I C 1050/14

sygn. akt: I C 1050/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ dnia 31 stycznia 2018 roku Sąd Rejonowy w Lubinie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSR Marek Tęcza Protokolant sekr. sądowy Justyna Łazińska po rozpoznaniu na rozprawie 31 stycznia 2018 roku w L. sprawy z powództwa B. B. (1) przeciwko (...) S.A. w Ł. o zapłatę I. zasądza od strony pozwanej (...) S.A. w Ł. na rzecz powódki B. B. (1) kwotę 15.000, zł (piętnaście tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 24 maja 2014 roku do dnia zapłaty, II. w pozostałym zakresie powództwo oddala, III. zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 1.509,11 zł (tysiąc pięćset dziewięć złotych jedenaście groszy) tytułem stosunkowego rozdzielenia kosztów postępowania. sygn. akt: I C 1050/14 UZASADNIENIE Powódka B. B. (1) wystąpiła z pozwem przeciwko (...) S.A. w Ł. domagając się zapłaty kwoty 20.000, zł wraz z ustawowymi odsetkami od 29 kwietnia 2014 roku do dnia zapłaty oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu pozwu wskazała, że 03 lutego 2004 roku w L. kierujący samochodem D. (...) nie zachował należytej ostrożności i na oznakowanym przejściu dla pieszych potrącił R. P. , brata powódki, który w wyniku doznanych obrażeń zmarł w szpitalu. Kierujący pojazdem został skazany za powyższy czyn, a w dniu zdarzenia był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów u strony pozwanej. W związku z powyższym pismem z 15 kwietnia 2014 roku powódka wystąpiła do strony pozwanej o wypłatę 30.000, zł zadośćuczynienia po śmierci brata, ubezpieczyciel jednak decyzją z 28 kwietnia 2014 roku odmówił jej wypłaty świadczenia. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego powódka wskazała, że przez śmierć brata zostało naruszone jej dobro osobiste w postaci prawa do więzi rodzinnej, w związku z czym domaga się ochrony na podstawie przepisu art. 448 kc. Oświadczyła, że jej więź z bratem była niezwykle silna, bowiem brat opiekował się nią i zawsze mogła liczyć na jego wsparcie. Trudnym przeżyciem dla niej było również zorganizowanie ceremonii pogrzebowej. Podała, że ciężko przeżyła śmierć brata i do dzisiejszego dnia nie może się z nią pogodzić. Zdaniem powódki w oparciu o przepisy art. 448 kc w zw. z art. 24 § 1 kc roszczenie w wysokości 20.000, zł jest uzasadnione i będzie stanowić adekwatne zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych w postaci utraty więzi rodzinnej spowodowanej śmiercią jej brata. W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając swoje stanowisko oświadczyła, że w związku z wypadkiem z 03 lutego 2004 roku wypłaciła zadośćuczynienie żonie i dzieciom zmarłego, stwierdziła jednak brak podstaw do wypłaty świadczenia na rzecz powódki. Podkreśliła, że z roszczeniem wystąpiono dopiero po 11 latach od zdarzenia, a ponadto dokumenty wskazują na ingerencję osób trzecich w dążenia o przyznanie zadośćuczynienia. Zdaniem strony pozwanej wysokość i należność zadośćuczynienia wskutek śmierci osoby bliskiej winna być uzależniona od indywidualnej oceny sytuacji, jaka panowała w rodzinie przed śmiercią bliskiej osoby, a ogólne sformułowania pozwu nie pozwalają na taką ocenę i uzasadniają oddalenie powództwa. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: B. B. (1) wychowywała się wraz z siedmiorgiem rodzeństwa we wspólnym gospodarstwie domowym prowadzonym przez ich rodziców, przy czym ojciec nadużywał alkoholu i stosował wobec żony i dzieci przemoc fizyczną. R. P. był trzecim z rodzeństwa, a B. B. (1) siódma. Wśród rodzeństwa było trzech starszych braci, którzy wraz z wiekem próbowali chronić matkę i rodzeństwo przez ojcem, otaczając szczególną opieką najmłodsze rodzeństwo. R. P. między innymi, będąc na przepustce w trakcie służby wojskowej, powstrzymał ojca przed kolejną napaścią na siostrę B. i groźbą powstrzymał go przed dalszym stosowaniem przemocy w domu. Rodzeństwo stopniowo opuszczało dom rodzinny i zakładało swoje własne rodziny, przy czym mieszkając w niewielkich odległościach od domu rodzinnego utrzymywali ze sobą stały kontakt, często spotykając się i wspierając. B. B. (1) już jako dorosła, wraz ze swoją rodziną często spotykała się z R. P. oraz jego żoną i dziećmi. dowód: zeznania świadka D. P. e-protokół z 15 kwietnia 2015 roku 00:04:22-00:13:33 k. 68-verte, zeznania świadka G. S. e-protokół z 15 kwietnia 2015 roku 00:13:46-00:25:32 k. 68-verte, przesłuchanie powódki e-protokół z 31 stycznia 2018 roku 00:01:31-00:22:53 k. 157. W dniu 03 lutego 2004 roku kierowca D. (...) o numerze rejestracyjnym nr (...) nie zachował należytych środków ostrożności w chwili zbliżania się do przejścia dla pieszych i potrącił kończącego przechodzenie przez przejście pieszego R. P. . Kierujący pojazdem był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w (...) S.A. w Ł. dowód: kopia odpisu wyroku Sądu Rejonowego w Lubinie z 03 listopada 2004 roku w sprawie II K 341/04 k. 155, pismo Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. z 26 lutego 2014 roku – w aktach szkody na płycie cd k. 58, kopia pisma Sądu Rejonowego w Lubnie z 30 października 2013 roku k. 13. B. B. (1) o wypadku brata dowiedziała od matki, która zadzwoniła do niej z tą informacją i poprosiła ją o zabranie do szpitala, ponieważ B. B. (1) miała prawo jazdy. Po prawie dwóch tygodniach pozostawania w śpiączce 16 lutego 2004 roku R. P. zmarł. Zarówno żona brata jak i pozostałe rodzeństwo nie było w stanie zając się organizacją pogrzebu, dlatego ciężar ten spoczął na B. B. (1) . Szczególnie ciężkim przeżyciem była dla niej identyfikacja zwłok brata w prosektorium. Ponadto wspierała bratową i dopiero po pogrzebie pogrążyła się w żałobie, której skutki intensywnie odczuwała przez co najmniej dwa tygodnie, co wymagało zażywania lekarstw na uspokojenie. Obowiązki rodzinne i zawodowe oraz konieczność zajmowania się chorą wtedy matką, jak również bratową i jej dziećmi sprawiły, że B. B. (1) w krótkim czasie musiała powrócić do swojej zwykłej aktywności, miała wtedy 32 lata, męża i dwoje dzieci, ponadto pracowała zawodowo. dowód: kopia odpisu skróconego aktu zgonu – w aktach szkody na płycie cd k. 58, zeznania świadka D. P. e-protokół z 15 kwietnia 2015 roku 00:04:22-00:13:33 k. 68-verte, zeznania świadka G. S. e-protokół z 15 kwietnia 2015 roku 00:13:46-00:25:32 k. 68-verte, przesłuchanie powódki e-protokół z 31 stycznia 2018 roku 00:01:31-00:22:53 k. 157 . Mimo upływu wielu lat B. B. (1) nadal odczuwa żal po bracie i doskwiera jej jego nieobecność. Często odwiedza cmentarz, a wspominanie brata i okoliczności związanych z jego wypadkiem oraz pogrzebem do dnia dzisiejszego wywołują żal i ból. W zakresie zdrowia psychicznego B. B. (1) nie doznała trwałego uszczerbku na zdrowiu, który byłby spowodowany śmiercią brata, jednak miała trudności w obszarze godzenia się ze stratą i optymalnego doświadczenia żałoby po nim. dowód: opinia biegłego z zakresu psychologii k. 104-107, opinia biegłego z zakresu psychiatrii k. 139-140, przesłuchanie powódki e-protokół z 31 stycznia 2018 roku 