I C 1096/22

Sygn. akt I C 1096/22 Dnia 14 grudnia 2023 r. r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Zbigniew Krupa Protokolant: sekr. sąd. Daria Burny po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2023 r. w Nowym Sączu na rozprawie sprawy z powództwa K. C. i J. C. przeciwko (...) Bank S.A. z siedzibą we W. o ustalenie i zapłatę I. 
        ustala, że umowa kredytu hipotecznego nominowanego do CHF z dnia 17.02.2006 nr (...) standardowe oprocentowanie zawarta między powodami K. C. , J. C. oraz pozwanym (...) Bank S.A. z siedzibą we W. jest nieważna w całości, II. 
        zasądza od pozwanego (...) Bank S.A. z siedzibą we W. na rzecz powodów K. C. i J. C. łącznie kwotę 190 579,94 zł (sto dziewięćdziesiąt tysięcy pięćset siedemdziesiąt dziewięć złotych i dziewięćdziesiąt cztery grosze) tytułem zwrotu świadczeń uiszczonych przez powodów nienależnie na poczet umowy wymienionej w pkt I za okres do sierpnia 2022 roku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 14.11.2023 r. do dnia zapłaty, III. 
        w pozostałym zakresie powództwo oddala , IV. 
        zasądza od pozwanego (...) Bank S.A. z siedzibą we W. na rzecz powodów K. C. i J. C. łącznie kwotę 6434 zł (sześć tysięcy czterysta trzydzieści cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty SSO Zbigniew Krupa I C 1096/22 UZASADNIENIE Wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 14 grudnia 2023 r, Pozwem inicjującym przedmiotowe postępowanie powodowie K. C. i J. C. wnieśli o: - ustalenie, iż umowa kredytu hipotecznego nominowanego do CHF z dnia 17.02.2006 roku nr (...) standardowe oprocentowanie jest nieważna - zasądzenia od pozwanego (...) Bank S.A. z siedzibą we W. na rzecz powodów K. C. i J. C. kwoty 190 579,94 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty. Z ostrożności procesowej w przypadku uznania, iż zaskarżona umowa kredytu jest ważna wnieśli o ustalenie, że klauzule zawarte w umowie kredytu zawarte w § 2 ust 1, § 2 ust 2, § 3 ust 2, § 4 ust 1, § 4 ust 2, § 5 ust 3, § 5 ust 4, § 5 ust 5 zd. 2 są abuzywne oraz zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów kwoty ustalonej przez biegłego sądowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od tejże kwoty od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty. Ponadto powodowie wnosili o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kosztów procesu. Powodowie swoje stanowisko uzasadnili tym że : - zapłacili do sierpnia 2022 roku pozwanemu Bankowi kwotę 190 579,94 zł. - umowa jest nieważna bo narusza zasady współżycia społecznego tj. zasadę uczciwości, lojalności i równowagi stron - powodowie nie mieli wpływu na żadne zapisy umowne, nie informowano ich o ryzyku kursowym -zapisy umowne naruszają zasadę równowagi stron -powodowie zostali wprowadzeni w błąd co do kosztów spłaty kredytu - umowa nieważna bo naruszała naturę stosunku zobowiązaniowego, ponieważ kursy przeliczeniowe ustalał bank analogicznie jak wysokość oprocentowania -abuzywne są postanowienia dotyczące przeliczeń kursowych w § 2 ust 1 i 2, §3 ust 2, §5 ust 3-5 oraz dotyczące oprocentowania w §4 ust 1-2 które mogło ulec zmianie w każdym czasie i jego zmiana należała do arbitralnej decyzji zarządu banku , Podnosili także, że - posiadają interes prawny w ustaleniu z art. 189 kpc -pozwany nie może domagać się zwrotu wynagrodzenia za korzystnie z kapitału świetle wyroku TSUE zapadłego w sprawie C 520-21( k.150/2) Pozwany Bank w odpowiedzi na pozew(k.52) wniósł o : - oddalenie powództwa w całości -zasądzenie kosztów procesu wg. norm przepisanych - podnosił zarzut nadużycia przez powodów prawa podmiotowego z art. 5 k.c. - ewentualny zarzut potrącenia wierzytelności dochodzonej przez powodów z wierzytelnością o zwrot udostępnionego kapitału w kwocie 147.160 zł oraz wynagrodzenia za korzystanie z kapitału w kwocie 101.880,40 zł, (k.53). Pozwany podnosił ,że wierzytelność pozwanego stała się wymagalna w dniu 8.04.2022 roku tj. w dniu doręczenia reklamacji powodów. Potrącenie skutkuje umorzeniem wierzytelności i oddaleniem powództwa w całości. - pozwany zakwestionował metodologię roszczenia pozwu -umowa nie zawiera żadnych podstaw do stwierdzenia bezwzględnej nieważności umowy, - spłata rat następowała po kursie NBP -postanowienia umowy nie są sprzeczne z dobrymi obyczajami i nie naruszają uzasadnionych interesów powoda - ryzyko kursowe jest naturalne dla tego typu umowy i zgodne z zasadami współżycia społecznego -postanowienia dotyczące oprocentowania są ważne i skuteczne, bo odwoływało się do konkretnych i obiektywnych kryteriów Sąd ustalił następujący stan faktyczny : W dniu 3.02.2006 r. powodowie wystąpili z wnioskiem do pozwanego Banku o udzielenie kredytu na sfinansowanie dokończenia budowy domu jednorodzinnego w miejscowości M. . Wnioskowana kwota to 144.368,00 PLN a łącznie z prowizjami i opatami 147.827,16 PLN. Waluta kredytu CHF. Okres kredytowania 360 miesięcy a raty kredytu miały być równe. Wnioskowana liczba transz kredytu – 3. W dniu6.lutego 2006 r. pozwany wydał decyzję o udzieleniu powodom wnioskowanego kredytu Dowód : wniosek kredytowy -k.64, ocena wniosku kredytowego i decyzja kredytowa-k.66-68 W dniu 17.02.2006 roku powodowie K. i J. C. zawarli z (...) Bank S.A. we W. umowę kredytu hipotecznego nominowanego do CHF nr (...) Standardowe Oprocentowanie przeznaczony na finansowanie budowy domu jednorodzinnego w M. . (§ 1 ust. 1 umowy). W § 2 ust. 1 umowy wskazano, że na wniosek Kredytobiorcy Banku udzielił kredytu w kwocie 150 686,05 zł nominowanego do waluty CHF, według kursu kupna CHF obowiązującego w Banku w dniu uruchomienia całości kredytu lub jego poszczególnych transz w przypadku wypłaty kredytu w transzach na cel wskazany w § 1 umowy. Kredyt wypłacany był w złotych polskich zgodnie z §3 ust. 2 umowy. Kredyt udzielony został na okres 360 miesięcy. Informacje o okresie kredytowania, kwocie kredytu w CHF, wysokości kursu ustalonego przez bank w dniu uruchomienia kredytu, terminach płatności oraz wysokości rat miały być określone w harmonogramie spłat, który był przekazywany kredytobiorcy niezwłocznie po uruchomieniu kredytu (§2 ust. 2 zd 1). Oprocentowanie kredytu było zmienne i na dzień zawarcia umowy wynosiło 2,39% w stosunku rocznym (§2 ust 4). Kredyt był wypłacany w złotych polskich przy jednoczesnym przeliczeniu wysokości wypłaconej kwoty (transz) na CHF wg kursu kupna walut dla CHF ustalanego i obowiązującego w Banku w dniu wypłaty środków (§3 ust 2). Zgodnie z § 4 ust 1 umowy wysokość stopy oprocentowania mogła ulec zmianie w każdym czasie odpowiednio do zmiany jednego lub kilku z niżej wymienionych czynników: -zmiany stopy procentowej kredytu lombardowego ustalanej lub wysokości stopy interwencyjnej NBP, - zmiany oprocentowania jednomiesięcznych lokat na rynku międzybankowym według notowań Reuters a (strona WIBOR, LIBOR, EURIBOR) - zmiany rezerwy obowiązkowej banków wynikające z obowiązujących bank przepisów, - zmiany publikowanego przez prezesa GUS średniorocznego wskaźnika wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem - zmiany marży uzyskiwanej przez bank w odniesieniu do danego kredytobiorcy obliczanej jako różnica między nominalnym oprocentowaniem danego kredytu zweryfikowanym o rezerwę utworzona przez bank, a stawką WIBOR 1M, LIBOR 1M albo EURLIBOR 1m przy czym dokonywana przez bank zmiana oprocentowania nie przekroczy odpowiednio najwyższej zmiany wymienionej wyżej wskaźników, które miały wpływ na zmianę stopy procentowej. Decyzję w przedmiocie ustalania zasad oprocentowania kredytów na bazie zmiennej stopy procentowej oraz ich wysokości podejmował zarząd banku-§ 4 ust 2. Wysokość rat kapitałowo-odsetkowych miała zostać ustalona po przeliczeniu kwoty wypłaconego kredytu na CHF stosownie do postanowień umowy -§ 5 ust 3. Raty kredytu wraz z należnymi odsetkami były płatne w złotych w kwocie stanowiącej równowartość CHF na rachunek kredytu (§5 ust 4). Kwota wpłaty raty w złotych była przeliczana na CHF wg kursu sprzedaży obowiązującego w NBP na dzień przed datą wpływu środków do banku (§5 ust 5 zd 2). W celu zabezpieczenia wierzytelności Banku z tytułu udzielonego kredytu ustanowiono m.in.: hipotekę kaucyjną do wysokości 301 372,10 zł na nieruchomości w M. , weksel in blanco wraz z deklaracją wekslową, cesja praw z polisy ubezpieczenia przedmiotu zabezpieczenia (§ 11 ust. 1a,b,c umowy): Wg § 11 ust 4 strony ustaliły, że w celu dochodzenia roszczeń, kwota zadłużenia z tytułu umowy w dniu jej wymagalności w tym w sytuacji określonej w § 10 ust 3 zostanie przeliczona na PLN wg kursu sprzedaży walut dla CHF z tabeli kursów NBP i obowiązującego w tym dniu. W dniu 25.03.2015 r. strony podpisały Aneks do kwestionowanej umowy, w którym uchylały postanowienia umowy dotyczące wysokości oprocentowania kredytu. Dowód: umowa kredytu – k. 11-15 Aneks do umowy kredytu z dnia 25.03.2023 r. -k. 69 Powodom udostępniono kapitał w transzach w wysokości 150 686,05 zł (k.16), ale faktycznie wypłacono im tylko 147 160 zł (pozwany przyznał to w odpowiedzi na pozew k.54/2, pozostałe koszty były to koszty około kredytowe). Dowód: pismo pozwanego banku z dnia 17.06.2021 r. – k. 16 Powodowie do dnia 1.09.2022 r. uiścili na rzecz pozwanego kwotę 192.150,52 zł (k.75). Dowód: pismo pozwanego z dnia 19.10.2022 r. – k. 70-75 Powodowie zdecydowali się na zawarcie umowy nominowanej do CHF wskutek sugestii znajomych , którzy twierdzili, że kredyt frankowy był najlepszą dla nich opcją ze względu na wysokość raty. W przekonaniu o tym, że jest to najlepszy kredyt - powodów utwierdzała pracownik Banku. Twierdziła ona ,że waluta CHF jest stabilną walutą. Nie przedstawiono powodom symulacji , która wskazywałaby jaki wpływ na wysokość raty kredytu będzie miał znaczny wzrost kursu franka szwajcarskiego. Rozmowy z przedstawicielem Banku prowadził wyłącznie powód K. C. . Powódka J. C. była obecna wyłącznie przy podpisaniu umowy kredytowej. Wniosek kredytowy wypełniał powodom pracownik Banku. Powodowie jedynie podpisali wniosek. Powód K. C. w dacie zawarcia umowy z pozwanym posiadał wykształcenie zawodowe , nie miał wiedzy ekonomicznej , nie został pouczony o ryzyku kursowym. Powódka J. C. posiada wykształcenie zawodowe , z zawodu jest fryzjerką . W dacie zawarcia umowy nie pracowała , zajmowała się opieką nad dzieckiem. Wszystkie sprawy związane z kredytem załatwiał powód. W budynku, który wznoszony był ze środków uzyskanych z umowy kredytowej nie była prowadzona działalność gospodarcza . Raty kredytu nie były wliczane do kosztów działalności gospodarczej stron.Pismem z dnia 22.03.2022 r .powodowie działający przez pełnomocnika wystąpili do pozwanego Banku z Reklamacją powołując się na nieważność umowy i żądając zapłaty kwoty 33.840,18 zł. Reklamacja została doręczona pozwanemu w dniu 8.04.2022 r. Pozwany nie uznał roszczenia powodów. Dowód: reklamacja z dowodem doręczenia pozwanemu Bankowi - k. 20-21, odpowiedź Banku - k.22 ,zeznania powodówk.160-161 00:02:55, 00:24:22 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o przedstawione przez strony dokumenty , które nie były kwestionowane. Na zasadzie art.235 2 §2pkt 2 pominięto dowód z przesłuchania świadka R. Ż. oraz biegłego z zakresu rachunkowości , finansów i inżynierii finansowej jako zbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Odnośnie zeznań świadka należy dodatkowo podnieść ,że wnioskowani przez pozwany Bank w innych tzw. sprawach frankowych świadkowie nie pamiętali żadnych okoliczności związanych z zawieranymi umowami a ich zeznania sprowadzały się do ogólnych informacji zawartych w dokumentach. Podstawą uznania nieprzydatności dowodu z opinii biegłego dla rozstrzygnięcia jest przyjęta przez Sąd podstawa rozstrzygnięcia. Dowód ten byłby przydatny w sytuacji gdyby Sąd uznał za możliwe zastąpienie uznanych za abuzywne postanowień umowy przepisami o charakterze dyspozytywnym, co nie miało miejsca. Sąd dał wiarę zeznaniom powodów , które korespondowały z przedstawionymi dowodami z dokumentów. Sąd zważył co następuje: 1. 
        Dopuszczalne jest zawieranie umów o kredyt w walucie obcej (denominowany) oraz w walucie krajowej z indeksacją do waluty obcej (indeksowany). Umowa kredytu walutowego (indeksowanego lub denominowanego) mieści się w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego i stanowi jej możliwy wariant ( art. 353 1 k.c. w związku z art. 69 pr. bank. – tak SN w sprawie V CSK 382/18). 2. 
        Powodowie przy podpisywaniu umowy działała jako konsument.( art. 22 1 kc ) 3. 
        Niewątpliwie powodowie mają interes prawny ( art. 189 kpc ) w ustaleniu nieważności umowy kredytowej, którą zawarto na wiele lat. Samo zasądzenie pewnych świadczeń w pewnym okresie nie prowadzi do definitywnego zakończenia sporu stron, mając na uwadze czas jej obowiązywania i ustanowione zabezpieczenia hipoteczne. 4. 
        Umowa kredytu to kredyt indeksowany, dopuszczalny w 2006 roku, choć nie regulowany w ustawie prawo bankowe . Wynikało to przede wszystkim z zastosowania stawki LIBOR, do której odwoływały się postanowienia o zmiennym oprocentowaniu umownym. 5.Sporna umowa jest bezwzględnie nieważna na podstawie art. 58 § 1 k.c. zw. z art. 353 (
    1) k.c. z powodu naruszenia zasady równowagi kontraktowej i nieważna jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego w świetle art. 58 § 2 k.c. , bo ryzyko walutowe zostało w całości przeniesione na kredytobiorcę, skoro wzrost kursu waluty nie wpływał w żaden sposób na świadczenie, które Bank otrzymywał w wyniku wykonania umowy przez kredytobiorcę. Kredytobiorca zaś aby spłacić raty o tej samej wysokości w walucie obcej, musi aktualnie wraz z wzrostem kursu waluty wydatkować coraz większe kwoty zakupując walutę za złotówki. Bez względu na kurs waluty CHF na dany moment, Bank na podstawie zapisów umownych jest w stanie uzyskać świadczenie zastrzeżone w umowie, a ciężar jego spełnienia spoczywa wyłącznie na kredytobiorcy. Taki mechanizm stanowi nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków konsumenta na jego niekorzyść, a zatem stanowi o naruszeniu jego interesów. Zatem na gruncie przedmiotowej umowy doszło do naruszenia równowagi kontraktowej. Opierając się bowiem tylko na treści stosunku prawnego -umowie kredytu należy uznać, że wyłącznym beneficjentem zmian kursowych oraz różnic kupna i sprzedaży waluty (spread) był Bank, na którego rzecz kredytobiorca był zobowiązany świadczyć w kwocie znacznie przewyższającej oddaną do dyspozycji. Tym samym umowę uznać należało za sprzeczną z istotą stosunku prawnego jako takiego, co prowadzi do jej nieważności wynikającej z art. 353 (
    1) k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c. Sprzeczne z naturą stosunku prawnego kredytu indeksowanego do waluty obcej są postanowienia, w których kredytodawca jest upoważniony do jednostronnego oznaczenia kursu waluty właściwej do wyliczenia wysokości zobowiązania kredytobiorcy oraz ustalenia wysokości rat kredytu, jeżeli z treści stosunku prawnego nie wynikają obiektywne i weryfikowalne kryteria oznaczenia tego kursu. Postanowienia takie, jeśli spełniają kryteria uznania ich za niedozwolone postanowienia umowne, nie są nieważne, lecz nie wiążą konsumenta w rozumieniu art. 385 (
    1) k.c. (uchwała SN z 28 kwietnia 2022 r., III CZP 40/22, wyrok SN 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22). Zasadę równowagi kontraktowej podważają też postanowienia umowy dotyczące wypłaty kredytu po kursie kupna obowiązującego w banku w dniu wypłaty - § 3 ust. 2 oraz § 5 ust. 5 umowy dotyczące spłat rat wg. kursu sprzedaży CHF obowiązującego w NBP na dzień przed datą wpływu środków do Banku. Bank pobierał zatem dodatkową niewymienioną w art. 69 opłatę korzystając na spreadzie walutowym. Ponadto wypłacał kredyt po ustalanym przez siebie nie wiadomo w jaki sposób kursie waluty. Spłata następowała natomiast po bardziej obiektywnym kursie odnoszonym do kursu sprzedaży NBP. Istotą wszelkich stosunków obligacyjnych, w tym w szczególności umów, jest ich konsensualny charakter. Stosunek obligacyjny jest oparty na zgodnej woli stron, w zakresie jego powstania, jego głównych postanowień, które muszą być sprecyzowane w stopniu umożliwiającym obu stronom przypisanie woli i zamiaru dokonania danej czynności na uzgodnionych warunkach lub choćby na zasadach zaproponowanych przez stronę (w tym ekonomicznie silniejszą) ale zaakceptowanych przez drugą (nawet słabszą, w tym konsumenta). Wskazana wyżej natura stosunku obligacyjnego wyklucza tym samym uznanie, że by doszło do zawarcia umowy wystarczy złożenie przez jedną ze stron