handlowych nie przekładały się na wartość certyfikatów inwestycyjnych Funduszu. Wartość certyfikatów mogła wzrosnąć wyłącznie o wartość odsetek od obligacji, nie była powiązana ze stopniem realizacji inwestycji w parki handlowe. Fundusz nie miał kontroli nad spółkami realizującymi inwestycje, w żaden sposób nie mógł wykrywać i reagować na sposób wydatkowania środków przeznaczonych na inwestycje. Fundusz nie posiadał środków pozwalających na wykup certyfikatów inwestycyjnych posiadanych przez R. S. (dowód: komunikat KNF dotyczący obowiązków depozytariuszy funduszy inwestycyjnych z dnia 19 lipca 2019 r. – k. 425-431; roczne sprawozdania finansowe Funduszu z lat 2014-2018 – k. 793-853; protokół ze zgromadzenia inwestorów z dnia 18 maja 2020 r. – k. 286-298; protokół ze zgromadzenia inwestorów z dnia 23 listopada 2020 r. – k. 299-316v; protokół ze zgromadzenia inwestorów z dnia z dnia 21 grudnia 2020 r. – k. 317-330; zeznania świadka M. C. złożone na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2022 r. – k. 821v-822v; opinia biegłego sądowego w dziedzinie wyceny nieruchomości i przedsiębiorstw dr hab. Inż. A. Z. sporządzona w sprawie o sygn. akt XXV C 1897/18 – k. 929-941; opinia uzupełniająca biegłego sądowego w dziedzinie wyceny nieruchomości i przedsiębiorstw dr hab. Inż. A. Z. sporządzona w sprawie o sygn. akt XXV C 1897/18 – k. 942-964). Obligacje nabyte przez Fundusz są przeterminowane, a spółki, które uzyskiwały finansowanie z Funduszu nie są w stanie zwrócić środków do Funduszu. Według wyceny z 31 maja 2020 r. wartość aktywów netto Funduszu w podziale na jeden certyfikat inwestycyjny wynosiła 3,27 zł. Według wyceny z 30 listopada 2020 r. wartość aktywów netto Funduszu w podziale na jeden certyfikat inwestycyjny wynosiła 1,67 zł. Fundusz nie posiada środków pieniężnych na rachunkach bankowych i nie jest w stanie wykupić certyfikatów inwestycyjnych ( zaświadczenia o saldach na rachunkach bankowych – k. 1215-1227; oświadczenie depozytariusza z 27.06.2019 r. – k. 740.; protokół ze zgromadzenia inwestorów z dnia 18 maja 2020 r. – k. 286-298; protokół ze zgromadzenia inwestorów z dnia 23 listopada 2020 r. – k. 299-316v; protokół ze zgromadzenia inwestorów z dnia z dnia 21 grudnia 2020 r. – k. 317-330; zeznania świadka M. C. złożone na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2022 r. – k. 821v-822v; opinia biegłego sądowego z zakresu wyceny przedsiębiorstw (...) – k. 1149-1161 i k. 1255-1277 ). Sposób zarządzania funduszem (...) przez (...) Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. był wadliwy. Nieprawidłowość zarządzenia Funduszem polegała na: 1) inwestowaniu w niezabezpieczone obligacje spółek, które nie były kontrolowane przez Fundusz, co oznaczało brak faktycznej kontroli Funduszu i inwestujących nad wykorzystaniem środków wprowadzonych do spółek pośredniczących (emitujących obligacje) a z nich do spółek projektowych (celowych), których zadaniem była realizacja inwestycji; 2) istotnie niższej wartości rynkowej takich obligacji od ich wartości nominalnej; 3) braku powiązania wyniku realizacji projektów deweloperskich z wartością majątku Funduszu (pożyczki udzielane przez spółki (...) w istocie odcinały Fundusz od wzrostu wartości uzyskanej dzięki realizacji inwestycji), 4) wadliwym modelu biznesowym spółek celowych i złej gospodarce środkami w spółkach celowych, polegającej na braku zaawansowania inwestycji w stosunku do środków, które trafiały na ten cel w postaci pożyczek ze spółek (...) . Przyczynami spadku wartości certyfikatów inwestycyjnych Funduszu były: 1) wysoce ryzykowny model biznesowy, brak lub niskie marże możliwe do zrealizowania na projektach, co skutkowało trudnościami w uzyskiwaniu finansowania kredytami bankowymi przez spółki projektowe; 2) wydatkowanie środków powierzanych spółkom projektowym bez adekwatnego postępu w realizacji inwestycji, 3) brak skutecznej kontroli Funduszu nad działalnością spółek projektowych i spółek (...) (obligacyjno-pożyczkowych), 3) finalnie – pandemia COVID-19 i spadek zainteresowania powierzchniami w parkach handlowych w latach 2020-2021, które miały być realizowane przez spółki projektowe ( dowód: stanowisko (...) S.A. (dawniej (...) S.A. ) dotyczące (...) k. 457-467; opinia biegłego sądowego w dziedzinie wyceny nieruchomości i przedsiębiorstw dr hab. Inż. A. Z. sporządzona w sprawie o sygn. akt XXV C 1897/18 – k. 929-941; opinia uzupełniająca biegłego sądowego w dziedzinie wyceny nieruchomości i przedsiębiorstw dr hab. Inż. A. Z. sporządzona w sprawie o sygn. akt XXV C 1897/18 – k. 942-964 ). Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie powołanych dowodów uznając je za wiarygodne, jako że nie budziły one wątpliwości co do ich autentyczności i nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania. Sąd dał wiarę zeznaniom powoda oraz świadka G. M. , którzy opisali sposób oferowania przez (...) S.A. (pośredników finansowych działających na rzecz pozwanego Towarzystwa) certyfikatów inwestycyjnych Funduszu, w tym certyfikatów nabytych przez powoda. Zeznania tych osób we wskazanym wyżej zakresie korespondowały wzajemnie ze sobą i z dowodami z dokumentów, składając się na spójną i logiczną całość tworzącą opisany stan faktyczny sprawy. Nie budziły wątpliwości także zeznania świadka M. C. oraz S. K. , w których przekazali oni informacje m.in. co do sposobu prowadzenia działalności inwestycyjnej przez Fundusz, aktualnej sytuacji finansowej Funduszu oraz działań kontrolnych i ich wyników. Zeznania świadków korespondowały z dowodami z dokumentów stanowiących materiał dowodowy sprawy i z konkluzjami zawartymi w opinii biegłego sądowego, wobec czego zasługiwały na wiarę w całości. Sąd korzystając z dobrodziejstwa art. 278 1 k.p.c. , postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 4 listopada 2024 r. (k. 921) dopuścił, zawnioskowany przez powoda, dowód z opinii biegłego sądowego A. Z. , tj. opinii zasadniczej i opinii uzupełniającej, sporządzonej w sprawie o sygn. akt XXV C 1987/18 przede wszystkim mając na uwadze, iż w sprawie tej, jak i w sprawie niniejszej pozwani oraz przedmiot postępowania pozostawały tożsame. Nadto, opinia ta spełniała wymogi stawiane tego rodzaju dowodom, a mianowicie była jasna, logiczna oraz wewnętrznie spójna. Dodatkowo, kluczowe wnioski zawarte w omawianej opinii, a odnoszące się do sposobu zarządzania majątkiem powierzonym w ramach certyfikatów, pozwoliły Sądowi przesądzić o okolicznościach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a znajdujących także odzwierciedlenie w pozostałym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. To zaś finalnie zdecydowało o przydatności dowodowej opinii biegłego sądowego A. Z. w przedmiotowej sprawie. Co istotne, strona pozwana miała swobodę zgłaszania uwag i zastrzeżeń wobec owego dowodu – do czego też została zobowiązana na rozprawie w dniu 4 listopada 2024 r. (k. 921v), a jej zarzuty koncentrowały się na nieprzydatności danej opinii mających wynikać z odmienności stanów faktycznych. Strona pozwana jednak zdaje się pomijać okoliczność, iż w obu tych sprawach finalnie nie doszło do wykupu certyfikatów co też było rezultatem jednego ciągu zdarzeń. Zarzuty te więc nie mogły odnieść zamierzonego rezultatu. Finalnie, na skutek dopuszczenia tegoż dowodu strona powodowa – na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2025 r. (k. 981) – cofnęła wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Na rozprawie w dniu 4 listopada 2024 r. Sąd pominął – na podstawie art. 235 2 § 1 pkt. 2 k.p.c. – dowód z wydanego w sprawie o sygn. akt XXV C 1897/18 wyroku wraz z uzasadnieniem, który nie miał prejudycjalnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej. Postanowieniem z dnia 17 maja 2022 r. Sąd oddalił wnioski dowodowe powoda zawarte w punktach XI-XIII pozwu, k. 6v-7v (k. 824), bowiem fakty na wykazanie których dowody tam zawnioskowane miały zostać przeprowadzone mogły zostać dowiedzione pozostałymi, przeprowadzonymi w toku postępowania dowodami, które też pozwoliły rozstrzygnąć o okolicznościach istotnych dla oceny zasadności wywiedzionego powództwa. Sąd pominął pozostałe dowody z dokumentów lub kopii dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, a nie wskazanych powyżej, jako niemających istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części. Oceniając dochodzone pozwem roszczenie początkowo należało zwrócić uwagę, iż powód wskazywał na różne możliwe podstawy odpowiedzialności pozwanych, wynikające z odpowiedzialności kontraktowej (z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania) lub z odpowiedzialności deliktowej (z tytułu czynu niedozwolonego). W myśl art. 471 k.c. , regulującego odpowiedzialność odszkodowawczą kontraktową, dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Przesłankami odpowiedzialności kontraktowej są zatem: poniesienie przez wierzyciela szkody, fakt niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez dłużnika, związek przyczynowy między niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania a szkodą oraz możliwość przypisania dłużnikowi odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania (tzn. uchybienie obowiązkom umownym musi być następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiada). Stosownie zaś do reguły rozkładu ciężaru dowodowego z art. 6 k.c. , przy uwzględnieniu brzmienia art. 471 k.c. , to na wierzycielu spoczywa ciężar dowodowy co do wymienionych pierwszych trzech przesłanek. Co do czwartej przesłanki istnieje natomiast domniemanie, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiada. Jeśli chodzi o odpowiedzialność deliktową, to zgodnie z art. 416 k.c. , osoba prawna jest odpowiedzialna za szkodę wyrządzoną z winy jej organu. Przesłankami odpowiedzialności deliktowej, wynikającymi z ogólnego przepisu regulującego tę kwestię, tj. art. 415 k.c. , są: powstanie szkody, zdarzenie, z którym ustawa łączy obowiązek odszkodowawczy oznaczonego podmiotu (czyn niedozwolony) oraz związek przyczynowy między owym zdarzeniem a szkodą. Przepis ten statuuje zasadę winy jako naczelną zasadę odpowiedzialności odszkodowawczej. Zawiniony czyn sprawcy, pociągający za sobą odpowiedzialność cywilną, musi wykazywać znamiona niewłaściwości postępowania zarówno od strony przedmiotowej, co określa się mianem bezprawności czynu, jak i od strony podmiotowej, co określa się jako winę w znaczeniu subiektywnym. Bezprawność – jako przedmiotowa cecha sprawcy czynu – jest ujmowana jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym, przez który rozumie się nakazy i zakazy wynikające nie tylko z norm prawnych (z zakresu prawa cywilnego, karnego, administracyjnego, pracy, finansowego, itp.), lecz także wynikające z norm moralnych i obyczajowych określane jako „zasady współżycia społecznego” lub „dobre obyczaje”. Bezprawność zaniechania występuje wówczas, gdy istniał nakaz działania, zakaz zaniechania, czy też zakaz sprowadzenia skutku, jaki przez zaniechanie może nastąpić (por. Gerard Bieniek, w: Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, tom 2, Warszawa 2005, s. 235-236; orz. SN z dnia 19 lipca 2003 r., V CKN 1681/00, LEX nr 121742 ). Wina w znaczeniu subiektywnym odnosi się natomiast do sfery zjawisk psychicznych człowieka i rozumie się ją jako naganną decyzję odnoszącą się do podjętego przez niego bezprawnego czynu, z tym że w przypadku osób prawnych kwalifikacja ta odnosić będzie się do członków organu uprawnionego do reprezentacji osoby prawnej. Zatem na gruncie prawa cywilnego winę można przypisać podmiotowi prawa, kiedy istnieją podstawy do negatywnej oceny jego zachowania zarówno z punktu widzenia obiektywnego, jak i subiektywnego – tzw. zarzucalność postępowania ( tak: SN w orz. z dnia 26 września 2003 r., IV CK 32/02, LEX nr 146462 ). Szkoda, zarówno przy odpowiedzialności kontraktowej, jak i deliktowej, obejmuje rzeczywistą stratę (damnum emergens) i utracone korzyści (lucrum cessans) ( art. 361 § 2 k.c. ) i stanowi uszczerbek określony różnicą pomiędzy aktualnym stanem majątkowym poszkodowanego a tym stanem, jaki zaistniałby, gdyby