I AGa 185/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w L. rozpoznał sprawę z powództwa Skarbu Państwa przeciwko K. K. (1) i K. M. o zapłatę kary umownej. Pierwotnie powód dochodził ponad 1 mln zł kary umownej za nieusunięcie wad w okresie gwarancji przez wykonawcę robót budowlanych, W. K., którego spadkobiercami są pozwani. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, wskazując na brak legitymacji procesowej K. K. (1) jako zarządcy sukcesyjnego (pozew wniesiono po wygaśnięciu tej funkcji) oraz na przedwczesność roszczenia wobec K. M. z uwagi na brak wezwania do zapłaty. Sąd Okręgowy uznał również, że żądanie kary umownej jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację powoda, podzielił ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, ale zmienił jego rozstrzygnięcie. Sąd Apelacyjny uznał, że pozew był skierowany przeciwko K. K. (1) i K. M. jako spadkobiercom, a nie zarządcy sukcesyjnemu, korygując tym samym błąd Sądu Okręgowego co do legitymacji procesowej. Sąd Apelacyjny potwierdził, że obowiązki gwarancyjne nie wygasły wraz ze śmiercią W. K. i że część wad nie została usunięta, co uzasadniało naliczenie kary umownej. Jednakże, uznając karę umowną za rażąco wygórowaną w stosunku do wartości prac i faktu, że powód odzyskał koszty napraw z gwarancji ubezpieczeniowej, Sąd Apelacyjny miarkował karę do kwoty 50 000 zł, stosując art. 484 § 2 k.c. Sąd Apelacyjny wyjaśnił również kwestię wymagalności roszczenia wobec K. M., wskazując, że wezwania kierowane do zarządcy sukcesyjnego nie odniosły skutku z powodu stanu epidemii i nieodebrania przesyłek, ale doręczenie pozwu uczyniło roszczenie wymagalnym. W konsekwencji zmieniono wyrok, zasądzając 50 000 zł kary umownej i odpowiednio rozdzielono koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności spadkobierców i zarządcy sukcesyjnego za zobowiązania zmarłego przedsiębiorcy, zasady miarkowania kar umownych, skutki doręczeń w okresie stanu epidemii.
Specyfika stanu faktycznego, w tym kwestia gwarancji ubezpieczeniowej i zastępczego wykonania robót.
Zagadnienia prawne (4)
Czy obowiązek usunięcia wad w okresie gwarancji, wynikający z umowy zawartej przez zmarłego przedsiębiorcę, stanowi dług spadkowy obciążający jego spadkobierców?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obowiązki gwarancyjne nie wygasły wraz ze śmiercią przedsiębiorcy, a ich wykonanie obciążało zarządcę sukcesyjnego, a następnie właścicieli przedsiębiorstwa w spadku.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że obowiązki gwarancyjne wynikające z umowy zawartej przez zmarłego przedsiębiorcę nie wygasły wraz z jego śmiercią, a ich wykonanie obciążało zarządcę sukcesyjnego, a następnie właścicieli przedsiębiorstwa w spadku, zgodnie z przepisami ustawy o zarządzie sukcesyjnym.
Czy żądanie zapłaty kary umownej w kwocie ponad 1 miliona złotych, przy wartości prac naprawczych około 109 500 zł i braku szkody po stronie wierzyciela (koszty napraw zwrócone z gwarancji ubezpieczeniowej), jest rażąco wygórowane i podlega miarkowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, żądanie jest rażąco wygórowane i podlega miarkowaniu na podstawie art. 484 § 2 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że istnieje rażąca dysproporcja między wysokością zastrzeżonej kary umownej a wartością prac, których strona pozwana nie wykonała, a także faktem, że powód odzyskał koszty napraw z gwarancji ubezpieczeniowej. W związku z tym, stosując instytucję miarkowania, obniżono karę umowną do 50 000 zł.
Czy wezwania kierowane do zarządcy sukcesyjnego w okresie stanu epidemii, które nie zostały odebrane z powodu nieobecności adresata, skutkują wymagalnością roszczenia o karę umowną wobec właścicieli przedsiębiorstwa w spadku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wezwania te nie odniosły skutku z powodu stanu epidemii. Wymagalność roszczenia wobec właścicieli nastąpiła z chwilą doręczenia im pozwu.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wskazał, że z uwagi na przepisy dotyczące stanu epidemii, nieodebrane przesyłki z wezwaniami do zapłaty kary umownej nie mogły zostać uznane za skutecznie doręczone. Wymagalność roszczenia wobec pozwanych nastąpiła z chwilą doręczenia im pozwu.
Czy pozew skierowany przeciwko K. K. (1) jako zarządcy sukcesyjnemu po wygaśnięciu tej funkcji jest skuteczny?
Odpowiedź sądu
Nie, pozew skierowany przeciwko osobie w charakterze zarządcy sukcesyjnego po wygaśnięciu tej funkcji jest nieskuteczny z powodu braku legitymacji procesowej biernej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy błędnie przyjął, iż K. K. (1) był pozwany jako zarządca sukcesyjny, podczas gdy z treści pozwu i apelacji wynikało, że był on pozwany jako spadkobierca. Niemniej jednak, pierwotne rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego o braku legitymacji procesowej biernej K. K. (1) jako zarządcy sukcesyjnego było trafne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa - (...) (...) Zarządu (...) w L. | organ_państwowy | powód |
| K. K. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| K. M. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (26)
Główne
k.c. art. 922 § § 1
Kodeks cywilny
Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób.
k.c. art. 1034 § § 1
Kodeks cywilny
Spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe do czasu działu spadku.
k.c. art. 483 § § 1
Kodeks cywilny
Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).
k.c. art. 484 § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.
ustawa o zarządzie sukcesyjnym art. 30 § ust. 1
Ustawa o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw
W razie braku odmiennych postanowień umowy lub przepisów ustawy do umów zawartych przez przedsiębiorcę w zakresie działalności jego przedsiębiorstwa, z wyłączeniem umów, których wykonanie zależy od osobistych przymiotów zmarłego, stosuje się odpowiednio przepisy ust. 2-4.
ustawa o zarządzie sukcesyjnym art. 32
Ustawa o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw
Za zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa w spadku solidarną odpowiedzialność ponoszą właściciele przedsiębiorstwa w spadku.
Pomocnicze
k.c. art. 922 § § 2
Kodeks cywilny
Obowiązki, których wykonanie zależy od osobistych przymiotów zmarłego, wygasają z chwilą jego śmierci.
k.c. art. 61 § § 1
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Zobowiązanie do świadczenia pieniężnego jest wymagalne niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do jego wykonania.
ustawa o zarządzie sukcesyjnym art. 30 § ust. 3
Ustawa o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw
Bieg terminów spełnienia świadczenia oraz terminów do wykonania innych obowiązków lub uprawnień wynikających z umowy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu w okresie od dnia śmierci przedsiębiorcy do dnia ustanowienia zarządu sukcesyjnego.
ustawa o zarządzie sukcesyjnym art. 21 § ust. 1
Ustawa o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw
Zarządca sukcesyjny działa w imieniu własnym, na rachunek właściciela przedsiębiorstwa spadku.
ustawa o zarządzie sukcesyjnym art. 21 § ust. 2
Ustawa o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw
Zarządca sukcesyjny może pozywać i być pozywany w sprawach wynikających z wykonywanej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej lub prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku.
ustawa o zarządzie sukcesyjnym art. 21 § ust. 3
Ustawa o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw
W sprawach, o których mowa w ust. 2, doręczenia stosuje się do zarządcy sukcesyjnego.
ustawa o zarządzie sukcesyjnym art. 59
Ustawa o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw
Określa podstawy wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego.
ustawa o zarządzie sukcesyjnym art. 18
Ustawa o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw
Określa zasady reprezentacji przedsiębiorstwa w spadku.
ustawa o zarządzie sukcesyjnym art. 29 § ust. 1 i 2
Ustawa o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw
Określa skutki wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego.
ustawa COVID-19 art. 98 § ust. 1
Ustawa o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2
Nieodebrane pisma podlegające doręczeniu za potwierdzeniem odbioru w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii nie mogą być uznane za doręczone w tym okresie ani przed upływem 14 dni od jego zniesienia.
k.p.c. art. 187 § § 1 pkt 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pozew powinien zawierać dokładne określenie żądania i jego podstawy faktycznej.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 130 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd wzywa do uzupełnienia braków formalnych pisma.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji zmienia lub uchyla zaskarżone orzeczenie.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji oddala apelację.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd rozdziela koszty procesu stosunkowo między strony.
ustawa o kosztach sądowych art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Sąd obciąża strony nieuiszczoną opłatą sądową w odpowiedniej części.
k.p.c. art. 205 § 12 §2
Kodeks postępowania cywilnego
Strona może przytaczać twierdzenia i dowody na uzasadnienie swoich wniosków lub dla odparcia wniosków i twierdzeń strony przeciwnej aż do zamknięcia rozprawy, jeżeli nie zarządzono przeprowadzenia posiedzenia przygotowawczego.
k.p.c. art. 316 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji bierze pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy przed sądem pierwszej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązki gwarancyjne nie wygasły wraz ze śmiercią wykonawcy. • Naliczona kara umowna była rażąco wygórowana i podlegała miarkowaniu. • Wezwania do zapłaty kary umownej kierowane do zarządcy sukcesyjnego nie odniosły skutku z powodu stanu epidemii. • Doręczenie pozwu uczyniło roszczenie wymagalnym.
Odrzucone argumenty
Brak legitymacji procesowej biernej K. K. (1) jako zarządcy sukcesyjnego. • Przedwczesność roszczenia wobec K. M. z powodu braku wezwania do zapłaty. • Żądanie kary umownej sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (argument Sądu Okręgowego, odrzucony przez Sąd Apelacyjny jako podstawa do oddalenia powództwa, ale uwzględniony przy miarkowaniu kary). • Obowiązki gwarancyjne wygasły wraz ze śmiercią wykonawcy.
Godne uwagi sformułowania
żądanie zapłaty kary umownej w kwocie głównej równej niemalże 30% wynagrodzenia brutto, zwłaszcza mając na uwadze, że powód nie poniósł żadnej szkody • kara umowna jest rażąco wygórowana w rozumieniu art. 484 § 2 k.c. • nieodebranych pism podlegających doręczeniu za potwierdzeniem odbioru przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, których termin odbioru określony w zawiadomieniu o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru przypadał w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, nie można uznać za doręczone w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii oraz przed upływem 14 dni od dnia zniesienia tych stanów.
Skład orzekający
Ewa Bazelan
przewodniczący
Bożena Oworuszko
sędzia
Tomasz Lebowa
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności spadkobierców i zarządcy sukcesyjnego za zobowiązania zmarłego przedsiębiorcy, zasady miarkowania kar umownych, skutki doręczeń w okresie stanu epidemii."
Ograniczenia: Specyfika stanu faktycznego, w tym kwestia gwarancji ubezpieczeniowej i zastępczego wykonania robót.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności spadkobierców za długi zmarłego przedsiębiorcy, kwestii kar umownych i ich miarkowania, a także praktycznych problemów związanych z zarządem sukcesyjnym i doręczeniami w czasie pandemii.
“Ponad milion złotych kary umownej? Sąd Apelacyjny drastycznie obniżył żądanie Skarbu Państwa.”
Dane finansowe
WPS: 1 005 582,03 PLN
kara umowna: 50 000 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.