I ACz 785/14

Sąd Apelacyjny w KrakowieKraków2014-05-19
SAOSCywilnepostępowanie zabezpieczająceŚredniaapelacyjny
zabezpieczeniehipotekanieruchomośćwłasnośćdarowiznazażaleniepostanowieniesąd apelacyjny

Sąd Apelacyjny zmienił postanowienie sądu niższej instancji, oddalając wniosek o obciążenie hipoteką przymusową nieruchomości, która nie stanowiła już własności pozwanego.

Sąd Okręgowy udzielił zabezpieczenia roszczenia poprzez obciążenie hipoteką przymusową dwóch nieruchomości. Pozwany wniósł zażalenie, zarzucając, że jedna z nieruchomości, na którą miał zostać ustanowiony hipoteka, nie stanowi już jego własności, gdyż została darowana na rzecz osoby trzeciej. Sąd Apelacyjny przychylił się do zażalenia, stwierdzając, że hipoteka przymusowa nie może być ustanowiona na nieruchomości, która nie należy do dłużnika.

Sąd Apelacyjny w Krakowie rozpoznał zażalenie pozwanego J. Ś. na postanowienie Sądu Okręgowego w Nowym Sączu, które udzieliło zabezpieczenia roszczenia powodowi (...) sp. z o.o. poprzez obciążenie hipoteką przymusową dwóch nieruchomości. Pozwany zaskarżył postanowienie w części dotyczącej obciążenia hipoteką nieruchomości położonej w W., objętej księgą wieczystą nr (...). Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, wskazując, że pozwany nie jest już właścicielem tej nieruchomości, ponieważ na mocy umowy darowizny z dnia 6 grudnia 2013 r. własność została przeniesiona na D. B. Sąd Apelacyjny uznał zażalenie za zasadne. Analiza księgi wieczystej wykazała, że umowa darowizny została zawarta przed wydaniem postanowienia sądu I instancji, a wpis w księdze wieczystej, choć dokonany później, miał charakter deklaratoryjny. Skutek przeniesienia własności nastąpił z chwilą zawarcia umowy darowizny. W związku z tym, że pozwany nie był już właścicielem nieruchomości w dacie wydania postanowienia, wniosek o zabezpieczenie w tej części podlegał oddaleniu. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżone postanowienie, oddalając wniosek o obciążenie hipoteką przymusową nieruchomości objętej wskazaną księgą wieczystą.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, hipoteka przymusowa nie może być ustanowiona na nieruchomości, która nie stanowi własności dłużnika.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny stwierdził, że skutek przeniesienia własności nieruchomości następuje z chwilą zawarcia umowy darowizny, a wpis w księdze wieczystej ma charakter deklaratoryjny. Jeśli dłużnik nie jest już właścicielem nieruchomości w momencie wydania postanowienia o zabezpieczeniu, wniosek o obciążenie tej nieruchomości hipoteką przymusową podlega oddaleniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana postanowienia

Strona wygrywająca

J. Ś.

Strony

NazwaTypRola
(...) sp. z o.o.spółkapowód
J. Ś.osoba_fizycznapozwany
D. B.osoba_fizycznainna

Przepisy (5)

Główne

k.c. art. 155 § § 1

Kodeks cywilny

Umowa darowizny nieruchomości wywołuje skutek rozporządzający, przenosząc własność z chwilą zawarcia umowy.

Pomocnicze

k.p.c. art. 747

Kodeks postępowania cywilnego

Określa sposoby zabezpieczania roszczeń pieniężnych, w tym obciążenie hipoteką przymusową.

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje możliwość zmiany zaskarżonego postanowienia przez sąd II instancji.

k.p.c. art. 397 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozpoznawania zażaleń.

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Stosowanie przepisów o procesie do innych postępowań.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość, na którą miał zostać ustanowiony hipoteka przymusowa, nie stanowiła już własności pozwanego w dacie wydania postanowienia o zabezpieczeniu, ponieważ została darowana na rzecz osoby trzeciej na mocy umowy z dnia 6 grudnia 2013 r.

Godne uwagi sformułowania

wpis w księdze wieczystej przeniesienia własności nieruchomości jest obligatoryjny, to jednak nie ma charakteru konstytutywnego, a jedynie deklaratoryjny skutek przeniesienia własności nieruchomości następuje z chwilą dokonania ważnej czynności prawnej stanowiącej podstawę tego przeniesienia nie jest możliwe udzielenie zabezpieczenia na nieruchomości niestanowiącej własności obowiązanego

Skład orzekający

Anna Kowacz Braun

przewodniczący

Józef Wąsik

sędzia

Beata Kurdziel

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru wpisu własności w księdze wieczystej oraz możliwość ustanowienia hipoteki przymusowej na nieruchomości niezależnej od dłużnika."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przeniesieniem własności nieruchomości przed wydaniem postanowienia o zabezpieczeniu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne sprawdzenie stanu prawnego nieruchomości przed próbą jej obciążenia hipoteką, a także wyjaśnia kluczową różnicę między skutkiem prawnym umowy a wpisem w księdze wieczystej.

Czy można zająć dom, który już nie należy do dłużnika? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 1 200 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I ACz 785/14 POSTANOWIENIE Dnia 19 maja 2014 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie, Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący:SSA Anna Kowacz Braun Sędziowie:SSA Józef Wąsik SSO (del.) Beata Kurdziel (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2014 r. w Krakowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) sp. z o.o. z siedzibą w S. przeciwko J. Ś. o zapłatę na skutek zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 3 marca 2014 r., sygn. akt I C 1055/13 postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie I ten sposób, że oddalić wniosek o zabezpieczenie roszczenia w części dotyczącej obciążenia hipoteką przymusową do kwoty 1.338.844,27zł nieruchomości gruntowej oznaczonej numerem (...) , położonej w W. przy ul.(...) , objętej księgą wieczystą nr (...) . Sygn. akt I ACz 785/14 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 3 marca 2014 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu udzielił zabezpieczenia roszczenia strony powodowej poprzez obciążenie hipoteką przymusową do kwoty 1.338.844,27 zł nieruchomości gruntowej oznaczonej numerem ewidencyjnym (...) , położonej w W. przy ul. (...) , dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie prowadzi księgę wieczystą nr (...) (pkt I. tiret pierwszy) oraz obciążenie hipoteką przymusową do kwoty 50.000 zł nieruchomości gruntowej oznaczonej numerem ewidencyjnym (...) położonej w miejscowości Z. , gmina M. , powiat I. , dla której Sąd Rejonowy w Iławie prowadzi księgę wieczystą nr (...) (pkt I. tiret drugi) oraz oddalił wniosek w pozostałym zakresie (pkt II.). W uzasadnieniu ww. orzeczenia Sąd I instancji wskazał, iż strona powodowa dochodzi w niniejszym postępowaniu od powoda kwoty 1.200.000 zł wraz z odsetkami z tytułu odpowiedzialności pozwanego jako poręczającego za zobowiązania spółki (...) sp. z o.o. , wobec której strona powodowa na dzień 31 sierpnia 2013 r. posiadała wymagalne roszczenie na kwotę 1.529.281,54 zł. Pismem z dnia 25 lutego 2013 r. strona powodowa złożyła wniosek o udzielenie zabezpieczenia poprzez obciążenie hipoteką przymusową w kwocie 1.363.844,27 zł nieruchomości gruntowej nr (...) położonej w W. oraz hipoteką przymusową w kwocie 50.000 zł nieruchomości gruntowej nr 20/16 położonej w miejscowości Z. . Strona powodowa podniosła, że w pozwie, do którego dołączyła stosowne dokumenty uprawdopodobniła wysokość roszczenia w kwocie 1.200.000 zł, poniesione koszty procesu w kwocie 121.672,27 zł, koszty zastępstwa procesowego na kwotę 7.217 zł, przewidywalne koszty egzekucyjne na kwotę 25.000 zł. Uzasadniając natomiast swój interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia wskazała, że w dniu 20 lutego 2014 r. w S. odbyło się spotkanie jej przedstawicieli z pozwanym, w toku którego pozwany przekonywał do nabycia 51-55% udziałów w kapitale zakładowym (...) sp. z o.o. w zamian za wartość wierzytelności przekraczającej 1,5 mln zł. W toku tej rozmowy pozwany kilkakrotnie nawiązywał do przedmiotowej sprawy, oświadczając do W. W. , żeby nie liczył na to, że pozbawi go domu, gdyż część nieruchomości już przeniósł, a resztę planuje przenieść na rzecz żony. W ocenie Sądu Okręgowego, strona powodowa uprawdopodobniła swoje roszczenie. Pozwany podpisał poręczenie zobowiązania (...) sp. z o.o. , która zmieniła nazwę na (...) sp. z o.o. , z tytułu zakupu surowych skór bydlęcych, istniejących w chwili udzielania poręczenia i przyszłych zobowiązań do łącznej sumy 1.200.000 zł oraz odsetek i ustawowych kosztów poniesionych przez stronę powodową. Z treści dokumentów przedłożonych do pozwu wynika, że wymagalne roszczenie powoda wobec (...) sp. z o.o. wynosi 1.529.281,54 zł. Strona powodowa wykazała także interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia poprzez uprawdopodobnienie, iż pozwany dąży do przekazania członkom rodziny swojego majątku nieruchomego, a do takiego zamiaru przyznał się na spotkaniu w dniu 20 lutego 2014 r. Sąd Okręgowy wskazał, iż ustanowienie hipoteki przymusowej jest jednym ze sposobów zabezpieczania roszczeń pieniężnych przewidzianych w art. 747 K.p.c. Ustalając wysokość sumy zabezpieczenia uwzględnił podaną przez stronę powodową kwotę 1.413.844,27 zł. Z uwagi na fakt, iż wobec treści art. 736 K.p.c. w kwocie zabezpieczenia nie mieszczą się przewidywane koszty postępowania egzekucyjnego Sąd I instancji obniżył wysokość hipoteki ustanowionej na nieruchomości pozwanego położonej w W. z kwoty 1.363.844,27 zł do kwoty 1.338.844,27 zł, czyli o kwotę 25.000 zł, wskazaną jako zabezpieczenie potencjalnych kosztów postępowania egzekucyjnego. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pozwany J. Ś. , zaskarżając je w części dotyczącej ustanowienia hipoteki na nieruchomości położonej w W. , objętej księgą wieczystą nr (...) . Zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść poprzez mylne przyjęcie, że pozwany jest właścicielem ww. nieruchomości, wniósł on uchylenie zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku o zabezpieczenie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że z treści księgi wieczystej KW nr (...) wynika, iż w dniu 18 marca 2014 r. jako właściciel nieruchomości została wpisana pani D. B. na podstawie umowy darowizny z dnia 6 grudnia 2013 r. Pomimo, że wpis został dokonany już po wydaniu zaskarżonego postanowienia, to dla jego oceny najważniejszy jest moment skierowania wniosku do sądu prowadzącego księgę wieczystą. Wniosek został złożony w dniu 6 grudnia 2013 r. i w związku z tym ta data ma znacznie dla oceny, kto był właścicielem działki w dacie wydania postanowienia. Na ten zaś dzień właścicielem była D. B. . W tej sytuacji zabezpieczenie roszczenia powoda jest pozbawione podstaw prawnych i faktycznych, gdyż na ten dzień pozwany nie był już właścicielem działki. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie pozwanego zasługiwało na uwzględnienie. Z analizy odpisu treści księgi wieczystej nr (...) , prowadzonej dla nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę ewidencyjną nr (...) , położoną w W. , wynika, iż w dniu 6 grudnia 2013 r. została zawarta umowa darowizny objęta aktem notarialnym Rep. A nr (...) , sporządzonym przez notariusza R. D. , na mocy której własność tej działki została przeniesiona na D. B. . Zmiana właściciela została ujawniona w księdze wieczystej w uwzględnieniu wniosku z dnia 6 grudnia 2013 r. poprzez dokonanie wpisu w dniu 18 marca 2014 r., czyli już po wydaniu zaskarżonego postanowienia. Okoliczność ta pozostaje jednakże bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku strony powodowej w zakresie dotyczącym udzielenia zabezpieczenia poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 155 § 1 k.c. , umowa darowizny nieruchomości, co do zasady wywołuje w sferze praw rzeczowych również skutek rozporządzający, przenosząc własność rzeczy oznaczonej co do tożsamości z chwilą zawarcia umowy. Tym samym, mimo, iż wpis w księdze wieczystej przeniesienia własności nieruchomości jest obligatoryjny, to jednak nie ma charakteru konstytutywnego, a jedynie deklaratoryjny, a skutek przeniesienia własności nieruchomości następuje z chwilą dokonania ważnej czynności prawnej stanowiącej podstawę tego przeniesienia. W niniejszej zatem sprawie D. B. nabyła własność przedmiotowej nieruchomości w dniu 6 grudnia 2013 r. i rację ma pozwany wskazując, iż w dniu wydania zaskarżonego postanowienia ww. nieruchomość nie stanowiła już jego własności, podobnie zresztą jak w dniu złożenia przez stronę powodową wniosku o zabezpieczenie. W konsekwencji wniosek strony powodowej o udzielenie zabezpieczenia poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę nr (...) położonej w W. , winien zostać oddalony, albowiem nie jest możliwe udzielenie zabezpieczenia na nieruchomości niestanowiącej własności obowiązanego. Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny, działając na podstawie art. 386 § 1 K.p.c. w zw. z art. 397 § 2 K.p.c. w zw. z art. 13 § 2 K.p.c. , zmienił zaskarżone postanowienie w punkcie I oddalając wniosek o zabezpieczenie w części dotyczącej obciążenia hipoteką przymusową nieruchomości objętej księgą wieczystą nr (...) .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI