I C 1055/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa A. Z. i K. Z. przeciwko Bankowi (...) S.A. o zapłatę i ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego nr (...)-(...) z dnia 2.11.2005 r. Powodowie domagali się zwrotu nienależnych świadczeń w kwocie 88 866,89 zł i 352,96 CHF oraz ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy, argumentując jej nieważność z powodu sprzeczności z przepisami prawa bankowego, cywilnego oraz zasadami współżycia społecznego. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa, kwestionując roszczenia co do zasady i wysokości oraz podnosząc zarzut przedawnienia. Sąd Okręgowy w Olsztynie, po analizie materiału dowodowego, ustalił, że umowa kredytu jest nieważna. Sąd uznał, że klauzule denominacyjne, które pozwalały bankowi na jednostronne ustalanie kursów walut, są niedozwolonymi postanowieniami umownymi (abuzywnymi) w rozumieniu art. 385¹ k.c. Brak możliwości indywidualnego uzgodnienia tych klauzul, ich sprzeczność z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesów konsumentów doprowadziły do wniosku o ich abuzywności. Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego III CZP 25/22, zgodnie z którą w przypadku uznania klauzuli denominacyjnej za abuzywną, umowa nie może dalej obowiązywać, jeśli nie można ustalić wiążącego kursu waluty. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność umowy i zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 88 209,71 zł tytułem zwrotu nienależnych świadczeń, wraz z odsetkami. Powództwo o zapłatę w pozostałej części zostało oddalone. Sąd ustalił również nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu nastąpiło zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie umów kredytów denominowanych w walucie obcej za nieważne z powodu abuzywnych klauzul denominacyjnych, skutkujące obowiązkiem zwrotu świadczeń i ustaleniem nieistnienia stosunku prawnego. Kwestia przedawnienia roszczeń restytucyjnych w sprawach frankowych.
Orzeczenie opiera się na specyficznej interpretacji przepisów prawa bankowego i cywilnego w kontekście klauzul denominacyjnych. Wartość precedensowa może być ograniczona przez przyszłe zmiany legislacyjne lub odmienne orzecznictwo Sądu Najwyższego w podobnych sprawach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu hipotecznego denominowanego w walucie obcej, z wypłatą i spłatą w walucie polskiej, przy zastosowaniu kursów ustalanych jednostronnie przez bank, jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa jest nieważna z powodu abuzywnych klauzul denominacyjnych, które naruszają prawo bankowe i zasady współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule denominacyjne, pozwalające bankowi na jednostronne ustalanie kursów walut, są niedozwolonymi postanowieniami umownymi. Brak możliwości indywidualnego uzgodnienia, sprzeczność z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesów konsumenta prowadzą do nieważności umowy, zgodnie z art. 58 § 1 k.c. i art. 385¹ k.c. Brak możliwości ustalenia wiążącego kursu waluty po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul skutkuje nieważnością umowy.
Czy konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu hipotecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ orzeczenie stwierdzające nieważność może mieć skutki prawomocności osądzonej i stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności hipoteki zabezpieczającej kredyt.
Uzasadnienie
Sąd podzielił argumentację powodów, że interes prawny w żądaniu nieważności umowy wynika z potrzeby uzyskania pewności prawnej co do skutków umowy, która może być uznana za nieważną jedynie w uzasadnieniu, a także z możliwości stwierdzenia nieważności hipoteki.
Czy roszczenia o zwrot nienależnych świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy kredytu ulegają przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenia restytucyjne ulegają przedawnieniu, ale bieg terminu przedawnienia nie może się rozpocząć lub skończyć przed datą, w której konsument dowiedział się lub mógł dowiedzieć o niedozwolonym charakterze postanowienia umownego.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE i SN, zgodnie z którym przepisy dyrektywy 93/13/EWG nie sprzeciwiają się przedawnieniu roszczeń restytucyjnych, ale bieg terminu przedawnienia nie może rozpocząć się przed powzięciem przez konsumenta wiedzy o niedozwolonym charakterze postanowienia. W tej sprawie, uwzględniając datę orzecznictwa TSUE i SN korzystnego dla kredytobiorców, roszczenia nie uległy przedawnieniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| K. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
pr. bank. art. 69
Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu bankowego wymaga określenia kwoty kredytu i waluty kredytu, oprocentowania, celu kredytu i prowizji. Umowa, w której wypłata i spłata następują w złotych, a wartość kredytu jest wyrażona w walucie obcej z klauzulą denominacyjną, nie spełnia tej definicji.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Podstawowa zasada swobody umów, która wyznacza granice dla postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) w umowach z konsumentami. Postanowienia nieuzgodnione indywidualnie, kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszający jego interesy, nie wiążą konsumenta.
Pomocnicze
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Podstawa prawna dla żądania ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa prawna dla roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia stosuje się również do zwrotu nienależnego świadczenia.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Podstawa prawna dla zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Terminy przedawnienia roszczeń.
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Bieg terminu przedawnienia roszczeń bezterminowych.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wzajemnego zniesienia lub zasądzenia kosztów procesu w zależności od wyniku sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu hipotecznego jest nieważna z powodu abuzywnych klauzul denominacyjnych. • Klauzule denominacyjne naruszają prawo bankowe i zasady współżycia społecznego. • Konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy. • Roszczenia o zwrot nienależnych świadczeń nie uległy przedawnieniu, ponieważ bieg terminu przedawnienia nie rozpoczął się przed powzięciem przez konsumenta wiedzy o niedozwolonym charakterze postanowienia.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu jest ważna i zgodna z prawem. • Roszczenia powodów są przedawnione. • Powodowie nie wykazali interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy. • Bank nie naruszył żadnych obowiązków informacyjnych ani prawnych.
Godne uwagi sformułowania
umowa jest sprzeczna z przepisami prawa bankowego (art. 69), prawa cywilnego (art. 353¹ kc i 385¹ kc) i zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.) w stopniu skutkującym jej nieważnością • klauzule te rażąco naruszają zasadę równowagi kontraktowej stron na niekorzyść konsumentów, a także dobre obyczaje • umowa dotknięta jest tzw. „pierwotną nieważnością” • umowa dotknięta jest również tzw. „nieważnością wtórną”, wynikającą z zawarcia w niej postanowień niedozwolonych, których eliminacja nie pozwalają na dalsze utrzymanie umowy • w przypadku uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Skład orzekający
Rafał Kubicki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie umów kredytów denominowanych w walucie obcej za nieważne z powodu abuzywnych klauzul denominacyjnych, skutkujące obowiązkiem zwrotu świadczeń i ustaleniem nieistnienia stosunku prawnego. Kwestia przedawnienia roszczeń restytucyjnych w sprawach frankowych."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na specyficznej interpretacji przepisów prawa bankowego i cywilnego w kontekście klauzul denominacyjnych. Wartość precedensowa może być ograniczona przez przyszłe zmiany legislacyjne lub odmienne orzecznictwo Sądu Najwyższego w podobnych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu umów frankowych, które budzą wiele kontrowersji i dotyczą znaczących kwot. Wyrok potwierdza nieważność umowy i zasądza zwrot świadczeń, co jest istotne dla wielu konsumentów.
“Bank musi zwrócić ponad 88 tys. zł! Sąd uznał umowę kredytu hipotecznego za nieważną z powodu abuzywnych klauzul.”
Dane finansowe
WPS: 88 866,89 PLN
zwrot nienależnych świadczeń: 88 209,71 PLN
zwrot kosztów procesu: 6417 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.