I C 1052/25

sygn. akt I C 1052/25 UZASADNIENIE (...) Sp. z o.o. Sp.k w G. wniosła pozew przeciwko (...) w D. o zapłatę kwoty 6374,97 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 18.07.2022r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego w związku z kolizją drogową z dnia 15.05.2022r., której sprawca ubezpieczony był u strony pozwanej od odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Podała, że w związku z likwidacją szkody w swoim pojeździe, poszkodowany wynajął od powoda samochód zastępczy, uzgadniając stawkę dobową za najem w wysokości 280 zł netto na okres od 20.05. do 15.06.2022r. (27 dni). Po zgłoszeniu szkody i przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego strona pozwana wypłaciła z tego tytułu odszkodowanie w zaniżonej, według powoda, wysokości, uznając za zasadny krótszy okres (22 dni) oraz weryfikując stawkę dobową najmu do 118 zł netto. Na podstawie umowy cesji poszkodowany przelał na powoda przysługującą mu względem pozwanego wierzytelność w zakresie zwrotu kosztów najmu auta zastępczego. Niniejszym pozwem powód dochodził zapłaty odszkodowania, tytułem zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego w części nieuznanej przez stronę pozwaną. Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Zarzuciła, że – w piśmie z dnia 18.05.2022r. - zaoferowała poszkodowanemu zorganizowanie pojazdu zastępczego w ramach własnej sieci po cenie 118 zł netto za dobę, powołując się na obowiązek poszkodowanego podejmowania działań, zmierzających do zminimalizowania szkody, podniosła, że brak z jego strony takiego działania nie może zwiększać obowiązku odszkodowawczego osoby obowiązanej do naprawienia szkody. Zarzuciła, że poszkodowany bezpodstawnie zwiększył rozmiar szkody poprzez zwiększenie kosztu najmu pojazdu zastępczego. Uznała za zasadny okres najmu w wymiarze 27 dni. Podniosła nadto, że odszkodowanie powinno być ewentualnie określone w kwocie netto, bowiem poszkodowany jest przedsiębiorcą, prowadzi działalność gospodarczą oraz ma możliwość odliczenia podatku VAT. Stan faktyczny: W dniu 15.05.2022r. w kolizji drogowej uszkodzony został samochód osobowy marki Z. (...) (SUV segment D), będący własnością M. R. . Pozwany był ubezpieczycielem sprawcy wypadku z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Poszkodowany zgłosił szkodę w pozwanym (...) Na czas likwidacji szkody, poszkodowany zawarł z powodem umowę najmu pojazdu zastępczego, który użytkował w okresie od 20.05. do 15.06.2022r., po stawce dobowej ustalonej na kwotę 280 zł netto. Pozwana zwróciła częściowo koszty najmu pojazdu zastępczego, uznając za zasadny okres najmu w całym wymiarze 27 dni wg stawki 118 zł netto (3186 zł netto). Na podstawie umowy cesji wierzytelności z dnia 15.06.2022r. poszkodowany sprzedał powodowi wierzytelność z tytułu kosztów najmu pojazdu zastępczego w związku ze szkodą komunikacyjną z dnia 15.05.2022r. W tym samym dniu powód zawiadomił pozwaną o przelewie wierzytelności i wezwał do zapłaty odszkodowania na podstawie faktury VAT nr (...) , wystawionej na kwotę 10379,97 zł, domagając się zapłaty z tytułu kosztów najmu pojazdu zastępczego, podstawienia i odbioru pojazdu (pismo doręczono pozwanej w dniu 20.06.2022r., k. 79). Bezsporne. Sąd ustalił: W piśmie z dnia 18.05.2022r., pozwany przekazał pokrzywdzonemu informacje o warunkach najmu pojazdu zastępczego w ramach ubezpieczenia OC, o obowiązku podejmowania działań w celu niepowiększania rozmiarów szkody, o możliwości organizacji wynajmu pojazdu zastępczego wraz z pokryciem jego kosztów, w tym o uznanej przez pozwanego stawce dobowej najmu w kwocie 160 zł netto w przypadku wynajęcia pojazdu od podmiotu niewspółpracującego z pozwanym. W celu skorzystania z usługi najmu pojazdu zastępczego za pośrednictwem pozwanego, zaproszono poszkodowanego do kontaktu telefonicznego pod wskazanym numerem telefonu. Strona pozwana zwróciła się ponadto do upoważnionego pełnomocnika pokrzywdzonego o podanie danych kontaktowych do poszkodowanego, co pozwoli na sprawne i niezwłoczne zorganizowanie pojazdu zastępczego. Dowód: Oświadczenie pokrzywdzonego z dn. 15.06.2022r. (k-30); pismo pełnomocnika poszkodowanego z dn. 20.05.2022r. (k-38); pismo pozwanego do pokrzywdzonego z dnia 18.05.2022r. z potwierdzeniem nadania (k-129,131); pismo pozwanego – e-mail z 24.05.2022r. (k-65,130); korespondencja elektroniczna pełnomocnika poszkodowanego z pozwanymi i współpracującymi z nim wypożyczalniami (k-38 i nast.); częściowo zeznania świadka M. R. (k-115-116). Poszkodowany potrzebował pojazdu zastępczego do prowadzenia działalności gospodarczej. Poszkodowany jest i był w dacie zdarzenia przedsiębiorcą, prowadzącym działalność gospodarczą, pod firmą (...) , płatnikiem VAT i używał samochodu w celach służbowych. Dowód: oświadczenie poszkodowanego z 20.05.2022r. (k-27); wydruk z CEIDG (k-132); zeznania świadka M. R. (k-115-116). Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie. Kwestia odpowiedzialności pozwanej za skutki wypadku, jak również legitymacji czynnej, nie była sporna. Powód uzasadnił swoją legitymację wobec pozwanego ubezpieczyciela tym, że nabył wierzytelność o wypłatę odszkodowania, z tytułu kosztów najmu pojazdu zastępczego, od poszkodowanego, na podstawie umowy cesji ( art. 509 k.c. ). Poza sporem było również, że dotychczas pozwana wypłaciła powodowi kwotę 3186 zł (netto), tytułem zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego, przyjmując jako bezsporny okres 27 dni najmu, po stawce 118 zł netto za dobę. Należność dochodzona w pozwie obejmowała różnicę między kosztami wynajmu samochodu zastępczego, naliczonymi przez powoda, a wysokością odszkodowania, wypłaconego przez pozwanego ubezpieczyciela. Powód dochodził zapłaty, tytułem kosztów najmu pojazdu zastępczego, nieuznane przez pozwanego. Sporna była wysokość stawki za dobę najmu pojazdu. Odnośnie stawki dobowej najmu, wskazać na wstępie należy, że poszkodowany nie miał obowiązku poszukiwać podmiotu, oferującego najniższe stawki. Wystarczy, aby stawki najmu pojazdu nie odbiegały rażąco od średnich stawek na rynku lokalnym. W rozpoznawanej sprawie strona pozwana zarzuciła, że oferowała poszkodowanemu bezgotówkowy wynajem pojazdu zastępczego w jednej ze współpracujących z nią wypożyczalni, bez konieczności ponoszenia jakichkolwiek opłat, w tym opłat z tytułu podstawienia i odbioru pojazdu – za cenę 118 zł netto za dobę. Podniosła, że za taką stawkę możliwy był najem pojazdu w zbliżonym standardzie do uszkodzonego, poszkodowany zaś nie skorzystał z tej oferty, wynajmując pojazd zastępczy od powoda za dużo wyższą cenę. Ustalono, że poszkodowany został poinformowany przez pozwanego ubezpieczyciela sprawcy wypadku o akceptowanej wysokości stawki dobowej najmu pojazdu zastępczego w piśmie z dnia 18.05.2022r. Pismo zawierało informacje o warunkach najmu pojazdu zastępczego, ofertę skorzystania z pomocy pozwanego w organizacji wynajmu pojazdu zastępczego, wskazano numer telefonu do kontaktu w tym celu; w razie zaś samodzielnego zorganizowania wynajmu, poinformowano, że pozwany akceptuje stawkę dobową w wysokości 160 zł netto. Taka też stawka została przewidziana w dołączonej do pisma tabeli dla pojazdów w segmencie SUV, do którego należał samochód poszkodowanego, uszkodzony w przedmiotowym wypadku. Poszkodowany nie skorzystał z propozycji organizacji pojazdu zastępczego za pośrednictwem pozwanego. Ustalono zarazem, że pozwany zwracał się do upoważnionego pełnomocniczka poszkodowanego o podanie jego numeru telefonu w celu sprawnego zorganizowania takiego pojazdu. Zaniechanie podania danych kontaktowych do poszkodowanego – z punktu widzenia powoda - było zrozumiałe, skoro kontakt z inną wypożyczalnią mógłby narazić powoda na utratę klienta, mogącego w efekcie podjąć decyzję o wynajęciu tańszego auta. Powód miał wręcz interes w tym, aby poszkodowanemu nie został przedstawiony do dyspozycji pojazd, pochodzący od innego podmiotu, dlatego trudno uznać, aby jego kontakty mailowe z pozwanym i wskazanymi wypożyczalniami miały temu służyć. Logicznym jest, że gdyby w istocie chodziło o porównanie ofert, powód wskazałby na konkretne warunki czy oczekiwania poszkodowanego, co do jakości świadczonych usług. Tymczasem w okolicznościach sprawy, w szczególności w świetle zeznań świadka M. R. (k-115-116) brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że poszkodowany wymagał jakiejś szczególnej nadstandartowej jakości, znajdującej się poza zasięgiem typowej wypożyczalni na rynku, czy też konkretnie - wypożyczalni, współpracujących z pozwanym. W realiach sprawy wystarczył bezpośredni kontakt poszkodowanego, wykonany na podany do wiadomości numer telefonu, aby niezwłocznie otrzymać do dyspozycji samochód zastępczy od podmiotu współpracującego z pozwanym. Oczywiście poszkodowany nie musiał poszukiwać najtańszej oferty na rynku, ale w tym wypadku nie musiał podejmować wymiernego trudu i tracić czasu na poszukiwania, skoro wystarczyło wykonać jeden telefon na podany numer. Dla poszkodowanego taka usługa nie byłaby mniej korzystna co do jakości, a różnica polegała jedynie na cenie, co pozwoliłoby na wypełnienie obowiązku minimalizacji szkody i zapobiegło powiększeniu jej rozmiarów ( art. 354 § 2, art. 362 i art. 826 § 1 kc ). Wprawdzie, z punktu widzenia poszkodowanego, który korzystał już z samochodu zastępczego od powoda, nie zachodziła potrzeba ponownego rozważania tej kwestii, to jednak jego działania podejmowane z powodem, bez współpracy z ubezpieczycielem, nie powinny rzutować automatycznie na wysokość obowiązku odszkodowawczego tego ostatniego. Pozwana w niniejszej sprawie lojalnie uprzedziła poszkodowanego o obowiązku minimalizacji szkody, wysyłając stosowne informacje o warunkach najmu pojazdu zastępczego. Powód zaś, działając na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa, jako podmiot oferujący najem pojazdów zastępczych, nie miał żadnego interesu w tym, aby poszkodowany skorzystał z oferty wypożyczalni, współpracującej z ubezpieczycielem. Powołując się na obowiązek poszkodowanego minimalizowania szkody i zmniejszenia jej rozmiarów ( art. 354 § 2, art. 362 i art. 826 § 1 kc ), strona pozwana wykazała, że przedstawiła poszkodowanej ofertę, która gwarantowała satysfakcjonujący poziom i zakres usług, a więc najem auta zastępczego w tej samej klasie co uszkodzony za cenę 160 zł netto za dobę. Zarazem zupełnie niezrozumiałym były twierdzenia pozwanej o dopuszczalnej stawce dobowej najmu w wysokości 118 zł netto, którą pozwana uwzględniła przy wypłacie odszkodowania. Jak wprost wynika z treści pisma z dnia 18.05.2022r. – pozwana zadeklarowała pokrycie kosztów najmu do wysokości stawki, obowiązującego u jej partnera, tj. 160 zł (netto). Stawka w takiej wysokości została przewidziana również w dołączonej do pisma tabeli dla pojazdów w segmencie SUV, do którego należał samochód poszkodowanego, uszkodzony w przedmiotowym wypadku. Przyjmując zatem, że poszkodowany mógł skorzystać z oferty pozwanego zorganizowania najmu pojazdu po stawce 160 zł (netto), ekonomicznie nieuzasadnionym było korzystanie przez poszkodowanego z pojazdu, którego czynsz najmu był dużo wyższy i niewspółmierny do jakości usług, oferowanych przez oba podmioty, przez co takie działanie doprowadziło do zwiększenia rozmiarów szkody. Sąd miał na uwadze, że poszkodowany zapewniany był, że nie ponosi żadnych kosztów w związku z wypożyczeniem auta zastępczego. Z tego punktu widzenia wybór poszkodowanego oferty powoda był racjonalny, korzystał z podstawionego samochodu nie ponosząc żadnych kosztów najmu, przy czym został zapewniony, że wszystkie koszty pokrywa zakład ubezpieczeń. Oczywiście takie zachowanie powoda nie kreuje obowiązku odszkodowawczego i jego zakresu. W dalszym ciągu zakład ubezpieczeń odpowiada tylko w granicach art. 361 kc. Odszkodowanie ma zrekompensować szkodę, nie może służyć wzbogaceniu powoda. Rację miał pozwany, powołując się na obowiązek poszkodowanego minimalizowania szkody i zmniejszenia jej rozmiarów ( art. 354 § 2, art. 362 i art. 826 § 1 kc ). Skorzystanie z oferty, która gwarantowała satysfakcjonujący poziom i zakres usług, a więc najem auta zastępczego w tej samej klasie co uszkodzony za cenę 160 zł (netto) za dobę, gwarantowałoby wypełnienie tego obowiązku. Jeśli jednak poszkodowany skorzystał z innej oferty i kontynuował najem u powoda bez uzasadnienia szczególnymi okolicznościami, to wówczas wyższe koszty tej usługi obciążają poszkodowanego, niezależnie od tego, że stawka powoda nie jest rażąco wygórowana w porównaniu z cenami innych wypożyczalni na rynku. Nie kwestionując uprawnienia poszkodowanego do wyboru wypożyczalni, wskazać należy, że w sytuacji, gdy dokonał on wyboru, nie kierując się kryterium celowym i ekonomicznym (nie uiścił wynagrodzenia za najem pojazdu w gotówce, lecz w formie cesji wierzytelności, w konsekwencji nie był zainteresowany negocjowaniem cen najmu, skoro i tak, to nie on ponosił ten koszt), to taka decyzja nie może wpływać na obowiązek odszkodowawczy pozwanego. Oferta pozwanego kompensowałaby bowiem szkodę. Wynajęcie auta za dużo wyższą stawkę, bez względu na zakres i jakość usług, prowadzi do nieuzasadnionego zwiększenia rozmiarów szkody i nie zasługuje na uwzględnienie. Skorzystanie z droższej oferty powoda nie było zarazem uzasadnione szczególnymi okolicznościami, nie wynika to z zeznań świadka. Zgodnie z art. 826 § 1 kc , w razie zajścia wypadku, ubezpieczający obowiązany jest użyć dostępnych mu środków w celu ratowania przedmiotu ubezpieczenia oraz zapobieżenia szkodzie lub zmniejszenia jej rozmiarów. Oznacza to zarazem, że poszkodowany nie powinien swoim zachowaniem doprowadzać do zwiększenia rozmiarów szkody. Obowiązkiem poszkodowanego jest podejmowanie działań, zmierzających do zminimalizowania szkody. Brak z jego strony takiego działania nie może zwiększać obowiązku odszkodowawczego ubezpieczyciela, zobowiązanego do naprawienia szkody (por. uz. uchwały SN z dnia 22.04.1997r. III CZP 14/97, OSNC 1997, z. 8, poz. 103; uchwała SN z dnia 16.10.1998r., III CZP 42/98; wyrok SN z dnia 26.11.2002r., I CKN 1993/00). Strony stosunku najmu samochodu zastępczego, nie mogą w sposób dowolny i z mocą wiążącą dla osób trzecich ustalać wysokości opłat za wynajem. Zgodnie z powołanym art. 826 § 1 kc , ubezpieczający ma obowiązek użycia dostępnych mu środków w celu m.in. zapobieżenia szkodzie lub zmniejszenia jej rozmiarów. Ubezpieczyciel, odpowiedzialny za szkodę, może oczekiwać od wierzyciela zachowania, zmierzającego do zminimalizowania szkody. Dlatego, ubezpieczyciel nie ma obowiązku zwrócić uprawnionemu każdej kwoty, wskazanej w fakturze, dokumentującej wartość szkody. Zgodnie z art. 354 § 1 kc , dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno - gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel (§ 2). Nie oznacza to, jak już wyżej wskazano, że uprawniony ma obowiązek poszukiwać najtańszej oferty na rynku. Nie można jednak zaakceptować stanowiska, że kwestia wynajmu i jego kosztów pozostaje poza kontrolą czy też możliwością zajęcia stosownego stanowiska przez ubezpieczyciela. Wybór podmiotu, świadczącego usługę najmu należy do poszkodowanego, jednak decyzja w tym zakresie nie może powodować wzrostu zobowiązania ubezpieczyciela ponad niezbędny, uzasadniony zakres kosztów najmu. Jednocześnie nieuzasadniona była decyzja pozwanego o wypłacie odszkodowania według stawki dobowej wynoszącej 118 zł (netto), skoro zgodnie z informacją, wysłaną do poszkodowanego w piśmie z dnia 18.05.2022r., pozwane (...) zobowiązało się do pokrycia kosztu najmu do wysokości, jaka wynikałaby z najmu pojazdu zastępczego w wypożyczalniach współpracujących z pozwanym. Stawkę bezzasadnie zweryfikowano do wysokości przewidzianej dla pojazdu w segmencie D, skoro poszkodowany uprawniony był do skorzystania z pojazdu w takiej samej klasie, jak pojazd uszkodzony, a więc w segmencie SUV, niezależnie od tego, do jakiej klasy należał pojazd zastępczy faktycznie użytkowany, wynajęty od powoda. Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów w zw. z art. 822 kc i art. 436 § 1 kc w zw. z art. 435 kc , art. 361 § 1 i 2 kc , art. 363 § 1 i 2 kc , zasądzono na rzecz powoda kwotę 1.134 zł, tytułem uzupełnienia odszkodowania z tytułu kosztów najmu pojazdu zastępczego w okresie od 20.05. do 15.06.2022r., w wymiarze 27 dni, wg stawki 160 zł netto za dobę (tj. 4.320 zł netto), z uwzględnieniem dotychczas wypłaconej z tego tytułu kwoty 3.186 zł. Zgodnie z zarzutem pozwanego, zasadnym było naliczenie odszkodowania netto, skoro najem związany był z działalnością gospodarczą, poszkodowany jest przedsiębiorcą, płatnikiem VAT, używał samochodu w celach służbowych i ma możliwość odliczenia VAT od podatku. Odsetki zasądzono zgodnie z żądaniem pozwu – mając na uwadze, że pismem z dnia 15.06.2022r., doręczonym w dniu 20.06.2022r. powód wezwał pozwaną do zapłaty konkretnej kwoty z tego tytułu, zaś w dniu 15.07.2022r. strona pozwana zajęła stanowisko w tym przedmiocie i podjęła decyzję o wypłacie odszkodowania w zaniżonej wysokości ( art. 481§1 i 2 kc w zw. z art. 455 kc i art. 817 kc ). W dalszej części powództwo podlegało oddaleniu, również co do żądania zwrotu kosztów podstawienia i odbioru pojazdu zastępczego; gdyby bowiem poszkodowany zdecydował się na najem za pośrednictwem pozwanej, nie poniósłby tego rodzaju kosztów, są one bowiem uwzględnione w stawce dobowej najmu. Orzeczenie w pkt II oparto na przepisach art. 100 zd. 1 kpc w zw. z art. 108 § 1 kpc . Z/ 1) odnotować; 2) odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełn. pozwanego kal. 14 dni 2.02.2026r.