I ACz 705/12

Sąd Apelacyjny we WrocławiuWrocław2012-05-10
SAOSCywilneprawo rzeczoweŚredniaapelacyjny
roszczenie pauliańskiezabezpieczeniehipotekaczynność prawna bezskutecznawierzytelnośćdłużnikdarowiznakodeks cywilnyustawa o księgach wieczystych i hipotece

Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie powódki na postanowienie sądu okręgowego, uznając, że roszczenie pauliańskie, jako niepieniężne, nie może być zabezpieczone przez ustanowienie hipoteki przymusowej.

Powódka domagała się uznania za bezskuteczne umów darowizn zawartych przez dłużniczkę oraz zabezpieczenia roszczenia poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości pozwanego. Sąd Okręgowy oddalił wniosek, uznając sposób zabezpieczenia za niedopuszczalny dla roszczeń pieniężnych. Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie, podkreślając, że roszczenie pauliańskie jest niepieniężne i nie może być zabezpieczone hipoteką, zgodnie z ustawą o księgach wieczystych i hipotece.

Powódka R. K. wniosła o uznanie za bezskuteczne umów darowizn środków pieniężnych zawartych przez dłużniczkę A. S. z pozwanym J. S. oraz przez L. Z. z pozwanym, w celu zaspokojenia wierzytelności powódki wobec A. S. i L. Z. Jednocześnie powódka domagała się zabezpieczenia roszczenia poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości pozwanego. Sąd Okręgowy w Legnicy oddalił wniosek o zabezpieczenie, wskazując na niedopuszczalność ustanowienia hipoteki przymusowej na nieruchomości, której właściciel nie jest dłużnikiem powódki, oraz na charakter roszczenia pieniężnego. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, rozpoznając zażalenie powódki, oddalił je, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny podkreślił, że roszczenie pauliańskie (art. 527 § 1 k.c.) ma charakter niepieniężny, a hipoteka służy zabezpieczeniu jedynie wierzytelności pieniężnych. Zgodnie z art. 68 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, hipoteka przymusowa nie może być ustanowiona na nieruchomości, której właściciel nie jest dłużnikiem wierzyciela. Sąd zaznaczył również, że orzekając o sposobie zabezpieczenia, sąd jest związany treścią wniosku uprawnionego i nie może dokonać zabezpieczenia w inny sposób.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, roszczenie pauliańskie jest roszczeniem niepieniężnym i nie może być zabezpieczone przez ustanowienie hipoteki przymusowej, która służy zabezpieczeniu jedynie wierzytelności pieniężnych. Dodatkowo, hipoteka przymusowa może być ustanowiona jedynie przeciwko właścicielowi nieruchomości, który jest dłużnikiem wnioskodawcy.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że roszczenie pauliańskie jest niepieniężne, a hipoteka służy zabezpieczeniu wierzytelności pieniężnych. Powołując się na art. 68 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, sąd stwierdził, że hipoteka przymusowa nie może być ustanowiona na nieruchomości, której właściciel nie jest dłużnikiem wierzyciela. Sąd podkreślił również, że sąd jest związany wnioskiem strony co do sposobu zabezpieczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić zażalenie

Strona wygrywająca

J. S. (pozwany)

Strony

NazwaTypRola
R. K.osoba_fizycznapowódka
J. S.osoba_fizycznapozwany
A. S.osoba_fizycznadłużniczka powódki
L. Z.osoba_fizycznadłużniczka powódki

Przepisy (7)

Główne

k.c. art. 527 § § 1

Kodeks cywilny

Definiuje roszczenie pauliańskie jako żądanie uznania za bezskuteczną wobec wierzyciela czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela.

u.k.w.h. art. 68

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Określa, że hipoteka służy zabezpieczeniu wierzytelności pieniężnych i może być ustanowiona tylko na nieruchomości, której właściciel jest dłużnikiem wierzyciela.

Pomocnicze

k.p.c. art. 736 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Uprawniony jest zobowiązany do wyboru i wskazania poprawnego sposobu zabezpieczenia roszczenia.

k.p.c. art. 755 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dopuszcza udzielenie zabezpieczenia roszczenia niepieniężnego w każdy odpowiedni sposób, nie wyłączając sposobów przewidzianych do zabezpieczenia roszczeń pieniężnych.

k.p.c. art. 747

Kodeks postępowania cywilnego

Określa sposoby zabezpieczenia roszczeń pieniężnych, które mogą być stosowane do zabezpieczenia roszczeń niepieniężnych na podstawie art. 755 § 1 k.p.c.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna oddalenia zażalenia.

k.p.c. art. 397 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje postępowanie w przedmiocie zażalenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Roszczenie pauliańskie jest roszczeniem niepieniężnym. Hipoteka służy zabezpieczeniu wierzytelności pieniężnych. Hipoteka przymusowa może być ustanowiona tylko na nieruchomości, której właściciel jest dłużnikiem wierzyciela. Sąd jest związany wnioskiem strony co do sposobu zabezpieczenia.

Odrzucone argumenty

Możliwość zabezpieczenia roszczenia pauliańskiego przez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości pozwanego, który nie jest dłużnikiem powódki. Argumentacja skarżącej dotycząca możliwości ustanowienia hipoteki przymusowej na nieruchomości, której właściciel nie jest dłużnikiem.

Godne uwagi sformułowania

roszczenie pauliańskie (z art. 527 § 1 k.c. ) jest roszczeniem niepieniężnym hipoteka służy zabezpieczeniu jedynie wierzytelności (roszczeń) pieniężnych wpis hipoteki przymusowej jest możliwy jedynie przeciwko takiemu właścicielowi nieruchomości, który jest dłużnikiem wnioskodawcy orzekając bowiem o sposobie zabezpieczenia, Sąd jest związany treścią wniosku uprawnionego i nie może dokonać zabezpieczenia w inny sposób aniżeli wnioskowany

Skład orzekający

Adam Jewgraf

przewodniczący-sprawozdawca

Beata Wolfke-Kobzar

sędzia

Sławomir Jurkowicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Zastosowanie przepisów dotyczących zabezpieczenia roszczeń niepieniężnych, w szczególności roszczenia pauliańskiego, oraz ograniczeń w ustanawianiu hipoteki przymusowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zabezpieczenia roszczenia pauliańskiego hipoteką na nieruchomości osoby trzeciej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące zabezpieczenia roszczeń niepieniężnych, co jest ważne dla praktyków prawa cywilnego, choć nie zawiera przełomowych wniosków.

Czy można zabezpieczyć dług hipoteką na cudzej nieruchomości? Sąd wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 381 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I ACz 705/12 POSTANOWIENIE Dnia 10 maja 2012 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący Sędzia SA: Adam Jewgraf (spr.) Sędzia SA: Sędzia SA: Beata Wolfke-Kobzar Sławomir Jurkowicz po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym we Wrocławiu sprawy z powództwa R. K. przeciwko J. S. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną na skutek zażalenia powódki na postanowienie Sądu Okręgowego w Legnicy z dnia 23 marca 2012 r., sygn. akt I C 28/12 p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE W rozpoznawanej sprawie powódka domagał się uznania za bezskuteczne wskazanych przez nią umów darowizn środków pieniężnych w łącznej kwocie 176.000 zł pieniężnych zawartych między pozwanym a dłużniczką powódki A. S. w celu zaspokojenia przysługujących jej wierzytelności wobec A. S. , stwierdzonej wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 14.06.2011 r., sygn. akt I C 37/11 w wysokości 250.000 zł wraz z odsetkami oraz kosztami procesu, a także umowy darowizny środków pieniężnych w kwocie 369.760,26 zł zawartej pomiędzy pozwanym a L. Z. w celu zaspokojenia wierzytelności powódki wobec L. Z. stwierdzonej wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 14.06.2011 r., sygn. akt I C 37/11. Jednocześnie powódka domagała się zabezpieczenia tak sformułowanego roszczenia przez ustanowienie hipoteki przymusowej do kwoty 381.000 zł na nieruchomości pozwanego, dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą o nr (...) . Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy oddalił wniosek powódki wskazując, że określony we wniosku sposób zabezpieczenia roszczenia jest niedopuszczalny. Służy on zabezpieczeniu roszczeń pieniężnych i w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania. Nadto Sąd Okręgowy wskazał, że pozwany nie jest dłużnikiem powódki, zaś wpis hipoteki przymusowej jest możliwy jedynie przeciwko takiemu właścicielowi nieruchomości, który jest dłużnikiem wnioskodawcy. We wniesionym zażaleniu powódka, skarżąc je w całości, wniosła o jego zmianę i udzielenie zabezpieczenia zgodnie z wnioskiem. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podjęła polemikę ze stanowiskiem Sądu I instancji w zakresie ograniczenia możliwości ustanowienia hipoteki przymusowej na nieruchomości, której właścicielem nie jest dłużnik. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne, a zawarta w zażaleniu argumentacja nie dotyczy istoty rozstrzygnięcia i nawet jej trafność nie mogła zmienić oceny Sądu Apelacyjnego. Słusznie zatem Sąd Okręgowy odmówił powódce udzielenia zabezpieczenia roszczenia paulińskiego przez wpisanie hipoteki przymusowej na nieruchomości pozwanego. Orzekając bowiem o sposobie zabezpieczenia, Sąd jest związany treścią wniosku uprawnionego i nie może dokonać zabezpieczenia w inny sposób aniżeli wnioskowany. Zważyć należy, że oceniając wniosek uprawnionego o udzielenie zabezpieczenia Sąd meriti jest zobligowany do zbadania nie tylko uprawdopodobnienia roszczenia oraz interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia, ale także oceny czy żądany przez powoda sposób zabezpieczenia jest odpowiedni do zabezpieczenia dochodzonego roszczenia, a także czy uwzględnia w należytym stopniu interesy obu stron. Uprawnionego zatem obciąża obowiązek wyboru i wskazania poprawnego sposobu zabezpieczenia roszczenia ( art. 736 § 1 pkt 1 k.p.c. ). Gdy uprawniony wnioskuje o zabezpieczenie nieprzystające do dochodzonego i mającego być zabezpieczonym roszczenia, wniosek o udzielenie zabezpieczenia podlega oddaleniu. Taka też sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Zważyć zatem należy, że hipoteka służy zabezpieczeniu jedynie wierzytelności (roszczeń) pieniężnych, tymczasem, co nie ulega wątpliwości, roszczenie pauliańskie (z art. 527 § 1 k.c. ) jest roszczeniem niepieniężnym. Istotą tego roszczenia jest bowiem żądanie uznania za bezskuteczną wobec wierzyciela rozporządzającej czynności prawnej dłużnika, dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela. Takie niepieniężne roszczenie wierzyciela nie może być – w świetle art. 68 ustawy o księgach wieczystych i hipotece i art. 755 § 1 k.p.c. – zabezpieczone przez ustanowienie hipoteki. O ile rację skarżąca wskazując, że art. 755 k.p.c. dopuszcza udzielenie zabezpieczenia roszczenia niepieniężnego w każdy odpowiedni sposób, nie wyłączając sposobów przewidzianych do zabezpieczenia roszczeń pieniężnych ( art. 747 k.p.c. ), to jednak owo upoważnienie nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie z uwagi na treść art. 68 ustawy o księgach wieczystych i hipotece . Z opisanych wyżej względów wniosek powódki nie zasługiwał na uwzględnienie i słusznie został oddalony przez Sąd Okręgowy. Taka ocena wniosku powódki sprawia, że zbędne stało się rozważenie trafności stawianych w zażaleniu zarzutów. W konsekwencji Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie powódki na zasadzie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. mw

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI