Orzeczenie · 2025-12-19

I C 1095/23

Sąd
Sąd Okręgowy w Warszawie
Miejsce
Warszawa
Data
2025-12-19
SAOSCywilneochrona wierzycielaŚredniaokręgowy
skarga pauliańskabezskuteczność czynności prawnejwierzytelnośćdługdarowiznapokrzywdzenie wierzycielaniewypłacalnośćkodeks cywilnyochrona majątku

Powód Ł. R. wniósł pozew o uznanie za bezskuteczną umowy darowizny z dnia 6 grudnia 2018 r., na mocy której R. K. darował swojej żonie P. K. udziały w nieruchomościach. Powód twierdził, że przysługuje mu wobec R. K. wierzytelność wynikająca z umowy pożyczki z 2017 r., która została mu scedowana. Wskazał, że darowizna miała na celu pokrzywdzenie wierzyciela, ponieważ dłużnik był niewypłacalny lub stał się niewypłacalny wskutek tej czynności. Pozwana P. K. wniosła o odrzucenie pozwu, kwestionując wymogi formalne pisma i legitymację procesową czynną powoda, a z ostrożności procesowej o oddalenie powództwa. Podniosła, że darowizna miała na celu zabezpieczenie rodziny w obliczu pogarszającego się stanu zdrowia męża i nie była dokonana z zamiarem pokrzywdzenia wierzyciela. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, stwierdzając przede wszystkim, że powód nie wykazał istnienia swojej wierzytelności wobec R. K. na datę zamknięcia rozprawy. Sąd zwrócił uwagę na porozumienie z 16 września 2022 r. zawarte między powodem a innymi dłużnikami (T. N. i J. J.), które nie nakładało żadnych zobowiązań na R. K. i mogło sugerować, że to oni przejęli odpowiedzialność za spłatę. Ponadto, sąd ustalił, że suma wpłat dokonanych przez T. N. i J. J. na rzecz powoda (łącznie 370 574,50 zł) wyczerpała kwoty wymienione w porozumieniu i przekroczyła pierwotną wierzytelność. Sąd uznał, że powód nie udowodnił istnienia wierzytelności ani pokrzywdzenia wierzyciela w rozumieniu art. 527 k.c. Dodatkowo, sąd ocenił, że czynność darowizny była motywowana troską o zabezpieczenie rodziny w związku z poważnymi problemami zdrowotnymi R. K., a nie chęcią udaremnienia zaspokojenia wierzyciela. Stwierdzono również brak adekwatnego związku przyczynowego między darowizną a późniejszą bezskutecznością egzekucji, która nastąpiła w wyniku dalszego pogorszenia stanu zdrowia dłużnika. Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanej zwrot kosztów procesu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przesłanek skargi pauliańskiej, zwłaszcza w kontekście porozumień między wierzycielem a dłużnikami oraz motywacji darczyńcy związanej z problemami zdrowotnymi.

Ograniczenia stosowania

Specyfika stanu faktycznego, w tym szczegółowe ustalenia dotyczące spłat i treści porozumienia.

Zagadnienia prawne (3)

Czy umowa darowizny dokonana przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzyciela może zostać uznana za bezskuteczną wobec wierzyciela?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli wierzyciel nie udowodni istnienia swojej wierzytelności wobec dłużnika w momencie rozstrzygania sprawy, a także jeśli czynność nie była dokonana z zamiarem pokrzywdzenia wierzyciela lub nie doprowadziła do jego niewypłacalności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że powód nie wykazał istnienia swojej wierzytelności wobec dłużnika, a dokonane spłaty przez innych dłużników wyczerpały zobowiązanie. Dodatkowo, darowizna była motywowana zabezpieczeniem rodziny w obliczu choroby dłużnika, a nie chęcią pokrzywdzenia wierzyciela.

Czy porozumienie zawarte między wierzycielem a częścią dłużników, bez udziału jednego ze współdłużników, może wyłączyć odpowiedzialność tego nieobecnego dłużnika?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli treść porozumienia w sposób jednoznaczny nie nakłada na niego żadnych zobowiązań i zastępuje wcześniejsze ustalenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że porozumienie zawarte między powodem a dwoma współdłużnikami, które nie zawierało żadnych zobowiązań dla trzeciego współdłużnika (darczyńcy), mogło oznaczać, że odpowiedzialność za spłatę wierzytelności przeszła na tych dwóch dłużników, co podważało istnienie wierzytelności powoda wobec darczyńcy.