00:01:31-00:22:53 k. 157. W dniu 23 kwietnia 2014 roku B. B. (1) wystąpiła do (...) S.A. w Ł. z żądaniem wypłaty zadośćuczynienia za naruszenie dobra osobistego w postacie zerwania więzi rodzinnej z bratem R. P. . Ubezpieczyciel odmówił wypłaty świadczenia. dowód: zgłoszenie szkody z 15 kwietnia 2014 roku – w aktach szkody na płycie cd k. 58 i k. 156, okoliczności bezsporne. Sąd zważył co następuje: Powództwo jako uzasadnione co do zasady należało uwzględnić, oddalając je ponad kwotę 15.000, zł i częściowo w zakresie żądania odsetkowego. W sprawie bezspornym było, że 03 lutego 2004 roku doszło do wypadku drogowego, w wyniku którego zmarł brat powódki, oraz to że sprawcą tego wypadku był kierujący pojazdem ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych u strony pozwanej. Powódka domagała się zadośćuczynienia w związku z naruszeniem dobra osobistego w postaci zerwania więzi rodzinnych wskutek śmierci brata R. P. spowodowanej wypadkiem komunikacyjnym z 03 lutego 2004 roku, a jako podstawę roszczenia wskazała przepisy art. 448 kc w zw. z art. 24 § 1 kc. Należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowaną już linią orzeczniczą możliwe jest dochodzenie, w oparciu o wskazane przez powoda przepisy, zadośćuczynienia za naruszenie dobra osobistego w postaci więzi rodzinnej w związku ze śmiercią osoby bliskiej, która nastąpiła przed wejściem w życie ustawy nowelizującej Kodeks cywilny z 30 maja 2008 roku o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2008 roku, Nr 116, poz. 731), która wprowadziła przepis art. 446 § 4 kc. Okoliczność ta nie była między stronami sporna, strona pozwana kwestionowała jedynie bliskość relacji pomiędzy powódką i bratem, która uzasadniałaby wypłatę świadczenia w oparciu o powołane wyżej przepisy. Przy ocenie jaka suma, w rozumieniu art. 448 kc , jest odpowiednia tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę spowodowaną naruszeniem dóbr osobistych, należy mieć na uwadze rodzaj dobra, które zostało naruszone oraz charakter, stopień nasilenia i czas trwania doznawania przez osobę, której dobro zostało naruszone, ujemnych przeżyć psychicznych spowodowanych naruszeniem. U. te kryteria na potrzeby sprawy, w której zdarzeniem wywołującym krzywdę jest śmierć osoby najbliższej wskazać należy, że okoliczności wpływające na wysokość świadczenia z art. 448 kc to między innymi: dramatyzm doznań osób bliskich zmarłego, poczucie osamotnienia, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rola jaką w rodzinie pełniła osoba zmarłego, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem odejścia (np. nerwicy, depresji), roli pełnionej w rodzinie przez osobę zmarłą, stopień, w jakim pokrzywdzony będzie umiał się znaleźć w nowej rzeczywistości i zdolności jej zaakceptowania, leczenie doznanej traumy, czy wiek pokrzywdzonego. Oceniając w jakim stopniu R. P. był dla powódki osobą bliską oraz rozmiar doznanej przez nią krzywdy w związku z jego śmiercią sąd oparł się przede wszystkim na zeznaniach świadków D. P. i G. S. – sióstr powódki i przesłuchaniu samej powódki, które w zasadniczych, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kwestiach, były zgodne i wzajemnie się uzupełniały. Sąd nie znalazł podstaw dla odmówienia im wiarygodności, a poza tym świadkowie z racji pokrewieństwa z powódką i poszkodowanym, oraz wspólnego wychowywania się i zamieszkiwania później w niewielkiej odległości od siebie, posiadali szeroką wiedzę na temat relacji B. B. (1) z bratem R. oraz skutków jego śmierci. Z zeznań tych wynika, że łącząca powódkę z R. P. więź była silna i bliska. Wbrew twierdzeniom strony pozwanej istniejące pomiędzy członkami rodziny relacje wykraczały poza zwykłe stosunki między rodzeństwem. Zadecydowało o tych przede wszystkich pochodzenie z patologicznej rodziny, w której ich ojciec nadużywał alkoholu i stosował przemoc fizyczną wobec żony i dzieci. To sprawiło, że relacje pomiędzy rodzeństwem były bliższe niż zwykle, a ponadto młodsze rodzeństwo w starszych braciach lokowało uczucia związane zazwyczaj z ojcem w postaci zapewnienia bezpieczeństwa i opieki. R. P. na co dzień pomagał powódce chociażby w odrabianiu lekcji i chronił ją przed przemocą ze strony ojca. Z zeznań świadków i przesłuchania powódki wynika, że bardzo przeżyła śmierć brata, a identyfikacja jego zwłok w prosektorium odcisnęła się na stałe w jej psychice. Zarówno zeznania świadków, jak i samo przesłuchanie powódki, która nie potrafiła powstrzymać łez wzruszenia, wskazują że powódka bardzo przeżyła śmierć i pogrzeb brata, co miało z kolei wpływ na jej codzienne funkcjonowanie, bowiem przez pewien czas zażywała lekarstwa na uspokojenie i do dnia dzisiejszego często wspomina brata oraz odwiedza jego grób na cmentarzu. Co prawda biegli psychiatra i psycholog nie stwierdzili trwałego uszczerbku na jej zdrowiu, jednak nie przesądza to o bezzasadności powództwa. Mając na uwadze powyższe sąd uznał, że kwota 15.000, zł jest odpowiednim zadośćuczynieniem za krzywdę w związku z zerwaniem więzi rodzinnej. Zdaniem sądu kwota ta jest adekwatna do krzywdy i będzie przedstawiać odczuwalną wartość ekonomiczną, a ponadto utrzymana jest w granicach odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 04 lutego 2008 roku w sprawie III KK 349/07). Jej wysokość odpowiada w przybliżeniu 3,5-krotnemu przeciętnemu miesięcznemu wynagrodzeniu, które według danych Głównego Urzędu Statystycznego w III kwartale 2017 roku wyniosło 4.255,59 zł (Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 10 listopada 2017 roku w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w trzecim kwartale 2017 roku), co uzasadnia stwierdzenie, że jest to kwota ekonomicznie odczuwalna dla powódki, a w konsekwencji uzasadnia oddalenie powództwa w pozostałym zakresie. Odnośnie odsetek za opóźnienie sąd orzekł w oparciu o przepisy art. 481 § 1 i § 2 kc w związku z art. 817 § 1 kc i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych , mając na uwadze że roszczenie wynika z umowy ubezpieczenia. Szkoda została zgłoszona 23 kwietnia 2014 roku, co wynika z pieczęci na piśmie z 15 kwietnia 2014 roku. Wobec powyższego 30 dni na spełnienie świadczenia upłynęło 23 maja, a odsetki należało zasądzić od 24 maja 2014 roku oddalając żądanie odsetkowe w pozostałym zakresie. Orzeczenie o kosztach procesu sąd oparł o zasady wyrażone w art. 98 kpc oraz art. 100 kpc . Na podstawie tych przepisów sąd zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 1.509,11 zł tytułem stosunkowego rozdzielenia kosztów postępowania. Koszty procesu wyniosły 7.631,57 zł. Powódka dochodziła kwoty 20.000, zł a roszczenie zostało uznane za uzasadnione co do kwoty 15.000, zł czyli w 75%. Wobec tego strona powódka przegrała sprawę w 25% i w takim zakresie powinna partycypować w kosztach procesu. 25% kosztów procesu to kwota 1.907,89 zł a ponieważ w toku postępowania poniosła tytułem kosztów kwotę 3.417, zł winna uzyskać zwrot 1.509,11 zł co znalazło odzwierciedlenie w punkcie III wyroku. Mając na uwadze powyższe sąd orzekł ja w sentencji wyroku.