nie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Przy pierwszej postaci szkody – strata wyraża się w rzeczywistej zmianie stanu majątkowego poszkodowanego i polega albo na zmniejszeniu się jego aktywów, albo na zwiększeniu pasywów. Szkoda w postaci straty (damnum emergens) oznacza każde pogorszenie się sytuacji majątkowej poszkodowanego, w wyniku czego staje się uboższy niż był przed doznaniem szkody. Ustalenie wysokości straty następuje z reguły przez porównanie stanu majątkowego poszkodowanego w momencie przed i po doznaniu szkody i określenie występującej tu różnicy . Utrata korzyści (lucrum cessans) polega na niepowiększeniu się czynnych pozycji majątku poszkodowanego, które pojawiłyby się w tym majątku, gdyby nie zdarzenie wyrządzające szkodę. Szkoda w postaci utraconych korzyści nie może być całkowicie hipotetyczna, ale musi być wykazana przez poszkodowanego z tak dużym prawdopodobieństwem, że w świetle doświadczenia życiowego uzasadnia przyjęcie, iż utrata spodziewanych korzyści rzeczywiście nastąpiła (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 24.05.2018 r., I ACa 1158/17). Niezbędnym elementem odpowiedzialności odszkodowawczej jest wystąpienie związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem wyrządzającym szkodę a zaistniałą szkodą. W świetle art. 361 § 1 k.c. za normalne następstwo pewnego zdarzenia można uznać takie zdarzenie, które w danym układzie stosunków, wedle zasad doświadczenia życiowego i wiedzy, występuje jako typowe (wyrok SN z 24 lutego 2023 r., II CSKP 1002/22). W kontekście odpowiedzialności pozwanych przywołać trzeba regulację art. 64 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 681), który stanowi, że towarzystwo funduszy inwestycyjnych odpowiada wobec uczestników zbiorczego portfela papierów wartościowych oraz uczestników funduszu inwestycyjnego za wszelkie szkody spowodowane niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem swoich obowiązków w zakresie zarządzania zbiorczym portfelem papierów wartościowych lub funduszem i jego reprezentacji, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków jest spowodowane okolicznościami, za które towarzystwo odpowiedzialności nie ponosi ( ust. 1 ). Za szkody z przyczyn, o których mowa w ust. 1 , fundusz inwestycyjny nie ponosi odpowiedzialności ( ust. 2 ). Powierzenie wykonywania niektórych obowiązków osobie trzeciej nie ogranicza odpowiedzialności towarzystwa ( ust. 3 ). Na gruncie powołanego przepisu odpowiedzialność towarzystwa funduszy inwestycyjnych ma charakter kontraktowy, nawiązujący do odpowiedzialności przewidzianej w art. 471 k.c. ( zob. wyr. SN z 23.10.2014 r., I CSK 609/13 oraz wyr. Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 15.09.2020 r., I ACa 263/19 ). Za szkody wyrządzone niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem obowiązków towarzystwa i funduszu wobec uczestników funduszu inwestycyjnego nie odpowiada natomiast sam fundusz – byłaby to faktycznie realizacja funkcji kompensacyjnej z majątku samych uczestników. W celu ochrony majątku funduszu przed nadmierną ekspozycją na ryzyko ekonomiczne związane z nienależytym wykonywaniem czynności przez jego organ ustawodawca przyjął rozwiązanie, zgodnie z którym fundusz nie ponosi wobec uczestników odpowiedzialności za szkody wyrządzone zawinionym niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem przez (...) swoich obowiązków w zakresie zarządzania zbiorczym portfelem papierów wartościowych lub funduszem i jego reprezentacji. Odpowiedzialność z tego tytułu została natomiast przerzucona na (...) , mimo że de iure nie łączy go z uczestnikami funduszu stosunek obligacyjny. W ocenie Sądu, poprzednikowi prawnemu pozwanego – (...) S.A. można przypisać względem powoda odpowiedzialność odszkodowawczą kontraktową, na podstawie art. 471 k.c. w zw. z art. 64 ustawy o funduszach inwestycyjnych. Postępowanie dowodowe wykazało, że drastyczny spadek wyceny wartości certyfikatów inwestycyjnych, a także brak możliwości realizacji umowy, tj. wykupu certyfikatów inwestycyjnych po upływie 18 miesięcy od ich nabycia, nastąpiło ze względu na brak po stronie Funduszu płynnych środków. Ten stan rzeczy związany był ze złą kondycją finansową Funduszu, za którą odpowiada Towarzystwo, zarządzające Funduszem. Jak ustalono w oparciu o opinię biegłego sądowego – sporządzoną w sprawie o sygn. akt XXV C 1897/18, a dopuszczoną, jako dowód w sprawie niniejszej – za środki uzyskane za certyfikaty nabywane były prywatne obligacje emitowane przez spółki pośredniczące, które następnie udzielały niezabezpieczonych, niskooprocentowanych pożyczek innym spółkom mającym realizować faktyczne inwestycje w parki handlowe (spółki celowe). Zasadniczym aktywem Funduszu były obligacje emitowane przez spółki pośredniczące, których wartość obliczano jako sumę wartości nominalnej i odsetek należnych Funduszowi. W takim modelu zyski ze środków zainwestowanych w budowę i komercjalizację parków handlowych nie przekładały się na wartość certyfikatów. Wartość certyfikatów mogła wzrosnąć wyłącznie o wartość odsetek od obligacji, nie była powiązana ze stopniem realizacji inwestycji w parki handlowe. Fundusz nie miał kontroli nad spółkami realizującymi inwestycje, a więc w żaden sposób nie mógł wykrywać i reagować na sposób wydatkowania środków przeznaczonych na inwestycje, a tym samym dbać w sposób prawidłowy o interesy majątkowe uczestników Funduszu. Poprzednik prawny pozwanego było wyspecjalizowanym, profesjonalnym podmiotem zarządzającym funduszami inwestycyjnymi, a więc należało od niego oczekiwać wysokiego stopnia staranności, wynikającego z zawodowego charakteru jego działalności gospodarczej ( art. 355 § 2 k.c. ) Wysoki stopień oczekiwanej od pozwanego staranności w zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi potwierdza wymóg uzyskania zezwolenia na tego rodzaju działalność od organu sprawującego nadzór nad rynkami finansowymi (Komisji Nadzoru Finansowego). Należało więc oczekiwać, że Towarzystwo będzie podejmować racjonalne decyzje