II BU 2/11

Sygn. akt II BU 2/11 POSTANOWIENIE Dnia 28 czerwca 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Bogusław Cudowski w sprawie z wniosku J. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o wysokość emerytury, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 czerwca 2011 r., na skutek skargi wnioskodawczyni o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego […] z dnia 4 września 2008 r., odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania. Uzasadnienie J. W. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 4 września 2008 r. Jako podstawę skargi wskazano naruszenie prawa materialnego; tj. art. 15 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) w związku z art. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o funduszu emerytalnym (Dz.U. Nr 3, poz. 7 ze zm.) w związku z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 1 kwietnia 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytury (Dz.U. z 1989 r. Nr 11. poz. 63) w związku z § 2 ust 1 pkt 1 uchwały nr 86 Rady Ministrów z dnia 3 maja 1971 r. w sprawie gospodarki finansowej państwowych przedsiębiorstw 2 gospodarki rolnej oraz zjednoczeń podległych Ministrowi Rolnictwa lub przez niego nadzorowanych (M.P. Nr 29, poz. 184). Wskazano, że wyrok jest sprzeczny z art. 15 ustawy z o emeryturach i rentach z FUS i art. 3 ustawy o funduszu emerytalnym. Szkoda skarżącej to 2 835 zł. Zaskarżony wyrok spowodował bowiem obniżenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury w ze 128,22% na 123,23%, co obniżyło wysokość świadczenia emerytalnego wypłacanego wnioskodawczyni o 45 zł w skali miesiąca. W uzasadnieniu skargi podniesiono przede wszystkim, że Sąd Najwyższy w uchwale z 1 września 2010 r., II UZP 6/10, OSNP 2011, nr 3-4, poz. 39, stwierdził, że wypłacone w latach 1970-1976 premie z funduszu premiowego w Państwowych Gospodarstwach Rolnych podlegają, ze względu na obowiązek opłacania składki na cele emerytalne na podstawie ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o funduszu emerytalnym (Dz.U. Nr 3, poz. 7 ze zm.), uwzględnieniu w podstawie wymiaru emerytury i renty (art. 15 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). W opinii skarżącej tezy z uzasadnienia tego orzeczenia są zbieżne z poglądem skarżącej prezentowanym w postępowaniu zakończonym zaskarżonym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z 4 września 2008 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu przyjął odmienny pogląd niż ten przedstawiony we wskazanej uchwale Sądu Najwyższego. Uznał bowiem, że kwoty wypłaconych wnioskodawczyni premii pochodziły z opisanego w § 11 uchwały nr 103 Rady Ministrów z dnia 25 maja 1971 r. w sprawie składników funduszu płac i pozostałych wynagrodzeń z tytułu pracy w jednostkach gospodarki uspołecznionej (M.P. z 1971 r. Nr 31, poz. 196). Wniesiono również „o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Apelacyjnego z dnia 4 września 2010r. w przedmiocie przeliczenia świadczenia emerytalnego” i o zasądzenie od pozwanej na rzecz wnioskodawczyni kosztów postępowania według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że niezgodność orzeczenia (obecnie wyroku) z prawem stanowi autonomiczną 3 kategorię bezprawności i nie może być utożsamiana z pojęciem szeroko rozumianej bezprawności, występującym w dziedzinie odpowiedzialności cywilnej (wyrok SN z 22 lipca 2010 r., I CNP 100/09, LEX nr 603887). Za orzeczenie niezgodne z prawem uznać można tylko takie orzeczenie, które jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć (dyskrecjonalności) albo zostało wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa o charakterze oczywistym i niewymagającym głębszej analizy prawniczej (wyroki SN z 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05, OSNC 2007, nr 1, poz. 17, z 17 maja 2006 r., I CNP 14/06, niepubl., z 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, poz. 35, z 4 stycznia 2007 r., V CNP 132/06, niepubl. i z d 25 maja 2007 r., I CNP 17/07, LEX nr 286765). Uznanie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia to nie tylko stwierdzenie jego obiektywnej bezprawności. Stwierdzenie tej bezprawności nie może nastąpić bez sięgnięcia do istoty władzy sądowniczej, czyli orzekania przez sędziego w warunkach niezawisłości, w sposób bezstronny, jednak zależny nie tylko od obowiązujących ustaw, lecz także "głosu sumienia" sędziego oraz jego swobody w ocenie prawa i faktów stanowiących podłoże sporu (wyrok SN z 7 kwietnia 2010 r., II BU 16/09, LEX nr 602214). W wyroku z 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, poz. 35, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że sędzia poruszający się na obszarze przyznanej mu swobody i nieprzekraczający jej granic, pozostający w zgodzie z własnym sumieniem, jak też prawidłowo dobierający standardy orzeczenia, działa w ramach porządku prawnego nawet wtedy, gdy wydane przez niego orzeczenie – ocenione a posteriori – jest obiektywnie niezgodne z prawem. Niezgodność z prawem, rodząca odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa, musi mieć więc charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty. Tylko bowiem w takim przypadku wyrokowi można przypisać cechy bezprawności. Traktowanie jako niezgodnego z prawem w rozumieniu art. 4244 k.p.c. każdego orzeczenia sądowego ocenionego jako wadliwe niesie zagrożenia dla porządku prawnego, stabilności obrotu prawnego, swobody sądu w stosowaniu prawa. 4 Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy zaznaczyć, że Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku z 4 września 2008 r. przyjął interpretację przepisów mających zastosowanie do sytuacji prawnej skarżącej wnioskodawczyni, której prawidłowość została potwierdzona choćby w wyroku Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 2010 r. II BU 16/09, LEX nr 602214. W uzasadnieniu tego orzeczenia SN stwierdzono, że wypłaty z funduszu premiowego, które nie były przez pracodawcę zaliczane do osobowego funduszu płac i nie wiązały z wypłatą tych świadczeń skutku prawnego w postaci obowiązku zapłaty od tych należności składki emerytalnej, nie mogą być zaliczane do osobowego funduszu płac w rozumieniu § 7 ust. 1 pkt 1 lit. d Uchwały nr 103 z dnia 25 maja 1971 r. w sprawie składników funduszu płac i pozostałych wynagrodzeń z tytułu pracy w jednostkach gospodarki uspołecznionej (M.P. Nr 31, poz. 196). Zgodnie zatem z art. 194 ustawy z 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia z 1 kwietnia 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent (Dz.U. z 1989 r. Nr 11 poz. 63 ze zm.) - wypłaty premii nie powinny być przyjęte do ustalenia podstawy wymiaru emerytury. Zgodzić się należy, że powyższy pogląd odbiega w pewnym zakresie od zaprezentowanego w uchwale SN z 1 września 2010 r., II UZP 6/10, jednocześnie jednak nie pozwala na stwierdzenie, że Sąd Apelacyjny wydał orzeczenie, która można by ocenić jako niezgodne z prawem w rozumieniu art. 4241 § 1 k.p.c. Zgodnie z art. 4249 k.p.c. Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania, jeżeli jest oczywiście bezzasadna. Z orzecznictwa dotyczącego odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania można przyjąć, że oczywista bezzasadność skargi to bezzasadność stwierdzana przez Sąd Najwyższy prima facie, niewątpliwa, niewymagająca badania. Skarga jest bezzasadna, gdy bez głębszych rozważań można uznać, że żadna ze wskazanych podstaw jej nie usprawiedliwia (podobnie postanowienie SN z 12 maja 2010 r., I BP 2/10, z 26 sierpnia 2008 r., III BP 4/08, oba niepubl.). W szczególności będzie to miało miejsce, gdy jest oczywiste, że orzeczenie nie jest niezgodne z prawem (podobnie postanowienie SN z 26 sierpnia 2008 r., III BP 3/08, OSNP 2010, nr 1-2, poz. 13). Niezależnie od powyższego należy stwierdzi, że skarga zawierała istotne braki, które mogły ją kwalifikować do odrzucenia. Wystarczy wskazać, że skarżąca 5 wniosła o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku z art. 15 ustawy z o emeryturach i rentach z FUS i art. 3 ustawy o funduszu emerytalnym. Przepisy te składają się z odpowiednio; ośmiu i sześciu ustępów. Rzeczą Sądu Najwyższego nie jest doszukiwanie się, z którym dokładnie przepisem (regulacją) wyrok miałoby być niezgodny. Bez spełnienia wymagania art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c. nie jest możliwe stwierdzenie przez Sąd Najwyższy bezprawności zaskarżonego wyroku, skoro nie wiadomo, z jakim przepisem prawa – zdaniem skarżącego – zaskarżone orzeczenie jest niezgodne (postanowienie SN z 25 sierpnia 2010 r., II BU 2/10, LEX nr 653670). Taki brak mógłby uzasadniać odrzucenie skargi (postanowienia SN z 25 kwietnia 2007 r., III BP 6/07, niepubl. i z 17 sierpnia 2006 r., III BP 7/06, niepubl.). Z tych względów, na podstawie art. 4249 k.p.c., orzeczono jak w sentencji.