oświadczenia woli stanowiącego zgodę na jednostronnie ustalone przez drugą stronę warunki dotyczące postanowień głównych umowy w sytuacji gdy te są dla niej niekorzystne i strona ta nie ma na nie żadnego wpływu. Dotyczy to także umów o kredyt. Natura stosunku obligacyjnego wyznacza granice swobody zawierania umów, które są chronione przez wskazywany wyżej art. 353 1 k.c. Wyrażona w tym przepisie zasada w odniesieniu do kredytów udzielanych przez banki wyklucza akceptację takiej sytuacji, w której skonkretyzowanie zobowiązania kredytobiorcy wobec banku z tytułu spłaty kredytu, czyli w zakresie rat kapitałowo odsetkowych, zostałoby pozostawione w umowie jednej ze stron, zwłaszcza bankowi, z racji jego statusu i silniejszej pozycji w relacji z klientem banku. Z oczywistego powodu to klient banku zabiega o przyznanie określonego kredytu, a nie odwrotnie. Konsensualność umowy o kredyt oznacza, że by doszło do jej zawarcia muszą zostać uzgodnione i zaakceptowane przez strony jej przedmiotowo istotne postanowienia. Jednym z nich jest wysokość kwoty udzielonego kredytu, czyli wielkość zobowiązania kredytobiorcy wobec banku albo w sposób kwotowy, albo przez zastosowanie obiektywnie weryfikowalnego mechanizmu jego waloryzacji, w tym walutą obcą. Reasumując: umowa kredytu ma charakter konsensualny wtedy gdy wszystkie jej przedmiotowo istotne postanowienia są ustalone przez strony albo w sposób pewny, albo w odniesieniu do czynników zewnętrznych, na które nie ma wpływu żadna ze stron. Sytuacja w niniejszej sprawie przedstawia się odmiennie. Bank udzielił powódce kredytu „ nominowanego do waluty CHF wg kursu kupna CHF obowiązującego w banku w dniu uruchomienia całości kredytu lub jego poszczególnych transz - w przypadku wypłaty kredytu w transzach kredyt jest wypłacany w złotych polskich zgodnie z § 3 ust 2 umowy ” (§ 2). Zgodnie z § 3 pkt 2 umowy „ kredyt wypłacany jest w złotych polskich przy jednoczesnym przeliczeniu wysokości wypłacanej kwoty na CHF wg kursu walut dla CHF ustalanego przez bank i obowiązującego w banku w dniu wypłaty środków ”. Jak już wskazywano, możliwe było zawarcie ważnej umowy o kredyt w PLN, indeksowany CHF. Tyle tylko, że kredytobiorca powinien w dacie zawierania umowy wiedzieć jaka jest wysokość jego zobowiązania; jeżeli nie wprost (kwotowo) to co najmniej znać obiektywne i niezależne od woli stron kryteria ustalenia wysokości tego zobowiązania. W niniejszej sprawie tak nie było. Bank przeliczył wypłaconą powódce kwotę według ustalanych wyłącznie przez siebie reguł (tabela kursów). Strony zawarły umowę kredytu, ale to tylko bank decydował jaką ostatecznie kwotę wyrażoną w CHF kredytobiorca będzie winny bankowi, tylko on ustalał sposób przeliczenia. Tak więc to wyłącznie bank ustalał jakie jest początkowe saldo zadłużenia powódki (przeliczając kwotę udzielonego w PLN kredytu na CHF według tabeli). Przytoczona umowa dawała bankowi taką możliwość; nigdzie bowiem nie wskazywała w jaki sposób bank oblicza kursy walut. Nie ma znaczenia fakt, że bank tego nie robił bowiem przedmiotem oceny jest treść umowy, a nie sposób jej wykonania; a ocena tej treści wypada (pod kątem zasady konsensualności) negatywnie. Nie mają więc znaczenia twierdzenia banku, że kurs był ustalany według kryteriów rynkowych, a nie dowolnie. O ile nawet byłaby to prawda, o tyle nie ma wpływu na ocenę charakteru umowy. Na jej podstawie nie było jakiegokolwiek kryterium ograniczającego bank w ustalaniu kursu przeliczenia PLN/CHF czy CHF/PLN. Dokonując oceny poprawności umowy pod kątem jej konsensualności (tak samo zresztą pod kątem abuzywności) Sąd bada (co już wskazywano) samą treść umowy, a nie sposób jej wykonywania. Różnica między kursem kupna i kursem sprzedaży mogła dawać bankowi dodatkowy dochód kosztem kredytobiorców, którego skali ci w dniu podpisywania umowy nie mogli przewidzieć. Bank powołuje się na fakt, że kurs przeliczenia był znany kredytobiorcy. Fakt ten nie ma żadnego znaczenia bowiem istotą zarzutu jest to, że kredytobiorca nie miał żadnej możliwości weryfikacji sposobu jego ustalania, a zatem i ustalania wysokości zadłużenia (czyli ustalenia ile ostatecznie PLN jest winny bankowi; zależało to od przyjmowanego przez bank kursu przewalutowania). Oczywistym jest, że bank musi kierować się wyliczeniami opartymi na notowaniach kursowych na rynku krajowym i międzynarodowym, lecz w kwestionowanej umowie ani regulaminie nie zostały zawarte żadne gwarancje prawne, które byłyby skuteczne w relacjach pomiędzy bankiem, a kredytobiorcami związane ze spłacaniem kredytu. 5. 
        Powyższej oceny nie zmienia fakt, że inne reguły obowiązywały przy spłacie kredytu gdzie odwołano się do średniego kursu NBP, ponieważ - jak już wskazywano - samą wysokość zadłużenia powódki ustalił wyłącznie bank przy wypłacie kredytu i ustaleniu wysokości jej zobowiązania (przeliczając PLN na CFH według tylko przez siebie ustalanych reguł). W ocenie Sądu postanowienia zawierające zasady zmienności oprocentowania umowy naruszają art. 353 1 k.c. tj. zasadę równowagi kontraktowej, gdyż Bank w §4 ust. 1-2 umowy przyznał sobie prawo do jednostronnego ustalania wysokości zmiennego oprocentowania kredytu. 6. 
        Powyższa argumentacja świadczy także o sprzeczności umowy kredytu z zasadami współżycia społecznego, zasadą uczciwości kupieckiej i z tej przyczyny na podstawie art. 58 § 2 k.c. jest nieważna. Pokreślenia wymaga, że Bank w spornej umowie maksymalnie zabezpieczył tylko własne interesy, nie zadbał należycie by odpowiednio zabezpieczyć klienta w sytuacji nieoczekiwanych zmian. Nadto nie zadbał o to by powodom wyjaśnić wszystkie ważne informacje pozwalające na to, by zawarli umowę w pełni świadomie odnośnie wszelkich ryzyk, a to pozostaje sprzeczne z zasadą uczciwości kupieckiej. 7. 
        Ponadto w umowie występuje abuzywność postanowień umowy kredytowej, nie pozwalająca na jej wykonanie, co prowadzi do nieważności całego stosunku zobowiązaniowego na podstawie art. 385 1 k.c. 8. 
        Abuzywne jest postanowienie §4 ust.1-2 umowy, które wprowadziły zmienne oprocentowanie kredytu. Są to postanowienia sprzeczne z art. 69 ust. 1-2 Prawa Bankowego w związku z art. 385 1 kc i nie wiążące stron umowy. Oprocentowanie dotyczy natomiast jednego z essentialia negotii umowy kredytowej z art. 69 prawa bankowego i jest niejednoznaczne, więc może być badane pod kątem abuzywności. Ponadto bez tego postanowienia umowa upada, bo nie da się jej wykonać, zatem jest w całości nieważna. Oczywiście co do zasady dopuszczalne jest wprowadzenie w umowie zmiennego oprocentowania, jeśli wynikają z umowy zasady zmian oprocentowania (dotyczy to w szczególności zmian stawek LIBOR w przyjętym okresie czasowym). W spornej umowie zmiana oprocentowania była możliwa jednak w sytuacji innych w zasadzie nieweryfikowalnych zmiennych, bo zostały w umowie tylko wymienione, ale nie zostały w umowie szczegółowo określone, dotyczyło to zmian rezerw bankowych, zmian Prezesa GUS średniorocznego wskaźnika wzrostu cen towarów i usług, zmiany marży ustalanej przez Bank w całkowitej dowolności. Są to przesłanki zmiany oprocentowania bardzo lakoniczne i nie dające się obiektywnie zweryfikować, bo nie zostały uszczegółowione, a ostateczną decyzję w zakresie oprocentowania podejmował bank, skoro decyzję co do ustalenia zasad oprocentowania kredytu pozostawiono Zarządowi pozwanego Banku. Taki sposób uregulowania oprocentowania zmiennego pozwalało bankowi na jego jednostronną modyfikację w toku realizacji umowy bez jednoznacznego określania przesłanek i kierunków tych zmian. Abuzywne jest też postanowienie dotyczące wypłaty kredytu po kursie ustalanym swobodnie przez bank (§3ust.2 umowy) oraz dodatkowy zysk Banku wynikający z zastosowanego spreadu walutowego przy spłacie rat odnoszonym do kursu sprzedaży stosowanym przez NBP § 5 ust. 5 umowy. Sprzeczne z naturą stosunku prawnego kredytu indeksowanego do waluty obcej są postanowienia, w których kredytodawca jest upoważniony do jednostronnego oznaczenia kursu waluty właściwej do wyliczenia wysokości zobowiązania kredytobiorcy oraz ustalenia wysokości rat kredytu, jeżeli z treści stosunku prawnego nie wynikają obiektywne i weryfikowalne kryteria oznaczenia tego kursu. Postanowienia takie, jeśli spełniają kryteria uznania ich za niedozwolone postanowienia umowne, nie są nieważne, lecz nie wiążą konsumenta w rozumieniu art. 385 (
    1) k.c. (uchwała SN z 28 kwietnia 2022 r., III CZP 40/22, wyrok SN 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22). Wskazane w pozwie postanowienia spornej umowy dotyczące zasad ustalania kursu CHF/PLN i PLN/CHF powodują, że sporna umowa jako sprzeczna z istotą stosunku obligacyjnego musiała zostać uznana za trwale bezskuteczną (nieważną) pod warunkiem, że kredytobiorca po uzyskaniu informacji o skutkach uznania umowy zgłosi takie żądanie; to zaś musi być poprzedzone poinformowaniem konsumenta o konsekwencjach prawnych jakie może pociągnąć za sobą stwierdzenie nieważności takiej umowy (wyrok TSUE z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20). Po wyeliminowaniu wskazanych postanowień umowy mających jednocześnie abuzywny charakter, sporna umowa nie może funkcjonować bo straci swój charakter (tak SN w sprawie II CSKP 293/22). Brak jest możliwości zastąpienia wskazanych w pozwie abuzywnych postanowień umowy przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym. Możliwość zastąpienia, stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady, zgodnie z którą dana umowa pozostaje wiążąca dla stron tylko wtedy, gdy może ona nadal obowiązywać bez zawartych w niej nieuczciwych warunków, jest ograniczona do sytuacji gdy strony wyrażą na to zgodę, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca (tak TSUE w wyroku z 8 września 2022 r., C-81/21). Stwierdzenie trwałej nieskuteczności umowy powoduje, że kwoty jakie strony w jej wykonaniu (czy, jak w przypadku niniejszej sprawy, częściowym wykonaniu) sobie świadczyły stanowią nienależne świadczenie. Świadczenia stron są od siebie niezależne i nie można w procesie o zapłatę ze strony banku czy też w procesie o zapłatę ze strony kredytobiorcy dokonywać ich kompensacji (rozliczenie stron odbywa się przy przyjęciu teorii dwóch kondykcji, a nie teorii salda W sprawie w udziałem konsumenta, a niniejsza sprawa do takich należy, konieczne jest wzięcie pod uwagę unormowań regulujących obrót konsumencki i chroniących konsumenta, a w zasadzie mających zapewnić równowagę stron stosunku obligacyjnego. Zagadnienie to zostało omówione w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 (mającej moc zasady prawnej), w którym szeroko podsumowano dotychczasowy dorobek orzecznictwa krajowego i unijnego. W uzasadnieniu uchwały omówiono skutki uznania postanowień umownych za abuzywne, ale także skutki stwierdzenia nieważności umowy z udziałem konsumenta oraz możliwości dokonania przez sąd takiego uznania, a także różnice w tym zakresie z umowami nie zawieranymi z konsumentami. Podsumowując w skrócie rozważania poczynione w uzasadnieniu wskazanej uchwały SN i przenosząc je na grunt niniejszej sprawy: ⚫ upadek umowy może nieść negatywne konsekwencje dla konsumenta, chociażby w postaci konieczności rozliczenia z przedsiębiorcą dotychczas poczynionych przez strony świadczeń, ⚫ stwierdzenie przez sąd upadku umowy konsumenckiej musi być poprzedzone (inaczej niż w przypadku obrotu nie konsumenckiego, gdzie stwierdzenia nieważności sąd dokonuje sam, w ramach dokonywanej subsumpcji) uzyskaniem od konsumenta wyraźnej zgody na taki skutek; konsument ma bowiem prawo zrezygnować z przysługującej mu ochrony, czy to w postaci stwierdzenia abuzywności postanowień umownych, czy też żądania uznania umowy za nieważną, ⚫ powyższe powoduje, że upadek umowy nie następuje od samego początku i z mocy prawa tylko zależy od konsumenta, co sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu; ⚫ uznanie postanowień umowy za abuzywne czy też stwierdzenie nieważności umowy nie ma charakteru deklaratywnego lecz konstytutywny. W niniejszej sprawie to sam konsument wniósł o stwierdzenie nieważności umowy. Stanowisko to powtórzył także po pouczeniu go przez Sąd o skutkach upadku umowy. Powodowie działali z fachowym pełnomocnikiem. Sąd uznał więc, że brak podstawy do odmowy stwierdzenia nieważności umowy z uwagi na stanowisko konsumenta. 9. 
        Nietrafny był zarzut banku o nadużyciu przez powodów swoich praw z art. 5 k.c. Bank nie może obarczać powodów skutkami nieważnej umowy kredytowej, której treść sam jako profesjonalista im narzucił. 10. 
        Bank jako instytucja finansowa nie zapewniła powodom pełnej informacji pozwalających na podjęcie świadomych , rozważnych decyzji co do oferowanego im produktu w zakresie konsekwencji ekonomicznych wynikających ze znacznego wzrostu kursu CHF z w dłuższej perspektywie czasowej. W dacie zawarcia przez strony umowy znane już były konsekwencje gwałtownego wzrostu kursu CHF w Australii i Włoszech. Brak tych informacji pozostaje w sprzeczności z art. 3,4 Dyrektywy 93/13 EWG 11. 
        Konsekwencją ustalenia ,że umowa kredytu hipotecznego nominowanego do CHF Nr (...) STANDARDOWE OPROCENTOWANIE z dnia 17.02.2006 r. zawarta między stronami jest nieważna było zasądzenie na rzecz powodów żądanej w pozwie kwoty 190.579,94 zł jako spłaty rat w okresie do sierpnia 2022 roku. 12. 
        Ustawowe odsetki za opóźnienie od w/w kwoty przyznano od dnia 14.11.2023 roku tj. dnia w którym na rozprawie pouczono powodów o skutkach nieważności umowy. Sąd nie uwzględnił żądania odsetek od dnia złożenia pozwu dlatego w tym zakresie powództwo oddalił 13. 
        Uwzględniając żądanie główne na pierwszym miejscu Sąd nie orzekał o żądaniu ewentualnym. Odnośnie zarzutu potrącenia . Zarzut potrącenia nie zasługiwał na uwzględnienie. Wierzytelność objęta zarzutem potrącenia tylko w zakresie wypłaconego kapitału w momencie jego zgłoszenia nie była wymagalna, aż do czasu potwierdzenia przez powodów na rozprawie dnia 14.11.2023 roku bezskuteczności zawieszonej umowy (por. uchwała SN z 7.05.2021 r. III CZP 6/21). Zgodnie z art. 498 § 1 i 2 k.c. gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Zgodnie z przytoczonym przepisem wierzytelność potrącającego musi być wymagalna i zaskarżalna. Zgodnie z uchwałą SN z 5 listopada 2014 r., III CZP 76/14 wierzytelność jest wymagalna w rozumieniu art. 498 § 1 k.c. w terminie wynikającym z art. 455 k.c. Termin spełnienia świadczenia należnego bankowi po upadku umowy nie jest ani oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania. Nieuwzględnienie w niniejszym procesie zgłoszonego przez bank zarzutu potrącenia nie powoduje powagi rzeczy osądzonej w zakresie roszczenia banku ani nie wpływa w żaden sposób negatywnie na jego sytuację w zakresie tego roszczenia. Zgodnie z powołaną wyżej uchwałą SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 mającą moc zasady prawnej kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna. Taka trwała bezskuteczność umowy datuje się najwcześniej na moment kiedy prawidłowo pouczony przez sąd konsument złoży oświadczenie, iż wyraża zgodę na upadek umowy, a z pewnością - biorąc pod uwagę konstytutywny charakter wyroku ustalającego trwałą bezskuteczność umowy – od daty uprawomocnienia się tego wyroku. Roszczenie banku nie jest więc zagrożone przedawnieniem. Zarzut potrącenia nie mógł zostać uwzględniony także z innego powodu. Pozwany Bank podniósł ten zarzut w odpowiedzi na pozew przez umocowanego do tego pełnomocnika ( pełnomocnictwo k. 40-41). Odpis odpowiedzi na pozew Sąd doręczył pełnomocnikowi powodów (zarządzenie z k.145), który nie miał umocowania do składania i odbierania oświadczeń materialnoprawnych. Zarzut potrącenia nie został zatem skutecznie zgłoszony powodom i jako taki nie podlegał uwzględnieniu. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 kpc zasądzając od pozwanego Banku łącznie na rzecz powodów opłatę od pozwu w kwocie 1000 zł i koszty zastępstwa procesowego według stawek taryfowych w wysokości 5434 zł. tj. kwotę 6434 zł. SSO Zbigniew Krupa