I BP 16/07

Postanowienie z dnia 24 kwietnia 2007 r. 
I BP 16/07 
 
Postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające zażalenie na postano-
wienie sądu pierwszej instancji odrzucające apelację może być zaskarżone za-
żaleniem w sprawie, w której przysługuje skarga kasacyjna (art. 3941 § 2 k.p.c.) 
i z tego względu skarga o stwierdzenie jego niezgodności z prawem jest niedo-
puszczalna (art. 4241 § 1 k.p.c.). 
 
Przewodniczący SSN Józef Iwulski. 
 
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 kwietnia 
2007 r. sprawy z powództwa Józefa B. przeciwko Przedsiębiorstwu Robót Inżynieryj-
nych „B.” SA w K. o ustalenie, na skutek skargi powoda o stwierdzenie niezgodności 
z prawem prawomocnego orzeczenia - postanowienia Sądu Okręgowego-Sądu 
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 2 sierpnia 2006 r. [...] 
 
o d r z u c i ł   skargę. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2006 r. [...] Sąd Okręgowy w Krakowie w 
sprawie z powództwa Józefa B. przeciwko Przedsiębiorstwu Robót Inżynieryjnych B. 
SA w K. o ustalenie istnienia stosunku pracy w warunkach szkodliwych odrzucił za-
żalenie powoda na postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa-Nowej Huty w 
Krakowie z dnia 30 maja 2006 r. [...], odrzucające apelację powoda od wyroku Sądu 
pierwszej instancji z 27 marca 2006 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy 
stwierdził, że postanowienie Sądu pierwszej instancji doręczono powodowi 6 czerwca 
2006 r., wobec czego tygodniowy termin do złożenia zażalenia upływał 13 czerwca 
2006 r., tymczasem zażalenie zostało wniesione na poczcie w dniu 14 czerwca 2006 
r., a zatem było spóźnione. 
Od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 2 sierpnia 2006 r. powód wywiódł 
skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem, wskazując jako podstawę naruszenie 

 
2
art. 373 w związku z art. 397 § 2 k.p.c., przez przyjęcie, że odebrał postanowienie 
Sądu Rejonowego w dniu 6 czerwca 2006 r., gdy tymczasem nastąpiło to w dniu 7 
czerwca 2006 r., a więc zażalenie złożone w dniu 14 czerwca 2006 r. nie było spóź-
nione. Jako uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody spowodowanej wydaniem za-
skarżonego postanowienia, powód wskazał: 1) kserokopię postanowienia Sądu Rejo-
nowego z 30 maja 2006 r. z datą doręczenia powodowi 7 czerwca 2006 r. - na oko-
liczność wykazania rzeczywistego terminu doręczenia tego postanowienia; 2) ksero-
kopię apelacji z 22 maja 2006 r. - na okoliczność udowodnienia, że w wyniku wyda-
nia przez Sąd Okręgowy postanowienia z 2 sierpnia 2006 r. „został pozbawiony moż-
liwości dochodzenia swoich praw pracowniczych i uzyskania wymiernych korzyści, 
jakie mogłyby zaistnieć w przypadku merytorycznego rozpatrzenia zażalenia powoda 
z dnia 12 czerwca 2006 r.”; 3) kserokopię potwierdzenia nadania apelacji z 22 maja 
2006 r.; 4) kserokopię pisma z 22 maja 2006 r. poświadczającego uiszczenie opłaty 
za apelację w wysokości 30 zł; 5) kopertę z pieczęcią poczty zawierającą datę 22 
maja 2006 r. W uzasadnieniu skargi powód wskazał na oczywisty błąd Sądu Okrę-
gowego przy ustaleniu rzeczywistej daty doręczenia mu odpisu postanowienia Sądu 
pierwszej instancji, wynikający z wadliwego wszycia do akt sądowych potwierdzenia 
odbioru tego pisma. Wskutek tego nie może dochodzić swych praw, a w konsekwen-
cji nie ma możliwości wcześniejszego przejścia na emeryturę, gdyż postępowanie 
dotyczyło ustalenia istnienia stosunku pracy w warunkach szkodliwych. Ponadto 
skarżący podniósł, że jego apelacja została bezzasadnie odrzucona przez Sąd Rejo-
nowy z powołaniem się na jej nieopłacenie, gdyż uiścił należną opłatę podstawową, 
co prawda w odrębnym piśmie procesowym, lecz w terminie otwartym dla wniesienia 
apelacji (22 maja 2006 r.). Zdaniem skarżącego, wzruszenie postanowienia Sądu 
Okręgowego z 2 sierpnia 2006 r. w drodze innych środków prawnych nie było i nie 
jest możliwe, bowiem brak jest ustawowej podstawy do złożenia skargi o wznowienie 
postępowania, a postanowienie to nie podlega zaskarżeniu skargą kasacyjną ani za-
żaleniem w trybie art. 3941 k.p.c. Wskazując na powyższe, powód wniósł o stwier-
dzenie, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z art. 373 w związku z art. 397 
§ 2 k.p.c. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 

 
3
Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem 
prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej 
instancji kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie zo-
stała wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysłu-
gujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Skarga powinna za-
wierać: 1) oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy 
jest ono zaskarżone w całości lub w części, 2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uza-
sadnienie, 3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest nie-
zgodne, 4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie 
orzeczenia, którego skarga dotyczy, 5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego 
orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, 6) wnio-
sek o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem (art. 4245 § 1 k.p.c.). 
Postanowienie Sądu Okręgowego z 2 sierpnia 2006 r. o odrzuceniu zażalenia 
na postanowienie Sądu Rejonowego odrzucającego apelację jest prawomocne i zo-
stało wydane przez Sąd drugiej instancji. Jednakże, po wydaniu przez Sąd Okręgowy 
tego postanowienia (zaskarżonego niniejszą skargą), powód w dniu 17 sierpnia 2006 
r. wniósł na to postanowienie zażalenie do Sądu Najwyższego w trybie art. 3941 § 2 
k.p.c.  oraz wniosek do Sądu Okręgowego o „reasumpcję” postanowienia z 2 sierpnia 
2006 r. Zażalenie to zostało odrzucone przez Sąd Okręgowy postanowieniem z 1 
września 2006 r., którego powód nie zaskarżył. Oznacza to, że powód miał możli-
wość wzruszenia postanowienia Sądu Okręgowego z 2 sierpnia 2006 r. przy pomocy 
środków prawnych, innych niż skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem. Pogląd 
Sądu Okręgowego, sformułowany w uzasadnieniu jego postanowienia z 1 września 
2006 r. jakoby na postanowienie tego Sądu z 2 sierpnia 2006 r. nie przysługiwało za-
żalenie do Sądu Najwyższego, był bowiem błędny. Sąd Okręgowy bezzasadnie przy-
jął, że złożone przez powoda w dniu 17 sierpnia 2006 r. zażalenie na postanowienie 
z 2 sierpnia 2006 r., dotyczyło postanowienia wydanego przez Sąd drugiej instancji 
zapadłego „w efekcie rozpoznania zażalenia strony na postanowienie sądu pierwszej 
instancji”. Przepis art. 3941 § 2 in fine k.p.c. uniemożliwia wniesienie zażalenia do 
Sądu Najwyższego jedynie na te postanowienia Sądu drugiej instancji, które zostały 
wydane w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji. 
Przez „rozpoznanie zażalenia” należy rozumieć merytoryczne ustosunkowanie się 
przez Sąd do sformułowanych w zażaleniu zarzutów. Nie jest więc rozpoznaniem 
zażalenia wydanie postanowienia odrzucającego zażalenie z przyczyn formalnych. 

 
4
Wbrew poglądom Sądu Okręgowego, zawartym w uzasadnieniu postanowienia z 1 
września 2006 r., powód był uprawniony do skutecznego wniesienia zażalenia do 
Sądu Najwyższego w trybie art. 3941 § 2 k.p.c. na postanowienie Sądu Okręgowego 
z 2 sierpnia 2006 r. Zażalenie to zostało jednak odrzucone przez Sąd drugiej instancji 
postanowieniem z 1 września 2006 r., a powodowi przysługiwało prawo wniesienia 
zażalenia na to postanowienie (czego nie uczynił). Z tego względu, skarga o stwier-
dzenie niezgodności z prawem postanowienia z 2 sierpnia 2006 r. jest niedopusz-
czalna, gdyż było możliwe jego wzruszenie w drodze innych środków prawnych (art. 
4241 § 1 k.p.c.). 
Skarga nie spełnia również wymagania wskazanego w art. 4245 § 1 pkt 4 
k.p.c., gdyż nie zawiera uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody spowodowanej 
wydaniem postanowienia z 2 sierpnia 2006 r. Powód błędnie upatruje źródła szkody, 
mającej polegać - w jego ocenie - na braku możliwości przejścia na wcześniejszą 
emeryturę, w wydaniu zaskarżonego postanowienia z 2 sierpnia 2006 r. Zaskarżone 
postanowienie Sądu Okręgowego było orzeczeniem o charakterze formalnym, doty-
czącym kwestii proceduralnej. Nie dotyczyło ono w sposób bezpośredni „pozbawie-
nia powoda możliwości wcześniejszego przejścia na emeryturę”. Powód nie wykazał 
w uzasadnieniu przedmiotowej skargi adekwatnego związku przyczynowego pomię-
dzy rzekomą szkodą, jaką poniósł nie uzyskawszy prawa do wcześniejszej emery-
tury, a wydaniem przez Sąd Okręgowy zaskarżonego postanowienia, odrzucającego 
zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji odrzucające apelację. Wymaga-
nie uprawdopodobnienia szkody polega na przedstawieniu wyodrębnionego wywodu 
prawnego wskazującego, że szkoda została wyrządzona oraz określającego czas jej 
powstania, postać i związek przyczynowy z wydaniem orzeczenia niezgodnego z 
prawem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, 
OSNC 2006 nr 7-8, poz. 141). Nie stanowi uprawdopodobnienia szkody argumenta-
cja sprowadzająca się do twierdzenia, że powstanie ona w przyszłości. Szkoda pole-
gająca na „pozbawieniu możliwości wcześniejszego przejścia na emeryturę” nie po-
zostaje w związku przyczynowym z wydaniem zaskarżonego postanowienia oraz ma 
charakter hipotetyczny, gdyż można o niej mówić dopiero w razie odmowy przyzna-
nia powodowi takiej emerytury w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych 
(w którym to postępowaniu zresztą powód może wykazywać świadczenie pracy w 
szczególnych warunkach przy pomocy wszelkich środków dowodowych; por. wyroki 
Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1999 r., II UKN 619/98, OSNAPiUS 2000 nr 11, 

 
5
poz. 439 oraz z dnia 8 grudnia 1998 r., II UKN 357/98, OSNAPiUS 2000 nr 3, poz. 
112). Nadto, przedstawione przez powoda uprawdopodobnienie poniesionej szkody 
nie odnosi się do wydania postanowienia z 2 sierpnia 2006 r., a jedynie może mieć 
związek z wydaniem przez Sąd pierwszej instancji innego orzeczenia, w wyniku któ-
rego mógł ponieść szkodę. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 
stycznia 2006 r., II CNP 18/05 (OSNC 2006 nr 7-8, poz. 139), postanowienie sądu 
drugiej instancji oddalające zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji od-
rzucające skargę o wznowienie postępowania może być przedmiotem skargi o 
stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia tylko wtedy, gdy 
szkoda została wyrządzona przez wydanie tego orzeczenia, a nie przez wydanie 
orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania. Pogląd ten dotyczy odpo-
wiednio postanowienia sądu drugiej instancji odrzucającego zażalenie na postano-
wienie sądu pierwszej instancji odrzucające apelację. 
Z tych względów skarga powoda o stwierdzenie niezgodności z prawem pra-
womocnego orzeczenia podlegała odrzuceniu, o czym Sąd Najwyższy orzekł na pod-
stawie art. 4248 § 1 i § 2 k.p.c. 
========================================