I ACz 2076/12
Podsumowanie
Sąd Apelacyjny zmienił postanowienie sądu I instancji, zasądzając od powódki na rzecz pozwanej koszty zastępstwa procesowego i postępowania zażaleniowego, uznając, że zwolnienie od kosztów nie jest równoznaczne z brakiem obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi.
Sąd Apelacyjny rozpoznał zażalenie pozwanej na postanowienie sądu I instancji dotyczące kosztów procesu. Sąd I instancji oddalił powództwo i nie obciążył powódki kosztami, powołując się na jej trudną sytuację materialną i art. 102 kpc. Sąd Apelacyjny zmienił to postanowienie, zasądzając od powódki na rzecz pozwanej koszty zastępstwa procesowego i postępowania zażaleniowego. Uzasadniono to błędną wykładnią art. 102 kpc oraz brakiem wystarczających ustaleń faktycznych co do sytuacji materialnej powódki.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu, rozpoznając zażalenie pozwanej K. B. na postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 15 października 2012 r. (w sprawie o sygn. I C 209/12), zmienił zaskarżone postanowienie. Sąd I instancji, oddalając powództwo H. B. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, nie obciążył powódki kosztami procesu, powołując się na art. 102 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) i jej trudną sytuację materialną. Sąd Apelacyjny uznał jednak, że uzasadnienie sądu I instancji było niewystarczające i naruszało przepisy k.p.c. Stwierdzono, że sama sytuacja majątkowa strony, uzasadniająca zwolnienie od kosztów sądowych, nie jest wystarczającą przesłanką do nieobciążania jej obowiązkiem zwrotu kosztów przeciwnikowi, zgodnie z art. 108 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Sąd Apelacyjny ustalił, że powódka dysponuje stałym dochodem przekraczającym 2.300 zł netto miesięcznie i nie wykazała ponadstandardowych wydatków. W związku z tym, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c., zasądzono od powódki na rzecz pozwanej kwotę 3.617 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego za pierwszą instancję oraz 337 zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sama sytuacja majątkowa strony, uzasadniająca zwolnienie od kosztów sądowych, nie jest wystarczającą przesłanką do nieobciążania jej obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz przeciwnika procesowego, zwłaszcza gdy nie występują inne szczególne okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 102 kpc.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że sąd I instancji błędnie zinterpretował art. 102 kpc, utożsamiając zwolnienie od kosztów sądowych z brakiem obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi. Podkreślono, że art. 102 kpc ma charakter wyjątkowy i wymaga istnienia dodatkowych, szczególnych okoliczności, a sama sytuacja materialna strony, która dysponuje stałym dochodem, nie jest wystarczająca do zastosowania tej zasady.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana postanowienia
Strona wygrywająca
pozwana K. B.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. B. | osoba_fizyczna | powódka |
| K. B. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (12)
Główne
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ma charakter wyjątkowy i wymaga istnienia szczególnych okoliczności uzasadniających nieobciążanie strony kosztami procesu, a sama sytuacja majątkowa strony nie jest wystarczającą przesłanką.
Pomocnicze
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 361
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 397 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
u.k.s.c. art. 108
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Sama sytuacja majątkowa strony, uzasadniająca zwolnienie od kosztów sądowych, nie stanowi wystarczającej przesłanki do nieobciążania jej obowiązkiem zwrotu przeciwnikowi kosztów procesu.
Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm. art. § 2 ust. 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu
Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm. art. § 6 pkt. 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu
Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm. art. § 6 pkt. 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu
Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm. art. § 12 ust. 2 pkt. 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwa wykładnia art. 102 kpc przez sąd I instancji. Brak wystarczających ustaleń faktycznych dotyczących sytuacji materialnej powódki. Uzasadnienie sądu I instancji nie spełnia wymogów formalnych. Sama sytuacja majątkowa nie jest wystarczającą przesłanką do zastosowania art. 102 kpc.
Odrzucone argumenty
Argumentacja powódki o konieczności oddalenia zażalenia i zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego.
Godne uwagi sformułowania
brak jest przesłanek do tego, aby obciążać powódkę kosztami przegranego przez nią procesu uzasadnienie pisemne zaskarżonego postanowienia nie spełnia wymogów nie sposób przyjąć, aby powódka była w trudnej sytuacji materialnej brak jest przesłanek do tego, aby obciążać powódkę kosztami przegranego przez nią procesu przepis art. 102 kpc ma charakter wyjątkowy w stosunku do ogólnej reguły odpowiedzialności strony za wynik procesu
Skład orzekający
Bogdan Wysocki
przewodniczący-sprawozdawca
Ewa Staniszewska
członek
Małgorzata Mazurkiewicz - Talaga
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 102 kpc w kontekście kosztów procesu, zwłaszcza gdy strona była zwolniona od kosztów sądowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej; wymaga analizy wszystkich okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie wyjaśnia ważne zasady dotyczące kosztów procesu i stosowania art. 102 kpc, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.
“Czy zwolnienie od kosztów sądowych chroni przed obowiązkiem zwrotu kosztów przeciwnikowi? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
koszty zastępstwa procesowego: 3617 PLN
koszty postępowania zażaleniowego: 337 PLN
Sektor
inne
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I ACz 2076/12 POSTANOWIENIE Dnia 16 stycznia 2013r Sąd Apelacyjny w Poznaniu Wydział I Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSA Bogdan Wysocki (spr.) SSA Ewa Staniszewska SSA Małgorzata Mazurkiewicz - Talaga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 stycznia 2013r sprawy z powództwa H. B. przeciwko K. B. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli na skutek zażalenia pozwanej od postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu, zawartego w punkcie 2 sentencji wyroku z dnia 15 października 2012r w sprawie o sygn. I C 209/12 postanawia: 1. zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zasądzić od powódki na rzecz pozwanej kwotę 3.617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego; 2. zasądzić od powódki na rzecz pozwanej kwotę 337 zł (trzysta trzydzieści siedem złotych) tytułem kosztów postępowania zażaleniowego. /-/ E. Staniszewska /-/ B. Wysocki /-/ M. M. - T. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 15 października 2012r sąd I instancji oddalił powództwo (punkt 1 sentencji wyroku) oraz nie obciążył powódki kosztami procesu (punkt 2 wyroku). Uzasadniając rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu Sąd Okręgowy powołał się na przepis art. 102 kpc , wskazując, że powódka została zwolniona od kosztów sądowych a jej sytuacja materialna nadal jest taka, że „brak jest przesłanek do tego, aby obciążać powódkę kosztami przegranego przez nią procesu”. W zażaleniu na to postanowienie pozwana wniosła o jego zmianę i zasądzenie na jej rzecz od powódki kosztów procesu za postępowanie pierwszoinstancyjne według norm przepisanych oraz zasądzenie od niej kosztów postępowania zażaleniowego. W odpowiedzi na zażalenie powódka wniosła o jego oddalenie oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest uzasadnione. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że uzasadnienie pisemne zaskarżonego postanowienia nie spełnia wymogów, wynikających z przepisów art. 328 § 2 kpc w zw. z art. 361kpc . Sąd orzekający powołał się bowiem na rzekomo trudną sytuację materialna powódki, nie przedstawiając jednak w tym przedmiocie jakichkolwiek konkretnych ustaleń faktycznych. Niewystarczające było tu odwołanie się do ustaleń zawartych w orzeczeniu o zwolnieniu powódki od kosztów sądowych, skoro nie zawierało ono pisemnego uzasadnienia. W rzeczywistości, w realiach sprawy nie sposób przyjąć, aby powódka była w trudnej sytuacji materialnej, skoro na własne utrzymanie dysponuje stałym dochodem w wysokości przekraczającej 2.300 zł netto miesięcznie. Nie zostało też wykazane, aby powódka była obciążona ponadstandardowymi wydatkami, np. związanymi z leczeniem. Niezależnie od tego sąd I instancji naruszył przepis art. 102 kpc przez jego błędną wykładnię. Sama sytuacja majątkowa strony, uzasadniającą zwolnienie jej od kosztów sądowych, nie stanowi bowiem wystarczającej przesłanki, usprawiedliwiającej nieobciążanie jej obowiązkiem zwrotu przeciwnikowi kosztów procesu, co wynika expressis verbis z przepisu art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005r o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( tekst jedn. Dz. U. z 2010r, nr 90, poz. 594 ze zm.). Z kolei w sprawie nie występują inne jeszcze, szczególne okoliczności, pozwalające na zastosowanie przepisu art. 102 kpc , który ma charakter wyjątkowy w stosunku do ogólnej reguły odpowiedzialności strony za wynik procesu, obejmującej również obowiązek zwrotu poniesionych przez przeciwnika kosztów procesu. Powódka zobowiązana była zatem do zwrotu pozwanej poniesionych przez nią kosztów zastępstwa procesowego, obejmujących wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 3.600 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Dlatego na podstawie przepisów 386 § 1 kpc w zw. z art. 397 § 2 kpc , przy uwzględnieniu przepisów art. 98 § 1 i 3 kpc , art. 99 kpc oraz § 2 ust. 1 i 2 i § 6 pkt. 6 ) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.) Sąd Apelacyjny orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. O należnych skarżącej kosztach postępowania zażaleniowego, obejmujących opłatę sądową od zażalenia w wysokości 37 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 300 zł, orzeczono (punkt 2 postanowienia) na podstawie przepisów art. 98 § 1 i 3 kpc i art. 99 kpc w zw. z art. 391§1 kpc w zw. z art. 397 § 2 kpc , przy uwzględnieniu przepisów § 2 ust. 1 i 2 i § 6 pkt. 3 ) w zw. z § 12 ust. 2 pkt. 2) w/w Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. /-/ E. Staniszewska /-/ B. Wysocki /-/ M. M. - T.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę