I C 1/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód B. B. wystąpił z powództwem przeciwko M. B. (1), domagając się zasądzenia kwoty 75.000 zł tytułem zachowku po zmarłej matce spadkodawczyni I. B. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia oraz zarzut nadużycia prawa podmiotowego, argumentując, że powód od lat nie utrzymywał kontaktów ze spadkodawczynią i rodziną, a jego zachowanie było agresywne. Sąd Rejonowy w Gdyni, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, ustalił, że spadek po I. B. nabył w całości pozwany M. B. (1) na podstawie testamentu. Sąd uznał, że wartość udziału spadkowego powoda w spadku ustawowym wynosiłaby 1/6, a zatem należny mu zachowek, obliczony jako połowa tego udziału, wynosi 15.125 zł. Sąd oddalił zarzut przedawnienia, wskazując na zastosowanie nowych przepisów o przedawnieniu i termin wniesienia pozwu. Zarzut nadużycia prawa podmiotowego również został oddalony, gdyż sąd uznał, że powód nie dopuścił się rażących zaniedbań wobec spadkodawczyni, a ograniczenie kontaktów wynikało z jego choroby (zaburzenia hiperkinetyczne, encefalopatia pourazowa) oraz trudnej sytuacji rodzinnej po śmierci ojca i wyjeździe matki za granicę. Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 15.125 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu. W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone. O kosztach procesu orzeczono stosunkowo, obciążając powoda w 80% i pozwanego w 20%, pozostawiając szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów o przedawnieniu roszczeń o zachowek z uwzględnieniem nowelizacji Kodeksu cywilnego oraz ocena zarzutu nadużycia prawa podmiotowego w kontekście choroby powoda i sytuacji rodzinnej.
Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące stanu zdrowia powoda i relacji rodzinnych mogą ograniczać bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy roszczenie o zachowek uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o zachowek nie uległo przedawnieniu.
Uzasadnienie
Sąd zastosował nowe brzmienie przepisów o przedawnieniu, zgodnie z którym termin przedawnienia roszczeń wynoszących co najmniej 2 lata upływa na koniec roku kalendarzowego. Termin przedawnienia roszczenia o zachowek, licząc od dnia ogłoszenia testamentu (29 marca 2017 r.), upłynąłby 31 grudnia 2022 r. Pozew został wniesiony 28 grudnia 2022 r., co przerwało bieg przedawnienia.
Czy żądanie zachowku przez powoda stanowi nadużycie prawa podmiotowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, żądanie zachowku nie stanowi nadużycia prawa podmiotowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powód nie dopuścił się zachowań rażąco nagannych wobec spadkodawczyni, które uzasadniałyby oddalenie powództwa na podstawie art. 5 k.c. Ograniczenie kontaktów rodzinnych wynikało z choroby powoda (zaburzenia hiperkinetyczne, encefalopatia pourazowa) oraz trudnej sytuacji rodzinnej po śmierci ojca i wyjeździe matki za granicę. Brak serdeczności w relacjach rodzinnych nie uzasadnia oddalenia powództwa, jeśli jego źródłem nie jest celowe działanie powoda.
Jaka jest wysokość należnego powodowi zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Powodowi należy się zachowek w kwocie 15.125 zł.
Uzasadnienie
Sąd ustalił, że udział powoda w spadku ustawowym wynosiłby 1/6. Zachowek, obliczony jako połowa tego udziału, wynosi 1/12 substratu zachowku. Wartość spadku (udział w nieruchomości) ustalono na 181.500 zł. Zachowek obliczono jako 1/12 z 181.500 zł, co daje 15.125 zł. Powód nie był trwale niezdolny do pracy, co wykluczało zastosowanie wyższego wymiaru zachowku (2/3 udziału).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. B. | osoba_fizyczna | powód |
| M. B. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (19)
Główne
k.c. art. 991 § 1
Kodeks cywilny
Określa wysokość zachowku należnego zstępnym, małżonkowi i rodzicom spadkodawcy.
k.c. art. 991 § 2
Kodeks cywilny
Określa, że jeżeli uprawniony nie otrzymał zachowku w inny sposób, przysługuje mu roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej.
Pomocnicze
k.c. art. 1007 § 1
Kodeks cywilny
Określa termin przedawnienia roszczeń z tytułu zachowku (5 lat od ogłoszenia testamentu).
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Ogólne przepisy dotyczące terminów przedawnienia, w tym modyfikacja końca terminu na ostatni dzień roku kalendarzowego.
k.c. art. 123 § 1
Kodeks cywilny
Określa czynności przerywające bieg przedawnienia (np. wniesienie pozwu).
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Instytucja nadużycia prawa podmiotowego.
k.c. art. 928
Kodeks cywilny
Przesłanki niegodności dziedziczenia.
k.c. art. 1008
Kodeks cywilny
Przesłanki wydziedziczenia.
k.c. art. 931 § 1
Kodeks cywilny
Zasady dziedziczenia ustawowego dzieci i małżonka.
k.c. art. 931 § 2
Kodeks cywilny
Zasady dziedziczenia przez zstępnych zmarłego dziecka spadkodawcy.
k.c. art. 993
Kodeks cywilny
Sposób obliczania substratu zachowku.
k.c. art. 994
Kodeks cywilny
Doliczanie darowizn do spadku przy obliczaniu zachowku.
k.c. art. 995 § 1
Kodeks cywilny
Sposób obliczania wartości przedmiotu darowizny.
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
Zasady naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin spełnienia świadczenia bezterminowego.
k.r.o. art. 129 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Kolejność obowiązku alimentacyjnego.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o zasadach ponoszenia kosztów procesu.
k.p.c. art. 252
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie w przypadku zaprzeczenia dokumentowi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o zachowek nie uległo przedawnieniu z uwagi na zastosowanie nowych przepisów o przedawnieniu i termin wniesienia pozwu. • Żądanie zachowku nie stanowi nadużycia prawa podmiotowego, gdyż ograniczenie kontaktów rodzinnych wynikało z choroby powoda i sytuacji rodzinnej, a nie ze złej woli. • Wartość spadku i wysokość należnego zachowku zostały prawidłowo obliczone.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia roszczenia o zachowek. • Zarzut nadużycia prawa podmiotowego przez powoda. • Żądanie zachowku w wyższej kwocie niż zasądzona.
Godne uwagi sformułowania
Oddalenie powództwa w sporze o zachowek w odwołaniu się do instytucji nadużycia prawa podmiotowego po stronie uprawnionego materialnie do jego otrzymania, może nastąpić w sytuacji zupełnie wyjątkowej, kiedy podejmowany systematycznie sposób jego postępowania wobec spadkodawcy przybiera formy szczególnie drastyczne, motywowane niskimi pobudkami, celowo, a jego następstwa, zważywszy na bliskie więzi rodzinne, są szczególnie dotkliwie, negatywnie odczuwane przez spadkodawcę, zasługuje - według oceny obiektywnej, niezależnie od jego kwalifikacji prawnej, w tym prawnokarnej - na oczywistą dezaprobatę z punktu widzenia obowiązujących, aprobowanych w społeczeństwie norm moralnych. • Brak serdeczności w stosunkach rodzinnych nie uzasadnia w żadnym stopniu oddalenia powództwa o zachowek, względnie jego miarkowania, jeśli ich źródłem nie jest celowe zachowanie uprawnionego do zachowku.
Skład orzekający
Mateusz Berent
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o przedawnieniu roszczeń o zachowek z uwzględnieniem nowelizacji Kodeksu cywilnego oraz ocena zarzutu nadużycia prawa podmiotowego w kontekście choroby powoda i sytuacji rodzinnej."
Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące stanu zdrowia powoda i relacji rodzinnych mogą ograniczać bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak choroba i trudna sytuacja rodzinna mogą wpływać na relacje i roszczenia prawne, a także jak sąd interpretuje zarzut nadużycia prawa w takich okolicznościach.
“Choroba i brak kontaktu z rodziną – czy to wystarczy, by stracić prawo do zachowku?”
Dane finansowe
WPS: 75 000 PLN
zachowek: 15 125 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.