I AGa 105/19

Sygn. akt I AGa 105/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 grudnia 2020 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Piotr Czerski Sędzia: Sędzia: SA Jolanta Terlecka SA Mariusz Tchórzewski (spr.) Protokolant st. sekr. Sądowy Maciej Mazuryk po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2020 r. w Lublinie na rozprawie sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ś. przeciwko (...) BUDOWNICTWO Spółce Akcyjnej w K. z udziałem interwenienta ubocznego (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 12 lipca 2019 r. sygn. akt IX GC 410/11 I. oddala apelację; II. zasądza od (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ś. na rzecz (...) BUDOWNICTWO Spółki Akcyjnej w K. kwotę 11.250 (jedenaście tysięcy dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego; III. oddala wniosek interwenienta ubocznego o zasądzenie kosztów interwencji w postępowaniu odwoławczym. Sygn. akt I AGa 105/19 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 12.07.2019 r. w sprawie (...) Sad Okręgowy w Lublinie oddalił powództwo (...) Sp. z o.o. w Ś. (dawniej Elektrownia (...) S.A. w Ś. ) skierowane przeciwko (...) Budownictwo S.A. w K. o zapłatę: 1. kwoty 2.687.616,00 zł tytułem zapłaty kar umownych na podstawie § 20 ust. 1 a) umowy nr (...) z dnia 19 sierpnia 2009 r., za okres od dnia 13 marca 2011 r. do dnia 15 maja 2011 r., pomniejszonej o wartość potrąconego 8 czerwca 2011 r. wynagrodzenia umownego (604.176,00 zł) oraz o wartość wypłaconej gwarancji bankowej nr (...) (1.049.850,00 zł), tj. zapłatę kwoty 1.033.590,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za każdy dzień zwłoki, w tym: a) ustawowymi odsetkami od kwoty 2.083.440,00 zł od dnia 26 maja 2011 r. do dnia 30 czerwca 2011 r., a) ustawowymi odsetkami od kwoty 1.033.590,00 zł od dnia 1 lipca 2011 r. do dnia zapłaty; 2. kwoty 41.994,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 8 września 2011 r. do dnia zapłaty, tytułem zapłaty kar umownych na podstawie § 20 ust. 1 a) umowy numer (...) z dnia 19 sierpnia 2009 r. za dzień 16 maja 2011 r.; 3. kwoty 335.952,00 zł, określonej w ostatecznym wezwaniu do zapłaty z dnia 6 czerwca 2011 r. (doręczonym w dniu 8 czerwca 2011 r.) wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 15 czerwca 2011 r. do dnia zapłaty, tytułem zapłaty kar umownych na podstawie § 20 ust. 1 a) umowy nr (...) z dnia 19 sierpnia 2009 r. za okres od dnia 17 maja 2011 r. do dnia 24 maja 2011 r.; 4. kwoty 818.883,00 zł, określonej w kolejnym wezwaniu z 6 czerwca 2011 r. (doręczonym w dniu 8 czerwca 2011 r.), wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 15 czerwca 2011 r. do dnia zapłaty, tytułem zapłaty kar umownych z umowy numer (...) z dnia 19 sierpnia 2009 r. za okres od dnia 25 maja 2011 r. do dnia 6 czerwca 2011 r.; 5. kwoty 5.732.181,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 8 września 2011 r. do dnia zapłaty, tytułem zapłaty kar umownych z umowy numer (...) z dnia 19 sierpnia 2009 r. za okres od dnia 7 czerwca 2011 r. do dnia 5 września 2011 r.; - ewentualnie zapłaty kwoty 5.778.912,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi (wyliczonymi jak w punktach 1 do 5), w przypadku uznania, iż kary umowne wskazane w punktach 4 i 5 powinny wynosić 0,2% wynagrodzenia umownego netto za każdy dzień zwłoki oraz o zasądzenie odsetek od zaległych odsetek od dnia wytoczenia powództwa, a także orzekła o zasadzie poniesienia przez strony kosztów procesu. Pisemne uzasadnienie orzeczenia zawarto na k. 4779-4880 akt sprawy. Do przywołanego rozstrzygnięcia przywiodły Sąd Okręgowy następujące, zasadnicze ustalenia i wnioski. W dniu (...) kwietnia 2009 r. Elektrownia (...) Spółka Akcyjna ogłosiła przetarg nieograniczony na budowę dwuprzewodowego komina o wysokości H=150m dla bloku Nr (...) i Nr (...) w ramach Projektu Inwestycyjnego (...) – „Nowy dwuprzewodowy komin dla odprowadzania spalin z (...) ”. Przedmiotem zamówienia była budowa w systemie „pod klucz” (tzn. kompleksowe wykonanie umowy przez wykonawcę całości prac we wszystkich branżach w celu realizacji przedmiotu umowy, w tym wykonanie niezbędnych prac projektowych, wykonanie prac obiektowych, dostarczenie materiałów oraz urządzeń, budowę i uruchomienie obiektów i instalacji wraz z wykonaniem wszystkich robót towarzyszących i wykończeniowych, zapewniających kompletność i gotowość obiektu, a także instalacji do eksploatacji) komina ( (...) ) o wysokości H=150m dla bloku nr (...) i nr (...) w Elektrowni (...) na podstawie wykonanych wcześniej projektów wykonawczych zaakceptowanych przez zamawiającą. Wykonawca winien był wykonać dokumentację projektową wykonawczą w oparciu o projekt budowlany opracowany wcześniej przez Przedsiębiorstwo (...) J. R. (1) oraz wybudować wskazany wyżej obiekt budowlany zgodnie z określonymi w Zakresie rzeczowym (stanowiącym załącznik nr (...) ) założeniami technicznymi i obowiązującymi przepisami. W projekcie architektoniczno – budowlanym (opis techniczny) przewidziano, iż w kominie numer 5 zostaną umieszczone dwa przewody odprowadzające spaliny do atmosfery. Jednym z przewodów odprowadzane miały być spaliny odsiarczone w projektowanej instalacji odsiarczania (IOS III) dla bloku numer (...) , zaś drugim przewodem miały być odprowadzane spaliny odsiarczone (IOS I) z bloku numer (...) . Przewody spalinowe miały być równocześnie przystosowane do okresowego odprowadzania spalin „gorących” w sytuacjach, kiedy spaliny prowadzone będą poza wskazanymi instalacjami odsiarczania, miały to być jednak okresy krótkotrwałe oraz kilkunastogodzinne (w trakcie uruchamiania bloku lub w przypadku awarii IOS). Instalacje odsiarczania pracować miały praktycznie przez cały rok. Rozwiązania materiałowo – konstrukcyjne tychże przewodów dostosowano do warunków eksploatacyjnych komina. Przewody spalinowe komina zaprojektowano jako rury stalowe o średnicy wewnętrznej 8,50 m, których powierzchnia wewnętrzna miała zostać ochroniona przed agresywnym chemicznie wpływem spalin poprzez zastosowanie powłoki chemoodpornej. W uzgodnieniu z Inwestorem przyjęto w w/w projekcie zabezpieczenie chemoodporne do temperatury 260 ( o) C, materiałem ARC PYRO S6 lub innym - jakościowo porównywalnym. Wskazano, iż odporność termiczna w/w zabezpieczeń antykorozyjnych musi spełnić następujące warunki – odporność długotrwała dla temperatury T=50 ( o) C; odporność krótkotrwała (awaryjna) dla temperatury T=180 ( o) C. Określając zaś technologiczne warunki eksploatacji komina nr 5 – w projekcie architektoniczno – budowlanym i zakresie rzeczowym – wskazano m.in. parametry spalin surowych za wentylatorami kotłowymi WS1÷3 w postaci m.in. temperatury max. 180 ( o) C; temperatury przy normalnej pracy 150 ( o ) C; parametry spalin oczyszczonych, po wyjściu z IOS I i IOS III w postaci m.in. temperatury przy normalnej pracy IOS Ii IOS III 90/55 ( o) C; temperatura minimalna IOS I i IOS III 50 ( o ) C [Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia SIWZ Nr 2/DI/09/ZP z załącznikami w postaci m.in. Zakresu rzeczowego, k. 235-260, tom II; projekt architektoniczno – budowlany – opis techniczny opracowany przez KOMIN-PROJEKT K. J. R. nr arch. 635-03-01, k. 261-278, tom II; częściowo zeznania świadka R. K. (1) , k. 3001, tom XV; zeznania świadka Z. M. , k. 3004 i k. 3007, tom XV; zeznania świadka Z. B. (1) , k. 3082-3083, tom XVI; zeznania reprezentanta pozwanej L. S. , k. 3731v, tom XIX] . Przygotowując ofertę (...) BUDOWNICTWO Spółka Akcyjna z siedzibą w K. zwróciła się do zamawiającej – w trybie art. 38 ustawy o zamówieniach publicznych – z wnioskiem o wyjaśnienie zapisów zawartych w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ). W odpowiedzi na powyższe zapytanie powódka wyjaśniła, że projekt budowlany nie narzuca zastosowania powłok na temperaturę 260 ( o) C, a jedynie przedstawia przykładową aplikację powłok; obowiązują parametry określone zarówno w projekcie budowlanym, jak i w zakresie rzeczowym [zeznania świadka Z. M. , k. 3004, tom XV; zeznania świadka Z. B. (1) , k. 3083 i k. 3086, tom XVI] . Pozwana zwróciła się do (...) (Polska) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. z zapytaniem numer 076 4/T4/09 dotyczącym możności wykonania powłok ochronnych na wewnętrznej powierzchni przewodów stalowych w nowobudowanym kominie IOS Elektrowni (...) dla bloku nr (...) i nr (...) na bazie kompozytów polimerowych (...) firmy (...) . W dniu 18 maja 2009 r. (...) (Polska) złożyła (...) ofertę OF/330/09, w której wskazała, iż – bazując na parametrach spalin opisanych w w/w SIWZ – podane warunki techniczne spełnia kompozyt polimerowy ARC S7 (do 220 ( o) C) lub ARC PYRO S6 (do 260 ( o) C) [oferta OF/330/09 z dnia 18 maja 2009 r., k. 279-280, tom II; częściowo zeznania świadka R. K. (1) , k. 3001, tom XV; zeznania świadka N. W. , k. 3076-3079, tom XVI; zeznania świadka M. S. , k. 3086, tom XVI; zeznania reprezentanta pozwanej L. S. , k. 3731v, tom XIX; zeznania reprezentanta interwenienta ubocznego K. G. , k. 3733, tom XIX] . Elektrownia (...) S.A. zawarła z Narodowym Funduszem Ochrony (...) umowę o dofinansowanie w/w projektu inwestycyjnego. Jednym z warunków uzyskania 20 milionów złotych dofinansowania było ukończenie inwestycji do dnia 31 maja 2011 r. oraz posiadanie zezwolenia na użytkowanie tego obiektu [zeznania świadka Z. M. , k. 3006, tom XV]. 21 maja 2009 r. pozwana złożyła powódce ofertę na wykonanie zamówienia, w którym wskazała, m.in. iż w uzgodnieniu z inwestorem przyjęła zabezpieczenie chemoodporne przewodów spalinowych do temperatury 180 ( o) C materiałem ARC S7 lub innym, jakościowo porównywalnym [oferta (...) opis i dokumenty – Część A – Budowa dwuprzewodowego komina o wysokości H=150m dla bloku Nr (...) i 10 w Elektrowni (...) Spółce Akcyjnej w ramach Projektu Inwestycyjnego (...) – „Nowy dwuprzewodowy komin dla odprowadzania spalin z IOS I i IOS III (bloki nr (...) i nr 10)”, nr rej. (...) /09, k. 282-299v, tom II; formularz oferty finansowej – Część (...) – Budowa dwuprzewodowego komina o wysokości H=150m dla bloku Nr (...) i Nr 10 w Elektrowni (...) S.A. w ramach Projektu Inwestycyjnego (...) – „Nowy dwuprzewodowy komin dla odprowadzania spalin z (...) i (...) (bloki nr (...) i nr 10)”, nr rej. (...) /09, k. 300-301, tom II; częściowo zeznania świadka R. K. (1) , k. 3001, tom XV; zeznania świadka Z. M. , k. 3004, tom XV; zeznania świadka Z. B. (1) , k. 3083, tom XVI; zeznania reprezentanta pozwanej A. N. , k. 3770, tom XIX] . Wybór przez wykonawcę powłoki epoksydowo – winyloestrowej ARC S7 był prawidłowy, tzn. deklarowane przez producenta – C. parametry tej wykładziny były odpowiednie dla zadanych w zapytaniu ofertowym, projekcie budowlanym oraz specyfikacji istotnych warunków zamówienia – warunków pracy przewodów spalin. Powłoka ta odznacza się bardzo dobrymi właściwościami mechanicznymi, miała prawidłowe parametry szczelności i barierowe (ochronne). Z porównania danych technicznych powłok ARC S7 oraz ARC Pyro S6 wynika, że zastosowana powłoka ARC S7 charakteryzuje się tylko nieco większą twardością (twardość Shora D = 89) przy znacznie większej gęstości usieciowanej powłoki (2,1 g/cm ( 3) ) niż powłoka ARC Pyro S6 (twardość Shora D=86, gęstość usieciowanej powłoki 1,4 g/cm ( 3) ). Przyczepność obu powłok przy rozciąganiu jest porównywalna (dla ARC S7=16,3 MPa, zaś dla ARC Pyro S6 > 14 MPa), natomiast wytrzymałość na ściskanie powłoki ARC S7 jest większa (110 MPa) niż powłoki ARC Pyro S6 (101 MPa). Powłoka ARC Pyro S6 może być stosowana w warunkach suchych do temperatury 260 ( o) C, ale w założeniach projektowych oraz w zapytaniu ofertowym podano maksymalną temperaturę spalin suchych 180 ( o) C (w przypadku awarii), a wymagania takie spełnia, według deklaracji producenta (...) Polska, także powłoka ARC S7 [opinia biegłego instytutu naukowego Katedry (...) Politechniki (...) w L. opracowana przez K. D. i A. K. (1) z lipca 2013 r., k. 3291, tom XVII; ustna opinia uzupełniająca udzielona przez przedstawiciela instytutu naukowego – Katedry (...) Politechniki (...) w L. K. D. , k. 3401, tom XVII; opinia Instytutu (...) w T. opracowana w kwietniu 2014 r. przez M. Z. (1) , k. 3581v-3582, tom XVIII; ustna opinia uzupełniająca przedstawiciela Instytutu (...) i Barwników w T. Odział Farb i (...) w G. M. Z. (1) , k. 3893-3893v, tom XIX; opinia biegłego sądowego J. H. z listopada 2016 r., k. 3854 i k. 3857, tom XIX; opinia biegłego sądowego J. H. ze stycznia 2017 r., k. 3932 i k. 3935, tom XX; ustna opinia uzupełniająca biegłego J. H. , k. 4089, tom XXI]. Pozwana wygrała ogłoszony przez Elektrownię (...) S.A. przetarg na udzielenie zamówienia publicznego, w konsekwencji czego w dniu 19 sierpnia 2009 r. strony zawarły umowę nr (...) , której przedmiotem było opracowanie przez wykonawcę na rzecz zamawiającej niezbędnych projektów, dostarczenie materiałów i urządzeń oraz wykonanie robót budowlano – montażowych związanych z budową nowego dwuprzewodowego komina dla odprowadzania spalin z IOS I i IOS III o wysokości H=150m w Elektrowni (...) S.A. w ramach Projektu Inwestycyjnego I9030N0003 „Nowy dwuprzewodowy komin dla odprowadzania spalin z IOS I i IOS III (bloki Nr (...) i Nr 10)”. W ramach realizacji przedmiotu umowy miały zostać wykonane wszystkie konieczne prace przygotowawcze, montażowe, diagnostyczne oraz kontroli jakości, budowlane we wszystkich branżach oraz wykończeniowe. (...) wykonawca zobowiązał się zrealizować przedmiot umowy kompleksowo we wszystkich branżach i zgodnie z formułą „pod klucz”, która oznaczała kompleksowe wykonanie całości prac we wszystkich branżach w celu realizacji przedmiotu umowy, w tym wykonanie niezbędnych prac projektowych, prac obiektowych, dostarczenie materiałów i urządzeń, budowę i uruchomienie obiektu i instalacji wraz z wykonaniem wszystkich robót towarzyszących i wykończeniowych, zapewniających kompletność i gotowość obiektu i instalacji do eksploatacji (§ 1 ust. 1-3 umowy). W ramach realizacji przedmiotu umowy (...) jako wykonawca - miała wykonać prace oraz dostarczyć materiały, elementy konstrukcyjne, części zamienne, aparaturę, urządzenia i instalacje zgodnie z Załącznikiem nr 1 do umowy, na który składał się: Zakres rzeczowy; Projekt budowlany – komina nr 5 o wysokości H=150m dla bloku nr (...) i nr (...) – wykonany przez Przedsiębiorstwo (...) ; Specyfikacja techniczna wykonania i odbioru robót budowlanych – komina nr 5 o wysokości H=150m dla bloku nr (...) i (...) – wykonana przez Przedsiębiorstwo (...) ; oferta wykonawcy nr (...) z dnia 21 maja 2009 r. (§ 2 ust. 1 umowy). Przedmiot umowy miał zostać zrealizowany przez wykonawcę w oparciu o dane techniczne i wytyczne przekazane przez zamawiającą Elektrownię (...) , zgodnie z zasadami: współczesnej wiedzy technicznej, instrukcjami montażowymi i remontowymi, przy zastosowaniu obowiązujących przepisów i norm dotyczących projektowania, budowy urządzeń oraz ich transportu i składowania, robót budowlanych i montażowych, prób i ruchu próbnego. Wykonawca miał również zastosować metody i procedury, które zapewnią wymaganą jakość i kontrolę wszystkich prac wykonywanych w ramach umowy (§ 2 ust. 11-12 umowy). Wykonawca zobowiązał się wykonać przedmiot umowy zgodnie z terminami podanymi w Harmonogramie, stanowiącym Załącznik nr 2 do umowy (§ 5 ust. 1-2 umowy). Strony określiły, iż zamawiająca spółka jest zobowiązana zapłacić wykonawcy wynagrodzenie ryczałtowe za wykonane przez niego na podstawie umowy wszystkie prace, za dostarczone materiały, elementy konstrukcyjne, części zamienne, aparaturę, urządzenia, instalację oraz za przeniesienie przez wykonawcę na zamawiającą stronę autorskich praw majątkowych do wykonanej na podstawie umowy dokumentacji projektowej w wysokości 20.997.000,00 zł powiększone o podatek VAT naliczony zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami (§ 7 ust. 1-2 w/w umowy). Płatności wynikające z faktur wystawionych przez wykonawcę za wykonanie objętych w/w umową prac miały zostać zrealizowane przelewem na rachunek bankowy wykonawcy w terminie 30 dni liczonych od daty ich doręczenia ( § 8 ust. 1 umowy nr (...) ). Dodatkowo wskazano, że wykonawca będzie mógł wystawiać faktury dopiero po podpisaniu przez obie strony niniejszej umowy protokołu odbioru częściowego lub końcowego prac będących przedmiotem umowy - zgodnie z etapami fakturowania zawartymi w Harmonogramie stanowiącym Załącznik nr 2 do umowy. Załącznikiem do faktury częściowej miał być podpisany przez inspektora nadzoru „Protokół wykonania elementów robót” dotyczących przedmiotowego etapu. Ostateczne rozliczenie miało zostać objęte fakturą końcową – już po odbiorze końcowym przedmiotu umowy. Wykonawca zobowiązany był wystawić faktury w ciągu siedmiu dni od dnia obustronnego podpisania protokołu odbioru częściowego lub końcowego prac i doręczyć je zamawiającej w terminie trzech dni od dnia ich wystawienia (§ 9 ust. 1-4). Tytułem zabezpieczenia należytego wykonania w/w umowy wykonawca zobowiązał się wnieść, do dnia podpisania umowy zabezpieczenie należytego jej wykonania w wysokości 5% ustalonego w § 7 ust. 1 umowy wynagrodzenia netto, tj. 1.049.850,00 zł w formie gwarancji bankowej. Zabezpieczenie należytego wykonania umowy miało zostać zwrócone w terminach: a) 70% kwoty wymienionej w ust. 1 niniejszego paragrafu, tj. 734.895,00 zł w ciągu 30 dni od daty protokolarnego końcowego odbioru przedmiotu w/w umowy po pozytywnie zakończonym rozruchu; b) 30% kwoty wymienionej w ust. 1 niniejszego paragrafu, tj. 314.955,00 zł w ciągu 15 dni po upływie okresu gwarancji udzielonego przez wykonawcę, tj. po upływie 72 miesięcy (§ 10 ust. 1-2 umowy). Wykonując § 10 ust. 1 umowy nr (...) , w dniu (...) lipca 2010 r. (...) Bank (...) Spółka Akcyjna w W. działając na zlecenie pozwanej udzielił bezwarunkowej oraz nieodwołalnej gwarancji bankowej na pokrycie przez niego zobowiązań z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy z 19 sierpnia 2009 r. zawartej między spółką pozwaną, a Elektrownią (...) na rzecz tej Elektrowni, do łącznej kwoty 1.049.850,00 zł [gwarancja bankowa numer (...) z dnia (...) lipca 2010 r., k. 139, tom I] Wykonawca (pozwana) zobowiązał się stosować system zapewnienia jakości zgodny z wymaganiami normy PN-ISO (...) . Dodatkowo miał przedstawić do weryfikacji zamawiającej propozycję planu jakości dla realizacji przedmiotu umowy zawierającego program badań oraz prób zdawczych, w ciągu ośmiu tygodni liczonych od dnia podpisania umowy. Wykonawca przyjął także odpowiedzialność za zapewnienie jakości, jak też zobowiązał się ponieść wszystkie koszty związane z przeglądami, inspekcjami, raportami i dokumentacją – podczas procesu projektowania, wytwarzania, dostarczania, montażu oraz rozruchu; badania te i odbiory miały natomiast zostać udokumentowane przez kontrolę jakości wykonawcy. Importowane przez (...) urządzenia i aparatura lub ich elementy miały być dostarczone ze świadectwami zakładowej kontroli jakości wytwórcy załączonymi w dwóch egzemplarzach i miały być przekazywane stronie zamawiającej w terminie siedmiu dni od daty dostarczenia urządzeń, aparatury lub ich elementów. Podczas procesu wytwarzania, montażu na placu budowy i już po zakończeniu montażu, komin H=150m i wszystkie współpracujące z nim urządzenia objęte zakresem w/w umowy miały zostać poddane odpowiedniej kontroli, w tym: kontroli wykładziny chemoodpornej, kontroli powłoki antykorozyjnych i innych niezbędnych testów wymaganych Polskimi Normami, przepisami UDT oraz innymi przepisami i aktami prawnymi. Zamawiająca miała prawo uczestnictwa w wykonywanych testach zarówno w zakładach wykonawcy, jak i podwykonawców oraz na placu budowy. Strony ustaliły także, że po zakończeniu montażu każdego etapu prac, zamawiająca i wykonawca wspólnie przeprowadzą odbiór pomontażowy oraz sporządzą protokół odbioru. Wszelkie odstępstwa od wymagań odbiorowych wykonawstwa i montażu były dopuszczalne jedynie po uzyskaniu pisemnej zgody projektanta i zamawiającej. Pozwana zobowiązała się skompletować dokumentację składającą się ze wszystkich przynależnych dokumentacji, zarejestrowanych zapisów prób, wymaganych świadectw oraz innych dokumenty uzgodnionych w umowie i w programach odbiorów w terminie – przed rozpoczęciem ruchu próbnego (§ 12 ust. 1-6 umowy). W § 13 ust. 1 – 3 umowy strony ustaliły, że rozruch komina H=150m zostanie przeprowadzony przez wykonawcę przy udziale personelu zamawiającej. Na trzy miesiące przed planowanym terminem rozruchu wykonawca miał przekazać zamawiającej projekt rozruchu wraz z określeniem czasu trwania rozruchu, skoordynowanym z wykonawcą IOS III. W terminie 30 dni przed planowanym terminem rozruchu wykonawca miał przekazać zamawiającej do zatwierdzenia szczegółowy program i harmonogram rozruchu uzgodniony z wykonawcą IOS III. W ramach opisywanego rozruchu miał zostać przeprowadzony: a) rozruch próbny przepływu spalin przez komin H=150m z uwzględnieniem wymagań podczas rozruchu dla zastosowanych materiałów wyłożenia komina; b) sprawdzenie działania osprzętu komina H=150m, tj. dźwigu osobowego, oświetlenia przeszkodowego, jak i funkcjonowania systemu monitoringu spalin, a także skompletowane miały zostać wymagane dokumenty, takie jak DTR urządzeń pomocniczych, instrukcje eksploatacji, remontów itp. Rozruch miał zaś być uznany za zakończony, dopiero gdy komin H=150m podlegający odbiorowi wraz z wyposażeniem będzie funkcjonować prawidłowo. Czas rozruchu układu spalin wliczał się do okresu realizacji prac. Ponadto pozwana zobowiązała się zorganizować oraz przeprowadzić na własny koszt szkolenie personelu zamawiającej tak, aby personel przeprowadzający konserwacje i remonty był zapoznany z nowo wybudowany obiektem przed jego przejęciem do eksploatacji. Szkolenie miało odbyć się jeszcze przed rozruchem (§ 14 ust. 1 – 2 umowy). Stosownie do brzmienia § 15 ust. 1 – 2 umowy nr 098/09/U wykonanie prac miało zostać potwierdzone oddzielnymi protokołami odbioru częściowego lub końcowego tych prac. Warunkiem podpisania przez stronę zamawiającą protokołu odbioru prac (częściowego lub końcowego) miało być zgromadzenie i przekazanie zamawiającej wszystkich niezbędnych, a wymaganych dokumentów, tj. poświadczeń, atestów, protokołów z badań itp., które będą ujęte w planie jakości oraz będą stanowiły dokumentację z realizacji przedmiotowej umowy. Strony wskazały w § 15 ust. 3 w/w umowy, że obustronnie podpisany protokół zakończenia wszystkich prac budowlano – montażowych oraz protokół zakończenia przeprowadzonego z wynikiem pozytywnym rozruchu są podstawą do złożenia we właściwym urzędzie wniosku o wydanie pozwolenia na użytkowanie zbudowanego obiektu. Przed upływem 72 - miesięcznego okresu gwarancyjnego zamawiająca miała wykonać na własny koszt pomiary ostateczne wybudowanego komina, przy udziale wykonawcy, który miał zostać o terminie pomiarów poinformowany z 14-dniowym wyprzedzeniem. Na podstawie wyników pomiarów ostatecznych komisja składająca się z przedstawicieli strony zamawiającej i wykonawcy miała dokonać odbioru ostatecznego wybudowanego komina oraz sporządzić protokół, który miał być podstawą do rozliczenia wykonawcy z obowiązków wynikających z tytułu udzielonych przez niego gwarancji technicznych, a także uwolnienia zabezpieczenia należytego wykonania umowy, o którym mowa w § 10 ust. 2 lit. b umowy (§ 16 umowy) Wykonawca, zgodnie z brzmieniem § 17 ust. 1, 3 i 4 umowy nr 098/09/U, zobowiązał się sporządzić i przekazać stronie zamawiającej do oceny następującą dokumentację techniczną wykonaną w języku polskim (dokumentacja mogła być przekazywana sukcesywnie): a) projekt wykonawczy budowy komina H = 150 m, konstrukcji wsporczych; b) dokumentację koncesyjną urządzeń podlegających odbiorowi przez UDT – uzgodnioną z UDT; c) dokumentację powykonawczą budowy komina nr 5 H = 150 m; d) atesty materiałowe oraz dokumentację montażową; e) niezbędne operaty geodezyjne montażowe oraz pomontażowe. Plan zapewnienia jakości miał być zgodny z aktualnym certyfikatem ISO 9001 lub innym systemem zapewnienia jakości obowiązującym u wykonawcy. W przypadku wystąpienia kolizji na etapie prac projektowych, w zakres projektowania wchodziło także rozwiązanie tych kolizji. Zamawiająca zobowiązała się dokonać oceny przedłożonej dokumentacji technicznej w ciągu siedmiu dni roboczych od dnia jej otrzymania. Wszystkie uwagi do tych projektów i pozostałej dokumentacji technicznej, zgłoszone przez zamawiającą, miały zostać uwzględnione przez wykonawcę bez prawa do żądania od zamawiającej z tego tytułu odrębnego wynagrodzenia (§ 17 ust. 5-6 w/w umowy). Przejęcie przez zamawiającą uzgodnionej dokumentacji miało zaś zostać potwierdzone obustronnie podpisanym protokołem zdawczo – odbiorczym (§ 17 ust. 7 umowy). Po zakończeniu prac i przed ich odbiorem końcowym pozwana zobowiązała się do przekazania zamawiającej powódce następującej dokumentacji powykonawczej: a) projekty techniczne pomontażowe oraz powykonawcze; b) protokoły z przeprowadzenia wszystkich wymaganych pomiarów, badań i prób technicznych (w tym z prób funkcjonalnych oraz z prób technologicznych, z rozruchu, jak i z zakończenia ruchu próbnego); c) świadectwa jakości/atesty/wszystkich wbudowanych elementów konstrukcyjnych, urządzeń i materiałów oraz inne materiały i dokumenty niezbędne do dokonania odbioru tych prac; d) DTR i instrukcje obsługi wszystkich zainstalowanych urządzeń, sporządzone w języku polskim; e) dziennik budowy; f) dokumentacja odbiorowa dozoru technicznego – dla urządzeń podlegających UDT; g) instrukcja eksploatacji obiektu (§ 17 ust. 8 umowy). Wykonawca udzielił gwarancji na dobrą jakość wszystkich prac wykonanych w ramach umowy oraz na dobrą jakość wykonanych, sprzedanych zamawiającej oraz zainstalowanych w ramach umowy materiałów, elementów konstrukcyjnych, urządzeń, części zamiennych, aparatury i instalacji na okres: 6 lat (zabezpieczenie chemoodporne przewodów kominowych, zabezpieczenie antykorozyjne konstrukcji stalowej), 4 lat (kompensatory), 3 lata (instalacje elektryczne i AKPiA), 2 lata (dźwig osobowy) – licząc od daty podpisania protokołu odbioru końcowego prac. Wykonawca zobowiązał się zapewnić prawidłowość montażu tych materiałów, elementów, urządzeń, części, aparatury i instalacji oraz ciągłość pracy urządzeń. W przypadku natomiast wymiany wadliwego urządzenia lub jego części na wolne od wad, okres gwarancji dla tego urządzenia lub jego części biegł na nowo (§ 19 ust. 1 i 2 umowy). Wykonawca zagwarantował również, że zbudowany komin H=150m odpowiada parametrom technicznym określonym w Załączniku numer 1 umowy, jak też gwarantuował dyspozycyjność: 99% gwarantowana dyspozycyjność roczna komina w okresie gwarancyjnym 72 miesięcy z uwzględnieniem planowanych przeglądów i remontów liczona miała być liczona w oparciu o wzór: Dyspozycyjność = x 100 [%] Czas trwania przeglądu lub remontu we wzorze na dyspozycyjność odnosił się wyłącznie do postojów lub remontów spowodowanych wadami stwierdzonymi w przedmiocie umowy. W przypadku, gdy obliczenia dyspozycyjności komina H=150m w okresie gwarancyjnym wykazałyby jej niedotrzymanie, stronie zamawiającej przysługiwało prawo naliczenia wykonawcy kar umownych określonych w umowie. W zakresie technologii wykonania komina wykonawca zagwarantował m.in. że w okresie gwarancyjnym nie wystąpią wady powłoki, takie jak: wizualnie rozpoznawalne odklejenia/odspojenia powłoki, otwarte lub luźne szwy, odkryte podłoże, pęknięcia w przekroju poprzecznym powłoki. W podanych przypadkach, po wykryciu wad w okresie gwarancyjnym, wykonawca własnym staraniem i na własny koszt bezzwłocznie zobowiązał się naprawić wykładzinę zgodnie z technologią napraw powłoki (§ 19 ust. 4 lit. b i c umowy). Zamawiająca zobowiązała się do informowania wykonawcy w okresie gwarancyjnym o wszelkich włączeniach z pracy komina H = 150m, tak aby wykonawca miał możliwość wizualnej kontroli powłoki i ewentualnych napraw. Jednocześnie w umowie nr 098/ 09/U zastrzeżono, że parametry czynników, przy zachowaniu, których wykonawca zapewnia gwarantowane parametry techniczne, określone zostały w punkcie 2.2.4 Załącznika numer 1 do umowy (§ 19 ust. 6 w/w umowy). Strony przewidziały także w § 19 ust. 7 umowy, że odpowiedzialność wykonawcy spółki (...) z tytułu gwarancji nie obejmuje wad, które powstały z powodu niewłaściwej lub niezgodnej z dokumentacją techniczno – ruchową oraz instrukcjami eksploatacji i obsługi wybudowanego komina. W § 19 ust. 8-10 umowy nr 098/09/U strony uzgodniły terminy rozpoczęcia prac naprawczych. Pozwana – stosownie do brzmienia § 19 ust. 11 w/w umowy – zobowiązała się do usunięcia wad objętych gwarancją prac, materiałów, elementów konstrukcyjnych, części zamiennych, aparatury, urządzeń i instalacji w terminie uzgodnionym z zamawiającą. Usunięcie wad strony stwierdzać miały protokolarnie. W § 19 ust. 12 w/w umowy nr 098/09/U, wykonawca zobowiązał się usunąć wadę poprzez naprawę lub wymianę wadliwego materiału, elementu konstrukcyjnego, części zamiennej, aparatu, urządzenia lub instalacji na wolne od wad, po zaakceptowaniu przez podmiot zamawiający sposobu usunięcia wady. Jeśli jednak podmiot wykonujący nie przystąpiłby do usunięcia wad objętych gwarancją prac, materiałów, elementów konstrukcyjnych, części zamiennych, aparatury, urządzeń oraz instalacji w terminie podanym w w/w punktach poprzedzających lub jeśli zwłoka w usunięciu przez niego wady nie nastąpiłaby w terminie uzgodnionym z zamawiającą lub termin ten nie zostałby uzgodniony z przyczyn leżących po stronie wykonawcy w ciągu pięciu dni, zamawiająca Elektrownia miałaby prawo powierzyć wykonanie potrzebnych do usunięcia wady prac osobie trzeciej na koszt i ryzyko wykonawcy, bez utraty lub ograniczenia jakichkolwiek praw wynikających z udzielonej gwarancji (§ 19 ust. 13 umowy). Jeśli wykonawca w wykonaniu swoich obowiązków dokonałby istotnej naprawy zbudowanego obiektu, okres gwarancji biegłby na nowo od chwili usunięcia wady. W innych wypadkach okres gwarancji uległby przedłużeniu o czas, w ciągu, którego z powodu wady zamawiającej nie mogła z tego obiektu korzystać (§ 19 ust. 14 w/w umowy). Uprawnienia zamawiającej z tytułu rękojmi za wady fizyczne wybudowanego na podstawie umowy komina H=150m wygasały po upływie pięciu lat (§ 19 ust. 15-16 umowy). Strony zastrzegły również w § 20 ust. 1 lit. a i c umowy, że wykonawca jest zobowiązany zapłacić zamawiającej następujące kary umowne: za niedotrzymanie określonego w punkcie 1 pod nazwą (...) harmonogramu (stanowiącego Załącznik numer 2 do umowy) terminu odbioru końcowego nowego komina nr 5 H=150m – w wysokości 0,2% wynagrodzenia umownego netto za każdy dzień zwłoki, jak i za zwłokę w usunięciu wad zbudowanego komina H=150m stwierdzonych w okresie rękojmi lub gwarancji – w wysokości 0,3% wynagrodzenia umownego netto za każdy dzień zwłoki. Zgodnie zaś z załącznikiem numer 2 do umowy nr (...) pn. „Harmonogram realizacji projektu” przekazanie terenu budowy przez zamawiającą (zakończone wszystkie przekładki, energia elektryczna dostępna dla wykonawcy) miało nastąpić w dniu 21 sierpnia 2009 r.; rozpoczęcie przyłączania kanałów spalin przez zamawiającą – 4 czerwca 2010 r.; pierwsze podanie spalin na komin przez zamawiającą – 1 września 2010 r.; podanie przez podmiot zamawiający spalin na komin w ilości umożliwiającej rozpoczęcie kalibracji układu monitoringu spalin – 14 grudnia 2010 r.; odbiór końcowy nowego komina – w dniu 12 marca 2011 r. [ umowa numer (...) z dnia 19 sierpnia 2009 r. zawarta przez Elektrownię (...) i (...) , k. 41-52; załącznik nr 2 do w/w umowy pn. (...) oraz „Harmonogram rzeczowo – finansowy”, k. 53-53v; zeznania świadka W. D. , k. 2991, tom XV; zeznania R. K. (1) , k. 3001, tom XV; zeznania świadka D. P. (1) – nagranie od minuty 00.27. (...) do minuty 00.27.27]. 21 sierpnia 2009 r. zamawiająca przekazała protokolarnie teren pod budowę komina nr 5, który został następnie przyjęty przez wykonawcę w dniu 3 września 2009 r. [wpis M. N. – inspektora nadzoru inwestorskiego w dzienniku budowy z dnia 3 września 2009 r., k. 1380, tom VII; wpis R. R. – kierownika budowy w dzienniku budowy z dnia 3 września 2009 r., k. 1380, tom VII] . Od 16 września 2009 r. (...) przystąpiła do realizacji przedmiotu niniejszej umowy m.in. wykonania fundamentu komina [wpisy w dzienniku budowy dokonane w okresie od 16 września 2009 r. do 28 października 2009 r., k. 1380-1385, tom VII; protokół odbioru inspektorskiego z dnia 30 listopada 2009 r. – Roboty budowlane – wykonanie fundamentu komina numer 5, k. 197-199, tom I] ; zbrojenia i betonowania trzonu komina [wpisy w dzienniku budowy dokonane w okresie od dnia 14 listopada 2009 r. do dnia 25 marca 2010 r., tom VII-VIII] ; wykonania zabezpieczenia powłokowego zewnętrznej powierzchni trzonu [wpis w dzienniku budowy w okresie od dnia 11 marca do dnia 23 marca 2010 r., k. 1401-1404, tom VIII] ; wykonania stropów celem podwieszenia przewodów stalowych [wpisy w dzienniku budowy w okresie od dnia 1 kwietnia do dnia 25 lipca 2010 r., k. 1405-1419, tom VIII]. Obok prac wykonywanych przez pozwaną prowadzone były równocześnie na tym samym placu budowy prace w zakresie połączenia bloku energetycznego z kominem nr 5 poprzez poziomy kanał spalin. Wykonawcą kanału spalin było konsorcjum (...) LTD . i (...) Spółka Akcyjna . (...) Spółka Akcyjna , tak jak (...) S.A. , zwróciła się do spółki (...) z zapytaniem ofertowym nr (...) na wykonanie/dostawę wykładziny chemoodpornej wskazanego kanału spalin. W oparciu o przesłaną szczegółową charakterystykę spalin w kominie oraz charakterystykę pracy instalacji odsiarczania spalin, C. uznała, że te warunki techniczne spełni kompozyt polimerowy ARC S7 [zapytanie ofertowe nr (...) z dnia 2 lutego 2009 r., k. 818-820, tom V; oferta (...) z 11 lutego 2009 r., k. 821-824, tom V; zeznania świadka W. D. , k. 2995, tom XV; zeznania reprezentanta interwenienta ubocznego K. G. , k. 3733, tom XIX] . Przystając na w/w ofertę (...) , (...) S.A. zawarła 1 czerwca 2010 r. umowę nr (...) , której przedmiotem było m.in. nałożenie kompozytu – ARC S7 jako wykładziny chemoodpornej na poziomym kanale spalin (tj. wylocie z absorbera IOS III – kanale B1) [ umowa nr (...) zawarta 1 czerwca 2010 r., k. 969-975, tom V; częściowo zeznania świadka W. D. , k. 2991, tom XV; zeznania interwenienta ubocznego K. G. , k. 3733, tom XIX]. 31 marca 2010 r. pozwana zawarła z (...) Spółką z o.o. w C. umowę nr (...) , której przedmiotem było opracowanie przez C. niezbędnych projektów (organizacji robót, technologii nakładania), dostarczenie materiałów i wykonanie robót antykorozyjnych – wewnętrznych powierzchni przewodów kominowych związanych z budową nowego dwuprzewodowego komina dla odprowadzania spalin z IOS I i IOS III o wysokości H=150m w Elektrowni (...) S.A. w ramach Projektu Inwestycyjnego (...) „Nowy dwuprzewodowy komin dla odprowadzania spalin z (...) i IOS III (bloki nr (...) i nr 10)”. W ramach realizacji przedmiotu umowy C. zobowiązała się wykonać wszystkie konieczne prace przygotowawcze niezbędne do nałożenia tejże powłoki wewnątrz przewodów kominowych, jak też wykonania tej wykładziny chemoodpornej z zastosowaniem kompozytów polimerowych ARC (spełniający kryteria składu spalin opisanych w Załączniku nr 1 – Zakres rzeczowy) przewodów stalowych zgodnie z Dokumentacją i Opisem Technicznym do projektu wykonawczego numer (...)- (...) , we wskazanym zakresie: a) dostawa kompozytu polimerowego ARC S7 dla powierzchni około 7.560 m ( 2) , w tym: 1) przewód A – 3.303 m ( 2) + czopuch około 100 m ( 2) , 2) przewód B – 3.757 m ( 2) + czopuch około 200 m ( 2) ; b) przygotowanie powierzchni przewodów z króćcami przed wykonaniem powłoki chemoodpornej – przewodów nr A i B; c) wykonanie powłok chemoodpornych przewodów raz z króćcami – przewodów nr A i B za pomocą kompozytu polimerowego ARC S7. C. – zgodnie z § 17 ust. 1 umowy – udzieliła gwarancji na dobrą jakość wszystkich prac wykonanych w ramach umowy oraz na dobrą jakość wykonanych, sprzedanych spółce (...) i zainstalowanych w ramach umowy materiałów na okres – 72 miesięcy licząc od daty podpisania protokołu odbioru końcowego komina H=150m przez inwestora. C. zapewniła prawidłowość wykonania przedmiotu umowy. W przypadku zaś wymiany powłoki lub jej części na wolną od wad, okres gwarancji na wymienioną część powłoki miał biec od nowa (§ 17 ust. 2 umowy). W zakresie technologii wykonania komina C. zagwarantował, że w okresie gwarancyjnym nie wystąpią wady powłoki, takie jak: wizualnie rozpoznawalne odklejenia/odspojenia powłoki, otwarte lub luźne szwy, odkryte podłoże, pęknięcia w przekroju poprzecznym powłoki. W podanych przypadkach po wykryciu wad w okresie gwarancyjnym C. własnym staraniem i na własny koszt zobowiązała się bezzwłocznie naprawić wykładzinę zgodnie z technologią napraw tej powłoki [ umowa nr (...) zawarta między (...) a (...) Sp. z o.o. , k. 637-653, tom IV; zeznania świadka M. S. , k. 3086, tom XVI]. C. Polska Sp. z o.o (interwenient uboczny po stronie pozwanej) od dnia 1 czerwca 2010 r. wykonywała zabezpieczenie chemoodporne wewnętrznej powierzchni przewodów stalowych A i (...) oraz króćców przewodów A i (...) [świadectwo jakości z 11 października 2010 r. numer (...) EK, k. 1158, tom VI; karty kontrolne stanu powierzchni i powłok chemoodpornych zabezpieczających metalowe przewody komina nr 5 o wysokości H=150m dla bloków nr (...) i nr (...) w Elektrowni (...) Spółki Akcyjnej , k. 1221-1264, tom VII; świadectwo jakości z dnia 27 grudnia 2010 r. numer (...) EK, k. 1267; karty kontrolne stanu powierzchni oraz powłok chemoodpornych zabezpieczających metalowe przewody komina nr 5 o wysokości H=150m dla bloków nr (...) i (...) w Elektrowni (...) S.A. , k. 1328-1376, tom VII]. Powłokę chemoodporną na segmentach komina nakładano (po ustaleniu warunków klimatycznych) przy użyciu urządzenia natryskowego na poziomie gruntu indywidualnie na każdej cardze, czyli każdej części komina. Odbywało się to w ten sposób, że każda carga miała swój numer i w ustalonej kolejności dokonywano jej zabezpieczenia. Następowało to na placu budowy pod specjalnie przygotowanym zadaszeniem. Każda carga komina, po oczyszczeniu strumieniowo – ściernym (piaskowaniu) była oglądana przez inspektorów powódki, interwenienta i przez pracownika firmy (...) (podwykonawcy interwenienta faktycznie wykonującego powłoki) celem sprawdzenia czy nie ma żadnych wad w spoinach, jak również odwalcowań, następnie była malowane dwukrotnie. W trakcie malowania malarz był wyposażony w grzebień pomiarowy i dokonywał pomiarów na mokro. Po całkowitym pomalowaniu i odstępie czasowym pozwalającym na wyschnięcie w/w kompozytu, w obecności pracownika firmy wykonawczej – (...) , przedstawiciela interwenienta, inspektora nadzoru i pracownika powódki dokonywano odbioru cargi. W przypadku stwierdzenia usterki była ona od razu poprawiana. Pomalowane cargi podnoszono następnie do miejsca przeznaczenia i tam była dokonywana druga inspekcja cargi, polegająca na wykonaniu badania iskrowego, mającego na celu określenie szczelności powłoki. Następnie spawano cargi jedna do drugiej i natryskiwano kompozyt ARC S7 na miejsca spawane oraz na istniejącą już powłokę ARC S7 na zakładkę – po wcześniejszym przygotowaniu podłoża [częściowo zeznania świadka R. K. (1) , k. 3001, tom XVI; częściowo zeznania świadka M. N. , k. 3012, tom XV; zeznania świadka M. S. , k. 3086-3089, tom XVI; zeznania świadka G. K. , k. 3089-3090, tom XVI; zeznania reprezentanta pozwanej L. S. , k. 3731, tom XIX; zeznania reprezentanta pozwanej A. N. , k. 3767-3768 i k. 3770, tom XIX]. Podczas dokonywania pomiarów grubości powłoki stwierdzono w niektórych miejscach zacieki - przekroczenia zakładanej grubości 800 mikrometrów [karty kontrolne stanu powierzchni i powłok chemoodpornych zabezpieczających metalowe przewody komina nr 5 o wysokości H=150m dla bloków nr (...) i nr (...) w Elektrowni (...) S.A. , k. 1221-1264, tom VII; karty kontrolne stanu powierzchni oraz powłok chemoodpornych zabezpieczających metalowe przewody komina nr 5 o wysokości H=150m dla bloków nr (...) i nr (...) w Elektrowni (...) S.A. , k. 1328-1376, tom VII; zeznania świadka M. S. , k. 3089, tom XVI; zeznania świadka G. K. , k. 3090, tom XVI; opinia instytutu naukowego Katedry (...) Politechniki (...) w L. opracowana przez K. D. i A. K. (1) z lipca 2013 r., k. 3291 i k. 3301-3304, tom XVII; uzupełniająca opinia biegłego instytutu naukowego Katedry (...) Politechniki (...) w L. opracowana przez przedstawicieli Katedry (...) Politechniki (...) w L. – K. D. i A. K. (1) w grudniu 2013 r., k. 3430, tom XVIII; ustna opinia uzupełniającą K. D. , k. 3528-3529, tom XVIII; zeznania reprezentanta pozwanej L. S. , k. 3731, tom XIX; opinia techniczna w sprawie powłok ochronnych w przewodach spalinowych A i B komina nr 5 na terenie Elektrowni (...) S.A. – uzupełnienie nr 2 opracowana przez biegłego J. H. w lipcu 2017 r., k. 4025, tom XXI; ustna opinia uzupełniająca biegłego sądowego J. H. , k. 4088v, tom XXI]. Od lipca 2010 r. pozwana przystąpiła do montowania przewodu stalowego w kominie nr 5 (przewód „A” i „B”) [wpisy w dzienniku budowy dokonane przez kierownika budowy R. K. (2) : z dnia 19 lipca 2010 r., k. 1418, tom VIII; z dnia 24 lipca 2010 r., k. 1419, tom VIII; z dnia 12 sierpnia 2010 r., k. 1421, tom VIII; z 31 sierpnia 2010 r., k. 1422, tom VIII; z dnia 5 września 2010 r., k. 1422, tom VIII; z dnia 11 września 2010 r., k. 1423, tom VIII; wpisy K. M. w dzienniku budowy: z 4 sierpnia 2010 r., k. 1420, tom VIII; z dnia 17 sierpnia 2010 r., k. 1421, tom VIII; wpis kierownika budowy – D. P. (1) w dzienniku budowy z 25 października 2010 r., k. 1426, tom VIII; z dnia 26 listopada 2010 r., k. 1427, tom VIII; wpisy M. N. w dzienniku budowy z 26 października 2010 r., k. 1426-1427, tom VIII]. We wrześniu 2010 r. została opracowana Instrukcja obsługi komina wieloprzewodowego nr 5, w której wskazano, iż przed oddaniem komina do eksploatacji należy wpierw dokonać jego ostatecznego odbioru, jako obiektu budowlanego. Przewody spalinowe, w zależności od etapu oddawania instalacji odsiarczających, mogły być natomiast włączane sukcesywnie. Powłoki chemoodporne na wewnętrznych powierzchniach przewodów miały być odebrane protokolarnie przez dostawcę materiałów i technologii, w tym przypadku przedstawiciela firmy A.W. C. (gwaranta powłoki). Zgodnie z w/w Instrukcją obsługi włączenie do eksploatacji (wpuszczenie spalin) nie wymagało zaś skomplikowanych procedur suszenia wykładziny, jak w przypadku wykładziny ceramicznej. Zastosowane powłoki były odporne na szoki termiczne. Nie mniej jednak, przy pierwszym uruchomieniu przewodu wyraźnie zalecono, aby przestrzegać określonych zasad, a mianowicie powłoki chemoodporne przewodu przed wpuszczeniem spalin powinny uzyskać pełną odporność chemiczną; wzrost temperatury spalin powinien przebiegać w sposób stabilny, przy założeniu dobowego wzrostu temperatury około 72 ( o) C; w pierwszym okresie włączenia (tzn. 6 godzin) należało zaś stale kontrolować wizualnie stan zachowania łożysk rolkowych, kompensatorów, osłony przewodu na stropie górnym, cięgna podwieszenia przewodu (górnej oraz dolnej części), jak i stan szczelności przewodu (za pomocą aparatury monitoringu powietrza w trzonie żelbetowym); w późniejszym zaś okresie, przez co najmniej 3 doby, kontrola jak powyżej, ale w odstępach 4 – ro godzinnych. W w/w Instrukcji ponowiono również zapisy specyfikacji istotnych warunków zamówienia dotyczące warunków eksploatacji wskazujące, że komin numer 5 przeznaczony miał być do odprowadzania do atmosfery spalin z bloków nr (...) i nr (...) , po ich oczyszczeniu w instalacjach odsiarczania spalin. Opisywane przewody spalinowe miały być równocześnie przystosowane do okresowego odprowadzania spalin „gorących” w tych sytuacjach, kiedy spaliny prowadzone będą poza instalacjami odsiarczania spalin. Miały to być jednak okresy krótkotrwałe, kilkunastogodzinne (tzn. w trakcie uruchamiania bloku lub w przypadku awarii IOS). Instalacje odsiarczania spalin (IOS) miały pracować praktycznie przez cały rok [Instrukcja obsługi komina opracowana przez Z. B. (1) z września 2010 r., k. 525-530v, tom III; opinia biegłego sądowego M. P. z marca 2019 r., k. 4386-4388, tom XXII]. 15 września 2010 r. inspektor nadzoru inwestycyjnego M. N. zwrócił się do R. K. (1) o przekazanie do zatwierdzenia szczegółowego harmonogramu i programu rozruchu komina nr 5 H=150m uzgodnionego z wykonawcą (...) , z uwagi na zbliżający się termin uruchomienia bloku nr (...) w dniu 5 października 2010 r. [wiadomość e-mail M. N. do R. K. (1) zatytułowana „Rozruch nowego komina H=150m” z 15 września 2010 r., k. 814, tom V; zeznania świadka Z. M. , k. 3007, tom XV; zeznania świadka M. N. , k. 3010-3011, tom XV]. 23 września 2010 r. Elektrownia (...) ponownie poinformowała pozwaną, iż na dzień 5 października 2010 r. zostało zaplanowane uruchomienie bloku nr (...) , w związku z czym prosiła o przekazanie przewodu „A” komina nr 5 do ruchu próbnego w terminie do 30 września 2010 r. Powódka wskazała jednak na poważne obawy, co do zachowania w/w terminu zważywszy na zakres robót, jaki pozostał pozwanej jeszcze do wykonania, w związku z czym zwróciła się z prośbą o przedstawienie konkretnego terminu zakończenia robót budowlano–montażowych limitujących uruchomienie przewodu „A” komina, to jest przewodu dla bloku numer (...) . W zakresie branży budowlanej pozostał niezakończony montaż łapacza kropel; niezamontowane były osłony stalowe ze stali kwasoodpornej w strefie wylotowej przewodów spalinowych (powyżej stropu zamykającego przestrzeń kominową), brak było izolacji chemoodpornej stropu górnego; brak warstwy wyrównawczej na koronie trzonu żelbetowego, brak króćców pomiarowych instalacji monitoringu spalin, brak kompensatora na poziomie +42,32 m; brak stabilizatorów rolkowych, brak powłoki chemoodpornej w miejscach montażowych: łapacza kropel, króćców pomiarowych instalacji monitoringu spalin, kołnierzy montażowych kompensatora na poziomie +42,32m, dna cargi SPa-10 i na całej powierzchni króćca przewodu A – Kca – 1; brak także raportu z przeglądu (tj. odbioru końcowego) powłoki chemoodpornej; brak izolacji termicznej króćca przewodu A – Kca – 1; brak izolacji termicznej cargi Spa-10; brak brakującej warstwy króćca przewodu A – Kca -1; brak instrukcji obsługi komina; w zakresie zaś branży elektrycznej: brak instalacji oświetlenia przeszkodowego, brak instalacji teletechnicznej; brak instalacji odgromowej na koronie trzonu żelbetowego; brak rozdzielni zasilającej DC10; brak gniazd siłowych na poz. ± 0,00m; branża AKPiA: brak instalacji monitoringu powietrza w przestrzeni kominowej; brak instalacji monitoringu spalin; w zakresie branży instalacyjna: brak instalacji odwodnienia stropu górnego; brak instalacji odprowadzenia kondensatu z przewodów spalinowych [pismo Elektrowni (...) do (...) z 23 września 2010 r., k. 607-607v, tom IV; zeznania świadka Z. M. , k. 3006, tom XV; częściowo zeznania świadka M. N. , k. 3010, tom XV]. W dniach 3 – 5 października 2010 r. dokonano przeglądu stanu powierzchni powłok przewodu stalowego „A”. W wyniku przeglądu wykonane zostały naprawy powłoki w miejscach wspawania króćców i w miejscach występowania zacieków, usunięto fizyczne i mechaniczne uszkodzenia powłoki ARC S7, naprawiono miejsca przebić, uzupełniono powłokę na łączeniu cargi nr 1 z łapaczem skroplin, gdzie na skutek późniejszego spawania nastąpiło przepalenie kompozytu ARC S7 [protokół inspekcji i wykonania napraw z 7 października 2010 r., k. 1159, tom VI]. 4 października 2010 r. kierownik budowy R. K. (2) dokonał wpisu w dzienniku budowy, w którym oświadczył, że zakończono roboty budowlano – montażowe na przewodzie A i przewód ten jest gotowy do rozruchu technologicznego [wpis R. K. (2) w dzienniku budowy dokonany w dniu 4 października 2010 r., k. 1424, tom VIII; protokół inspekcji i wykonania napraw z 7 października 2010 r., k. 1159, tom VI; zeznania świadka Z. M. , k. 3004, tom XV; zeznania reprezentanta pozwanej L. S. , k. 3731, tom XIX; zeznania reprezentanta pozwanej spółki (...) , k. 3767, tom XIX]. W tym samym dniu M. N. zwrócił się do R. K. (1) , R. K. (2) oraz Z. B. (1) o zmianę zapisu w instrukcji eksploatacji komina nr 5 H=150m w Elektrowni dotyczącego wzrostu temperatury spalin przy pierwszym uruchomieniu przewodu, który według instrukcji „winien przebiegać w sposób stabilny przy założeniu dobowego wzrostu temperatury około 72 ( o) C”. M. N. wskazał, że z informacji jakie uzyskał wynika, że włączenie do ruchu próbnego przewodu „A” będzie przebiegać w sposób zbliżony jak na – załączonym do tej wiadomości e-mail – wykresie przyrostu temperatur przy uruchomieniu bloku numer (...) . W związku z powyższym zwrócił się o wyrażenie zgody na większy wzrost temperatury spalin w w/w przewodzie A , nadmieniając przy tym, że powłoki chemoodporne przewodu są odporne na szoki termiczne. W związku z tym zakwestionował celowość wydłużenia procedury uruchamiania bloku numer (...) . Jednocześnie poinformował on także, że dopiero w bieżącym tygodniu podejmie próbę sporządzenia protokołu odbioru otrzymanej uprzednio dokumentacji: Instrukcji eksploatacji komina nr 5 oraz metryki komina [wiadomość e-mail M. N. do R. K. (1) i R. K. (2) zatytułowana „Dot. Instrukcji eksploatacji komina nr 5”, k. 799-800, tom IV; częściowo zeznania świadka M. N. , k. 3010, tom XV; zeznania świadka Z. B. (1) , k. 3085, tom XVI; zeznania reprezentanta pozwanej L. S. , k. 3731v, tom XIX]. Po przeanalizowaniu wspomnianych krzywych eksploatacyjnych bloku nr (...) inż. Z. B. (1) , autor instrukcji obsługi komina nr 5 oświadczył w dniu 5 października 2010 r., że przedstawiony sposób włączenia bloku do ruchu jest dopuszczalny także dla przewodu „A”, do którego będą wprowadzone spaliny z bloku numer (...) , o podobnych parametrach jak bloku nr (...) [wiadomość e-mail Z. B. (1) adresowana do M. N. , R. K. (1) , R. K. (2) zatytułowana „RE: Dot. Instrukcji eksploatacji komina nr 5” z dnia 5 października 2010 r., k. 801-802, tom V; zeznania świadka Z. B. (1) , k. 3085, tom XVI; a także zeznania reprezentanta pozwanej L. S. , k. 3731v, tom XIX]. W dniu 7 października 2010 r. (...) Techniczna powódki w składzie: M. N. , M. F. , J. Z. , M. K. , M. G. (1) , K. S. (1) , D. Z. , S. B. , J. R. (2) dokonując oceny technicznej i przydatności dokumentacji – Instrukcji obsługi komina nr 5, przyjęła ją do realizacji z wyszczególnieniem usterek zadekretowanych do Biura Projektów, które pozwana miała uzupełnić w rewizji dokumentacji (m.in. należało w punkcie 2 podać zastosowany zestaw zabezpieczenia antykorozyjnego stropów komina – str. nr 9; należało w pkt 4 przy pierwszym uruchomieniu przewodu zrezygnować z konieczności stabilnego wzrostu temperatury z dobowym wzrostem temperatury około 72 ( o) C) [protokół odbioru dokumentacji technicznej z 7 października 2010 r., k. 553-553v, tom III]. Powyższa uwaga znalazła następnie swoje odzwierciedlenie w Instrukcji obsługi komina (rewizja: 1), w której w części numer 4 dotyczącej – Włączenia komina do eksploatacji – wskazano, że wzrost temperatury spalin w kominie jest uzależniony od krzywych wzrostu temperatury kotła (około 100 ( o) C w ciągu 10 godzin), jednak zastrzeżono również, aby nie spowodować gwałtownego wzrostu temperatury w krótkim czasie, np. nagłe wpuszczenie spalin o temperaturze powyżej 100 ( o) C [Instrukcja obsługi komina (rewizja: 1) autorstwa inż. Z. B. (1) , k. 531-551v, tom III; częściowo zeznania świadka M. N. , k. 3011, tom XV] , którą (...) Techniczna Elektrowni (...) w składzie: M. N. , M. F. , K. S. (2) , K. S. (1) , D. Z. oraz J. R. (2) przyjęła do realizacji 9 listopada 2010 r. z wyszczególnieniem usterek zadekretowanych do Biura Projektów [protokół odbioru dokumentacji technicznej z 9 listopada 2010 r., k. 552-552v, tom III]. W nowej (skorygowanej) instrukcji obsługi wzrost temperatury winien wynosić więc 10 ( o) C na godzinę. Przyrost temperatury miał trwać, aż do osiągnięcia normalnej temperatury pracy spalin surowych (150 ( o) C). Toteż, po około 15 godzinach od rozruchu kotła temperatura spalin surowych powinna osiągnąć wartość normową, natomiast po upływie 18 godzin od rozruchu komina mogłaby osiągnąć maksymalną temperaturę pracy [opinia biegłego sądowego M. P. z marca 2019 r., k. 4388-4390, tom XXII; zeznania reprezentanta pozwanej L. S. , k. 3731v, tom XIX]. Po otrzymaniu Instrukcji obsługi komina inspektor nadzoru inwestorskiego M. N. nie przekazał dalej (powódce) informacji, jak rozruch komina ma zostać przeprowadzony, poprzestając tylko na zgłoszeniu gotowości do rozruchu. Przeprowadzający rozruch kierownicy bloku (pracownicy powódki) nie znali więc Instrukcji, nie znali także parametrów, w których mogła pracować powłoka zabezpieczająca przewody komina nr 5 i zasadniczo komin znajdował się poza zakresem ich zainteresowań i nadzoru. Przystąpili do uruchomienia bloku energetycznego (kotła) wyłącznie na podstawie ustnego polecenia dyżurnego [częściowo zeznania świadka M. N. , k. 3012, tom XV; częściowo zeznania świadka J. L. – nagranie od minuty 00.48.54 do minuty 00.50.12; częściowo zeznania świadka Z. F. – nagranie od minuty 00.52.44 do minuty 00.54.04, nagranie od minuty 00.56.13 do minuty 00.56.36, nagranie od minuty 00.59.14 do minuty 1.01.10, nagranie od minuty 1.02.06 do minuty 1.02.21; częściowo zeznania świadka T. J. – nagranie od minuty 1.07.02 do minuty 1.07.58; częściowo zeznania świadka A. M. – nagranie od minuty 1.16.16 do minuty 1.16.26, nagranie od minuty 1.17.06 do minuty 1.17.37, nagranie od minuty 1.18.24 do minuty 1.18.30, nagranie od minuty 1.24.50 do minuty 1.26.50]. 8 października 2010 r. Elektrownia (...) S.A. dokonała uruchomienia palników mazutowych w ramach próbnego rozruchu (sprawdzenia działania poszczególnych układów remontowanego kotła). To spalenie mazutu mogło spowodować wzrost temperatury w kotle. Następnie spaliny z próbnego uruchomienia tych palników mazutowych wydostały się przez komin i zostały zarejestrowane w punkcie B10’ (punkt oznaczony symbolem B10’ jest punktem pomiarowym, który obrazuje temperatury spalin, jakie zostały podane do komina). W dwie godziny od uruchomienia w/w palników temperatura spalin wyniosła w tym miejscu aż 125 ( o) C. Tak wysoka temperatura utrzymywała się przez dwie godziny. Tym samym, podczas dwóch pierwszych godzin użytkowania komina, temperatura spalin w kominie przekroczyła zakładane w warunkach eksploatacji 100 ( o) C, które powinno być osiągnięte dopiero po 10 godzinach pracy komina. Po upływie 72 godzin od uruchomienia palników mazutowych, temperatura w punkcie pomiarowym B10’ wyniosła nadal 39,6 ( o) C. Przewód spalinowy po wygrzewaniu w/w kotła palnikami mazutowymi wychłodził się dopiero o godzinie 11.00 w dniu 12 października 2010 r.. Wystąpienie tak dużej temperatury w tak krótkim okresie czasu mogło mieć wpływ na powstanie uszkodzeń w powłoce chemoodpornej komina nr 5. Reakcja na wzrost temperatury powłoki i stali jest różna. Dwa materiały w kontakcie z nagłym wystąpieniem tak wysokiej temperatury nie pracowały jako całość i z dużym prawdopodobieństwem można zakładać, że właśnie wówczas część tejże powłoki uległa zniszczeniu. Dalsze uszkodzenia naruszonej powłoki chemoodpornej pogłębiało działanie silnych szkodliwych substancji, jakie znajdowały się w spalinach [opinia biegłego J. H. z listopada 2019 r., k. 3855-3856, tom XX; opinia techniczna w sprawie powłok ochronnych w przewodach spalinowych A i B komina nr 5 na terenie Elektrowni (...) S.A. – uzupełnienie nr 2 opracowana przez biegłego J. H. w lipcu 2017 r., k. 4025, tom XXI; ustna opinia uzupełniająca biegłego sądowego J. H. , k. 4088-4088v, tom XXI; opinia biegłego M. P. z marca 2019 r., k. 4395-4399 i k. 4420-4421, tom XXII –XXIII; opinia uzupełniająca biegłego sądowego M. P. z czerwca 2019 r., k. 4579-4586 i k. 4605-4606, tom XXIII; ustna opinia uzupełniająca biegłego sądowego M. P. , k. 4704-4705, tom XXIII]. System nie rejestrował wtedy wartości stężenia szkodliwych substancji, gdyż nie doszło do uruchomienia samego kotła. Jeśli zapalone zostaną same palniki, to kocioł się wtedy nie zapala, ale mogło być to przyczyną wystąpienia nagłej wysokiej temperatury [ustna opinia uzupełniająca biegłego sądowego M. P. , k. 4703, tom XXIII]. Z analizy raportów pomiarów wykonanych przez w/w (poprawnie działający) czujnik w punkcie B10’ wynika, że nie było zapalenia węgla, którego to spalenie monitorował system „MIKROS” (tzn. system realizujący zadanie ciągłej kontroli emitowanych do atmosfery zanieczyszczeń, dla którego wartość temperatury była nieistotna; tego dnia nie zdarzyła się jakakolwiek sytuacja, w których chwilowe wartości stężeń zanieczyszczeń lub przepływu spalin nie zostałyby określone przez wskazaną instalację pomiarową emisji zanieczyszczeń) [uzupełniająca opinia biegłego sądowego M. P. z czerwca 2019 r., k. 4584 i k. 4608-4611 i k. 4621, tom XXIII; ustna opinia uzupełniająca biegłego sądowego M. P. , k. 4702-4703, tom XXIII; częściowe zeznania świadka J. L. – nagranie od minuty 00.45.49 do minuty 00.46.13, nagranie od minuty 00.46.34 do minuty 00.46.38]. W tym samym dniu dokonano też próby rozpływów w komorach elektrofiltru bloku numer (...) i załączono WS-1, WP-1, WS-3, WP-3, WS-2, WP-2. Po testach „zdjęto napięcie – uziemiono” [opinia uzupełniająca biegłego M. P. z czerwca 2019 r., k. 4604, tom XXIII; częściowo zeznania J. L. – nagranie od minuty 00.32.04 do minuty 00.32.42, nagranie od minuty 00.35.31 do minuty 00.35.11; częściowo zeznania świadka A. M. – nagranie od minuty 1.17.55 do minuty 1.18.17]. 12 października 2010 r. D. P. (1) przesłał M. N. pismo potwierdzające, że przewód A komina numer 5 w Elektrowni (...) jest gotowy do rozruchu technologicznego [wiadomość e-mail D. P. (1) do M. N. zatytułowana „Pismo ws. gotowości przewodu A komina h150m” z dnia 12 października 2010 r. wraz z załącznikiem, k. 816-817, tom V; częściowo zeznania świadka M. N. , k. 3010, tom XV]. Tego dnia ponownie dokonano także rozpalenia palników mazutowych [częściowo zeznania świadka M. N. , k. 3011, tom XV; opinia uzupełniająca biegłego sądowego M. P. , k. 4605, tom XXIII; ustna opinia uzupełniająca biegłego sądowego M. P. , k. 4704, tom XXIII]. Na dobę przed uruchomieniem kotła temperatura w kominie wynosiła 40,7 ( o) C. Wysoka temperatura w przewodzie spalinowym utrzymywała się ponad osiemdziesiąt godzin. Utrzymywanie wysokiej temperatury spalin przez tak długi okres czasu bez ciągłego podawania spalin jest niemożliwe [opinia uzupełniająca biegłego M. P. z czerwca 2019 r., k. 4621-4623, tom XXIII]. 13 października 2010 r. o godzinie 00.25 dokonano pierwszego rozpalenia kotła – rozruch kotła to jest zapalenie złoża, czyli pyłu węglowego i proces wytwarzania pary (można wtedy zaobserwować stały przyrost temperatury w przewodzie spalin - wzrost temperatur został istotnie zarejestrowany przez czujniki znajdujące się bezpośrednio za kotłem oraz czujniki znajdujące się za absorberem) [analiza zapisów z monitoringu temperatury spalin w okresie od pierwszego podania spalin na przewód „A” komina numer 5 w Elektrowni (...) do momentu odstawienia bloku na początku lutego 2011 r. udostępnionego firmie (...) S.A. w dniu (...) marca 2011 r. w związku z pismem nr (...) z dnia 2 marca 2011 r., k. 827, tom V; wiadomość e-mail M. N. z (...) marca 2011 r. skierowana do R. K. (1) , J. M. (1) oraz Z. M. zatytułowana „Odpowiedź na pismo nr (...) z dnia 2 marca 2011 r.”, k. 1845, tom X; częściowo zeznania świadka R. K. (3) , k. 3091, tom XVI; opinia biegłego M. P. z marca 2019 r., k. 4400-4404, tom XXII; opinia uzupełniająca biegłego sądowego M. P. z czerwca 2019 r., k. 4621 oraz k. 4626, tom XXIII; częściowo zeznania świadka J. L. – nagranie od minuty 00.33.06 do minuty 00.33.31; częściowo zeznania świadka Z. F. – nagranie od minuty 00.54.21 do minuty 00.55.46; częściowo zeznania świadka A. M. – nagranie od minuty 1.12.56 do minuty 1.13.08]. Tego samego dnia o godz. 21.08 nastąpiło wygaszenie kotła [ wpisy z dziennika operacyjnego z 13 października 2010 r., k. 4505, tom XXIII; zeznanie świadka M. N. , k. 3011-3012, tom XV; opinia uzupełniająca biegłego sądowego M. P. , k. 4611, tom XXIII]. Pozwana nie uczestniczyła w rozruchu komina numer 5 [częściowo zeznania świadka R. K. (1) , k. 3003, tom XV; częściowo zeznania świadka M. N. , k. 3011, tom XV; zeznania reprezentanta strony pozwanej L. S. , k. 3731, tom XIX] . 14 października 2010 r. o godzinie 14.40 nastąpiło pierwsze podanie spalin na instalację odsiarczania spalin (...) [analiza zapisów z monitoringu temperatury spalin w okresie od pierwszego podania spalin na przewód „A” komina nr 5 w Elektrowni (...) do momentu odstawienia bloku na początku lutego 2011 r. udostępnionego firmie (...) S.A. w dniu (...) marca 2011 r. w związku z pismem nr (...) z dnia 2 marca 2011 r., k. 827, tom V; wiadomość e-mail M. N. z dnia (...) marca 2011 r. skierowana do R. K. (1) , J. M. (1) i Z. M. zatytułowana „Odpowiedź na pismo numer (...) z dnia 2 marca 2011 r.”, k. 1845, tom X; zeznania świadka Z. M. , k. 3004, tom XV; częściowo zeznania świadka R. K. (3) , k. 3091-3093, tom XVI]. Uczestnicząca przy rozruchu instalacji odsiarczania spalin firma SIRUS w ogóle nie koordynowała rozruchu tej instalacji odsiarczania z rozruchem komina nr 5 (nie miała wpływu na ingerencję w temperaturę spalin, które otrzymywała bezpośrednio z kotła; nie była jej przekazana nawet Instrukcja obsługi komina) [częściowo zeznania świadka R. K. (3) , k. 3091, tom XVI; częściowo zeznania świadka J. L. – nagranie od minuty 00.32.04 do minuty 00.32.42, nagranie od minuty 00.33.41 do minuty 00.34.10]. Następnie, o godzinie 0.15 nastąpiło ponowne rozpalenie kotła [opinia uzupełniająca biegłego sądowego M. P. z czerwca 2019 r., k. 4612, tom XXIII]. W dniu 15 października 2010 r. pozwana dokonała – bez uwag i zastrzeżeń – odbioru wykonanej przez interwenienta ubocznego w okresie od dnia 31 marca 2010 r. do dnia 15 października 2010 r. powłoki chemoodpornej przewodów „A” i „B” + czopuch, określając jakość tych prac jako dobrą [ protokół odbioru wykonanych robót (częściowy – nr 1) w okresie od dnia 31 marca 2010 r. do dnia 15 października 2010 r., k. 989-990, tom V; protokół odbioru wykonanych robót (częściowy – nr 1 – korekta) w okresie od dnia 31 marca 2010 r. do dnia 15 października 2010 r., k. 987-988, tom V; częściowo zeznania świadka R. K. (1) , k. 3001 i k. 3003, tom XV]. Nałożona powłoka chemoodporna ARC S7 była ciągła, jednorodna, posiadała jednolitą strukturę, wskazywała bardzo dobre właściwości barierowe i zachowywała dobrą przyczepność do podłoża, co zapewniało, że nawet w wyniku absorbcji wody zachowuje swe funkcje ochronne [opinia Instytutu (...) z T. autorstwa M. Z. (1) z kwietnia 2014 r., k. 3583, tom XVIII; ustna opinia uzupełniająca przedstawiciela Instytutu (...) z T. Odział Farb i (...) w G. – M. Z. (1) , k. 3694v, tom XIX]. W okresie od 15 października do 30 października 2010 r. podczas pracy kotła bloku nr 10 spaliny pięciokrotnie były kierowane przez IOS III, tzn. instalację odsiarczania spalin, z czego jeden raz układ IOS III był uruchamiany na dłużej. W tym okresie kocioł i układ IOS były uruchamiane po raz pierwszy. Temperatura w przewodzie spalinowym w chwili uruchomienia kotła była już wysoka, co miało związek z użyciem kilka dni wcześniej palników mazutowych w celu wygrzania kotła. W całym tym okresie występowały wysokie temperatury w przewodzie spalinowym, nawet mimo włączenia układu IOS, który powinien wywołać obniżenie temperatur w przewodzie spalinowym komina. Co istotne, Instrukcja obsługi komina nie przewidywała tak długiego utrzymywania wysokich temperatur w przewodzie spalinowym. Wyłączenie w/w kotła spowodowało ustanie rejestracji przepływu spalin. Po wyłączeniu kotła w kominie rejestrowano już tylko dane o temperaturze spalin. W okresie od 12 października do 29 października 2010 r. nawet po włączeniu układu IOS widoczne było obniżenie temperatury na czujniku (3NTA30CT00 1:av), wartości NOx i SO2 nie zmniejszyły się do poziomu parametrów spalin po oczyszczeniu. Temperatura spalin w kominie (B10’) stanowiła zaś odwzorowanie temperatury spalin zarejestrowanych przed absorberem. W tym okresie IOS został włączony sześciokrotnie. Spaliny w wskazanym okresie były podawane do komina z pominięciem układu IOS. W okresie od 9 listopada do 5 grudnia 2010 r. układ IOS był zaś uruchamiany trzykrotnie. Wszystkie okresy pracy były już długotrwałe. Natomiast w okresie od 13 grudnia do 23 grudnia 2010 r. układ IOS III był uruchamiany tylko raz. Także w przedziale czasowym od 26 grudnia do 31 grudnia 2010 r. układ IOS III był uruchamiany raz. Po włączeniu IOS i przejściu przez niego spalin, poziom SO2 i NOx gwałtownie spadł. Wartości spalin mieściły się w wytycznych dotyczących zakładanych redukcji zanieczyszczeń. Po włączeniu układu IOS wysoka temperatura komina utrzymywała się jeszcze przez kilka godzin. Natomiast w okresie od 4 stycznia do 4 lutego 2011 r. układ IOS III był uruchamiany cztery razy. W tym to okresie temperatura spalin zmierzona w przewodzie spalinowym komina „pokrywa się” z wykresem temperatury pracy układu IOS. Po wpuszczeniu spalin przez IOS poziom zanieczyszczeń w spalinach spadł [zeznania świadka Z. B. (1) , k. 3082-3083 i k. 3085, tom XVI; zeznania świadka M. S. , k. 3087-3088, tom XVI; zeznania świadka R. K. (3) , k. 3093., tom XVI; zeznania reprezentanta strony pozwanej L. S. , k. 3731-3732, tom XIX; zeznania reprezentanta pozwanej A. N. , k. 3768, tom XIX; opinia biegłego sądowego M. P. w marcu 2019 r., k. 4409-4419, tom XXIII; uzupełniająca opinia biegłego M. P. z czerwca 2019 r., k. 4615, tom XXIII]. W dniu 25 października 2010 r. zakończono montaż dolnej części przewodu „B” komina H= 150m [wpis D. P. (1) w dzienniku budowy z dnia 25 października 2010 r., k. 1426, tom VIII; wpis M. N. w dzienniku budowy z 26 października 2010 r., k. 1426, tom VIII]. Następnego dnia rozpoczęto montaż czopucha stalowego KCB1 oraz KCB 2 przewodu stalowego „B” komina, który został zakończony 26 listopada 2010 r. [wpis D. P. (1) w dzienniku budowy z dnia 26 października 2010 r., k. 1427, tom VIII; wpis D. P. (1) w dzienniku budowy z dnia 26 listopada 2010 r., k. 1427, tom VIII]. Na początku listopada 2010 r. dokonywane były naprawy uszkodzeń ścian przewodu „B” komina powstałe po pożarze plandeki (miejsca zostały oczyszczone z sadzy oraz zbadane za pomocą poroskopu – odpowiednim napięciem probierczym, a następnie te miejsca, które wykazywały nieszczelność powłoki zostały zmatowione oraz odtłuszczone po czym nałożono na nie kompozyt ARC S7) [raport z przeprowadzenia prac naprawczych po pożarze plandeki przewodu „B” komina H=150m w Elektrowni (...) , k. 1268, tom VII]. Następnie, w dniu 14 grudnia 2010 r. podczas prac wewnątrz kanału KCB1 oraz KCB2 wykonano szczegółową kontrolę oraz naprawę dna przewodu stalowego „B” (dno zostało odczyszczone z sadzy i sprawdzone za pomocą poroskopu, miejsca, które były nieszczelne zmatowiono oraz naprawiono kompozytem ARC S7). Wszystkie miejsca zostały ponownie sprawdzone, po okresie pełnego utwardzenia kompozytu w dniach 16 listopada 2010 r. na przewodzie oraz 17 grudnia 2010 r. na dnie kanału „B” [ raport z przeprowadzenia prac naprawczych po pożarze plandeki przewodu „B” komina H = 150m w Elektrowni, k. 1268, tom VII]. W dniu 15 grudnia 2010 r. kierownik budowy D. P. (1) złożył do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w K. oświadczenie, że obiekt budowlany komin nr 5 o wysokości H=150m dla bloków nr (...) i nr (...) w części dotyczącej bloku nr (...) (przewód spalin A) został wybudowany zgodnie z projektem budowlanym oraz warunkami pozwolenia na budowę numer (...) z 11 lutego 2009 r. wydanego przez Starostę (...) oraz przepisami [oświadczenie kierownika budowy do zawiadomienia o zakończeniu części budowy z 15 grudnia 2010 r., k. 1433, tom VIII]. Następnie, w dniu dnia 21 grudnia 2010 r. (...) zakończyła wykonywanie zabezpieczenia chemoodpornego wewnętrznej powierzchni przewodu stalowego B i króćców przewodu B w Elektrowni (...) S.A. [świadectwo jakości z 27 grudnia 2010 r. nr (...) EK, k. 1267; karty kontrolne stanu powierzchni i powłok chemoodpornych zabezpieczających metalowe przewody komina nr 5 o wysokości H=150m dla bloków nr (...) i nr (...) w Elektrowni (...) , k. 1328-1376, tom VII]. 22 grudnia 2010 r. zakończono montaż przewodu stalowego komina „A” i „B” wraz z powłokami chemoodpornymi. W tym też dniu kierownik budowy – D. P. (1) zgłosił do odbioru przewody stalowe komina numer 5 H=150m, a inspektor nadzoru inwestorskiego – M. N. potwierdził wykonanie przewodów wraz z powłokami chemoodpornymi, zastrzegając, iż odbiór tych robót zostanie potwierdzony protokołem odbioru inspektorskiego [wpis D. P. (1) w dzienniku budowy z 22 grudnia 2010 r., k. 1429, tom VIII; wpis M. N. w dzienniku budowy z 22 grudnia 2010 r., k. 1429, tom VIII] . 30 grudnia 2010 r. pozwana dokonała – bez uwag oraz zastrzeżeń – odbioru końcowego wykonanej przez C. w okresie od dnia 15 października 2010 r. do dnia 30 grudnia 2010 r. powłoki chemoodpornej przewodów spalin A i (...) + czopucha [protokół odbioru wykonanych robót – końcowy w okresie od dnia 15 października 2010 do dnia 30 grudnia 2010 r., k. 985-986, tom V; częściowo zeznania R. K. (1) , k. 3003, tom XV]. W kolejnych dniach miesiąca stycznia 2011 r. pozwana kończyła wykonywanie montażu instalacji odprowadzenia kondensatu z przewodu A i B oraz instalacji elektrycznej, odgromowej i monitoringu spalin wewnątrz komina i zgłaszała je powódce do odbioru [wpis dokonany przez D. P. (1) w dzienniku budowy z 12 stycznia 2011 r., k. 1429, tom VIII; wpis w dzienniku budowy D. W. z dnia 14 stycznia 2011 r., k. 1430, tom VIII; wpis dokonany przez D. P. (1) w dzienniku budowy w dniu 17 stycznia 2011 r., k. 1430, tom VIII; wpis dokonany w dzienniku budowy przez J. Z. z dnia 18 stycznia 2011 r., k. 1430, tom VIII]. W dniu 19 stycznia 2011 r. Elektrownia (...) S.A. złożyła wniosek o wydanie pozwolenia na użytkowanie części obiektu budowlanego – komina nr 5 o wysokości H=150m dla bloków nr (...) i (...) na terenie Elektrowni (...) S.A. w części dotyczącej bloku nr (...) (przewód spalin A) [pismo przewodnie Elektrowni (...) z dnia 19 stycznia 2011 r. skierowane do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego (...) (IRP-2216-2/11), k. 1435, tom VIII; wniosek o wydanie pozwolenia na użytkowanie części obiektu budowlanego z dnia 19 stycznia 2011 r., k. 1436-1438, tom VIII; oświadczenie z dnia 19 stycznia 2011 r., k. 1434, tom VIII; zawiadomienie Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w W. Oddział w R. z dnia 22 grudnia 2010 r. o zakończeniu części budowy i zamiarze przystąpienia do użytkowania części obiektu budowlanego ( (...) ), k. 1439, tom VIII; zawiadomienie Państwowej Inspekcji Sanitarnej w K. z 22 grudnia 2010 r. o zakończeniu części budowy i zamiarze przystąpienia do użytkowania części obiektu budowlanego ( (...) 2216-6/10), k. 1440, tom VIII; zawiadomienie Państwowej Straży Pożarnej z 22 grudnia 2010 r. o zakończeniu części budowy i zamiarze przystąpienia do użytkowania części obiektu budowlanego ( (...) ), k. 1441, tom VIII]. 20 stycznia 2011 r. został zakończony montaż instalacji AKPiA komina H=150m, a dzień później dokonano jej odbioru inspektorskiego [wpis D. P. (1) w dzienniku budowy z 20 stycznia 2011 r., k. 1430, tom VIII; wpis S. M. dokonany w dzienniku budowy w dniu 21 stycznia 2011 r., k. 1430, tom VIII]. Następnego dnia pozwana zgłosiła powódce zakończenie wykonania trzonu żelbetowego komina [protokół odbioru inspektorskiego z 9 lutego 2011 r., k. 620, tom IV] , montażu stropów komina [protokół odbioru inspektorskiego z (...) lutego 2011 r., k. 177-179, tom I] , instalacji monitoringu powietrza (UPM) i instalacji monitoringu emisji spalin komina nr 5 [protokół odbioru inspektorskiego z dnia (...) lutego 2011 r., k. 186-189, tom I], instalacji telefonicznej, instalacji elektrycznej komina nr 5, linii kablowych 0,4 kV zasilających, linii kablowych teletechnicznych oraz linii światłowodowej do oświetlenia przeszkodowego, montażu instalacji gniazd siłowych – 0,4/0,2 kV [protokół odbioru inspektorskiego z dnia (...) lutego 2011 r., k. 193-196, tom I] , wykonania odwodnienia stropu górnego komina [protokół odbioru inspektorskiego z dnia 10 lutego 2011 r., k. 618-619, tom IV] , wykonania odwodnienia kondensatu z przewodów komina nr 5 [protokół odbioru inspektorskiego z (...) lutego 2011 r., k. 616-617, tom IV] , wykonania przewodów spalin [protokół odbioru inspektorskiego z dnia 11 lutego 2011 r., k. 614-615, tom IV] ; wykonanie dróg i placów [protokół odbioru inspektorskiego z dnia 14 lutego 2011 r., k. 180-182, tom I; wpis w dzienniku budowy dokonany przez D. P. (1) z dnia 10 lutego 2011 r., k. 1430, tom VIII]. W dniu 8 lutego 2011 r., na skutek wezwania z dnia 19 stycznia 2011 r., organ nadzoru budowlanego w osobach J. G. oraz S. Ś. przeprowadził obowiązkową kontrolę budowy – części komina nr 5 o wysokości H=150m dla bloku numer (...) (przewód spalin A) na terenie Elektrowni w celu stwierdzenia prowadzenia jej zgodnie z ustaleniami oraz warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę z 11 lutego 2009 r. W w/w kontroli uczestniczyli – ze strony inwestora: S. P. , C. P. , przy udziale inspektora nadzoru budowlanego M. N. , kierownika budowy D. P. (1) , projektanta Z. B. (1) . W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że część dotycząca bloku nr (...) - przewód spalin A (komin nr 5 o wysokości H=150m), spełnia warunki do wydania pozwolenia na użytkowanie. Osoby uczestniczące w kontroli nie zgłaszały uwag [protokół kontroli obowiązkowej zakończonej budowy obiektu budowlanego z 8 lutego 2011 r., k. 627-628v, tom IV]. Tego samego dnia stwierdzono natomiast uszkodzenia powłoki chemoodpornej (popękane płaty wykładziny, odstające od podłoża płaty wykładziny i spękania wykładziny, widoczne ślady korozji pod odstającymi płatami wykładziny) w kanale poziomym B1. P. (...) (przedstawiciel konsorcjum - wykonawcy kanału) jeszcze w tym samym dniu zgłosiła (...) reklamację odnośnie powłoki chemoodpornej w kanale B1 [zgłoszenie reklamacyjne do podwykonawcy z dnia 8 lutego 2011 r., k. 2229, tom XII; protokół ze spotkania w dniu 11 lutego 2011 r. w sprawie uszkodzenia powłoki chemoodpornej ARC S7 w kominie nr 5 – przewód A oraz w kanale spalin B1 (odcinek od absorbera do komina), k. 2226-2228, tom XII; częściowo zeznania świadka W. D. , k. 2991, tom XV]. Następnego dnia, tj. 9 lutego 2011 r. dokonano kontroli odcinka kanału spalin B1 z udziałem przedstawiciela inwestora, a ponadto przeprowadzono wstępne oględziny powłoki chemoodpornej przewodu A komina i także tam stwierdzono jej analogiczne, miejscowe uszkodzenia. Podczas tej kontroli ustalono, że niezbędna będzie wizyta przedstawiciela C. W. , który we wskazanej spółce zajmuje się nakładaniem powłok, formułowaniem rekomendacji w zakresie sprzedawanych produktów oraz badaniem pojawiających się problemów [protokół ze spotkania w dniu 11 lutego 2011 r. w sprawie uszkodzenia powłoki chemoodpornej ARC S7 w kominie nr 5 – przewód A oraz w kanale spalin B1 (odcinek od absorbera do komina), k. 2226-2228, tom XII; zeznania świadka W. D. , k. 2991, tom XV; zeznania świadka Z. M. , k. 3004, tom XV; zeznania świadka M. S. , k. 3087, tom XVI]. Na podstawie zgłoszenia zakończenia wykonania trzonu żelbetowego komina, w dniu (...) lutego 2011 r. przystąpiono do czynności odbiorowych tych robót, w których uczestniczyli ze strony (...) : D. P. (1) (kierownik budowy), R. K. (1) (kierownik projektu), T. K. (inżynier budowy), natomiast ze strony inwestora: M. N. , M. F. (inspektorzy nadzoru inwestorskiego), J. M. (2) (Kierownik sekcji Nadzoru Budowlanego) oraz M. G. (1) (inspektor nadzoru budowlanego wydziału KM). Uznano wówczas, że te roboty zostały wykonane zgodnie z projektem budowlanym i projektem wykonawczym (nr ew. 9730/01) z odchyleniami w dokumentacji zapisanymi w dzienniku budowy. W konsekwencji komisja ta dokonała odbioru robót z uwagami zawartymi w wykazie braków i usterek według załącznika numer 6. Jednocześnie komisja zawnioskowała o dopuszczenie (obiektu, kompleksu, węzła) do odbioru końcowego, bez ponownego udziału tejże komisji na podstawie oświadczenia zawartego we wskazanym załączniku nr 6 o usunięciu usterek potwierdzonego przez kierownika budowy i inspektora nadzoru, które oświadczenie stanowi integralną część protokołu. Wymienione w w/w wykazie usterki zostały wykonane przez spółkę (...) , co w dniu 22 marca 2011 r. potwierdził M. N. [protokół odbioru inspektorskiego z (...) lutego 2011 r., k. 620-620v, tom IV wraz z wykazem braków i usterek, k. 621, tom IV; zeznania świadka L. S. , k. 3730v, tom XIX]. Następnie, (...) lutego 2011 r. komisja w składzie – ze strony wykonawcy (...) D. P. (1) , R. K. (1) i T. K. , ze strony inwestora – M. N. , M. F. , J. M. (2) oraz M. G. (1) – dokonała odbioru (z uwagami zawartymi w wykazie braków i usterek według załącznika nr 6) kolejnych robót budowlanych, a mianowicie montażu stropów komina stwierdzając, iż roboty te zostały wykonane zgodnie z projektem budowalnym oraz projektem wykonawczym stropów komina (nr ew. (...) ) wraz z odchyleniami od dokumentacji zapisanymi w w/w dzienniku budowy. Jednocześnie komisja zawnioskowała o dopuszczenie (obiektu, kompleksu, węzła) do odbioru końcowego, bez ponownego udziału komisji na podstawie oświadczenia zawartego we wskazanym załączniku numer 6 o usunięciu usterek potwierdzonego przez kierownika budowy i inspektora nadzoru, które oświadczenie stanowi integralną część protokołu. Wskazane w wykazie usterki i braki zostały wykonane przez (...) , co potwierdził M. N. w dniach 22 marca, 31 marca, 7 kwietnia i 12 kwietnia 2011 r. [protokół odbioru inspektorskiego z dnia 10 lutego 2011 r., k. 177, tom I wraz z wykazem braków i usterek, k. 179, tom I]. Tego samego dnia komisja w składzie – ze strony wykonawcy – D. P. (1) , E. S. , M. M. , ze strony inwestora – S. M. , J. S. , J. B. (1) , M. K. i R. W. potwierdziła wykonanie robót zgodnie z dokumentacją i dokonała odbioru instalacji monitoringu powietrza (UPM) i instalacji monitoringu emisji spalin komina nr 5. Wskazane w załączonym do protokołu odbioru wykazie braki i usterki zostały wykonane, co zostało potwierdzone w dniu 30 marca 2011 r. [protokół odbioru inspektorskiego z dnia 10 lutego 2011 r., k. 186-189, tom I wraz z wykazem braków i usterek, k. 188, tom I]. Także 10 lutego 2011 r. dokonano odbioru instalacji telefonicznej, instalacji elektrycznej komina numer 5, linii kablowych 0,4 kV zasilających, linii kablowych teletechnicznych oraz linii światłowodowej do oświetlenia przeszkodowego, a także instalacji gniazd siłowych 0,4/0,2 kV. Wskazane w wykazie braki i usterki zostały poprawione przez wykonawcę – (...) [protokół odbioru inspektorskiego z dnia 10 lutego 2011 r., k. 193-196, tom I wraz z wykazem braków usterek, k. 195-196, tom I]. W dniu 10 lutego 2011 r. komisja dokonała też odbioru kolejnych robót budowlano – instalacyjnych odwodnienia stropu górnego komina i kondensatu z przewodów komina nr 5 wraz z uwagami zawartymi w załączonych do protokołów odbioru wykazach braków i usterek, które to zostały wykonane przez (...) i co potwierdził dnia 31 marca 2011 r. M. N. [protokół odbioru inspektorskiego z dnia (...) lutego 2011 r., k. 618-619, tom IV wraz z wykazem braków i usterek, k. 619, tom IV; protokół odbioru inspektorskiego z dnia 10 lutego 2011 r., k. 616-617, tom IV wraz z wykazem braków i usterek, k. 617, tom IV; zeznania reprezentanta pozwanej L. S. , k. 3730v, tom XIX]. W dniu 10 lutego 2011 r. dokonano szczegółowych oględzin powłoki kanału B1 i przewodu A komina nr 5, w których uczestniczył przedstawiciel C. - technolog [protokół ze spotkania w dniu 11 lutego 2011 r. w sprawie uszkodzenia powłoki chemoodpornej (...) w kominie nr 5 – przewód A i w kanale spalin B1 (odcinek od absorbera do komina), k. 2226-2228, tom XII; raport z analizy uszkodzeń z dnia 4 marca 2011 r. autorstwa N. W. , k. 1511-1520, tom VIII; częściowo zeznania świadka W. D. , k. 2992, tom XV; zeznania świadka Z. M. , k. 3004 i k. 3008, tom XV; zeznania świadka M. S. , k. 3087-3088, tom XVI]. Większość widocznych uszkodzeń powłoki przewodu A komina w stosunkowo krótkim czasie (liczonym w miesiącach) doprowadziłaby do silnych uszkodzeń korozyjnych trzonu (pokrywających się z obszarem uszkodzeń powłoki), wymagały zatem one podjęcia działań naprawczych [ opinia biegłego J. H. z listopada 2016 r., k. 3856-3857, tom XX; opinia techniczna w sprawie powłok ochronnych w przewodach spalin A i B komina nr 5 na terenie Elektrowni (...) – uzupełnienie autorstwa J. H. z stycznia 2017 r., k. 3935, tom XX; opinia techniczna w sprawie powłok ochronnych w przewodach spalin A i B komina nr 5 na terenie Elektrowni (...) S.A. – uzupełnienie nr 2 autorstwa J. H. z lipca 2017 r., k. 4026, tom XXI]. Pomimo stwierdzonych uszkodzeń powłoki wewnętrznej, w kolejnym dniu, tj. 11 lutego 2011 r., Elektrownia dokonała odbioru inspektorskiego robót budowlano – montażowych – wykonania przewodów spalin. W wykazie braków i usterek – stanowiącym załącznik do protokołu odbioru – wskazano m.in. na konieczność usunięcia przez wykonawcę (...) S.A. prętów stalowych łączących przewody spalin w części wylotowej w/w przewodów; konieczność poprawienia montażu stabilizatorów rolkowych przewodów „A” i „B” oraz zastabilizowania i trwałego oznaczenia wzajemnego usytuowania łożysk rolkowych w/w przewodów względem poziomu stropów na których są zainstalowane; konieczność poprawienia montażu taśmy aluminiowej w miejscach łączenia arkuszy izolacji przewodów spalin oraz dołączenie przez wykonawcę dokumentacji zabudowy kompensatorów i ich dokumentacji odbiorowej w języku polskim. Ponadto inwestor wskazał na konieczność usunięcia w przewodzie „A” uszkodzenia powłoki chemoodpornej. Odnośnie ostatniej ze wskazanych usterek inspektor nadzoru inwestorskiego M. N. ustalił w dniu 6 kwietnia 2011 r., że usterka ta jest wadą wykrytą w okresie gwarancji i zostanie usunięta w tym trybie zgodnie z postanowieniami zawartymi w § 19 umowy nr (...) z 19 sierpnia 2009 r. [protokół odbioru inspektorskiego z 11 lutego 2011 r., k. 614-614v z wykazem braków i usterek, k. 615, tom IV; częściowo zeznania świadka M. N. , k. 3011, tom XV; zeznania reprezentanta pozwanej – L. S. , k. 3731, tom XIX]. Tego samego dnia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wyraził zgodę na użytkowanie części komina nr 5 o wysokości H=150 m dla bloku nr (...) (przewód spalin) – I etap ( decyzja nr (...) znak PINB.7353-14/11) [wniosek o wydanie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego z dnia 23 maja 2011 r., k. 1447-1450, tom VIII; częściowo zeznania świadka R. K. (1) , k. 3001, tom XV] . 11 lutego 2011 r. odbyło się także spotkanie, w którym uczestniczyli przedstawiciele m.in. Elektrowni (...) , C. , (...) oraz P. – (...) . Podczas tego spotkania C. zaproponowała, by wszelkie uszkodzenia oraz ubytki powłoki chemoodpornej naprawić poprzez nałożenie nowych powłok chemoodpornych z tego samego materiału, lecz o mniejszej grubości; zaś miejsca, w których występują siatki pęknięć należało pozostawić oraz monitorować podczas odstawień bloku nr (...) ; kwalifikacja miejsc, gdzie uszkodzone powłoki musiały być usunięte oraz tych, które pozostają do dalszej eksploatacji miała zostać przeprowadzona przez C. ; naprawa uszkodzonych miejsc miała zostać dokonana według technologii C. odpowiednio przez (...) oraz Konsorcjum (...) LTD . – (...) S.A. Powódka wówczas poinformowała, że blok numer (...) jest w postoju awaryjnym i w obecnym stanie technicznym – w jej ocenie – nie może być eksploatowany. W związku z powyższym Elektrownia (...) oczekiwała od (...) LTD . – (...) niezwłocznego przedstawienia innego sposobu i terminu rozwiązania tego problemu. Konsorcjum zobowiązało się przedstawić do 11 marca 2011 r. technologię naprawy i szczegółowy harmonogram usunięcia usterek powłoki chemoodpornej w kanale B1, do tego jednak czasu w/w Konsorcjum nie widziało konieczności postoju awaryjnego bloku nr (...) . W związku z niewielką ilością lokalnych uszkodzeń powłoki przewodu „A”, (...) także uznała konieczności wyłączenia z eksploatacji przewodu A komina nr 5. Jednocześnie zobowiązała się, po uzyskaniu od producenta C. wyników ekspertyzy, do przekazania technologii napraw i harmonogramu prac [protokół ze spotkania w dniu 11 lutego 2011 r. w sprawie uszkodzenia powłoki chemoodpornej (...) w kominie numer 5 – przewód A i w kanale spalin B1 (odcinek od absorbera do komina) wraz z listą obecności, k. 2226-2228, tom XII; zeznania świadka Z. M. , k. 3005, tom XV; zeznania reprezentanta interwenienta ubocznego K. G. , k. 3733, tom XIX; zeznania reprezentanta strony pozwanej A. N. , k. 3768-3769, tom XIX]. Pozwana – po stwierdzeniu uszkodzeń powłoki chemoodpornej – podjęła tymczasowe działania naprawcze polegające na wycięciu elementu blachy, dopasowaniu i nałożeniu nowej powłoki, celem umożliwienia Elektrowni dalszego użytkowania przewodu A [częściowo zeznania świadka R. K. (1) , k. 3001 i k. 3003, tom XV; zeznania świadka Z. M. , k. 3006, tom XV]. W miejscach dokonania tychże napraw powłoki nie stwierdzono później jakichkolwiek uszkodzeń [opinia sporządzona przez instytut naukowy Katedrę (...) Politechniki (...) w L. z 31 lipca 2013 r., k. 3306, tom XVII; ustna opinia uzupełniająca biegłej sądowej A. K. (1) , k. 3395, tom XVII]. Następnie 14 lutego 2011 r. dokonano odbioru kolejnego zakresu robót budowlanych – wykonania dróg i placów z uwagami zawartymi w wykazie braków i usterek. Braki zostały wykonane przez (...) S.A. , co potwierdził w dniach 4 marca, 22 marca, 6 kwietnia i 7 kwietnia 2011 r. M. N. [protokół odbioru inspektorskiego z dnia 14 lutego 2011 r., k. 180-182, tom I wraz z wykazem braków i usterek, k. 182, tom I; wpis D. P. (1) w dzienniku budowy z 10 lutego 2011 r., k. 1430, tom VIII; wpis M. N. w dzienniku budowy z dnia 14 lutego 2011 r., k. 1431, tom VIII; zeznania reprezentanta pozwanej spółki (...) , k. 3731, tom XIX]. 15 lutego 2011 r. wykonawca usuwał jeszcze usterki wykazane w protokołach inspektorskich dla poszczególnych branż [wpis D. P. (1) w dzienniku budowy z dnia 15 lutego 2011 r., k. 1431, tom VIII]. Tego samego dnia odbyło się kolejne spotkanie dotyczące kwestii uszkodzenia powłoki chemoodpornej ARC S7 w kominie nr 5 – przewód „A” oraz w kanale spalin B1 (odcinek od absorbera do komina), w którym uczestniczyli przedstawiciele: Elektrowni (...) S.A. , (...) i (...) S.A. , Zakład (...) . Podczas tego spotkania (...) S.A. poinformowała, że niezależnie od wyników ekspertyzy, jak i stanowiska spółki (...) w związku z uszkodzeniami powłoki chemoodpornej, zleci ona na własny koszt badania tak wykonanej powłoki chemoodpornej Politechnice G. . Niezależnie od powyższego P. – (...) zaproponowała też zamontowanie w kanale spalin oraz w kominie płytek referencyjnych z naniesioną powłoką chemoodporną C. , celem monitorowania stanu powłoki w warunkach eksploatacji instalacji odsiarczania spalin IOS III z pracującym blokiem. P. – (...) wspólnie z (...) miała przedstawić w terminie do 17 lutego 2011 r. sposób i miejsce zabudowy płytek, celem zaakceptowania przez Elektrownię oraz dokonania montażu płytek na własny koszt w terminie do dnia 18 lutego 2011 r. Jednocześnie oświadczyła także, iż instalacja odsiarczania spalin (IOS III) może być dalej eksploatowana bez względu na stwierdzone uszkodzenia, a ponadto, że przyjmuje ona odpowiedzialność za ewentualne rozszerzenie się uszkodzeń i zobowiązuje do dokonania naprawy na własny koszt. Ponadto oświadczyła również, że bierze na siebie pełną odpowiedzialność za zakres i koszty napraw niezależnie od oficjalnego stanowiska spółki (...) w niniejszej sprawie. W świetle powyższego Elektrownia (...) wyznaczyła P. – (...) termin do 1 kwietnia 2011 r. na przedstawienie zakresu, technologii, harmonogramu, jak i terminu gotowości do rozpoczęcia prac związanych z naprawą powłoki w kanale poziomym. Ponadto Elektrownia zaznaczyła, że – w przypadku stanowiska C. o konieczności wymiany powłoki – oczekuje od P. – (...) w terminie nie dłuższym, niż jeden miesiąc od powzięcia takiej wiadomości, przedstawienia propozycji wymiany powłoki. Uczestnicząca w tym spotkaniu (...) S.A. oświadczyła, iż ponieważ powłoka chemoodporna przewodu A komina numer 5 została wykonana także z materiałów i według technologii C. , sposób naprawy uszkodzonej powłoki lub też jej wymiany będzie można określić dopiero po zapoznaniu z oficjalnym stanowiskiem firmy (...) . Także (...) zobowiązała się podczas tego spotkania do przedstawienia zakresu, technologii, harmonogramu oraz terminu gotowości do przystąpienia do prac (naprawy/wymiany powłoki) w terminie do dnia 1 kwietnia 2011 r.. Ponadto – w przypadku stanowiska C. o konieczności wymiany powłoki – (...) zobowiązała się, w terminie nie dłuższym niż jeden miesiąc od powzięcia takiej wiadomości, do przedstawienia propozycji wymiany tej powłoki. Elektrownia wskazała podczas tego spotkania, że oczekuje dostarczenia w terminie do dnia 17 lutego 2011 r. oświadczenia (...) podpisanego przez uprawnione osoby o przyjęciu odpowiedzialności za uszkodzenia, naprawy/wymiany tej powłoki oraz gwarancji na naprawioną lub wymienioną powłokę w części dotyczącej przewodu A zgodnie z umową nr 098/09/U. W przypadku zaś niedostarczenia oświadczenia w terminie blok numer (...) o mocy 560 MW wraz z instalacją odsiarczania spalin (IOS III) nie zostanie uruchomiony, a koszty oraz straty z tego tytułu jakie poniesie Elektrownia miały obciążyć (...) . Ponadto Elektrownia oczekiwała, iż w przypadku decyzji o wymianie powłoki w przewodzie A, (...) przedstawi harmonogram wymiany powłoki w przewodzie B oraz odrębne oświadczenie określające gwarancje i zakres odpowiedzialności w odniesieniu do przewodu B. (...) S.A. wskazała, iż oczekuje zarówno od P. – (...) , jak i (...) w terminie do (...) marca 2011 r. uzgodnienia i podpisania aneksów do umów odnoszących się do zobowiązań, zakresów prac, gwarancji określonych w protokole sporządzonym podczas spotkania [protokół ze spotkania w dniu 15 lutego 2011 r. w sprawie uszkodzenia powłoki chemoodpornej (...) w kominie nr 5 – przewód A oraz w kanale spalin B1 (odcinek od absorbera do komina), k. 171-173, tom I; częściowo zeznania świadka W. D. , k. 2992 i k. 2995, tom XV; zeznania świadka Z. M. , k. 3005, tom XV; zeznania reprezentanta pozwanej L. S. , k. 3732-3732v, tom XIX; zeznania reprezentanta pozwanej A. N. , k. 3769-3770; tom XIX]. W wykonaniu powyższego zobowiązania, (...) złożyła oświadczenie w dniu 16 lutego 2011 r., w którym wskazała, że zakres uszkodzeń powłoki zabezpieczającej przewód A komina H=150m oraz ich charakter nie limituje możliwości normalnej eksploatacji bloku nr (...) . Dostawca powłok – firma (...) – po dokonaniu przeglądu uszkodzeń, dopuściła dalszą eksploatację przewodu i zaleciła dalszą obserwację miejsc uszkodzonych (zgodnie z protokołem ze spotkania w sprawie uszkodzenia powłoki chemoodpornej (...) w kominie, które miało miejsce 11 lutego 2011 r.). Dodatkowo wskazała, że uszkodzenia ujawnione w chwili obecnej oraz powstałe w wyniku eksploatacji w/w komina w okresie gwarancyjnym zostaną usunięte przez (...) w terminie uzgodnionym przez strony. Nadto oświadczyła, że w pełni podtrzymuje wszelkie zobowiązania gwarancyjne wynikające z zawartej umowy, dotyczące zarówno wad ujawnionych, jak i wad mogących ujawnić się do końca okresu gwarancji [pismo spółki (...) S.A. skierowane do Elektrowni (...) S.A. z dnia 16 lutego 2011 r. (numer 0140/ PB/2010), k. 168, tom I; zeznania świadka Z. M. , k. 3008, tom XV; zeznania reprezentanta pozwanej L. S. , k. 3732, tom XIX; zeznania reprezentanta pozwanej A. N. , k. 3769-3770, tom XIX]. Przedmiot umowy był użytkowany przez powódkę w okresie kilku miesięcy, pomimo stwierdzenia wad [opinia biegłego sądowego J. H. z listopada 2016 r., k. 3857-3858, tom XX]. W marcu 2011 r. powódka zawarła z Konsorcjum: (...) LTD . oraz (...) S.A. aneks do umowy nr (...) na zaprojektowanie, budowę, dostawę maszyn, urządzeń i wyposażenia oraz montaż kompletnej instalacji odsiarczania spalin dla bloku nr (...) – 500 MW z 16 lipca 2008 r., zgodnie z którym Konsorcjum zobowiązało się do wymiany powłoki chemoodpornej – w wewnętrznych powierzchniach kanału spalin łączącego absorber IOS III z nowym kominem nr 5 – w miejsce dotychczas zastosowanej (...) na wykładzinę metalową Alloy 31 w ramach udzielonej gwarancji zgodnie z umową nr (...) i w uzgodnionym z Elektrownią terminie, co skutecznie zabezpieczyć miało kanał przed wpływem spalin [ aneks nr (...) do umowy nr (...) zawartej przez Elektrownię (...) S.A. a Konsorcjum (...) , LTD. i (...) S.A. na zaprojektowanie, budowę, dostawę maszyn, urządzeń i wyposażenia oraz montaż kompletnej instalacji odsiarczania spalin dla bloku nr (...) – 500 MW z dnia 16 lipca 2008 r., k. 61-65, tom I; częściowo zeznania świadka W. D. , k. 2991 oraz k. 2995, tom XV; zeznania reprezentanta pozwanej L. S. , k. 3732, tom XIX; zeznania reprezentanta interwenienta ubocznego – K. G. , k. 3733, tom XIX; zeznania reprezentanta pozwanej A. N. , k. 3769, tom XIX]. W nawiązaniu do ustaleń ze spotkania w sprawie uszkodzenia powłoki chemoodpornej przewodu A w kominie nr 5, które odbyło się w dniu 15 lutego 2011 r., (...) zwróciła się 2 marca 2011 r. do Elektrowni (...) S.A. o udostępnienie zapisów z monitoringu temperatury spalin w okresie od uruchomienia komina, do momentu odstawienia na początku lutego 2011 r. Informacje te były (...) S.A. niezbędne do opracowania niezależnej od dostawcy powłok ekspertyzy dotyczącej przyczyn powstania uszkodzeń powłoki [pismo (...) z dnia 2 marca 2011 r. skierowane do Elektrowni (...) S.A. (nr (...) ), k. 555, tom III]. Elektrownia przesłała te dane (...) marca 2011 r. [wiadomość e-mail M. N. skierowana do R. K. (1) , J. M. (1) i Z. M. pn. „Odpowiedź na pismo nr (...) z dnia 2 marca 2011 r., k. 1845, tom X] W dniu 4 marca 2011 r. dostawca powłoki firma (...) (interwenient uboczny) opracowała raport z analizy w/w uszkodzeń, z którego wynikało, że drastyczność pęknięć w tej powłoce chemoodpornej jest bezpośrednio zależna od grubości powłoki – im większa grubość powłoki tym bardziej jest popękana. Usieciowienie polimerów termoutwardzalnych wywołuje wewnętrzne naprężenia podczas utwardzania. Wraz ze wzrostem grubości tejże powłoki zwiększają się wewnętrzne naprężenia powstające podczas procesu utwardzania. Jeżeli zatem jakakolwiek powłoka termoutwardzalna wystawiona jest na działanie zewnętrznych naprężeń, to może wówczas reagować w różny sposób, w zależności od parametrów tej powłoki. Jak wskazano dalej, zastosowana powłoka ARC S7 była wystawiona na działanie w/w zewnętrznego czynnika wywołującego naprężenia na skutek cyklu termicznego. Pomiary temperatury dostarczone przez Elektrownię (...) w czasie eksploatacji pomiędzy dniem 15 października 2010 r. i 6 lutego 2011 r. wskazywały na występowanie 19 cykli od temperatury otoczenia lub temperatury spalin oczyszczonych, do temperatury spalin surowych. Maksymalna zarejestrowana różnica temperatur w tym okresie wahała się od maksymalnej 145,5 ( o) C do minimalnej 3,2 ( o) C. Pomiary temperatury były zaś zapisywane podczas tego okresu z częstotliwością zapisu co godzinę. Największa pojedyncza zmiana temperatury w dostarczonych danych wskazywała na spadek o 84 ( o) C (pomiary dokonane 21 października 2010 r. 9:00:00 do 10:00:00). W miejscach, gdzie nałożono grubszą warstwę powłoki S7 utwardzony polimer posiadał większe naprężenia wewnętrzne w porównaniu do miejsc o mniejszej grubości i nie był w stanie przenieść dodatkowych zewnętrznych obciążeń powstałych przy cyklach termicznych. Efektem tego – w ocenie C. – były pęknięcia wykładziny. W miejscach zaś nałożenia cieńszej warstwy powłoka chemoodporna była w stanie przenieść naprężenia bez pękania lub naprężenia wywołały drobne włoskowate zarysowania bez ich całkowitej penetracji w głąb powłoki. Pozostałe wyniki badań powłoki ARC S7 wskazywały, że jest ona w dobrym stanie technicznym i nadal jest odporna na warunki pracy w kanale spalin i kominie, jak tego oczekiwano. (...) nie znalazła istotnych wad polimeru spowodowanych działaniem chemicznym lub wysoką temperaturą, poza wskazanymi fizycznymi pęknięciami naprężeniowymi. Dodatkowo firma (...) zaleciła, że w miejscach, w których naprężenia spowodowały pęknięcia powłoki na wskroś lub powłoka odspoiła się należy ją wymienić na nową, zachowując grubość od 500 do 800 mikrometrów powłoki suchej. Technologia naprawy miała zostać dostarczona oddzielnie [raport z analizy uszkodzeń opracowany przez N. W. z dnia 4 marca 2011 r., k. 1511-1520, tom VIII; zeznania świadka Z. M. , k. 3004-3005, tom XV; zeznania N. W. , k. 3077-3080; tom XVI; zeznania reprezentanta interwenienta ubocznego K. G. , k. 3733-3733v, tom XIX]. Już w dniu 14 marca 2011 r. C. przesłała technologię naprawy wykładziny ARC S7 w kanale spalin B1 i dna komina A; stężeń, belek wsporczych kanału spalin B1 oraz komina A na całej jego powierzchni bocznej. Zgodnie z opracowaną technologią naprawy dna i komina A na całej powierzchni bocznej, w miejscach, w których wystąpiły uszkodzenia, odspojenia, popękania należało w pierwszej kolejności dokonać oznaczenia i usunięcia poprzez obróbkę strumieniowo – ścierną wszystkich miejsc odspojeń wykładziny od podłoża. Dalej, oznaczyć pozostałe miejsca głębszych pęknięć przylegających do podłoża i zbadać grubość wykładziny. Na obszarach o grubości powyżej 900 mikronów należało usunąć wykładzinę. Granice powierzchni naprawianej, które miały właściwą przyczepność do podłoża i właściwą grubość poniżej 900 mikronów, winny były być oklejone taśmą i schropowacone mechanicznie lub papierem ściernym. Odkryty metal w miejscach dokonywania naprawy należało oczyścić zgodnie z technologią i to podłoże należało ponownie przygotować zgodnie z rozdziałem 6.0 dokumentu „Technologia aplikacji ARC S7, wykładziny winyloestrowej typu Novolac dla kanałów spalin i przewodów kominowych”. Naprawianą wykładzinę należało następnie nanieść na to podłoże zachowując grubość od 500 do 800 mikrometrów powłoki suchej (DFT). W technologii naprawy wyraźnie wskazano, iż niedopuszczalne są obszary przegrubień wykładziny powyżej zalecanych 800 mikrometrów. W przypadku ich wystąpienia, należało taką wykładzinę schropowacić, aż do uzyskania wymaganej grubości. Następnie cienko zamalować ten obszar wałkiem, a następnie dokonać ponownego pomiaru grubości. Grubość minimalna dla pojedynczego pomiaru nie mogła być mniejsza niż 400 mikronów. Natomiast w miejscach uszkodzeń polegających na rozwarstwieniu tejże wykładziny, należało usunąć luźno przylegające kawałki odspojonej warstwy i dokonać oględzin oraz pomiarów grubości. Jeżeli odkryta w ten sposób wykładzina nie wykazywała pęknięć lub odspojeń i mieściła się w granicach 400-800 mikronów, nie należyało podejmować żadnych czynności. W innym przypadku należało zastosować opisaną procedurę naprawczą [wiadomość e-mail K. G. z 14 marca 2011 r. skierowana do M. B. , S. K. , L. S. zatytułowana „RE: ekspertyza uszkodzenia powłoki w Elektrowni w K. ” wraz z załącznikiem w postaci (...) N. Wykładziny (...) , k. 631-632v, tom IV; zeznania świadka Z. M. , k. 3005, tom XV; zeznania świadka N. W. , k. 3080, tom XVI; zeznania świadka M. S. , k. 3089, tom XVI; zeznania reprezentanta pozwanej L. S. , k. 3732, tom XIX; zeznania reprezentanta interwenienta ubocznego K. G. , k. 3733, tom XIX]. 16 marca 2011 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) (...) S.A. przesłała do Elektrowni (...) S.A. zgłoszenie (datowane na dzień 12 marca 2011 r.) do odbioru usunięcia usterek braków oraz usterek z protokołów inwestorskich dotyczących – żelbetowego trzonu komina; stropów komina, przewodów spalin „A” i „B”; odwodnienia stropu górnego komina; odprowadzenia kondensatu z w/w przewodów spalin; instalacji odgromowej komina; instalacji monitoringu spalin, instalacji AKPiA, placów i dróg. Jednocześnie zgłosiła ona komin do odbioru końcowego zgodnie z umową [pismo pozwanej (...) S.A. datowane na dzień 12 marca 2011 r. skierowane do Elektrowni (...) (nr (...) ), k. 622-623, tom IV; kserokopia pocztowej książki nadawczej, k. 623, tom IV; zeznania świadka Z. M. , k. 3005, tom XV] . Tego samego dnia R. K. (1) przesłał do M. N. wiadomość e-mail o analogicznej treści, zgłaszając do odbioru usunięcie braków i usterek z protokołów inwestorskich także w zakresie instalacji elektrycznych komina 

[... tekst skrócony ...]