inwestycyjne, które będą dawały realną możliwość osiągnięcia zysku przez uczestników Funduszu, poprzez wzrost wartości certyfikatów inwestycyjnych. Tymczasem przyjęty model zarządzania Funduszem, w szczególności sposób inwestowania środków Funduszu, nie zabezpieczał odpowiednio interesów majątkowych uczestników Funduszu, bowiem uzależniał zwrot kwoty nominalnej wraz z odsetkami, od spłaty spółkom pośredniczącym przez spółki realizacyjne (celowe) niskooprocentowanych i niezabezpieczonych pożyczek udzielonych, przy ponoszeniu bardzo wysokiego ryzyka ekonomicznego w przypadku niepowodzenia inwestycji. Przyjęcie przez Towarzystwo wadliwego modelu inwestowania środków Funduszu w niezabezpieczone obligacje spółek pośredniczących, oznaczało brak faktycznej kontroli nad wykorzystaniem środków wprowadzonych do spółek pośredniczących (emitujących obligacje) a z nich do spółek projektowych (celowych), których zadaniem była realizacja inwestycji. Dodatkowo nabywane obligacje miały istotnie niższą wartość rynkową od ich wartości nominalnej, zaś wynik realizacji projektów deweloperskich nie był powiązany z wartością majątku Funduszu, co oznaczało już z założenia brak możliwości wzrostu wartości majątku Funduszu dzięki realizacji inwestycji deweloperskich, pomimo narażenia na ryzyko niepowodzenia takich inwestycji. Przyjęcie takiego nieracjonalnego modelu inwestowania środków Funduszu doprowadziło do tego, że w konsekwencji Fundusz nie był i wciąż nie jest w stanie wykupić wcześniej oferowanych certyfikatów inwestycyjnych powoda czy też pozostałych klientów. Nie ma bowiem możliwości ściągnięcia środków z tytułu nabytych obligacji, zaś certyfikaty inwestycyjne są faktycznie niezbywalne i nie mają żadnej wartości rynkowej. Wszystko to pozwala przypisać Towarzystwu odpowiedzialność odszkodowawczą kontraktową na podstawie art. 64 ustawy o funduszach inwestycyjnych w zw. z art. 471 k.c. Ze względu na powołanie przez powoda, jako alternatywnej podstawy odpowiedzialności Towarzystwa, przepisów dotyczących odpowiedzialności deliktowej, rozważyć należało również kwestię istnienia podstaw do przypisania pozwanemu wobec powoda odpowiedzialności odszkodowawczej na gruncie przepisów tego reżimu. Powód w tym zakresie odwoływał się do art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 845), który odsyła w kontekście odpowiedzialności odszkodowawczej do zasad ogólnych, czyli art. 415 k.c. W przepisie art. 12 ust. 1 pkt 4 przywołanej ustawy przewidziane zostały dla konsumenta, w razie dokonania przez przedsiębiorcę nieuczciwej praktyki rynkowej, dwa odrębne roszczenia o charakterze odszkodowawczym: 1) naprawienie szkody na zasadach ogólnych, 2) szczególna postać naprawienia szkody w postaci żądania unieważnienia umowy wraz z dokonaniem wzajemnych rozliczeń pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem. Pochylając się, w ramach omawianego roszczenia, nad kwestią naprawienia przez przedsiębiorcę szkody na zasadach ogólnych (powód nie sformułował bowiem żądania unieważnienia umowy) zwrócić należy uwagę, iż poszkodowany konsument może wystąpić z takim roszczeniem odszkodowawczym w sytuacji: 1) dokonania czynu nieuczciwej praktyki rynkowej, 2) wystąpienia szkody o charakterze majątkowym lub niemajątkowym, 3) stosowania przez pozwanego przedsiębiorcę nieuczciwej praktyki rynkowej, 4) zaistnienia związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem wyrządzającym szkodę a zaistniałą szkodą, 5) wystąpienia winy po stronie pozwanego przedsiębiorcy jako sprawcy nieuczciwej praktyki rynkowej. Stosownie do art. 2 pkt 4 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym , przez praktykę rynkową rozumie się działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta. Zgodnie z dalszymi przepisami wskazanej ustawy, praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzająca w błąd, jeżeli może powodować podjęcie przez przeciętnego konsument decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął (art. 5 ust. 1). Praktykę rynkową uznaje się za zaniechanie wprowadzające w błąd, jeżeli pomija istotne informacje potrzebne przeciętnemu konsumentowi do podjęcia decyzji dotyczącej umowy i tym samym powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął (art. 6 ust. 1). Decyzjami takimi są zaś, stosownie do art. 2 pkt 7 ustawy, decyzja konsumenta co do samego dokonania zakupu produktu, ale także zatrzymania produktu, rozporządzenia nim lub wykonania uprawnień umownych związanych z produktem. W odniesieniu do praktyk, które w niniejszej sprawie powód przypisywał stronie pozwanej należy mieć dodatkowo na względzie, że w myśl art. 5 ust. 3 ustawy, wprowadzające w błąd działanie przedsiębiorcy może dotyczyć cech produktu, w tym ryzyka i korzyści związanych z produktem (pkt 2). Na konsumencie, który dochodzi roszczenia o zaniechanie niedozwolonych działań, spoczywa obowiązek wykazania, że praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorcę jest nieuczciwa. Natomiast w odniesieniu do praktyk rynkowych wprowadzających w błąd (przez działanie lub zaniechanie) to przedsiębiorca powinien udowodnić, że stosowana przez niego praktyka nie wprowadza w błąd (art. 13 ustawy). Oceny nieuczciwości praktyki rynkowej stosowanej przez przedsiębiorców dokonuje się zatem według dwóch kryteriów: 1) sprzeczności z dobrymi obyczajami, oraz 2) zniekształcenia lub możliwości zniekształcenia zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu w takcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Przez dobre obyczaje należy w tym przypadku rozumieć, szczególną umiejętność, staranność zawodową, uczciwość działania oraz dobrą wiarę w relacji konsument – przedsiębiorca. Praktyką istotnie zniekształcającą zachowanie gospodarcze konsumenta jest takie działanie, które znacząco osłabia zdolność konsumenta do podjęcia decyzji w warunkach dostatecznej wiedzy i przez to powoduje, że konsument podejmuje decyzję dotyczącą określonej umowy, jakiej w innym przypadku by nie podjął. Jak już wyżej wyjaśniono, przyjęty model inwestowania środków Funduszu był wadliwy i nieracjonalny – wysoce ryzykowny, nie zapewniający kontroli nad inwestowanymi środkami Funduszu, a zarazem nie przewidujący jakiejkolwiek premii za ryzyko w postaci udziału w zyskach spółek projektowych (celowych) z inwestycji deweloperskich. Podkreślić przy tym trzeba, że faktyczny sposób inwestowania środków Funduszu odbiegał od informacji przekazywanych powodowi przez pozwane Towarzystwo na etapie przedstawiania mu oferty inwestycji w certyfikaty. Zasobność Funduszu nie była powiązana z sukcesami inwestycji spółek celowych w parki handlowe, lecz była uzależniona tylko od obsługi dłużnych papierów wartościowych (obligacji) wyemitowanych przez spółki pośredniczące. Fundusz nie mógł otrzymać wyższej stopy zwrotu aniżeli oprocentowanie prywatnych obligacji. Powód tymczasem był zapewniany o minimalnej stopie zwrotu wynoszącej 13% netto w skali roku. Towarzystwo wskazywało na bezpieczeństwo i atrakcyjność inwestycji ze względu na model biznesowy polegający na lokowaniu środków w komercyjne projekty nieruchomościowe, sugerując że zysk będzie proporcjonalny do sukcesu poszczególnych inwestycji deweloperskich, co nie miało miejsca. Informacje przekazywane przez Towarzystwo wskazywały też na bezpieczeństwo inwestycji wynikające z faktu, że każdy z emitentów obligacji jest kontrolowany przez Fundusz na poziomie właścicielskim poprzez udział dający Funduszowi wpływ na strategiczne decyzje SPV, co nie było prawdą. W praktyce Fundusz, zarządzany przez pierwotnie pozwane Towarzystwo, nie miał bowiem żadnego wpływu ani kontroli co do sposobu wydatkowania udostępnianych środków, nie miał zapewnionego udziału w potencjalnych zyskach z inwestycji deweloperskich, ponosząc za to wysokie ryzyko braku wykupu obligacji przez spółki pośredniczące (nie prowadzące, poza emisją obligacji żadnej działalności), które udzielały niskooprocentowanych, niezabezpieczonych pożyczek spółkom celowym, wydatkującym te środki w sposób nie podlagający żadnej kontroli ze strony Funduszu. Zaniechanie udzielenia powodowi, przy oferowaniu nabycia certyfikatów inwestycyjnych, rzetelnych informacji o przyjętym ryzykownym modelu inwestowania środków Funduszu, a wręcz wskazywanie na bezpieczeństwo inwestycji, wynikające ze spodziewanych stabilnych, kilkunastoprocentowych w skali roku wzrostów wartości certyfikatów inwestycyjnych, należy uznać za nielojalne i nieuczciwe postępowanie Towarzystwa, naruszające, wypływające z norm moralnych i obyczajowych, zasady współżycia społecznego (dobre obyczaje), a w konsekwencji za nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym . Pozwala to przypisać Towarzystwu, na etapie oferowania powodowi certyfikatów inwestycyjnych, bezprawność jego zachowania, w opisanym wcześniej znaczeniu. Jednocześnie można przypisać winę członkom organu uprawnionego do reprezentacji Towarzystwa, którzy z pewnością mieli możliwość zorganizowania w taki sposób procesu oferowania certyfikatów, aby nabywcy certyfikatów otrzymali rzetelne informacje o faktycznym modelu inwestycyjnym, jaki ma być stosowany w Funduszu i o konkretnych, istotnych ryzkach z tym związanych. Od członków zarządu Towarzystwa należało również oczekiwać przyjęcia racjonalnego modelu biznesowego, który nie będzie narażał Funduszu na zbędne ryzyka, niekompensowane szansami uzyskania adekwatnych do ryzyk zysków. W konsekwencji zachodziłyby podstawy do przypisania pierwotnie pozwanemu Towarzystwu odpowiedzialności odszkodowawczej względem powoda również na gruncie reżimu odpowiedzialności deliktowej, tj. art. 415 k.c. w zw. z art. 416 k.c. i w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym . Powód nie dokonał wyboru jednego ze zbiegających się reżimów odpowiedzialności odszkodowawczej ( art. 443 k.c. ), formułując alternatywne podstawy swego żądania. Na taką ewentualność orzecznictwo wypracowało regułę, zgodnie z którą sąd ma obowiązek wybrać taką podstawę prawną, która jest dla poszkodowanego korzystniejsza (por. orz. SN z 15.01.1998 r., III CKN 323/97; z 14 lutego 2003 r., IV CKN 1768/00 i z 17.122004 r., II CK 300/04) . Według Sądu korzystniejszym dla powoda reżimem odpowiedzialności, w którym Towarzystwo odpowiada za szkodę poniesioną przez powoda w następstwie inwestycji w certyfikaty inwestycyjne, jest odpowiedzialność kontraktowa, gdyż przerzuca ona na dłużnika ciężar dowodu w zakresie wykazania, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania jest wynikiem okoliczności, za które nie odpowiada dłużnik. Z tego względu, mimo wypełnienia dyspozycji przepisów pozwalających na przypisanie pozwanemu odpowiedzialności za powstałą w majątku powoda szkodę także na gruncie przepisów dotyczących czynów niedozwolonych, Sąd uznał, że właściwsze jest zastosowanie przepisów dotyczących odpowiedzialności kontraktowej. W ramach odpowiedzialności cywilnej odszkodowawczej związek przyczynowy pomiędzy powstałą szkodą a bezprawnym i zawinionym zachowaniem, które do niej doprowadziło winien być postrzegany przez pryzmat art. 361 § 1 k.c. – jako normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Polski ustawodawca przyjął regułę adekwatnego związku przyczynowego wykluczającego z jego zakresu takie następstwa zaistniałego zdarzenia, które nie stanowiły normalnych, typowych konsekwencji podjętych zawinionych zachowań. Związek przyczynowy jest kategorią obiektywną i należy go pojmować jako obiektywne powiązanie ze sobą zjawiska nazwanego przyczyną ze zjawiskiem określonym jako skutek. Istnienie związku przyczynowego, determinowane jest okolicznościami faktycznymi konkretnej sprawy. Stąd za pomocą testu „conditio sine qua non” należy zbadać, czy określony skutek stanowi obiektywne następstwo zdarzenia, uznawanego za jego przyczynę, czy oceniany skutek nastąpiłby mimo braku wskazywanej przyczyny. W wyniku nabycia przedmiotowych certyfikatów inwestycyjnych powód zapłacił kwotę 179 638,45 zł. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, że kwoty tej powód nie odzyska, bowiem Fundusz nie posiada żadnych środków pieniężnych na rachunkach bankowych ani nie jest w stanie uzyskać środków z tytułu wykupu obligacji wyemitowanych przez wymienione wcześniej spółki pośredniczące. Kwota powyższa stanowi rzeczywistą stratę powoda na skutek inwestycji w certyfikaty. Gdyby Towarzystwo prawidłowo zarządzało Funduszem, tj. przyjęło prawidłowy model biznesowy i prawidłowo inwestowało środki powierzone przez uczestników Funduszu, to możliwy byłby wykup certyfikatów powoda uwzględniający także obiecywany zysk z inwestycji. Samo Towarzystwo (podmioty działające na zlecenia Towarzystwa) informowało wszak powoda przy oferowaniu certyfikatów inwestycyjnych, że oczekiwana stopa zwrotu z inwestycji to minimum 13% netto rocznie. Z opinii biegłego sądowego wynika, że przyczyną późniejszego spadku wartości certyfikatów inwestycyjnych Funduszu było nieprawidłowe zarządzanie Funduszem przez Towarzystwo (szczegółowo wcześniej opisane). Zachodzą zatem podstawy do uznania, że przy prawidłowym zarządzaniem Funduszem przez Towarzystwo (np. uzależnianie nabywanie obligacji spółek pośredniczących od faktycznych postępów w inwestycje deweloperskie przez spółki celowe), Fundusz posiadałby odpowiednie środki, żeby wykupić certyfikaty powoda z uwzględnieniem wzrostu ich wartości od momentu ich nabycia przez powoda. Finalnie jednak powód, orientując się, iż umówiony wcześniej wykup w ogóle nie będzie mógł zostać zrealizowany, nie skierował takiego żądania. Szkoda po stronie powoda, będąca następstwem nieprawidłowości w zarządzaniu Funduszem przez pozwane Towarzystwo, stanowi równowartość ceny nabycia spornych certyfikatów inwestycyjnych i wynosi 179 638,45 zł. Z tych wszystkich przyczyn na uwzględnienie zasługiwało żądanie powoda o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 179 638,45 zł, tytułem odszkodowania. Powodowi należą się również odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie powyższej kwoty pieniężnej, jednak od daty późniejszej niż została określona w żądaniu pozwu. Stosownie do art. 481 § 1 i 2 k.c. , jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności, a jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Termin zapłaty świadczenia odszkodowawczego nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, zatem świadczenie to powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu pozwanego do zapłaty ( art. 455 k.c. ). Przed wszczęciem procesu w niniejszej sprawie powód nie wzywał pozwanego do zapłaty odszkodowania. Wobec tego jako wezwanie do zapłaty należy potraktować pozew złożony w niniejszej sprawie, w którym powód sformułował swoje roszczenie odszkodowawcze. Odpis pozwu został doręczony pierwotnie pozwanemu Towarzystwu w dniu 12 lutego 2020 r. Należało przyjąć, że pozwany był w stanie przeanalizować żądanie powoda i zaspokoić je w terminie dwóch tygodni od doręczenia mu odpisu pozwu, tj. do 26 lutego 2020 r. Pozwany znalazł się zatem w opóźnieniu w zapłacie dopiero w dniu 27 lutego 2020 r., co uzasadniało przyznanie odsetek od tej daty. Dalej idące żądanie odsetkowe – zasądzenia ich od dnia nabycia certyfikatów inwestycyjnych, podlegało więc oddaleniu. Niezasadne było natomiast żądanie powoda o zasądzenie wskazanej wyżej kwoty od pozwanego Funduszu. Roszczenie powoda przeciwko Funduszowi o zapłatę kwoty 179 638,45 zł rozpatrywać należało na gruncie zawartej przez strony umowy dotyczącej nabycia przez powoda certyfikatów inwestycyjnych w Funduszu. Zgodnie z art. 139 ustawy o funduszach inwestycyjnych, fundusz inwestycyjny zamknięty może wykupywać certyfikaty inwestycyjne, które wyemitował, jeżeli statut funduszu tak stanowi (ust. 1). W statucie funduszu inwestycyjnego zamkniętego należy określić przesłanki, tryb i warunki wykupywania certyfikatów inwestycyjnych oraz terminy i sposób dokonywania ogłoszeń o wykupie certyfikatów. W szczególności należy określić, czy wykup certyfikatów inwestycyjnych następuje na żądanie uczestnika, czy niezależnie od zgłoszenia takiego żądania, oraz przypadki, w których wykup certyfikatów może nastąpić niezależnie od zgłoszenia żądania przez uczestnika funduszu (ust. 3). Statut oraz Warunki Emisji pozwanego Funduszu stanowiły, że wykup Certyfikatów nastąpić może wyłącznie w przypadku, gdy Aktywa Płynne pozwalają na wypłatę środków z tytułu umorzenia Certyfikatów w związku z ich wykupem. Liczba Certyfikatów przeznaczonych do wykupu uzależniona będzie od wartości Aktywów Płynnych pomniejszonych o kwotę niezbędną dla uregulowania bieżących zobowiązań Funduszu przewidywanych w terminie 6 miesięcy po Dniu Wykupu, określoną przez Towarzystwo, przy uwzględnieniu zawartych przez Fundusz umów i zobowiązań Funduszu. Wartość środków pozwalających na wypłatę z tytułu umorzenia Certyfikatów, w związku z ich wykupem, ustalana będzie w Dniu Wykupu. W przypadku, w którym wartość środków pozwalających na wypłatę z tytułu umorzenia Certyfikatów, w związku z ich wykupem, nie będzie pozwalać na wykupienie wszystkich Certyfikatów przedstawionych przez Uczestników do wykupu, żądania wykupienia Certyfikatów podlegają proporcjonalnej redukcji (§ 25 ust. 2 i 3 Statutu oraz rozdział III ust. 12 pkt 2 i 3 Warunków Emisji). Według ustaleń faktycznych dokonanych w niniejszej sprawie, Fundusz nie posiadał Aktywów Płynnych pozwalających na wypłatę środków z tytułu umorzenia certyfikatów w razie zgłoszenia przez powoda żądania ich wykupu (co finalnie nie nastąpiło). Tym samym Fundusz w ogóle nie mógłby wypłacić powodowi kwoty stanowiącej równowartość ceny nabycia certyfikatów inwestycyjnych powiększonej o obiecywany zysk. Wobec braku spełnienia przesłanek umownych, Funduszu nie był zobowiązany, na gruncie zawartej z powodem umowy, do wykupu certyfikatów inwestycyjnych powoda. Fundusz nie ponosi też względem powoda odpowiedzialnością odszkodowawczej z tytułu niemożności wykupienia certyfikatów, bowiem taką odpowiedzialność, zgodnie z poczynionymi wcześniej uwagami, ponosi na gruncie art. 64 ustawy o funduszach inwestycyjnych w zw. z art. 471 k.c. wyłącznie Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych. Nadmienić należy przy tym, że przywołane postanowienia Statutu i Warunków Emisji nie stanowią niedozwolonych postanowień umownych w rozumieniu art. 385 1 i nast. k.c. Artykuł 385 1 k.c. należy wykładać w sposób szeroki, mając na uwadze, że ma on zastosowanie nie tylko do umów, ale również do wzorców umownych, jak również do sytuacji, gdy konsument przystępuje do danego zobowiązania, będącego zobowiązaniem wielostronnym, którego treść określa wzorzec stanowiący akt o charakterze ustrojowym, kreujący byt danego podmiotu oraz obowiązki związane z uczestnictwem w nim. Relację łączącą powoda z pozwanym Funduszem należy poczytywać jako umowę oparta na wzorcu umownym, na który składają się Warunki Emisji oraz Statut Funduszu. Bez wątpienia powód posiadał w relacji z pozwanym Funduszem status konsumenta w rozumieniu art. 22 1 k.c. Lokowanie środków pieniężnych w instrumenty finansowe nie było w żaden sposób powiązane z działalnością gospodarczą lub zawodową powoda. W świetle dyspozycji zawartej w omawianym przepisie nie ma znaczenia rodzaj umowy zawieranej z przedsiębiorcą, czy też poziom wiedzy „kandydata na konsumenta”. Wyznacznikiem jest wyłącznie związek czynności prawnej z działalnością gospodarczą lub zawodową, a ten w niniejszym przypadku nie występuje, strona pozwana bynajmniej tego nie wykazała. Fundusz (lub działający w jego imieniu organ – Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych) natomiast winien być traktowany w tej relacji jako przedsiębiorca, gdyż działalność związana z emitowaniem certyfikatów inwestycyjnych ma charakter profesjonalny i jest nastawiona na osiąganie zysków. Przytoczone wyżej postanowienia umowne nie stanowią jednak niedozwolonych postanowień umownych, gdyż przyjmuje się, że poza zakresem zastosowania art. 385 1 k.c. pozostają postanowienia umowy, które jedynie odwzorowują treść przepisów prawa, choćby względnie wiążących. Nie można bowiem uznać, że przepisy takie rażąco naruszają interesy konsumentów (F. Zoll [w] Prawo bankowe..., red. F. Zoll, t. 2, 2005, komentarz do art. 109 Prawa bankowego., pkt 49) . Uwzględnia to art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13/EWG, który stanowi, iż warunki umowy odzwierciedlające obowiązujące przepisy ustawowe lub wykonawcze oraz postanowienia lub zasady konwencji międzynarodowych, których stroną są państwa członkowskie lub Wspólnota, zwłaszcza w dziedzinie transportu, nie będą podlegały przepisom niniejszej dyrektywy. Sama możliwość zredukowania lub niemożności wykupu certyfikatów nie przemawia za uznaniem analizowanych postanowień za niedozwolone. Kluczowe w tym względzie są dwa argumenty. Po pierwsze, prawo do wykupu certyfikatów inwestycyjnych jest na gruncie art. 138 i 139 ustawy o funduszach inwestycyjnych wyjątkiem od zasady, że fundusz inwestycyjny zamknięty nie dokonuje wykupu swoich własnych certyfikatów inwestycyjnych. Nie oznacza to oczywiście, że fundusz przyznając prawo wykupu może je kształtować w sposób dowolny, czyniąc je w istocie fikcyjnym, chociażby poprzez wprowadzenie wymogu odczekania długiego okresu czasu do chwili, w której wykup, i to w niewielkiej części, zostanie dokonany. Skoro bowiem ustawa wykup certyfikatów przez fundusz inwestycyjny zamknięty czyni wyjątkiem, to zaakceptować należy rozwiązanie statutowe, które czyniąc wykup dopuszczalnym, wprowadza ograniczenia kwotowe lub ilościowe wykupywanych certyfikatów. Taką zaś funkcję pełnią powołane klauzule. Po drugie, istnienie tego rodzaju postanowień umownych jest zgodne z konstrukcją funduszu, stanowiącego instytucję zbiorowego inwestowania. Celem funduszu inwestycyjnego jest gromadzenie środków pozostających w dyspozycji poszczególnych inwestorów, w celu zwielokrotnienia wartości kapitału inwestycyjnego i zwiększenia zysków z jego inwestycji. Wspólnota inwestycyjna wymaga uzgodnienia interesów wszystkich inwestorów, ich współodpowiedzialności za istnienie funduszu. Z tego wynika założenie, że żaden inwestor (członek funduszu) nie powinien móc realizować swego interesu z uszczerbkiem dla interesów innych inwestorów. Ten cel przyświeca również rzeczonym postanowieniom, które służą uzgodnieniu interesów wszystkich inwestorów, którzy w danym terminie wykupu zamierzają zrealizować swoje uprawnienia wynikające z certyfikatów, poprzez ich zbycie na rzecz funduszu. Jeżeli wartość certyfikatów zgłoszonych do wykupu przekracza wartość aktywów, pozwalających na wypłatę środków z tytułu umorzenia certyfikatów, to oczywistym jest, że poszczególne żądania wykupu pozostają ze sobą w kolizji. Rozwiązaniem tej kolizji jest albo przyjęcie zasady pierwszeństwa zgłoszeń, co rodzi ryzyko przypadkowości w realizacji uprawnień inwestorskich, wynikające choćby z lepszego dostępu do adresata żądania wykupu, albo proporcjonalne obniżenie ilości wykupionych certyfikatów. To drugie założenie zostało wdrożone w pozwanym Funduszu i rozwiązaniu temu nie można zarzucić ukształtowania praw inwestora – konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. Przeciwnie, realizuje ono w praktyce zasadę współodpowiedzialności inwestorów za stan aktywów funduszu i odpowiada ustawowej konstrukcji funduszu inwestycyjnego jako instytucji zbiorowego inwestowania. Gospodarczo uzasadnione jest zamieszczanie tego rodzaju klauzul na wypadek, kiedy stan środków płynnych nie pozwala na wykupienie wszystkich certyfikatów przedstawionych przez uczestników do wykupu. Interes konsumenta w przypadku błędnej polityki inwestycyjnej funduszu zarządzanego przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych, jest chroniony regulacją z art. 64 ustawy o funduszach inwestycyjnych. Pozwanemu Funduszowi nie można przypisać wobec powoda odpowiedzialności deliktowej, czy to rozpatrywanej wprost na podstawie ogólnego przepisu art. 415 k.c. w zw. z art. 416 k.c. , czy też przez pryzmat powoływanego już wyżej art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 845), który odsyła w kontekście odpowiedzialności odszkodowawczej do zasad ogólnych. Podmiotem ponoszącym tego rodzaju odpowiedzialność może być pozwane Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych, które dopuściło do zniekształcenia sposobu postrzegania przez powoda inwestycji w certyfikaty inwestycyjne Funduszu poprzez przekazanie wprowadzających w błąd informacji przy oferowaniu certyfikatów. To osoby działający w imieniu (na zlecenie) Towarzystwa przedstawiły powodowi ofertę inwestycji w certyfikaty, przekonywały o bezpieczeństwie inwestycji, wysokiej stopie zwrotu, przekazywały nierzetelne informacje sugerujące lokowanie środków w projekty nieruchomościowe. Fundusz inwestycyjny nie ponosi odpowiedzialności za działania towarzystwa funduszy inwestycyjnego, będącego odrębną osobą prawną . W rezultacie żądanie powoda o zapłatę skierowane przeciwko Funduszowi było niezasadne i podlegało oddaleniu. W ocenie Sądu, bezpodstawne było żądanie powoda dotyczące nakazania publikacji oświadczenia, którego treścią było przeproszenie powoda przez pozwanych za dopuszczenie się względem powoda nieuczciwej praktyki rynkowej. Przepis art. 12 ust. 4 pkt. 3 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym wskazuje, że w razie dokonania nieuczciwej praktyki rynkowej konsument, którego interes został zagrożony lub naruszony, może żądać złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Występujący z roszczeniem z art. 12 ust. 1 pkt 3 wymienionej ustawy winien wykazać przesłanki, których wymaga tenże przepis, tj. istnienie konkretnej nieuczciwej praktyki rynkowej i zagrożenie bądź naruszenie interesu (prawnego) konsumenta, oraz wskazać treść proponowanego oświadczenia (oraz formę), przy czym jako „odpowiednią treść” należy rozumieć takie sformułowanie, które spełni cel roszczenia, jakim jest szeroko pojęta funkcja informacyjna (edukacyjna), prewencyjna, jak również wychowawcza i kompensacyjna. Brak jest podstaw natomiast do przyjęcia, iż winno ono pełnić również funkcję represyjną ( tak Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 03.06.2014 r., VI ACa 1382/13 ). W tym kontekście, treść żądanego przez powoda oświadczenia uznać należy za nieodpowiednią, nieadekwatną do stanu faktycznego rozpatrywanego przypadku. Sugeruje ona bowiem dopuszczenie się przez pozwanych nieuczciwej praktyki rynkowej na skutek nieprawidłowego zarządzenia i niegospodarnych działań pozwanych w zakresie środków powierzonych przez powoda. Stwierdzone przez Sąd w niniejszej sprawie nieuczciwe praktyki rynkowe pierwotnie pozwanego Towarzystwa dotyczyły natomiast sposobu oferowania certyfikatów inwestycyjnych, a nie zarządzania aktywami Funduszu. Żądanie publikacji oświadczenia o treści wskazanej w pozwie nie zasługiwało wobec tego na uwzględnienie na gruncie art. 12 ust. 1 pkt. 3 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym . W konsekwencji żądanie o nakazanie pierwotnie pozwanemu Towarzystwu publikacji oświadczenia należało oddalić. Mając na uwadze wszystkie opisane okoliczności, Sąd w pkt I sentencji wyroku zasądził od następcy prawnego pozwanego pierwotnie (...) S.A. – (...) S.A. z siedzibą w W. , na rzecz powoda kwotę 179 638,45 zł, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 27 lutego 2020 r. do dnia zapłaty, zaś w pkt. II sentencji wyroku oddalił powództwo w pozostałej części. Orzekając w pkt III sentencji wyroku o kosztach postępowania pomiędzy powodem a pozwanym 1, Sąd na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c. włożył na pozwanego 1 obowiązek zwrotu powodowi pełnych kosztów procesu, ze względu na fakt, że roszczenia powoda zostały uwzględnione w przeważającej części, oraz że słuszne okazało się stanowisko powoda dotyczące nieprawidłowego postępowania pozwanego przy oferowaniu certyfikatów inwestycyjnych i zarządzaniu funduszem inwestycyjnym, co było zasadniczą kwestią sporną pomiędzy stronami. Koszty powoda niezbędne do celowego dochodzenia praw w niniejszej sprawie wyniosły łącznie 6 417 zł, na co składają się opłata sądowa od pozwu , od której powód nie został zwolniony, tj. w wysokości 1000 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa procesowego w wysokości 17 zł, wynagrodzenie pełnomocnika procesowego powoda w stawce 5 400 zł, ustalonej stosownie do § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst. jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Odnosząc się do wniosku powoda o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 3-krotności stawek minimalnych Sąd uznał, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki do jego uwzględnienia. Niniejsza sprawa nie wymagała przeprowadzenia obszernego postepowania dowodowego, ani nadzwyczajnego nakładu pracy. To, iż strony składają obszerne pisma procesowe nie oznacza że jest to konieczne dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia, ani tego że zawarta w nich argumentacja nie jest powieleniem z innych spraw o tym samym charakterze. Natomiast orzekając o kosztach postępowania pomiędzy powodem a pozwanym Funduszem, Sąd w pkt. IV sentencji wyroku na podstawie art. 102 k.p.c. odstąpił od obciążania powoda kosztami zastępstwa procesowego tego pozwanego, pomimo oddalenia powództwa przeciwko pozwanemu Funduszowi, ze względu na zasadę słuszności wyrażoną w powołanym przepisie. Sąd miał tu na uwadze fakt, że podstawy odpowiedzialności obydwu pozwanych w niniejszym postępowaniu były złożone, a ich wyjaśnienie wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego, w tym dopuszczenia dowodu z opinii biegłego sądowego przeprowadzonego w sprawie o sygn. akt 1897/18, a co za tym idzie uzyskania informacji specjalistycznych. Nieuiszczone przez powoda, a wyłożone przez Sąd Okręgowy w Warszawie koszty sądowe w postaci opłaty od pozwu wyniosły 7 982 zł. Mając na uwadze zwolnienie powoda od obowiązku uiszczenia ww. części kosztów sądowych, a także uwzględniając wynik sprawy Sąd w pkt V sentencji wyroku, na podstawie art. 113 ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych , nakazał pobrać powyższą sumę na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie od następcy prawnego pierwotnie pozwanego Towarzystwa.