I C 1072/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka K. K. (1) domagała się ustalenia nieważności umowy o dożywocie zawartej przez jej ojca, K. K. (2), z pozwanym S. S. (1). Umowa ta, zawarta 11 czerwca 2022 roku, przenosiła własność nieruchomości na pozwanego w zamian za zapewnienie dożywotniego utrzymania. Powódka argumentowała, że umowa była pozorna i sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, ponieważ jej celem było pozbawienie spadkobierców prawa do zachowku. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, uznał powództwo za zasadne. Sąd ustalił, że K. K. (2) był osobą uzależnioną od alkoholu, ale w chwili zawierania umowy był zdolny do świadomego podejmowania decyzji. Jednakże, biorąc pod uwagę nietypową konfigurację wieku stron (dożywotnik młodszy od nabywcy), fakt, że K. K. (2) dysponował własnymi środkami na remonty i utrzymanie, a także jego oświadczenia o chęci pozbawienia rodziny majątku, sąd uznał umowę za pozorną. Sąd stwierdził, że umowa miała na celu ukrycie darowizny, aby uniknąć obowiązku zapłaty zachowku. Ponadto, sąd uznał, że nawet jeśli pozwany działał w dobrej wierze, cel umowy był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, które nakazują poszanowanie praw najbliższych. W konsekwencji, sąd orzekł o nieważności umowy o dożywocie, zasądził od pozwanego na rzecz powódki zwrot kosztów zastępstwa procesowego oraz nakazał pobranie od pozwanego opłaty sądowej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie nieważności umów o dożywocie jako pozornych i sprzecznych z zasadami współżycia społecznego, zwłaszcza w kontekście ochrony prawa do zachowku.
Każda sprawa o pozorność umowy wymaga indywidualnej oceny stanu faktycznego i dowodów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa o dożywocie zawarta między osobami, gdzie zbywca jest młodszy od nabywcy, a zbywca jest osobą uzależnioną od alkoholu, może być uznana za pozorną i sprzeczną z zasadami współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa o dożywocie może być uznana za pozorną i sprzeczną z zasadami współżycia społecznego, jeśli jej celem jest obejście przepisów prawa, np. pozbawienie spadkobierców prawa do zachowku.
Uzasadnienie
Sąd uznał umowę za pozorną ze względu na nietypową konfigurację wieku stron, stan zdrowia zbywcy, jego oświadczenia o chęci pozbawienia rodziny majątku oraz fakt, że zbywca dysponował własnymi środkami na utrzymanie i remonty. Cel umowy był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, ponieważ zmierzał do obejścia prawa spadkowego.
Czy istnieje interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie nieważności umowy o dożywocie przez spadkobiercę zmarłego zbywcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, spadkobierca ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy o dożywocie zawartej przez zmarłego, ponieważ jej ważność ma bezpośredni wpływ na skład masy spadkowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powódka jako spadkobierczyni ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, gdyż jej wynik bezpośrednio wpływa na sytuację prawną powódki i skład spadku.
Czy stan uzależnienia od alkoholu wyłącza możliwość świadomego i swobodnego powzięcia decyzji i wyrażenia woli przy zawieraniu umowy?
Odpowiedź sądu
Nie, sam stan uzależnienia od alkoholu nie jest równoznaczny z niezdolnością do świadomego i swobodnego działania, chyba że występuje ostry stan upojenia, zespół abstynencyjny, otępienie, zespół amnestyczny lub zaburzenia psychotyczne.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opinii biegłego psychiatry, stwierdzając, że zgromadzona dokumentacja nie wykazała, aby K. K. (2) w dniu zawarcia umowy znajdował się w stanie wyłączającym świadome i swobodne złożenie oświadczenia woli.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. K. (1) | osoba_fizyczna | powódka |
| S. S. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| K. K. (2) | osoba_fizyczna | zbywca (w umowie o dożywocie) |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 908 § § 1
Kodeks cywilny
Określa obowiązki stron umowy o dożywocie, w tym zapewnienie dożywotniego utrzymania, przyjęcie jako domownika, pomoc w chorobie i sprawienie pogrzebu.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Stanowi, że czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego jest nieważna.
k.c. art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Reguluje nieważność oświadczenia woli złożonego dla pozoru, w tym dla ukrycia innej czynności prawnej.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Określa przesłanki powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, w tym wymóg interesu prawnego.
Pomocnicze
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności oświadczenia woli złożonego przez osobę znajdującą się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.
k.c. art. 993
Kodeks cywilny
Reguluje sposób obliczania substratu zachowku, uwzględniając darowizny i zapisy windykacyjne.
k.c. art. 893
Kodeks cywilny
Dotyczy polecenia darczyńcy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o dożywocie była pozorna, ponieważ jej celem było ukrycie darowizny w celu obejścia przepisów o zachowku. • Cel umowy był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. • Nietypowa konfiguracja wieku stron i stan zdrowia zbywcy wskazywały na brak rzeczywistego zamiaru zapewnienia dożywotniego utrzymania. • Pozwany musiał mieć świadomość pozorności czynności prawnej.
Odrzucone argumenty
Umowa o dożywocie była ważna i ekwiwalentna, a pozwany wywiązał się ze swoich zobowiązań. • Stan zdrowia K. K. (2) nie wyłączał możliwości świadomego podejmowania decyzji. • Nie istniał interes prawny powódki w ustaleniu nieważności umowy.
Godne uwagi sformułowania
umowa dożywocia została zawarta dla pozoru, w celu ukrycia umowy darowizny • cel czynności prawnej był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego • nie ma interesu prawnego ten, kto może poszukiwać ochrony prawnej w drodze dalej idącego powództwa • występowanie objawów choroby psychicznej lub uzależnienia nie jest równoznaczne z niezdolnością do świadomego i swobodnego podjęcia decyzji
Skład orzekający
Adam Bojko
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie nieważności umów o dożywocie jako pozornych i sprzecznych z zasadami współżycia społecznego, zwłaszcza w kontekście ochrony prawa do zachowku."
Ograniczenia: Każda sprawa o pozorność umowy wymaga indywidualnej oceny stanu faktycznego i dowodów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy próby obejścia prawa spadkowego poprzez pozorną umowę o dożywocie, co jest częstym problemem prawnym i budzi zainteresowanie ze względu na aspekt "oszustwa" wobec spadkobierców.
“Pozorna umowa o dożywocie: Jak sąd udaremnił próbę pozbawienia spadkobierców zachowku?”
Dane finansowe
WPS: 200 000 PLN
zwrot kosztów wynagrodzenia radcy prawnego: 5400 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.