I ACz 951/13

sygn. akt I ACz 951/13 POSTANOWIENIE Dnia 11 czerwca 2013 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu Wydział I Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia SA Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga (spr.) Sędziowie: SA Mariola Głowacka SA Marek Górecki po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie z powództwa (...) S.A. w upadłości układowej w W. przeciwko pozwanemu B. E. S. de (...) S.A. spółce akcyjnej w L. przy udziale interwenienta ubocznego nadzorcy sądowego (...) S.A. w upadłości układowej (...) , S. - K. , G. sp. k. z siedzibą w P. o udzielenie zabezpieczenia powództwa na skutek zażalenia powoda od postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt IX GC 101/13 postanawia: oddalić zażalenie. SSA Mariola Głowacka SSA Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga SSA Marek Górecki UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy oddalił wniosek powoda o udzielenie zabezpieczenia. W uzasadnieniu stwierdził, wskazując jako podstawę prawną art. 730 1 § 1 i 2 k.p.c. , że powód nie uprawdopodobnił roszczenia dochodzonego w procesie. W konsekwencji odstąpił od badania czy powód wykazał interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Sąd Okręgowy podniósł, że powód wniósł o pozbawienie w całości wykonalności tytułów wykonawczych w postaci: - bankowego tytułu egzekucyjnego z dnia 3 września 2012 r. r. wystawionego na podstawie ksiąg B. E. S. de (...) spółce akcyjnej w (...) S.A. spółka akcyjna Oddział w Polsce z siedzibą w W. zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego Poznań-Stare Miasto w Poznaniu z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II Co 4862/12. Wniósł również o udzielenie zabezpieczenia roszczenia powoda poprzez zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym Poznań-Stare Miasto w Poznaniu J. K. w sprawie o sygn. akt KM 2358/12 do czasu prawomocnego zakończenia rozstrzyganej przez Sąd Okręgowy sprawy. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu 9 lutego 2011 r. pozwany wystawił na zlecenie (...) S.A. gwarancję bankową nr (...) na rzecz (...) m.st. (...) S.A. W dokumencie gwarancji strony ustaliły jej ważność na okres od 9 lutego 2011 r. do dnia 15 maja 2012 r. Spółka (...) S.A. stała się następcą (...) S.A. Pozwany otrzymał od beneficjenta gwarancji nr (...) żądanie zapłaty kwoty 2.956.893,28 zł. W związku z opóźnieniem zleceniodawców powyższych gwarancji bankowych z zapłatą kwoty 2.956.893,28 zł pozwany działając na podstawie umowy gwarancji z dnia 9 lutego 2011 r. wystawił przeciwko powodowi bankowy tytuł egzekucyjny na wskazaną wyżej kwotę. Dnia 13 czerwca 2012 r. Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w Poznaniu ogłosił upadłość powoda (...) S.A. z możliwością zawarcia układu. Na przedmiotowy bankowy tytuł egzekucyjny została nadana klauzula wykonalności. Zawiadomieniem z dnia 2 października 2012 r. komornik poinformował powoda o wszczęciu egzekucji i dokonał zajęć wierzytelności z rachunku pozwanego oraz udziałów. Sąd pierwszej instancji uznał, że decydującym dla oceny czy roszczenie powoda jest uprawdopodobnione jest ustalenie czy wierzytelności z umowy gwarancji z dnia 20 sierpnia 2012 r. są z mocy prawa układem w rozumieniu art. 140 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r., Nr 1112, dalej p.u.n. ). Wskazał, że z art. 272 p.u.n. i art. 273 wynika, które wierzytelności objęte są układem. Zdaniem Sądu Okręgowego istotnie w przypadku gdyby wierzytelności objęte bankowego tytułami egzekucyjnego postały przed ogłoszeniem upadłości wtedy postępowanie egzekucyjne podlegałoby zawieszeniu z mocy prawa na podstawie art. 140 p.u.n. Powód jednak nie uprawdopodobnił opisanej okoliczności na podstawie dołączonych do pozwu dokumentów. Jeśli chodzi o zakwestionowanie przez powoda ważności umowy gwarancji z dnia 20 sierpnia 2010 r. Sąd Okręgowy wskazał, że na podstawie dołączonego pełnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego nie był w stanie stwierdzić czy B. D. nie posiadał pełnomocnictwa do zawarcia umowy w imieniu pozwanego. Należy jednak domniemywać, że takowe pełnomocnictwo posiadał, jako że jego podpisy wraz pieczątką widnieją również na gwarancjach bankowych z dnia 9 lutego 2011 r. nr (...) . Postanowienie Sądu Okręgowego zostało zaskarżone w całości zażaleniem powoda, który wniósł o jego zmianę poprzez udzielenie zabezpieczenia zgodnie z wnioskiem. Ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie okazało się bezzasadne i jako takie nie zasługiwało na uwzględnienie. Postępowanie zabezpieczające uregulowane zostało w art. 730-757 k.p.c. Dokonanie zabezpieczenia uzależnione jest od tego, czy w sprawie istnieją podstawy zabezpieczenia określone w art. 730 1 k.p.c. Są to okoliczności merytoryczne, od których istnienia uzależnione jest dokonanie zabezpieczenia. Powołany przepis powoduje obecnie dwie podstawy: istnienie roszczenia podlegającego zabezpieczeniu oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Muszą one zostać wykazane łącznie. Zdaniem Sądu Apelacyjnego skarżący nie uprawdopodobnił roszczenia w rozumieniu art. 730 1 § 1 k.p.c. Podstawą prawną zgłoszonego w procesie żądania pozbawienia spornego tytułu wykonawczego wykonalności jest art. 840 k.p.c. statuujący instytucję procesu opozycyjnego. Stąd przy wykazywaniu pierwszej z przesłanek koniecznych dla udzielenia zabezpieczenia, to jest uprawdopodobnienia roszczenia powód winien uprawdopodobnić przesłanki roszczenia z art. 840 k.p.c. Powództwo określone w komentowanym przepisie zapewnia dłużnikowi merytoryczną obronę przed egzekucją poprzez możliwość kwestionowania w jego drodze zasadności lub wymagalności obowiązku stwierdzonego tym tytułem. Co się zaś tyczy bankowego tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego w sądową klauzulę wykonalności, w powództwie z art. 840 k.p.c. dłużnik banku może podnieść wszelkie zarzuty materialnoprawne dotyczące wierzytelności banku, objętej tym tytułem. Chodzi tu przykładowo o zarzuty powstałe przed wystawieniem bankowego tytułu egzekucyjnego, przed wydaniem klauzuli wykonalności i po jej wydaniu. W grę mogą wchodzić np. zarzuty nieistnienia roszczenia banku lub istnienia roszczenia w mniejszej wysokości niż ujęte w tytule, nienastąpienia wymagalności roszczenia (mimo umieszczenia w bankowym tytule egzekucyjnym oświadczenia banku innej treści). Dłużnik powinien wytoczyć powództwo przeciwegzekucyjne, jeżeli przeczy okolicznościom stwierdzonym w dokumentach będących podstawą nadania bankowemu tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności (choć nie kwestionuje samych dokumentów). W przypadku powództwa z art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. generalnie chodzi o zdarzenie materialnoprawne, z którym łączy się powstanie, zmiana albo wygaśnięcie stosunku cywilnoprawnego, nie zaś o takie zdarzenie, które czyni egzekucję niemożliwą. Stwierdzić należy, że na gruncie rozstrzyganej sprawy powód nie podnosi zarzutów materialnoprawnych jeśli chodzi o sporne bankowe tytułu egzekucyjne, nie przeczy również okolicznościom stwierdzonych w dokumentach będących podstawą ich wydania. Nie zgłasza również zastrzeżeń jeśli chodzi o postępowania, w którym nadano przedmiotowym tytułom klauzule wykonalności. Analiza uzasadnienia pozwu oraz dowody na poparcie zgłoszonych w pozwie twierdzeń pozwala na przyjęcie, że powód zasadności zgłoszonego żądania upatruje tylko we wszczęciu postępowania egzekucyjnego po ogłoszeniu upadłości powoda z możliwością zawarcia układu oraz w fakcie, że wierzytelności, które obejmują bankowe tytuły egzekucyjne są z mocy prawa objęte układem. Zdaniem Sądu Apelacyjnego natomiast opisane wyżej zdarzenie, z którym skarżący wiąże zasadność zgłoszonego żądania ocenić należy jako irrelewantne na gruncie przesłanek, których zaistnienie warunkuje uwzględnienie powództwa opozycyjnego przewidzianego w art. 840 k.p.c. Stwierdzić bowiem należy, że odmiennie aniżeli w postępowaniu upadłościowym o charakterze likwidacyjnym sytuacja przedstawia się w postępowaniu upadłościowym z możliwością zawarcia układu. Zawarcie układu wywołuje bowiem ten skutek, że wierzytelność istniejąca przed wszczęciem tego postępowania ulega odpowiedniej redukcji, a obowiązek jej zaspokojenia przez dłużnika wynika również z nowej podstawy (zawartego układu). Porównanie tej sytuacji do ogólnej regulacji kodeksu cywilnego dotyczącej wykonania zobowiązań wskazuje na podobieństwo z instytucją odnowienia, która prowadzi do wygaśnięcia dotychczasowego zobowiązania. Jest to z kolei podstawa do domagania się przez dłużnika pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego na podstawie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. . Można zatem zakładać, że ustawodawca dostrzegając możliwość wszczynania przez dłużników tego rodzaju postępowań, po zawarciu układu, uznał za celowe wprowadzenie regulacji szczególnej, przesądzającej o utracie mocy obowiązującej tytułów wykonawczych wystawionych przeciwko dłużnikom z mocy prawa, kierując się względami praktycznymi (uniknięcie potrzeby wszczynania postępowań sądowych w tym zakresie) i uwzględnił jednocześnie potrzebę ochrony interesów dłużników wynikającą z faktu odmiennego ukształtowania zakresu ich obowiązków (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2009 r., sygn. akt III CZP 3/09, opubl. OSNC 2010, Nr 1, poz. 1). Rozstrzygający w tym zakresie jest art. 295 p.u.n. , który stanowi, że z dniem uprawomocnienia się postanowienia zatwierdzającego układ z mocy prawa ulegają umorzeniu postępowania zabezpieczające i egzekucyjne prowadzone przeciwko upadłemu w celu zaspokojenia należności objętych układem, a tytuły wykonawcze lub egzekucyjne, które stanowiły podstawę do prowadzenia takich postępowań, tracą z mocy prawa wykonalność. Sąd z urzędu wyda postanowienie stwierdzające umorzenie postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających oraz utratę wykonalności sądowych tytułów wykonawczych i egzekucyjnych. A contrario zatem przed dniem uprawomocnienia się postanowienia zatwierdzającego układ jako przedwczesne i bezzasadne należy ocenić żądania pozbawienia wykonalności tytułów wykonawczych co do należności objętych układem, a tym bardziej układem nieobjętych. Mając na względzie wyżej przedstawione rozważania wskazać należy, że skarżący nie uprawdopodobnił roszczenia przewidzianego w art. 840 k.p.c. a kwestia czy należności objęte spornymi bankowymi tytułami egzekucyjnego są czy też nie objęte z mocy prawa układem na podstawie art. 272 p.u.n. nie ma istotnego znaczenia dla rozpoznania. W konsekwencji przyjąć należy, że kwestia wszczęcia, prowadzenia i zawieszenia postępowania egzekucyjnego przed i po wydaniu postanowienia o ogłoszeniu upadłości została wyczerpująco uregulowana w p.u.n. , w szczególności w art. 140 . Należy przy tym podzielić stanowisko wyrażone w doktrynie, reprezentowane w uzasadnieniu pozwu również przez skarżącego, że cytowany przepis dotyczy postępowań wszczętych zarówno przed jak i po ogłoszeniu upadłości (por. Prawo upadłościowe i naprawcze . Komentarz. Stanisław Gurgul. Rok wydania: 2011. Wydawnictwo: C.H.Beck. Wydanie: 8, kom. do art. 140 ). W tym zakresie należy podzielić stanowisko Sądu Okręgowego, że sposób zabezpieczenia wnioskowany przez powoda, nawet po przyjęciu, że roszczenie zostało uprawdopodobnione ocenić należy jako niecelowy wobec dyspozycji art. 140 p.u.n. Stąd zbędnym było rozważenie poszczególnych zarzutów podniesionych w zażaleniu dotyczących warunkowego charakteru wierzytelności wobec powoda z tytułu umowy gwarancji. Jeśli natomiast chodzi o zarzut niewłaściwej reprezentacji pozwanego przy podpisywaniu umowy gwarancji z dnia 20 sierpnia 2010 r. należy podzielić stanowisko Sądu Okręgowego, że przedstawienie odpisu Krajowego Rejestru Sądowego pozwanego, z którego wynika, że został B. D. został wpisany do rejestru jako osoba reprezentująca zagranicznego przedsiębiorcę w oddziale w dniu 21 lutego 2012 r. nie wynika bynajmniej, że w dniu zawarcia przedmiotowej umowy nie dysponował on odpowiednim pełnomocnictwem do jej zawarcia, szczególnie zważywszy, że takowy sposób reprezentacji jest przez pozwanego przewidziany. W konsekwencji wobec przyjęcia, że powód nie uprawdopodobnił roszczenia w rozumieniu art. 730 1 § 1 k.p.c. zbędnym było badanie co do wykazania interesu prawnego w dochodzeniu roszczenia w rozumieniu art. 730 1 § 1 i 2 k.p.c. Z przytoczonych wyżej względów, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. postanowił jak w sentencji. SSA Mariola Głowacka SSA Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga SSA Marek Górecki