I BU 12/07

Wyrok z dnia 25 kwietnia 2008 r. I BU 12/07 1. Pozbawienie kombatanta bez podstawy prawnej należnych świadczeń stanowi naruszenie prawa obywatela do zabezpieczenia społecznego (art. 4241 § 2 k.p.c. w związku z art. 67 ust. 1 Konstytucji RP). 2. Przepis art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojen- nych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 68, poz. 436) jednoznacznie określa datę wznowienia wypłaty świadczeń osobom, którym uprawnienia kombatanckie zostały przywrócone z przyczyn opisanych w art. 2 ust. 2 tej ustawy. Przewodniczący SSN Romualda Spyt, Sędziowie SN: Józef Iwulski, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca) Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2008 r. sprawy z odwołania Mariana K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecz- nych-Oddziałowi w O.W. o wypłatę świadczenia kombatanckiego, na skutek skargi ubezpieczonego o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kaliszu z dnia 20 czerwca 2005 r. [...] s t w i e r d z i ł niezgodność z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okrę- gowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kaliszu z dnia 20 czerwca 2005 r. [...] U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 21 kwietnia 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w O.W. przyznał Marianowi K. do pobieranego świadczenia emerytalnego poczyna- jąc od dnia 1 kwietnia 2005 r. dodatek kombatancki, ryczałt energetyczny i dodatek kompensacyjny. 2 W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca domagał się przyznania zaległych świadczeń od dnia 25 stycznia 1998 r. wraz z odsetkami. Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2005 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kaliszu oddalił odwołanie. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły nastę- pujące ustalenia faktyczne. Do dnia 30 kwietnia 1997 r. wnioskodawca pobierał świadczenia związane z posiadaniem uprawnień kombatanckich. W dniu 12 grudnia 1996 r. kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozba- wił wnioskodawcę tych uprawnień, a organ rentowy decyzją z dnia 20 marca 1997 r. wstrzymał mu wypłatę dodatku kombatanckiego i ryczałtu energetycznego. W dniu 25 stycznia 1998 r. wnioskodawca złożył w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o przywrócenie uprawnień kombatanckich, który został załatwiony odmownie decyzją kierownika Urzędu z dnia 14 października 1998 r. Po- nowny wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich wnioskodawca złożył w dniu 21 września 2001 r. i został on ostatecznie uwzględniony decyzją kierownika Urzędu z dnia 8 kwietnia 2005 r. Wniosek o przywrócenie świadczeń związanych z posiada- niem uprawnień kombatanckich wnioskodawca zgłosił w organie rentowym w dniu 18 kwietnia 2005 r. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy wskazał, że w myśl art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecz- nych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), przy czym z dalszej części wywodów wynika, że Sądowi chodziło o ustawę z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm., zwanej dalej ustawą o emeryturach i rentach lub ustawą emerytalną), świad- czenia wypłaca się od dnia powstania do nich prawa, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym złożono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Wypłata przed- miotowych świadczeń odbywa się w oparciu o pozytywną decyzję kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Brak takiej decyzji bądź też de- cyzja pozbawiająca uprawnień kombatanckich stanowi o braku podstaw do przyzna- nia świadczeń będących przedmiotem niniejszej sprawy. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wy- mienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 ustawy albo fakty, o których mowa w art. 4 ustawy, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej 3 bądź w okresie podlegania represjom, i nie zachodzi którykolwiek z warunków wy- mienionych w ustępie 2 tegoż artykułu. Świadczenia pieniężne przewidziane dla kombatantów i innych osób uprawnionych oraz pozostałych po nich członków rodzin, a także dodatek kompensacyjny określony w art. 20 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 oraz ryczałt energetyczny określony w art. 20 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 są wypłacane przez właściwe organy rentowe ze środków będących w dyspozycji tych organów i finansowane z budżetu państwa (art. 24 ustawy). Powyższy wyrok wraz z uzasadnieniem został wnioskodawcy doręczony na jego wniosek złożony 27 kwietnia 2005 r. Od wyroku tego nie została wywiedziona apelacja. W dniu 12 lipca 2007 r. wnioskodawca złożył skargę o stwierdzenie niezgod- ności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 20 czerwca 2005 r., zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie prawa material- nego i procesowego, a mianowicie: 1) art. 2 ust. 2 i art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będą- cych ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 68, poz. 436), po- przez ich niezastosowanie oraz całkowite pominięcie przez Sąd Okręgowy w Kaliszu przy rozpoznaniu sprawy, co doprowadziło do wydania wyroku niezgodnego z pra- wem; 2) art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w efekcie wydanie wyroku niezgodnego z prawem; 3) art. 2 i art. 67 Konstytucji RP, poprzez wydanie niezgodnego z prawem orzeczenia, wskutek czego naruszona została podstawowa zasada państwa prawa oraz konstytucyjne prawo skarżącego do zabezpieczenia społecznego; 4) art. 47714 § 1 i 2 k.p.c., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w efekcie oddalenie odwołania wnioskodawcy, mimo iż były podstawy do jego uwzględnienia; 5) art. 328 § 2 k.p.c., poprzez wskazanie niewłaściwej podstawy prawnej wydania wyroku i sporządzenie uzasadnienia z naruszeniem zasady państwa prawa, przewidzianej w art. 2 Konsty- tucji RP. Skarżący wskazał, że: 1) zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z art. 2 ust. 2 i art. 2 ust. 5 powołanej wyżej ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r., art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej z dnia 17 grudnia 1998 r. w związku z art. 2 i art. 67 Konstytucji RP, art. 47714 § 1 i 2 oraz art. 328 § 2 k.p.c.; 2) na skutek wydania zaskarżonego orzeczenia utracił prawo do wypłaty zaległych świadczeń kombatanckich za okres od 1998 r. do 2004 r., co ostatecznie powoduje powstanie w jego majątku szkody w wysokości 4 27.377,37 zł, przy uwzględnieniu wypłaconej przez organ rentowy - wskutek zała- twienia wniosku o wznowienie postępowania w trybie art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - kwoty 4.076,28 zł wyrównującej sporne świadczenia za okres 3 lat wstecz; 3) w sprawie zakończonej zaskarżonym wyrokiem nie przysługi- wała skarga kasacyjna wobec niewniesienia apelacji; 4) brak było ustawowych prze- słanek do złożenia skargi o wznowienie postępowania; 5) w sprawie zachodzi wyjąt- kowy wypadek, o którym stanowi art. 4241 § 2 k.p.c. Odnośnie do tej ostatniej kwestii skarżący wskazał, że w świetle rozstrzygnięć organu rentowego i Sądu Okręgowego - jako osoba starsza, schorowana i działająca w zaufaniu do tych organów - pozo- stawał w przekonaniu, iż w świetle obowiązujących przepisów przedmiotowe świad- czenia wypłacone mogą być najwcześniej od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek, a w konsekwencji odpowiedzialność za ich utratę za sporny okres ponosi Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Dopiero z uzasadnienia decyzji tego Urzędu z dnia 17 lipca 2006 r. skarżący powziął wiedzę o treści art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz o okoliczności, że przepis ten nie został zastosowany przez organy rozpatrujące jego żądanie. W kon- sekwencji doszło do naruszenia określonej w art. 2 Konstytucji RP zasady państwa prawa, nakładającej również na organy wymiaru sprawiedliwości obowiązek takiego działania, które jest zgodne z powszechnie obowiązującym prawem oraz obowiązu- jącymi procedurami oraz zawartej w art. 67 ustawy zasadniczej gwarancji prawa do zabezpieczenia społecznego. Pozostawanie w obrocie prawnym zaskarżonego wy- roku jako „zgodnego z prawem” godzi w te zasady, albowiem oznacza, że organy państwa mogą w świetle prawa pozbawić obywatela należnych mu świadczeń mimo obowiązywania przepisów, które takie świadczenia mu przyznają, a wskutek kiero- wania przez obywatela środków odwoławczych, jego sprawa rozpoznawana jest po- wierzchownie i z rażącym naruszeniem przepisów, wyrządzając krzywdę równo- znaczną z naruszeniem interesu Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Sąd Okręgowy nie wyjaśnił, z jakich względów przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy oraz przy orzekaniu nie wziął pod uwagę przepisu art. 2 ust. 5 ustawy zmieniającej z dnia 25 kwietnia 1997 r., mimo iż przepis ten określał, że wypłata świadczeń pieniężnych dla takich osób jak wniosko- dawca następuje od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli wniosek o przywrócenie uprawnień kombatanckich zostanie zgłoszony do Urzędu do Spraw Kombatantów i 5 Osób Represjonowanych w ciągu 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, a skarżący wniosek taki złożył. Wnioskodawca, niepouczony o istnieniu powyższego przepisu na żadnym etapie postępowania zrezygnował z zaskarżenia wadliwego wy- roku Sądu, pozostając w błędnym przekonaniu, że skoro Sąd Okręgowy podzielił argumentację organu rentowego, to była ona prawidłowa. Również Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pismem z dnia 27 stycznia 2006 r. poinfor- mował skarżącego, że zadośćuczynienie jego wnioskowi jest niemożliwe. Postępo- wanie wyżej wymienionych organów w ocenie skarżącego nosiło cechy zaniedbania obowiązku udzielenia zainteresowanemu rzetelnej i pełnej informacji o przysługują- cych mu uprawnieniach. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 20 czerwca 2005 r. zawiera elementy konstrukcyjne określone w art. 4245 § 1 k.p.c., a skarżący wypełnił wymóg uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody spowodowanej wydaniem zaskarżonego wyroku (utrata świadczeń kombatanckich w kwocie 27.377,37 zł) oraz wykazał, że jego wzruszenie w drodze przysługujących mu środków prawnych nie jest możliwe. Nie budzi wątpliwości, że od wyroku Sądu Okrę- gowego - wobec niezaskarżenia go apelacją - nie przysługiwała skarga kasacyjna. Nie zaistniały również określone w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego przesłanki wznowienia postępowania. Podstawy wzruszenia wyroku nie mógł także stanowić art. 114 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach stosowany w związku z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatan- tach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powo- jennego (jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm., zwanej dalej ustawą o kombatantach), ani art. 83a ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o syste- mie ubezpieczeń społecznych. Przepisy te przewidują możliwość wznowienia postę- powania przed organem odwoławczym wyłącznie na niekorzyść zainteresowanego. W każdym innym wypadku organ rentowy wydaje nową podlegającą zaskarżeniu decyzję bądź przyznającą prawo bądź odmawiającą jego przyznania, tak jakby kwe- stia istnienia prawa nie została stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądowym od- dalającym odwołanie od decyzji prawa tego odmawiającej (por. między innymi uza- sadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2005 r., II UZP 15/05, 6 OSNP 2006 nr 17-18, poz. 276 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2006 r., II UK 170/05, Wokanda 2006 nr 9, poz. 32). W trybie powołanych przepisów nie- możliwe jest zatem wzruszenie prawomocnego wyroku rozstrzygającego o prawie na niekorzyść zainteresowanego. Skarżący wykazał również występowanie wyjątkowego wypadku, o którym stanowi art. 4241 § 2 k.p.c. Przepis ten jest wyjątkiem od zasady określonej w art. 4241 § 1 k.p.c., stwierdzającej, że przesłanką dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest wykorzystanie przez stronę przysługujących jej środków prawnych, w tym środków odwoławczych i środków za- skarżenia o nadzwyczajnym charakterze. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyj- muje się, że dopuszczalność wniesienia przedmiotowej skargi w sytuacji, gdy strona nie skorzystała z przysługującego jej środka prawnego, jest uzależniona od kumula- tywnego spełnienia obu przesłanek określonych w art. 4241 § 2 k.p.c., to jest istnienia wyjątkowego wypadku (wyjątkowych okoliczności) oraz występowania niezgodności z prawem o kwalifikowanym charakterze, wynikającej z podstawowych zasad po- rządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela. Przez „wyjątkowy wypadek” należy rozumieć sytuacje, gdy nieskorzystanie przez stronę z przysługującego jej środka odwoławczego spowodowane było wyjątkowymi okolicznościami, które obiektywnie uniemożliwiały jej wniesienie tego środka, nie zaś o sytuacje, w których strona świadomie i dobrowolnie sama podjęła decyzję o jego niewnoszeniu, oceniając, że mógłby on być nieskuteczny (por. między innymi posta- nowienie z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, OSNC 2006 nr 6, poz. 113; postano- wienie z dnia 22 marca 2007 r., II CNP 35/07, Lex nr 308859; postanowienie z dnia 20 kwietnia 2007 r., IV CNP 37/07, Lex nr 315545). Powołując się na występowanie wyjątkowych okoliczności skarżący wskazał na swój wiek (ur. 21 listopada 1925 r.), nieposiadanie wiedzy prawniczej, działanie w postępowaniu sądowym bez pomocy fachowego pełnomocnika oraz wywołanie u niego - zgodnym stanowiskiem organów rozstrzygających o prawie do wypłaty świadczeń - przekonania, że obowiązujący od dnia 1 stycznia 1999 r. przepis art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach w każdym przypadku uniemożliwia domaganie się wypłaty za okres poprzedzający miesiąc, w którym zgłoszono wniosek o świad- czenie lub wydano decyzję z urzędu, a w konsekwencji - że podmiotem odpowie- dzialnym za utratę przez skarżącego świadczeń za okres wsteczny jest Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Skarżący wykazał przy tym, że po 7 otrzymaniu uzasadnienia zaskarżonego wyroku, poczynając od dnia 10 listopada 2005 r., czynił starania o uzyskanie od wskazanego Urzędu naprawienia szkody, a obowiązujący w sprawie stan prawny został mu przedstawiony dopiero w decyzji kie- rownika tego Urzędu z dnia 17 lipca 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą skargę ocenia, że w oko- licznościach sprawy wskazane przez skarżącego przesłanki posiadają kwalifikowany charakter wyjątkowości. Należy mieć na uwadze, że rozstrzyganie o wypłacie świad- czeń z ubezpieczeń społecznych, w odróżnieniu od roszczeń opartych na podstawie cywilnoprawnej, poprzedzone jest w każdym przypadku postępowaniem administra- cyjnym toczącym się przed organem rentowym. Przesłanką prawa do świadczeń przysługujących kombatantom jest posiadanie uprawnień kombatanckich, a spełnie- nie warunków do tych uprawnień podlega rozpoznaniu i rozstrzygnięciu w postępo- waniu administracyjnym przed Urzędem do Spraw Kombatantów i Osób Represjo- nowanych. Decyzja kierownika tego Urzędu jest wiążąca i stanowi podstawę wypłaty przez organ rentowy osobom mającym ustalone prawo do emerytury lub renty świad- czeń (w tym dodatku kombatanckiego, ryczałtu energetycznego i dodatku kompen- sacyjnego) przewidzianych w przepisach ustawy o kombatantach (art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 w związku z art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 2 pkt 3 oraz w związku z art. 24 ust. 1 tej ustawy). Wiążący charakter posiada odpowiednio decyzja wydana w trybie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz nie- których osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 68, poz. 436, zwana dalej ustawą zmieniającą) i § 10 pkt 1 rozporządzenia Preze- sa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz.U. Nr 116, poz. 745). Tak skomplikowany i „piętrowy” tryb ustalania prawa do świadczeń wynikających z uprawnień kombatanckich mógł istotnie u skarżącego, szczególnie z uwagi na jego wiek i brak kwalifikacji prawniczych prowadzących do braku umiejęt- ności właściwego odczytywania treści norm prawnych, wzbudzić - w świetle rozstrzy- gnięć i wywodów dwóch organów powołanych do ustalania prawa do wypłaty świad- czeń - przekonanie o braku podstaw prawnych do domagania się spornej wypłaty za okres poprzedzający miesiąc, w którym złożono wniosek (w istocie chodzi o miesiąc, w którym Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych skierował do organu rentowego zawiadomienie o przywróceniu uprawnień kombatanckich decyzją 8 z dnia 15 marca 2005 r. - art. 2 ust. 6 ustawy zmieniającej). W konsekwencji skarżą- cy zasadnie mógł pozostawać w błędnym przekonaniu, że utracił prawo do świad- czeń za okres wsteczny, a podmiotem odpowiedzialnym za taki stan rzeczy jest Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w związku z wydaniem w dniu 14 października 1998 r. decyzji odmawiającej przywrócenia mu uprawnień kom- batanckich, której nieważność została stwierdzona dopiero decyzją kierownika tego Urzędu z dnia 9 lutego 2005 r. Stan faktyczny sprawy nie jest skomplikowany i przedstawiał się następująco. Decyzją kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 12 grudnia 1996 r. skarżący pozbawiony został uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach w brzmieniu przed 31 lipca 1997 r., czego konsekwencją było zaprzestanie wypłacania przez organ rentowy świadczeń przewidzianych w tej ustawie. Z dniem 31 lipca 1997 r. weszła w życie ustawa zmieniająca z dnia 25 kwietnia 1997 r., której przepisy przewidywały możli- wość przywrócenia uprawnień kombatanckich z urzędu - w okolicznościach wskaza- nych w art. 2 ust. 1 lub na wniosek - przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 2 ust. 3 tej ustawy. Z wnioskiem o przywrócenie uprawnień kombatanckich skarżący wystąpił w dniu 25 stycznia 1998 r. Decyzją z dnia 14 października 1998 r. kierownik Urzędu odmówił ich przywrócenia. Decyzją kierownika Urzędu z dnia 9 lutego 2005 r. stwierdzona została nieważność decyzji z 14 października 1998 r. jako wydanej z ra- żącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 w związku z art. 158 § 1 k.p.a.). Tym samym decyzja ta została usunięta z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Decyzją z dnia 15 marca 2005 r., kierownik Urzędu - w załatwieniu wniosku skarżącego z daty 25 stycznia 1998 r. - przywrócił mu uprawnienia kombatanckie i - w wykonaniu obowiąz- ku nałożonego na niego mocą art. 2 ust. 6 ustawy zmieniającej - zawiadomił o tym organ rentowy pismem z dnia 8 kwietnia 2005 r. Zarówno w decyzji przywracającej wnioskodawcy uprawnienia kombatanckie jak i w piśmie Urzędu zawiadamiającym organ rentowy o tej okoliczności wskazano (wytłuszczoną czcionką), że przywrócenie uprawnień kombatanckich nastąpiło na wniosek złożony w dniu 25 stycznia 1998 r., a nie 21 kwietnia 2001 r., jak błędnie uznał Sąd Okręgowy. W przepisach ustawy zmieniającej ustawę o kombatantach wyraźnie wska- zano przypadki, w których wznowienie wypłaty świadczeń wynikających z przywró- cenia uprawnień kombatanckich następuje (następowało) z mocą wsteczną. W myśl art. 2 ust. 5 w związku z ust. 2 ustawy zmieniającej, w przypadku przywrócenia 9 uprawnień kombatanckich na wniosek - wypłata świadczeń winna nastąpić od dnia wejścia w życie tej ustawy (to jest od dnia 31 lipca 1997 r.), jeżeli wniosek o przywró- cenie uprawnień kombatanckich został złożony w ciągu 12 miesięcy od dnia wejścia ustawy w życie. Skarżący, składając przedmiotowy wniosek w dniu 25 stycznia 1998 r. warunek ten spełnił. Wskazany przepis ma jednoznaczne brzmienie i - jako szcze- gólny - wyłączył art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach stosowany poprzez art. 17 ust. 1 ustawy o kombatantach. Ten ostatni przepis stanowi, że do ustalania wysokości dodatku kombatanckiego oraz w innych sprawach w ustawie nieokreślo- nych mają zastosowanie odpowiednie przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym pracow- ników i ich rodzin (od dnia 1 stycznia 1999 r. przepisy o emeryturach i rentach). Przepis art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, przewidujący wypłatę świad- czeń nie wcześniej niż od miesiąca, w którym złożony został stosowny wniosek mógł dotyczyć zatem tylko osób, które wniosek o przywrócenie uprawnień kombatanckich złożyły po terminie określonym w art. 2 ust. 5 ustawy zmieniającej ustawę o komba- tantach. W przypadku tych osób kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie miał również obowiązku powiadamiania organu rentowego o przywróceniu zainteresowanemu uprawnień kombatanckich. Tak też przyjął orzeka- jący w sprawie Sąd Okręgowy, chociaż ze znajdujących się w sprawie dokumentów jednoznacznie wynikało, że decyzja kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 15 marca 2005 r. wydana została w uwzględnieniu wniosku skarżącego z 25 stycznia 1998 r. Skarżący, składając przedmiotowy wniosek w dniu 25 stycznia 1998 r., spełnił warunek ustanowiony w art. 2 ust. 5 powołanej wyżej ustawy zmieniającej. W tej sy- tuacji naruszenie przez Sąd orzekający art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i ren- tach, poprzez jego błędne zastosowanie i art. 2 ust. 2 i 5 ustawy zmieniającej w wy- niku jego niezastosowania, a w rezultacie art. 47714 § 1 i 2 k.p.c., poprzez oddalenie odwołania skarżącego od decyzji organu rentowego, pomimo jednoznacznego ist- nienia podstaw do jego uwzględnienia, jest oczywiste i niedające się zaakceptować w świetle standardów orzekania, a wydany wyrok jest niezgodny z tymi przepisami. Jednocześnie obraza art. 2 ust. 2 i 5 ustawy zmieniającej ustawę o kombatantach i art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach stanowi naruszenie o kwalifikowanym charakterze, o którym mowa w art. 4241 § 2 k.p.c. Przepis ten wskazuje na koniecz- ność naruszenia zaskarżonym orzeczeniem sądu pierwszej instancji podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i oby- 10 watela. Przesłanka ta zachodzi wówczas, gdy został naruszony przepis mający pod- stawowe znaczenie dla funkcjonowania demokratycznego państwa, bądź normujący ujęte w rozdziale drugim Konstytucji wolności albo prawa człowieka i obywatela (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2006 r., II CNP 2/06, OSNC 2006 nr 6, poz. 112). W tym względzie skarżący powołał się na naruszenie zasady państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasady prawa do zabezpieczenia spo- łecznego (art. 67 Konstytucji RP) i wywiódł, że pozostając w zaufaniu do organów państwa rozpoznających jego prawo do świadczeń, w świetle prawa został należnych mu świadczeń pozbawiony w wyniku rozpoznania jego sprawy z rażącym narusze- niem przepisów. Wywodzona z art. 2 Konstytucji RP zasada zaufania oznacza, że jednostka ma prawo oczekiwać od władzy (w tym przypadku sądu) czytelności, przej- rzystości i poszanowania zasad systemowych gwarantujących ochronę praw czło- wieka i obywatela (por. między innymi wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2005 r., SK 26/02, OTK-A 2005 nr 3, poz. 29). Takim prawem jest określone w art. 67 ust. 1 Konstytucji prawo obywatela do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego, przy czym zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa. Pozbawienie obywatela bez podstawy prawnej przewidzianych przez prawo i należnych świadczeń społecznych stanowi naruszenie wskazanej zasady konstytu- cyjnej. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 42411 § 2 k.p.c. ========================================