Czy czynność prawna dokonana przez dłużnika w celu zabezpieczenia rodziny w obliczu poważnych problemów zdrowotnych może być uznana za czynność dokonaną z pokrzywdzeniem wierzyciela?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli głównym motywem działania była troska o rodzinę, a nie chęć udaremnienia zaspokojenia wierzyciela, zwłaszcza gdy późniejsze spłaty przez innych dłużników wyczerpały zobowiązanie.

Uzasadnienie

Sąd uznał zeznania pozwanej i świadka R. K. za wiarygodne, wskazujące, że darowizna była zabezpieczeniem rodziny w obliczu choroby, a nie próbą uniknięcia spłaty długu.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie powództwa
Strona wygrywająca
P. K.

Strony

NazwaTypRola
Ł. R.osoba_fizycznapowód
P. K.osoba_fizycznapozwana
R. K.osoba_fizycznadarczyńca/dłużnik
N. E.osoba_fizycznaobdarowana
P. N.osoba_fizycznapierwotny wierzyciel/pożyczkodawca
T. N.osoba_fizycznawspółdłużnik
J. J.osoba_fizycznawspółdłużnik

Przepisy (8)

Główne

k.c. art. 527 § § 1

Kodeks cywilny

Reguluje skargę pauliańską, umożliwiając wierzycielowi uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeśli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia, a osoba trzecia o tym wiedziała lub mogła się dowiedzieć.

k.c. art. 527 § § 2

Kodeks cywilny

Definiuje czynność prawną dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli jako czynność, wskutek której dłużnik stał się niewypłacalny lub stał się niewypłacalny w wyższym stopniu.

k.c. art. 527 § § 3

Kodeks cywilny

Stanowi domniemanie wiedzy osoby trzeciej o świadomości dłużnika pokrzywdzenia wierzycieli, jeśli osoba trzecia jest w bliskim stosunku z dłużnikiem.

Pomocnicze

k.c. art. 528

Kodeks cywilny

Dotyczy sytuacji, gdy osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, co ułatwia uznanie czynności za bezskuteczną.

k.c. art. 530

Kodeks cywilny

Dotyczy sytuacji, gdy dłużnik działał w zamiarze pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje zasady zwrotu kosztów procesu przez stronę przegrywającą sprawę.

k.p.c. art. 232

Kodeks postępowania cywilnego

Określa obowiązek stron w zakresie przedstawiania dowodów.

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

Określa reguły dowodzenia, wskazując, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Powód nie wykazał istnienia swojej wierzytelności wobec dłużnika R. K. na datę zamknięcia rozprawy. • Porozumienie z 16 września 2022 r. nie nakładało zobowiązań na R. K. i mogło oznaczać przejęcie odpowiedzialności przez innych dłużników. • Dokonane spłaty przez T. N. i J. J. na rzecz powoda wyczerpały kwoty wskazane w porozumieniu i przekroczyły pierwotną wierzytelność. • Darowizna była motywowana zabezpieczeniem rodziny w obliczu choroby dłużnika, a nie chęcią pokrzywdzenia wierzyciela. • Brak adekwatnego związku przyczynowego między darowizną a późniejszą niewypłacalnością dłużnika.

Odrzucone argumenty

Istnienie wierzytelności powoda wobec R. K. w kwocie wskazanej w pozwie. • Darowizna dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela. • Dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela.

Godne uwagi sformułowania

„Powództwo należało oddalić w całości.” • „Wątpliwości budzi już samo określenie R. K. dłużnikiem powoda – w świetle brzmienia porozumienia.” • „Powód będący radcą prawnym, czyli wysoko wykwalifikowanym prawnikiem, powinien był sformułować (lub doszlifować) treść porozumienia tak, aby nie pozostawić wątpliwości co do jego treści.” • „Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż przed dokonaniem czynności.” • „Wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną tylko wtedy, gdy osoba trzecia o zamiarze dłużnika wiedziała.”

Skład orzekający

Joanna Pąsik

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek skargi pauliańskiej, zwłaszcza w kontekście porozumień między wierzycielem a dłużnikami oraz motywacji darczyńcy związanej z problemami zdrowotnymi."

Ograniczenia: Specyfika stanu faktycznego, w tym szczegółowe ustalenia dotyczące spłat i treści porozumienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy skargi pauliańskiej, która jest często stosowanym narzędziem ochrony wierzycieli, ale jej zastosowanie wymaga spełnienia wielu przesłanek. Analiza motywacji darczyńcy (ochrona rodziny w obliczu choroby) dodaje ludzkiego wymiaru.

Czy darowizna na zabezpieczenie rodziny w obliczu choroby może być uznana za próbę oszukania wierzyciela?

Dane finansowe

WPS: 151 200,31 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst