III BU 5/08

Postanowienie z dnia 7 maja 2009 r. III BU 5/08 W odniesieniu do szkody polegającej na utracie świadczenia przedeme- rytalnego uprawdopodobnienie jej wyrządzenia przez wydanie orzeczenia, któ- rego dotyczy skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem (art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.) musi obejmować spełnienie wszystkich przesłanek świadczenia przede- merytalnego, o których mowa w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. Nr 120, poz. 1252 ze zm.). Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 maja 2009 r. sprawy z odwołania Lucjana B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecz- nych-Oddziału w S. o prawo do świadczenia przedemerytalnego, na skutek skargi wnioskodawcy o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 15 kwietnia 2008 r. [...] skargę o d r z u c i ł. U z a s a d n i e n i e Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w S. decyzją z dnia 28 czerwca 2007 r. odmówił Lucjanowi B. prawa do świadczenia przedemerytalnego, gdyż na wymagane 39 lat zatrudnienia przypadającego na koniec roku poprzedzającego roz- wiązanie stosunku pracy, wykazał tylko 38 lat i 2 miesiące ubezpieczenia. Wyrokiem z dnia 27 listopada 2007 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Siedlcach zmienił zaskarżoną odwołaniem Lucjana B. decyzję i ustalił mu prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 1 maja 2007 r. Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2008 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony apelacją organu rentowego powyższy wyrok Sądu Okręgowego i oddalił odwołanie. 2 Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył w całości odwołujący się Lu- cjan B. skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Skarga powołuje dwie podstawy. W ramach podstawy naruszenia przepisów prawa materialnego zarzucono na- ruszenie: a) art. 361 § 1 k.p., przez jego zastosowanie w sprawie oraz art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych przez jego niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do oddalenia odwołania powoda; b) art. 361 § 2 k.p. w związku z art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, przez ich niewłaściwe za- stosowanie. W ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania skarga zarzuca na- ruszenie art. 382 k.p.c., przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wydaniu skarżonego wyroku z pominięciem części zgromadzonego przed Sądem pierwszej instancji materiału dowodowego w postaci: zeznania świadka Marty T., faktu uznania powództwa przez pracodawców powoda - Martę T. i Michała Ł. współwłaścicieli Go- spodarstwa Sadowniczego „S.” w K. w sprawie o sprostowanie świadectwa pracy toczącej się przed Sądem Rejonowym w Siedlcach [...] oraz przesłuchania w cha- rakterze strony powoda, z których wynika, że w stosunku do powoda nie został za- stosowany skrócony okres wypowiedzenia, o którym mowa w art. 361 k.p. Jako przepisy prawa, z którymi zaskarżony wyrok jest niezgodny, skarga wskazuje: art. 361 § 1 k.p., art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o świadczeniach przedemerytal- nych oraz art. 361 § 2 k.p. w związku z art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych. W zakresie wynikającego z art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. obowiązku uprawdopo- dobnienia szkody spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy - skarga zawiera stwierdzenie: „uprawdopodobniając wyrządzenie szkody spowodo- wanej przez wydanie zaskarżonego wyroku” skarżący wskazuje „na następujące do- wody: 1. wyrok Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lu- blinie z dnia 15 kwietnia 2008 r. [...]; 2. zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w M.M. z dnia 16 września 2008 r. o pozostawaniu powoda osobą bezrobotną od dnia ustania jego stosunku pracy w Gospodarstwie Sadowniczym „S.”; 3. oświadczenie powoda z dnia 26 września 2008 r., że od dnia ustania jego stosunku pracy w Go- spodarstwie Sadowniczym „S.” pozostaje on osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz że brak jest ofert pracy, którą mógłby podjąć; 4. przesłuchanie powoda w cha- rakterze strony na okoliczność pozostawania powoda osobą bezrobotną od dnia 3 ustania jego stosunku pracy w Gospodarstwie Sadowniczym „S.” oraz braku ofert pracy, którą mógłby podjąć”. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zaskarżonym wyrokiem Sądu Apelacyj- nego została mu wyrządzona szkoda, skoro wskutek rażącego naruszenia powoła- nych przepisów został on pozbawiony należnego świadczenia przedemerytalnego. Szkodę - według skarżącego - uprawdopadabniają przywołane dowody, z których jednoznacznie wynika, że powód od czasu wystąpienia o przyznanie mu świadczenia przedemerytalnego do chwili obecnej pozostaje bezrobotny, bez prawa do zasiłku, a tym samym bez jakichkolwiek środków utrzymania. W skardze wskazano, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze in- nych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, gdyż brak jest ustawowej posta- wy do złożenia skargi o wznowienie postępowania, a zaskarżony wyrok nie podlegał zaskarżeniu skargą kasacyjną ze względu na wartość przedmiotu sporu. We wnioskach skargi skarżący wniósł o stwierdzenie, że zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 15 kwietnia 2008 r. jest w całości niezgodny z art. 361 § 1 k.p., art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych oraz z art. 361 § 2 k.p. w związku z art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o świadczeniach przedemery- talnych, a także o zasądzenie od pozwanego na rzecz strony powodowej kosztów postępowania według norm przepisanych prawem. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stosownie do art. 77 ust. 1 Konstytucji każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Wprowadzona do Kodeksu postępowania cywilnego (por. przepisy części pierwszej, księgi pierwszej, tytułu VI - działu VIII) skarga o stwierdzenie nie- zgodności z prawem prawomocnego orzeczenia łącznie z dodaniem nowego uregu- lowania w Kodeksie cywilnym (por. art. 4171 k.c.) stanowią ustawowe określenie po- wyższej zasady konstytucyjnej w odniesieniu do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez wydanie niezgodnego z prawem orzeczenia sądowego. Według art. 4171 § 2 k.c., jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu jego nie- zgodności z prawem. Właściwym postępowaniem, o którym mowa w art. 4171 § 2 k.c., jest określone przepisami wskazanego działu VIII postępowanie ze skargi o 4 stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. W postępowaniu tym nie chodzi o uchylenie niezgodnego z prawem prawomocnego orzeczenia, ale wyłącznie - w razie uwzględnienia skargi - o stwierdzenie, że orzeczenie w zaskar- żonym zakresie jest niezgodne z prawem (art. 42411 § 2 k.p.c.), ażeby w ten sposób stworzyć podstawę naprawienia szkody (art. 4171 § 2 k.c.). Naprawienie szkody jest celem postępowania ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocne- go orzeczenia i dlatego warunkiem tego postępowania, jego zasadniczą przesłanką jest to, że przez wydanie niezgodnego z prawem prawomocnego orzeczenia została wyrządzona szkoda (por. art. 4241 § 1 k.p.c.). W art. 4244 k.p.c. expressis verbis określono, że skargę można oprzeć na podstawie naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania, które spowodowały niezgodność orzeczenia z prawem, „gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda”. W kontekście celu i przesłanki skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia należy określić znaczenie wymagania z art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. co do uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wy- danie orzeczenia, którego skarga dotyczy. Fakt wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy, jest warunkiem wstępnym postę- powania ze skargi, jest przyczyną tego postępowania, którą trzeba - na zasadzie uprawdopodobnienia - wyjaśnić już na samym progu. Bez zaistnienia szkody, prowa- dzenie tego postępowania nie ma sensu - nie zmierzałoby przecież do wyznaczone- go mu celu. Stąd też w razie nieuprawdopodobnienia wyrządzenia szkody, spowo- dowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy, zbędne jest rozpozna- wanie podstawy skargi a właściwe staje się odrzucenie skargi jako niespełniającej wymagania określonego w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. (por. art. 4248 § 1 k.p.c.). W uzasadnieniu postanowienia z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05 (OSNC 2006 nr 1, poz. 16), Sąd Najwyższy wskazał, że uprawdopodobnienie szkody ozna- cza po pierwsze złożenie przez skarżącego oświadczenia, iż szkoda wystąpiła - ze wskazaniem jej rodzaju i rozmiaru - oraz po drugie uwiarygodnienie tego oświadcze- nia (twierdzenia) przez powołanie uprawdopodobniających je (uzasadniających) fak- tów i dowodów. Uprawdopodobnienie musi zachować walor wiarygodności, ażeby w świetle reguł logiki i doświadczenia życiowego, ze wskazanych w skardze faktów dotyczących czasu wyrządzenia szkody, jej postaci, związku doznanego uszczerbku z wydaniem orzeczenia, którego skarga dotyczy, możliwe było rozeznanie co do podstawowej przesłanki skargi (por. szczegółowe wyjaśnienia zawarte w uzasadnie- 5 niach postanowień Sądu Najwyższego: z dnia 11 stycznia 2006 r., II CNP 13/05, OSNC 2006 nr 6, poz. 110; z dnia 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 2006 nr 7-8, poz. 141; z dnia 27 lipca 2006 r., II BP 11/06, OSNP 2007 nr 15-16, poz. 223). W postanowieniu z dnia 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05 (OSNC 2006 nr 7- 8, poz. 141), Sąd Najwyższy wyjaśnił, że uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy polega na wyka- zaniu przedmiotu uprawdopodobnienia bez rygoryzmu reguł dowodzenia, ale musi zachować walor wiarygodności w świetle reguł logiki i doświadczenia życiowego. Ko- nieczne jest wskazanie czasu wyrządzenia szkody, jej postaci oraz związku przyczy- nowego między orzeczeniem a wystąpieniem uszczerbku polegającego na utracie przedmiotu sporu. Sąd Najwyższy, rozważył zawarte w skardze odwołującego się Lucjana B. uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy, rozważył mając na uwadze przytoczone wyżej zasady po- stępowania w trybie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia oraz podzielił stanowisko, które Sąd Najwyższy zajmował w dotychcza- sowym orzecznictwie z tego zakresu. W rozpatrywanej skardze znajduje się oświad- czenie skarżącego, że zaskarżonym wyrokiem na skutek rażącego naruszenia prze- pisów wskazanych w podstawach skargi została skarżącemu wyrządzona szkoda, gdyż został on pozbawiony należnego mu świadczenia przedemerytalnego. Nie ma natomiast w tym oświadczeniu niezbędnej konkretyzacji doznanej szkody spowodo- wanej wydaniem orzeczenia, którego dotyczy skarga. Skarżący poprzestał w istocie na powtórzeniu abstrakcyjnej formuły przepisu, że zaskarżony wyrok wyrządził mu szkodę. Nie skonkretyzował natomiast szkody, która - jeżeli ją poniósł - musiałaby powstać w jakimś określonym czasie i musiałaby mieć określoną formę (np. stratę finansową o określonej wysokości). Przedstawione w skardze uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody nie wyjaśnia adekwatnego, a tylko taki zgodnie z art. 361 § 1 k.c. może wchodzić w rachubę, związku przyczynowego między orzeczeniem, a ści- ślej faktem jego wydania, a szkodą, która miałaby odpowiadać wartości dochodzo- nego w sprawie roszczenia. Takiego związku skarżący nie uprawdopodobnił powo- łując się wyłącznie na wydanie wyroku Sądu drugiej instancji oraz na to, że skarżący stale pozostaje osobą bezrobotną. Jeżeli szkoda miałaby polegać na utracie świad- czenia przedemerytalnego, w skardze nie ma uprawdopodobnienia, że zostały speł- nione warunki uprawniające do otrzymania świadczenia przedemerytalnego. Sto- 6 sownie do art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedeme- rytalnych (Dz.U. Nr 120, poz. 1252 ze zm.) świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie określonej w ust. 1 po upływie co najmniej 6 miesięcy pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w ustawie o promocji zatrudnienia, jeżeli osoba ta spełnia łącznie następujące warunki: 1) nadal jest zarejestrowana jako bezrobotna; 2) w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobko- wej, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych; 3) złoży wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 6-miesięczny okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Z powołanych przez skarżącego w skardze „dowodów” mających uprawdopo- dobnić wyrządzenie szkody spowodowanej przez wydanie zaskarżonego wyroku nie wynika, aby skarżący uprawdopodobnił, że spełnił powołane wyżej warunki do otrzy- mania świadczenia przedemerytalnego. W szczególności nie wynika z nich, że skar- żący złożył wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 6-mie- sięczny okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Nie ma w ogóle żadnego twier- dzenia, ażeby skarżący spełnił warunek pobierania zasiłku dla bezrobotnych (co naj- mniej przez 6 miesięcy). W konsekwencji stwierdzenia, że skarga nie zawiera wymaganego w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wy- danie zaskarżonego wyroku, Sąd Najwyższy na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. posta- nowił jak w sentencji. ========================================