I ACz 1697/12
Podsumowanie
Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie powoda, potwierdzając odrzucenie pozwu z powodu braku drogi sądowej w sprawie dotyczącej służby więziennej, która powinna być rozpatrywana administracyjnie.
Powód A. K. domagał się ustalenia istnienia stosunku służby w Służbie Więziennej, twierdząc, że jego oświadczenie o zwolnieniu było wadliwe. Sąd Okręgowy odrzucił pozew, wskazując na brak drogi sądowej i administracyjny tryb postępowania w takich sprawach, a także na brak zdolności sądowej pozwanego Dyrektora Generalnego Służby Więziennej. Powód wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów procesowych i Konstytucji. Sąd Apelacyjny uznał zażalenie za nieuzasadnione, potwierdzając, że sprawy dotyczące zwolnienia ze służby więziennej rozstrzygane są w drodze decyzji administracyjnej, a następnie skargi do sądu administracyjnego, co wyklucza drogę sądową cywilną.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu rozpoznał zażalenie powoda A. K. na postanowienie Sądu Okręgowego w Opolu, które odrzuciło pozew. Powód domagał się ustalenia istnienia stosunku prawnego w postaci pełnienia służby w Służbie Więziennej od dnia przyjęcia, kwestionując swoje wcześniejsze oświadczenie o zwolnieniu ze służby. Sąd Okręgowy uzasadnił odrzucenie pozwu brakiem drogi sądowej, powołując się na przepisy ustawy o Służbie Więziennej, które przewidują rozstrzyganie spraw dotyczących zwolnienia ze służby w formie decyzji administracyjnej, z możliwością wniesienia odwołania do wyższego przełożonego, a następnie skargi do sądu administracyjnego. Dodatkowo, sąd wskazał na brak zdolności sądowej pozwanego Dyrektora Generalnego Służby Więziennej. Powód w zażaleniu zarzucił naruszenie przepisów procesowych, Konstytucji i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka, argumentując, że sprawa jest cywilna, a brak zdolności sądowej można usunąć przez wskazanie Skarbu Państwa jako strony. Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji. Stwierdził, że spór o zwolnienie ze służby jest sprawą ze stosunku służbowego, podlegającą rozstrzygnięciu administracyjnemu, a następnie sądowoadministracyjnemu, co wyłącza właściwość sądu cywilnego. Odniósł się również do kwestii zdolności sądowej, wskazując, że przepis o zdolności pracodawcy nie ma zastosowania w tym przypadku, gdyż nie jest to postępowanie przed sądem pracy.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Sprawa podlega drodze administracyjnej, a następnie sądowoadministracyjnej, co wyłącza drogę sądową cywilną.
Uzasadnienie
Ustawa o Służbie Więziennej w art. 218 przewiduje rozstrzyganie spraw dotyczących zwolnienia ze służby w drodze decyzji administracyjnej, od której przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Art. 220 ustawy wyłącza właściwość sądu pracy w sprawach niewymienionych w art. 218.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalić zażalenie
Strona wygrywająca
Dyrektor Generalny Służby Więziennej w W.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Dyrektor Generalny Służby Więziennej w W. | instytucja | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
u.s.w. art. 218 § ust. 1
Ustawa o Służbie Więziennej
Sprawy dotyczące zwolnienia ze służby rozstrzyga się w formie decyzji administracyjnej.
u.s.w. art. 220
Ustawa o Służbie Więziennej
Sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy rozpatruje spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2.
k.p.c. art. 199 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pozew podlega odrzuceniu, jeżeli sprawę dochodzi się przed sądem nieprzeznaczonym do jej rozpoznania.
k.p.c. art. 199 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Pozew podlega odrzuceniu, jeżeli brak jest zdolności sądowej.
Pomocnicze
u.s.w. art. 218 § ust. 5
Ustawa o Służbie Więziennej
Od decyzji organu odwoławczego przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
k.p.c. art. 70 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Brak zdolności sądowej lub procesowej, która może być usunięta w drodze uzupełnienia, nie stanowi podstawy do odrzucenia pozwu.
k.p.c. art. 460 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zdolność sądową i procesową ma także pracodawca, choćby nie posiadał osobowości prawnej.
k.p.a.
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a.
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawy dotyczące zwolnienia ze służby w Służbie Więziennej rozstrzygane są w drodze decyzji administracyjnej, a następnie skargi do sądu administracyjnego. Dyrektor Generalny Służby Więziennej nie posiada zdolności sądowej w postępowaniu cywilnym. Brak drogi sądowej i brak zdolności sądowej są przesłankami do odrzucenia pozwu.
Odrzucone argumenty
Sprawa o ustalenie istnienia stosunku służby jest sprawą cywilną, nie zastrzeżoną do właściwości sądu szczególnego. Brak zdolności sądowej pozwanego daje się usunąć przez podanie Skarbu Państwa jako strony. Naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka.
Godne uwagi sformułowania
brak drogi sądowej brak zdolności sądowej sprawy dotyczące zwolnienia ze służby rozstrzyga się w formie decyzji nie posiada zdolności sądowej
Skład orzekający
Jan Gibiec
przewodniczący
Aleksandra Marszałek
sprawozdawca
Elżbieta Lipińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości sądu w sprawach dotyczących stosunku służbowego funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz kwestii zdolności sądowej organów administracji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza Służby Więziennej i jego roszczeń związanych ze stosunkiem służbowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje kluczowe rozróżnienie między drogą sądową a administracyjną oraz problematykę zdolności sądowej organów, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i cywilnego.
“Kiedy droga sądowa nie jest dostępna? Służba Więzienna i jej specyfika.”
Sektor
administracja publiczna
Lexedit — asystent AI dla prawników
Analizuj umowy, identyfikuj ryzyka i edytuj dokumenty z pomocą AI. Wrażliwe dane są anonimizowane zanim opuszczą Twój komputer.
Analiza umów
Ryzyka, klauzule i rekomendacje w trybie śledzenia zmian
Pełna anonimizacja
Dane osobowe usuwane lokalnie przed wysyłką do AI
Bezpieczeństwo danych
Szyfrowanie, brak trenowania modeli na Twoich dokumentach
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I ACz 1697/12 POSTANOWIENIE Dnia 10 października 2012 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący Sędzia SA: Jan Gibiec Sędzia SA: Sędzia SA: Aleksandra Marszałek (spr.) Elżbieta Lipińska po rozpoznaniu w dniu 10 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym we Wrocławiu sprawy z powództwa: A. K. przeciwko : Dyrektorowi Generalnemu Służby Więziennej w W. o ustalenie na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 30 lipca 2012 r. sygn. akt I C 424/12 p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy odrzucił pozew. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy powołał się na to, że A. K. w pozwie przeciwko Dyrektorowi Generalnemu Służby Więziennej w W. domagał się ustalenia istnienia stosunku prawnego w postaci pełnienia przez powoda służby w Służbie Więziennej nieprzerwanie od dnia przyjęcia do służby - w związku ze złożonym oświadczeniem z dnia 20 kwietnia 2009 r. o uchyleniu się od skutków prawnych jego wcześniejszego oświadczenia woli o zwolnieniu ze służby w Służbie Więziennej. Zgodnie z art. 218 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej sprawy dotyczące m.in. właśnie zwolnienia ze służby rozstrzyga się w formie decyzji (ust. 1), a od decyzji takiej funkcjonariusz może, w terminie 14 dni, wnieść odwołanie do wyższego przełożonego (ust. 2), przy czym wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania decyzji ( ust. 3 ), a do postępowań w sprawach, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (ust. 4), zaś od decyzji organu odwoławczego przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ust. 5). Stosownie z kolei do art. 220 tej ustawy jedynie spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 rozpatruje sąd, przy czym jest to sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. W konsekwencji w zakresie zgłoszonego żądania brak drogi sądowej, skoro jest tu przewidziana ustawowo administracyjna droga postępowania. Art. 220 o Służbie Więziennej w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje kognicję sądu pracy w zakresie roszczeń nieprzekazanych na drogę innych postępowań, a takie odesłanie wręcz wyklucza możliwość stosowania domniemań, co do właściwości sądu powszechnego lub sądu administracyjnego w sprawach ze stosunków służbowych funkcjonariuszy Służby Więziennej. Niezależnie od tego Dyrektor Generalny Służby Więziennej w W. , który został wskazany jako strona pozwana, w postępowaniu cywilnym nie posiada zdolności sądowej, zgodnie z art. 64 § 1 i § 1 1 k.p.c. , a brak ten nie kwalifikuje się do uzupełnienia w trybie art. 70 § 1 k.p.c. w zw. z art. 199 § 2 k.p.c. Na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 i pkt 3 k.p.c. pozew Sąd Okręgowy odrzucił. Zażalenie na postanowienie wniósł powód, który zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 2 k.p.c. przez odrzucenie przez sąd powszechny pozwu, w którym dochodzona jest sprawa cywilna, nie zastrzeżona do właściwości sądu szczególnego, tym samym naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, nadto naruszenie art. 70 § 1 k.p.c. w zw. z art. 199 k.p.c. przez odrzucenie pozwu na skutek braku zdolności sądowej, dającej się usunąć oraz błąd w ustaleniach faktycznych przez uznanie, że roszczenia dochodzonego pozwem za roszczenie z zakresu stosunku służbowego, o którym mowa w art. 218 ust. 1 . Powód wniósł o uchylenie postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na rzecz powoda kosztów postępowania. W uzasadnieniu powód podał, że brak zdolności sądowej Dyrektora Służby Więziennej w W. daje się usunąć przez podanie przez skarżącego podmiotu posiadającego zdolność sądową oraz ponoszącego odpowiedzialność za działania Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w W. , tj. Skarbu Państwa. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie było nieuzasadnione. Rozdział 20 ustawy o Służbie Więziennej ustanawia trzy rodzaje procedur regulujących postępowanie w sprawach ze stosunku służbowego (art. 217 ustawy). Sprawy rozstrzygane w drodze decyzji, od których służy skarga do sądu administracyjnego (art. 218 ustawy), sprawy w których stosuje się formę rozkazu, od którego nie służy odwołanie (art. 219 ustawy) i sprawy, w których właściwy jest Sąd w sprawach z zakresu prawa pracy (art. 220 ustawy). Spór, którego rozstrzygnięcia domaga się powód jest sprawą ze stosunku służbowego dotyczącą zwolnienie ze służby. Powód podniósł bowiem, że złożył oświadczenie o zwolnieniu ze służby z dnia 24 kwietnia 2009 r. pod wpływem błędu, a następnie uchylił się od skutków prawnych tego oświadczenia pismem z dnia 6 kwietnia 2010 r. i w związku z tym domaga się ustalenia istnienia stosunku prawnego w postaci pełnienia przez niego służby nieprzerwanie od dnia przyjęcia do służby. Jest to więc sprawa o zwolnienie ze służby, o której mowa w art. 218 ust. 1 pkt 1 ustawy podlegająca rozstrzygnięciu w drodze decyzji wydawanej przy zastosowaniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego . Służy od niej odwołanie, a następnie skarga do sądu administracyjnego. Wyłączenie w tej sprawy drogi sądowej potwierdza brzmienie art. 220 ustawy, w którym wskazane zostało, że sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy rozpatruje spory o roszczenia w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 ustawy. Odnosząc się do kwestii zdolności sądowej strony pozwanej to należało uwzględnić, że zgodnie z art. 460 § 1 k.p.c. zdolność sądową i procesową ma także pracodawca, choćby nie poosiadał osobowości prawnej. Jest to jednak przepis szczególny znajdujący zastosowanie na gruncie postępowań prowadzonych przez sąd powszechny w sprawie z zakresu prawa pracy. Wobec powyższego na podstawie art. 218 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 220 ustawy o Służbie Więziennej w zw. art. 2 k.p.c. w zw. z art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. zażalenie należało oddalić. MW