I ACz 256/13

Sąd Apelacyjny w PoznaniuPoznań2013-02-20
SAOSCywilnepostępowanie cywilneŚredniaapelacyjny
wyłączenie sędziegobezstronnośćskarbu państwasąd apelacyjnysąd okręgowypostępowanie cywilnezażalenie

Sąd Apelacyjny zmienił postanowienie sądu niższej instancji, wyłączając jednego sędziego od rozpoznania sprawy z powództwa przeciwko Skarbowi Państwa.

Powód wniósł o wyłączenie sędziów Sądu Rejonowego w Śremie od rozpoznania sprawy przeciwko Skarbowi Państwa, argumentując, że ich bezstronność może być wątpliwa ze względu na pełnienie obowiązków w sądzie, który jest jednostką organizacyjną Skarbu Państwa. Sąd Okręgowy oddalił wniosek. Sąd Apelacyjny zmienił to postanowienie, wyłączając jednego sędziego (A. M.) z mocy ustawy, uznając, że jest ona organem jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa będącej przeciwnikiem procesowym. W pozostałym zakresie zażalenie oddalono.

Sprawa dotyczyła wniosku powoda K. W. o wyłączenie sędziów Sądu Rejonowego w Śremie od rozpoznania sprawy z jego powództwa przeciwko Skarbowi Państwa – (...) w Ś.. Sędziowie sami wnieśli o swoje wyłączenie, wskazując, że pełnią obowiązki służbowe w sądzie, który jest jednostką organizacyjną Skarbu Państwa, co mogłoby budzić wątpliwości co do ich bezstronności. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił ten wniosek, uznając, że stosunki o charakterze zawodowym nie stanowią podstawy do wyłączenia sędziego, jeśli nie rodzą obiektywnych wątpliwości co do jego bezstronności. Powód złożył zażalenie. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, rozpoznając zażalenie, podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji co do braku podstaw do wyłączenia większości sędziów. Podkreślił, że sama okoliczność, iż pozwanym jest Skarb Państwa, nie jest decydująca. Jednakże, Sąd Apelacyjny uznał, że Prezes Sądu Rejonowego w Śremie, A. M., podlega wyłączeniu z mocy ustawy (art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c.), ponieważ występuje jako organ jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa będącej przeciwnikiem procesowym. W związku z tym, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżone postanowienie, wyłączając sędzię A. M. od rozpoznania sprawy, a w pozostałym zakresie zażalenie oddalił.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, same tylko kontakty urzędowe lub zawodowe, które nie rodzą obiektywnych i uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego, nie uzasadniają jego wyłączenia.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, stwierdził, że wyłączenie sędziego wymaga istnienia wątpliwości co do jego bezstronności, wynikających ze stosunków osobistych, a nie zawodowych. Znajomość na gruncie zawodowym nie jest wystarczająca.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana postanowienia

Strona wygrywająca

powód (w części)

Strony

NazwaTypRola
K. W.osoba_fizycznapowód
Skarb Państwa – (...) w Ś.organ_państwowypozwany
A. M.osoba_fizycznasędzia wyłączony
SSR I. K.osoba_fizycznasędzia
SSR R. P.osoba_fizycznasędzia
SSR G. M.osoba_fizycznasędzia
SSR W. W.osoba_fizycznasędzia
SSR M. W.osoba_fizycznasędzia
SSR R. C.osoba_fizycznasędzia

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 48 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sędzia podlega wyłączeniu z mocy ustawy, jeżeli brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia lub w wydaniu orzeczenia, które było przedmiotem kontroli instancyjnej, albo jeżeli w sprawie interweniował jako prokurator w sprawach o przestępstwa lub wykroczenia; także jeżeli brał udział w wydaniu orzeczenia, które zostało uchylone.

Pomocnicze

k.p.c. art. 49

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do wyłączenia sędziego na wniosek strony lub sędziego, gdy istnieje wątpliwość co do jego bezstronności.

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do zmiany zaskarżonego postanowienia przez sąd drugiej instancji.

k.p.c. art. 397 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje postępowanie w przedmiocie zażalenia.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do oddalenia zażalenia przez sąd drugiej instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prezes Sądu Rejonowego w Śremie A. M. podlega wyłączeniu z mocy ustawy (art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c.) jako organ jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa będącej przeciwnikiem procesowym.

Odrzucone argumenty

Sama okoliczność, że pozwanym jest Skarb Państwa, nie uzasadnia wyłączenia sędziów od rozpoznania sprawy, gdyż stosunki o charakterze zawodowym nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia, jeśli nie rodzą obiektywnych wątpliwości co do bezstronności. Ewentualne uwzględnienie powództwa nie powoduje negatywnych konsekwencji dla Prezesa Sądu Rejonowego jako osoby fizycznej czy Sądu Rejonowego jako jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa w sposób uzasadniający wyłączenie sędziów.

Godne uwagi sformułowania

Stosunki o charakterze zawodowym nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziów od rozpoznawania sprawy. Znajomość na gruncie zawodowym nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego od rozpoznawania sprawy, jeżeli nie ma ona takiego charakteru, który wywołuje obiektywne uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. O wyłączeniu powinien decydować nie sam fakt znajomości, nawet o charakterze „osobistym lecz taki układ stosunków osobistych który rodziłby dla sędziego trudność w zachowaniu przez niego bezstronnej postawy w rozstrzyganiu sporu ze względu na emocjonalne nastawienie do danej osoby lub „powiązania wpływające na interesy lub pozycję życiową sędziego". Prezes Sądu Rejonowego w Śremie A. M. jest wyłączona od rozpoznania sprawy z mocy ustawy, to jest art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. jako osoba, która występuje jako organ jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa - przeciwnika procesowego powoda w procesie.

Skład orzekający

Mariola Głowacka

przewodniczący-sprawozdawca

Mikołaj Tomaszewski

sędzia

Piotr Górecki

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego na podstawie art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c., zwłaszcza w kontekście spraw przeciwko Skarbowi Państwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia sędziego z mocy ustawy, gdy jest on organem jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa będącej stroną w sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania cywilnego - wyłączenia sędziego, co jest istotne dla prawników. Choć nie zawiera nietypowych faktów, pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów proceduralnych.

Kiedy sędzia musi zostać wyłączony od sprawy? Kluczowa interpretacja przepisów o bezstronności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I ACz 256/13 POSTANOWIENIE Dnia 20 lutego 2013 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu Wydział I Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Mariola Głowacka (spr.) Sędziowie: SA Mikołaj Tomaszewski SA Piotr Górecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lutego 2013r. sprawy z powództwa K. W. przeciwko Skarbowi Państwa – (...) w Ś. o zapłatę na skutek zażalenia powoda od postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 7 stycznia 2013r. sygn. akt XII Co 1/13 postanawia: I. zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że wyłącza od rozpoznania sprawy (...) w Ś. A. M. , II. w pozostałym zakresie zażalenie oddalić. /-/M. Tomaszewski /-/ M. Głowacka /-/ P. Górecki UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Poznaniu postanowieniem z dnia 7 stycznia 2013r. oddalił wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Rejonowego w Śremie – SSR I. K. , SSR R. P. , SSR A. M. , SSR G. M. , SSR W. W. , SSR M. W. , SSR R. C. od prowadzenia sprawy tamtejszego Sądu o sygn. akt I C 344/12. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu do postanowienia wskazał, że sędziowie Sądu Rejonowego w Śremie SSR I. K. , SSR R. P. , SSR A. M. , SSR G. M. , SSR W. W. SSR M. W. i SSR R. C. wnieśli o wyłączenie ich od orzekania w sprawie z powództwa K. W. przeciwko Skarbowi Państwa – (...) sygn. akt I C 344/12 na podstawie art. 49 k.p.c. Wszyscy sędziowie jako przyczynę wyłączenia podali, że w sprawie z powództwa K. W. jako pozwanego wskazano Skarb Państwa - (...) , a oni pełnią swoje obowiązki służbowe w tym Sądzie, co mogłoby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności. Sąd pierwszej instancji w świetle art. 48 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 49 k.p.c. uznał brak jakichkolwiek przesłanek pozwalających powziąć wątpliwości co do bezstronności sędziów. Zdaniem Sądu stosunki o charakterze zawodowym nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziów od rozpoznawania sprawy. Znajomość na gruncie zawodowym nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego od rozpoznawania sprawy, jeżeli nie ma ona takiego charakteru, który wywołuje obiektywne uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. Zażalenie od powyższego postanowienia wniósł powód zaskarżając postanowienie w całości i domagając się jego zmiany poprzez wyłączenie sędziów. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Wyłączenie sędziego na podstawie art. 49 k.p.c. następuje, gdy stwierdzona zostanie wątpliwość co do bezstronności sędziego. Przyczyną ewentualnego braku bezstronności jest stosunek osobisty łączący sędziego ze stroną lub jej przedstawicielem. Stosunek osobisty może istnieć przed procesem, może powstać w toku postępowania, może mieć źródło poza sądem czy powstać w sądzie (faworyzowanie lub wyraźna niechęć w stosunku do jednej ze stron). O wyłączeniu powinien decydować nie sam fakt znajomości, nawet o charakterze „osobistym", lecz taki układ stosunków osobistych, który rodziłby dla sędziego trudność w zachowaniu przez niego bezstronnej postawy w rozstrzyganiu sporu ze względu na emocjonalne nastawienie do danej osoby lub „powiązania wpływające na interesy lub pozycję życiową sędziego" (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z 14 września 1977r. I PO 15/77, Legalis). Nie uzasadniają natomiast wyłączenia sędziego kontakty urzędowe, jakie mogą łączyć sędziego z innymi osobami w związku z ich obowiązkami zawodowymi (vide: postanowienia Sądu Najwyższego z 25 sierpnia 1971r. I CZ 212/71 OSN 1972, Nr 3, poz. 55; z 26 sierpnia 1994r. I CO 40/94, OSNC 1995, Nr 1, poz. 19). Sąd Apelacyjny podziela uznanie Sądu pierwszej instancji o braku zaistnienia przesłanek koniecznych dla wyłączenia sędziów SSR I. K. SSR R. P. , SSR G. M. SSR W. W. , SSR M. W. i SSR R. C. . Sama tylko okoliczność, że pozwanym jest Skarb Państwa reprezentowany przez (...) nie jest w tym zakresie decydująca. Nie jest bowiem tak, jak wskazuje powód w zażaleniu, że ewentualne uwzględnienie powództwa będzie powodować negatywne konsekwencje dla Prezesa Sądu Rejonowego jako osoby fizycznej, czy Sądu Rejonowego jako jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa. Natomiast Prezes Sądu Rejonowego w Śremie A. M. jest wyłączona od rozpoznania sprawy z mocy ustawy, to jest art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. jako osoba, która występuje jako organ jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa - przeciwnika procesowego powoda w procesie. Biorąc powyższe pod rozwagę zaskarżone postanowienie na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. zmieniono wyłączając od rozpoznawania sprawy SSR A. M. . W pozostałym zakresie zażalenie powoda oddalono stosownie do art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. /-/M. Tomaszewski /-/ M. Głowacka /-/ P. Górecki

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI