V CZ 5/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda na orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego, uznając, że jego status osadzonego i zły stan majątkowy nie stanowią szczególnie uzasadnionego wypadku do zwolnienia z kosztów.
Powód, P.K., złożył zażalenie na postanowienie o kosztach postępowania apelacyjnego, kwestionując obciążenie go kosztami mimo jego statusu osadzonego w zakładzie karnym i trudnej sytuacji majątkowej. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, podkreślając, że zasada ponoszenia kosztów przez stronę przegrywającą jest podstawowa, a art. 102 k.p.c. dopuszcza odstępstwa tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach, które w tej sprawie nie zaszły. Sąd wskazał, że status osadzonego i zły stan majątkowy nie są automatycznymi przesłankami do zwolnienia z kosztów, zwłaszcza gdy powództwo było bezzasadne.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie powoda P.K. na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 19 października 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego, który zasądził od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Karnego Nr 1 koszty postępowania w wysokości 2700 zł. Powód domagał się zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, polegające na odmowie przyjęcia go do nauki zawodu. Pełnomocnik powoda z urzędu zarzucił w zażaleniu naruszenie art. 102 k.p.c. przez uznanie, że nie zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek do nieobciążania powoda kosztami postępowania apelacyjnego. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie. W uzasadnieniu podkreślono, że zasada ponoszenia kosztów przez stronę przegrywającą (art. 98 § 1 k.p.c.) jest podstawowa, a wyjątek przewidziany w art. 102 k.p.c. (szczególnie uzasadniony wypadek) należy do wyłącznej oceny sądu pierwszej instancji, a kontrola instancyjna ogranicza się do oceny prawidłowości uzasadnienia. Sąd Najwyższy uznał, że status osadzonego, pozbawienie wolności, zły stan majątkowy oraz wytoczenie oczywiście bezzasadnego powództwa nie stanowią szczególnie uzasadnionego wypadku w rozumieniu art. 102 k.p.c. Sąd odrzucił argumentację powoda o braku możliwości pozyskania środków bez jego winy, porównując jego sytuację do osób wolnych. Stwierdzono również, że nie zachodziła szczególna sytuacja uzasadniająca zastosowanie art. 102 k.p.c. W konsekwencji, na podstawie art. 398^14 w zw. z art. 394^1 § 3 k.p.c., zażalenie oddalono, przyznając jednocześnie wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, status osadzonego w zakładzie karnym i zły stan majątkowy same w sobie nie stanowią automatycznie szczególnie uzasadnionego wypadku do nieobciążania strony przegrywającej kosztami postępowania na podstawie art. 102 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że stosowanie art. 102 k.p.c. jest wyłączną domeną sądu rozpoznającego sprawę i wymaga oceny konkretnych okoliczności. Status osadzonego i zły stan majątkowy, zwłaszcza w połączeniu z bezzasadnym powództwem, nie są wystarczające do zastosowania tego przepisu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
Skarb Państwa - Zakład Karny Nr 1
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Zakład Karny Nr 1 | organ_państwowy | pozwany |
| adwokat F. W. | inne | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość nieobciążania strony przegrywającej kosztami lub zasądzenia tylko części kosztów w szczególnie uzasadnionym wypadku. Stosowanie tego przepisu należy do wyłącznej oceny sądu rozpoznającego sprawę, a kontrola instancyjna dotyczy jedynie oceny prawidłowości uzasadnienia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada ogólna dotycząca zasądzania kosztów od strony przegrywającej.
k.p.c. art. 398^14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do oddalenia zażalenia przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 394^1 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do oddalenia zażalenia przez Sąd Najwyższy.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 19
Podstawa do przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 20
Podstawa do przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Status osadzonego i zły stan majątkowy nie są automatycznie szczególnie uzasadnionym wypadkiem do zwolnienia z kosztów na podstawie art. 102 k.p.c. Bezzasadność powództwa powoda. Kontrola instancyjna postanowienia w przedmiocie art. 102 k.p.c. ogranicza się do oceny prawidłowości uzasadnienia.
Odrzucone argumenty
Status osadzonego i zły stan majątkowy stanowią szczególnie uzasadniony wypadek do nieobciążania powoda kosztami postępowania apelacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
Samo zaś zakwalifikowanie przyczyn, jako szczególnie uzasadnionych wypadków, o jakich stanowi art. 102 k.p.c. pozostają w gestii sądu stosującego powołany przepis sam status osadzonego w zakładzie karnym, jak wynika z ustaleń, pozbawionego dożywotnio wolności, a także jego zły stan majątkowy, który zdecydował o całkowitym zwolnieniu od kosztów sądowych nie są przyczynami automatycznie uwalniającymi powoda od ponoszenia kosztów przegranej sprawy Twierdzenie w zażaleniu, że powód nie ma możliwości pozyskania środków pozwalających na pokrycie należności sądowych „bez swojej winy" brzmi dość osobliwie
Skład orzekający
Lech Walentynowicz
przewodniczący
Wojciech Katner
sprawozdawca
Anna Kozłowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 102 k.p.c. w kontekście statusu strony (osadzony, zły stan majątkowy) i bezzasadności powództwa."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji art. 102 k.p.c. przez Sąd Najwyższy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu kosztów sądowych i możliwości ich zwolnienia, co jest istotne dla praktyków prawa. Pokazuje jednak rutynowe zastosowanie przepisów w tym zakresie.
“Czy bycie osadzonym i biednym zwalnia z kosztów sądowych? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu: 300 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt V CZ 5/12 POSTANOWIENIE Dnia 9 maja 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska w sprawie z powództwa P. K. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu Nr 1 o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 maja 2012 r., zażalenia powoda na orzeczenie o kosztach, zawarte w pkt. II wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 19 października 2011 r., oddala zażalenie i przyznaje od Skarbu Państwa Sądu Apelacyjnego na rzecz adwokata F. W. kwotę 300 (trzysta) złotych powiększoną o podatek VAT z tytułu udzielenia powodowi pomocy prawnej z urzędu. 2 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 19 października 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda P. K. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 13 maja 2011 r. w sprawie przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu nr 1 o zapłatę zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, polegających na odmowie przyjęcia do nauki zawodu w Policealnym Studium Informatycznym; zasądzone zostały koszty postępowania od powoda na rzecz strony pozwanej w wysokości 2700 złotych. W zażaleniu na postanowienie o kosztach w zaskarżonym wyroku, ustanowiony z urzędu pełnomocnik powoda zarzucił naruszenie art. 102 k.p.c. przez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, uzasadniający nieobciążanie powoda kosztami postępowania apelacyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie orzeczenie co do istoty sprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W zakresie ponoszenia kosztów postępowania sądowego zasadą jest zasądzenie ich od strony przegrywającej sprawę (art. 98 § 1 k.p.c.). Wyjątkiem od tej zasady jest możliwość dana sądowi zasądzenia tylko części kosztów albo nie obciążanie strony przegrywającej w ogóle kosztami, jeśli występuje szczególnie uzasadniony wypadek (art. 102 k.p.c.). Zgodnie z utrwaloną wykładnią art. 102 k.p.c. zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie zastosowanie tego przepisu należy wyłącznie do sądu rozpoznającego sprawę i do uznania, czy zachodzi w niej sytuacja, którą można zakwalifikować jako wyjątkową dla nieobciążania strony przegrywającej kosztami postępowania. Kontrola instancyjna postanowienia sądu w sprawie zastosowania albo niezastosowania art. 102 k.p.c. sprowadza się tylko do oceny prawidłowości uzasadnienia, w którym sąd wyjaśnia przyczyny zajętego stanowiska. Samo zaś zakwalifikowanie przyczyn, jako szczególnie uzasadnionych wypadków, o jakich stanowi art. 102 k.p.c. pozostają w gestii sądu stosującego 3 powołany przepis (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2006 r., III CK 221/05, Lex nr 439151 i z dnia 3 lutego 2010 r., II PK 192/09, Lex nr 584735). W rozpoznawanej sprawie Sąd drugiej instancji nie dopatrzył się w sprawie szczególnych okoliczności, które miałyby przemawiać za nieobciążaniem powoda kosztami postępowania. Uzasadnił to prawidłowo, wskazując na to, że sam status osadzonego w zakładzie karnym, jak wynika z ustaleń, pozbawionego dożywotnio wolności, a także jego zły stan majątkowy, który zdecydował o całkowitym zwolnieniu od kosztów sądowych nie są przyczynami automatycznie uwalniającymi powoda od ponoszenia kosztów przegranej sprawy, zwłaszcza w sytuacji wytoczenia i podtrzymywania, jak wynika z uzasadnienia, oczywiście bezzasadnego powództwa. Twierdzenie w zażaleniu, że powód nie ma możliwości pozyskania środków pozwalających na pokrycie należności sądowych „bez swojej winy" brzmi dość osobliwie, gdyby porównać sytuację powoda do trudności w znalezieniu pracy i utrzymania się osób, które nie dały powodu do skazania na karę pozbawienia wolności i o których winie w nieznalezieniu pracy w ogóle nie można mówić. W uzasadnieniu wyroku jest także wytłumaczenie przyczyn, dla których powód nie mógł zostać przyjęty do nauki w wybranym przez siebie zawodzie, więc o szczególnej sytuacji tej sprawy i precedensie co do zastosowania art. 102 k.p.c., wbrew stanowisku zawartemu w uzasadnieniu również nie może być mowy. Z tych względów na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. należało zażalenie oddalić, przyznając wynagrodzenie pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu w celu udzielenia powodowi nieopłaconej pomocy prawnej (§ 19 i 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348). jw
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI