I ACz 894/14

Sygn. akt I ACz 894/14 POSTANOWIENIE Dnia 22 października 2014 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie I Wydział Cywilny w składzie następującym Przewodniczący: SSA Anna Gawełko (spr.) Sędziowie: SA Anna Pelc SA Dariusz Mazurek Protokolant: st. sekr. sądowy Cecylia Solecka po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014 r. z wniosku K. K. pełnomocnika wyborczego Komitetu Wyborczego Wyborców R. P. (1) dla P. z udziałem Komitetu Wyborczego Wyborców R. P. (2) P. reprezentowanego przez pełnomocnika wyborczego R. O. o zakazanie rozpowszechniania informacji, przepadek materiałów wyborczych, nakazanie sprostowania informacji i przeproszenia, nakazanie zapłaty na rzecz instytucji charytatywnej na skutek zażalenia uczestnika od postanowienia Sądu Okręgowego w Przemyślu z dnia 17 października 2014 r. , sygn. akt I Ns 104/14 p o s t a n a w i a : z m i e n i ć zaskarżone postanowienie w pkt. 1 – 4 i oddalić wniosek. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 17.10.2014 r., sygn. akt I Ns 104/14 sprostowanym postanowieniem z dnia 20.10.2014 r. Sąd Okręgowy w Przemyślu w sprawie z wniosku K. K. pełnomocnika wyborczego Komitetu Wyborczego Wyborców R. P. (1) dla P. z udziałem Komitetu Wyborczego Wyborców R. P. (2) P. reprezentowanego przez pełnomocnika wyborczego R. O. postanowił : 1. zakazać uczestnikowi Komitetowi Wyborczemu Wyborców R. O. P. P. rozpowszechniania nieprawdziwych informacji o kandydacie na Prezydenta Miasta P. oraz radnego Miasta P. z ramienia Komitetu Wyborczego Wyborców R. P. (1) dla P. R. C. ujawnionych w ulotce wyborczej zatytułowanej „ (...) (...) ” dotyczących : - niezrealizowania obietnic : sprowadzenia inwestorów, tworzenia nowych miejsc pracy, wybudowania: nowych sal gimnastycznych, wodnego placu zabaw, kładki rowerowej nad S. , pawilonu na stoku narciarskim i zimowego boiska z lodowiskiem, - „wyrzucenia w błoto ponad 26,6 mln zł w 3 inwestycjach”, tj. dotyczących Strefy Ekonomicznej, pawilonu narciarskiego i stadionu Czuwaj, - stopnia bezrobocia w P. w roku 2014 – 23,9 %, - zarobków na stanowisku Prezydenta Miasta P. w roku 2002–8.000,00 zł i w roku 2014 – 160.000,00 zł, 2. orzec przepadek materiałów wyborczych w postaci ulotek zatytułowanych „ (...) ?” należących do Komitetu Wyborczego Wyborców R. P. (2) P. , 3. nakazać uczestnikowi Komitetowi Wyborczemu Wyborców R. O. P. P. przeproszenie kandydata na Prezydenta Miasta P. oraz radnego Miasta P. R. C. z ramienia Komitetu Wyborczego Wyborców R. P. (1) dla P. poprzez wręczenie podpisanego przez pełnomocnika wyborczego uczestnika oświadczenia o następującej treści : „Przepraszam Pana R. C. kandydata na Prezydenta Miasta P. oraz radnego Miasta P. za to, że w kampanii wyborczej przed wyborami do organów stanowiących samorządu terytorialnego w 2014 r. rozpowszechniliśmy w ulotce zatytułowanej „ (...) ?” nieprawdziwe informacje dotyczące : - niezrealizowania obietnic : sprowadzenia inwestorów, tworzenia nowych miejsc pracy, wybudowania : nowych sal gimnastycznych, wodnego placu zabaw, kładki rowerowej nad S. , pawilonu na stoku narciarskim i zimowego boiska z lodowiskiem, - „wrzucenia w błoto ponad 26,6 mln. zł w 3 inwestycjach”, tj. dotyczących : Strefy Ekonomicznej, pawilonu narciarskiego i stadionu (...) , - stopnia bezrobocia w P. w roku 2014 – 23,9 %, - zarobków na stanowisku Prezydenta Miasta P. w roku 2002 8.000.00 i w roku 2014 – 160.000,00 zł „ 4. nakazać uczestnikowi Komitetowi Wyborczemu Wyborców R. P. (2) P. wpłacenie kwoty 1.000.00złna rzecz Stowarzyszenia Pomocy (...) i (...) w P. , KRS (...) , 5. oddalić wniosek w pozostałym zakresie, W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że informacje zawarte w ulotce są częściowo nieprawdziwe, co dało podstawę do częściowego uwzględnienia wniosku, jak w sentencji zaskarżonego postanowienia. Powyższe postanowienie uczestnik zaskarżył w całości, wniósł o jego zmianę i oddalenie wniosku pełnomocnika wyborczego Komitetu Wyborczego Wyborców R. P. (1) dla P. . Zarzucił : 1. naruszenie art. 111§1 ustawy z dnia 5.01.2011r. Kodeks wyborczy poprzez przyjęcie, że ulotka zatytułowana „ (...) ” zawiera informacje nieprawdziwe, wprowadzające wyborców w błąd, 2. naruszenie przepisów postępowania, a to: a. art. 227 w zw. z art. 232 kpc poprzez nieuzasadnione oddalenie wniosków dowodowych składanych przez pełnomocnika uczestnika w trakcie postępowania , b. art. 233 kpc poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów w sprawie, dokonanie oceny dowolnej przedkładanych przez strony dowodów oraz przyjęcie wbrew stanowi faktycznemu i zasadom logiki, że wszystkie obietnice złożone przez R. C. , o których mowa w przedmiotowej ulotce są zrealizowane, a przynajmniej podjęte działania do ich zrealizowania , a to w szczególności aquapark, multikino, zimowe boisko z lodowiskiem , oczka wodne, wodnego placu zabaw, dwóch kładek rowerowych nad S. , ponadto uznania za nieprawdziwe i wprowadzające w błąd stwierdzenie „wyrzucił w błoto” ponad 26,6 mln zł na inwestycje , 3. naruszenie art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez pominięcie przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia, że osoby podejmujące działalność publiczną w sposób nieunikniony, a zarazem świadomy i dobrowolny wystawiają się na kontrolę i reakcję ze strony opinii publicznej oraz przyjęcie, że przedmiotowa ulotka może naruszać dobra osobiste R. C. pomimo tego, że zgodnie z w/w Konwencją odporność polityków i osób publicznych na krytykę musi być podwyższona, a zróżnicowanie zakresu ochrony dóbr osobistych w stosunku do osób pełniących rolę publiczną stanowi jedną z podstawowych zasad w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka , 4. naruszenie art.54 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , zgodnie z którą każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji oraz cenzura prewencyjna środków społecznego przekazu i koncesjonowanie prasy są zakazane (…), 5. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu przez Sąd, że w P. znajdują się aquapark, multikino, zimowe boisko z lodowiskiem , oczka wodne , wodny plac zabaw, dwie kładki rowerowe nad S. , a ponadto, że Prezydent R. C. sprowadził do P. inwestorów do strefy ekonomicznej , 6. nierozpatrzenie istoty sprawy, tj. nieustalenie czy faktycznie prezydent R. C. obiecywał rzeczy, o których mowa w treści ulotki, „Obiecanki i cacanki R. C. ” (…) natomiast ocena , czy obietnice zostały zrealizowane i w jakim stopniu należało pozostawić lokalnej społeczności. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje : Z treści materiału wyborczego, którym jest ulotka zatytułowana „ (...) ?”na pierwszej stronie przedstawiono wizerunek R. C. , pod którym znajduje się napis „uwierz liczbom , nie obietnicom”, na drugiej stronie ulotki przypomniano obietnice wyborcze złożone przez R. C. w poprzednich wyborach samorządowych w 2010 r., na trzeciej stronie zaprezentowano ocenę dokonań kandydata poprzez zamieszczenie w ulotce ilustracji trzech inwestycji : strefa ekonomiczna, pawilon narciarski i stadion Czuwaj opatrzonych komentarzem „ tak miało być” - „tak jest” uzupełnionych informacją w stosunku do każdej inwestycji „ C. wyrzucił w błoto”- z wymienieniem konkretnych kwot w milionach złotych, zaś na czwartej stronie przedstawiono dane dotyczące roku 2002 r i roku 2014 r. porównujące dług miasta, cenę wody, bezrobocie, podatek oraz zarobki C. , przy czym, jeśli chodzi o bezrobocie, podatek oraz zarobki C. zamieszczono odnośniki w postaci gwiazdek precyzujące treść informacji . Sąd Okręgowy, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, uznał, że niektóre informacje są istotnie nieprawdziwe przez co naruszają one dobra osobiste, jakim jest dobre imię kandydata na Prezydenta Miasta P. R. C. . Przedstawiają go jako osobę czyniącą jedynie obietnice bez pokrycia i nie podejmującą żadnych działań zmierzających do ich realizacji oraz źle gospodarującą finansami miasta i niewątpliwie mogą wpłynąć na ostateczne rozstrzygnięcie o tych wyborach. Zgodnie z art. 111§ 1 Kodeksu wyborczego ( Dz. U z 2011r., nr 21, poz.112 ze zm.) , jeżeli materiały wyborcze zawierają informacje nieprawdziwe, kandydatowi lub pełnomocnikowi wyborczemu służy prawo zwrócenia się do Sądu Okręgowego o ochronę przewidzianą w pkt. od 1 – 6. Wymieniony przepis odnosi się tylko i wyłącznie do nieprawdziwych informacji zawartych w materiałach wyborczych, nie dotyczy on komentarzy i oceny przymiotów kandydata. Jeżeli takie komentarze i ocena naruszają dobra osobiste kandydata, to może on dochodzić ochrony na zasadach ogólnych ( art. 23 , 24 kc ), a nie w oparciu o wskazany przepis Kodeksu wyborczego . Trafnie zarzucił zatem skarżący, iż Sąd I instancji naruszył art. 111§ 1 Kodeksu wyborczego. Sąd ten bowiem ocenił zebrany materiał dowodowy przez pryzmat przesłanek naruszenia dóbr osobistych określonych w art. 23 i 24 kc , które to przepisy nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie . Dodać należy, że w odniesieniu do informacji zawartych w ulotce, mających charakter ocenny, informacje takie nie podlegają weryfikacji w płaszczyźnie prawdziwości lub fałszu, bowiem są projekcją ocen wyrażonych przez autora ulotki . Dlatego nie ma do nich zastosowania tryb przewidziany w art. 111 § 1 ustawy Kodeks wyborczy ( vide podobnie Sąd Apelacyjny w Gdańsku w postanowieniu z 1.09.1993 r. I ACz 669/93 na tle obowiązywania art. 139 ust. 2 ustawy Ordynacja Wyborcza do sejmu RP ). Sąd Apelacyjny podziela zarzut podniesiony w zażaleniu , że przedmiotem sprawy winno być ustalenie, czy R. C. obiecywał rzeczy, o których mowa w ulotce, a ocenę, czy zostało to zrealizowane, pozostawiono wyborcom, na co wskazuje umieszczenie znaków zapytania w treści postawionych pytań. Nie można też odmówić słuszności skarżącemu w przedmiocie zarzutu naruszenia art. 10 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, zgodnie z którym każdy ma prawo do wyrażania opinii bez ingerencji władz publicznych. W tych kwestiach wypowiadał się wielokrotnie Europejski Trybunał Praw Człowieka. W wyroku z 8.07.1986 r. w sprawie L. przeciwko Austrii ( skarga nr (...) ) Trybunał podkreślił, że polityk, ( a takim niewątpliwie jest R. C. ), musi pogodzić się z przyznanym opinii publicznej i dziennikarzom szerszym prawem krytyki i musi wykazać się „twardszą skórą” . Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa szczególnie szerokie gwarancje wolności wypowiedzi politycznych przysługują w toku kampanii wyborczych . Przykładem takich rozstrzygnięć jest sprawa Kwiecień przeciwko Polsce ( wyrok z 9.01.2007 r. skarga nr (...) ). W sytuacji, gdy krytyka zawiera wypowiedzi ocenne, to ze względu na ich naturę nie można wymagać dowodzenia ich prawdziwości albo fałszu . Celem ulotki Komitetu uczestnika w istocie jest wyrażenie wątpliwości dotyczących przydatności R. C. do dalszego sprawowania urzędu Prezydenta Miasta - w świetle jego dotychczasowych dokonań, nie zaś personalny atak na jego osobę . Należy przyjąć, że publikując ulotkę uczestnik działał w dobrej wierze z zamiarem zwrócenia uwagi opinii publicznej na fakty przedstawione w jej treści . Wobec powyższego Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 386 § 1 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc i orzekł jak w sentencji .