I CNP 142/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący M. Ł. i G. Ł. złożyli skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2023 r., sygn. akt XI C 1814/18, domagając się stwierdzenia, że wyrok ten jest niezgodny z prawem. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę, odrzucił skargę. Uzasadnienie opiera się na przepisach Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Sąd wskazał, że skarżący nie wykazali, iż nieskorzystanie z przysługującego im środka zaskarżenia (apelacji) było spowodowane "wyjątkowym wypadkiem", lecz wynikało z zaniedbań ich pełnomocnika procesowego. Podkreślono, że odpowiedzialność za błędy pełnomocnika ponosi strona, a zawinione niezaskarżenie wyroku czyni skargę niedopuszczalną. Ponadto, skarżący nie uprawdopodobnili wyrządzenia im szkody w rozumieniu przepisów, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że szkoda odpowiada kwocie zasądzonego roszczenia, bez wykazania faktycznego zapłacenia tej kwoty. Sąd Najwyższy odrzucił również wniosek powoda o zasądzenie kosztów postępowania skargowego, wskazując na jego spóźnione wniesienie oraz powiązanie z niezasadnym oczekiwaniem co do rozstrzygnięcia skargi. Oddalono także wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, z uwagi na brak wymaganych oświadczeń i utrwalone orzecznictwo dotyczące czynności pełnomocnika, które doprowadziły do odrzucenia środka prawnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, w szczególności kwestii "wyjątkowego wypadku" oraz obowiązku wykazania szkody.
Dotyczy specyficznego środka prawnego, jakim jest skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem. Wymaga ścisłego przestrzegania terminów i formalnych wymogów.
Zagadnienia prawne (4)
Czy nieskorzystanie przez stronę z przysługującego jej środka zaskarżenia, spowodowane zaniedbaniami pełnomocnika procesowego, może stanowić "wyjątkowy wypadek" uzasadniający wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nieskorzystanie ze środka zaskarżenia z powodu zaniedbań pełnomocnika procesowego nie stanowi "wyjątkowego wypadku" w rozumieniu art. 424(1) § 2 k.p.c. Strona ponosi odpowiedzialność za działania swojego pełnomocnika.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że "wyjątkowy wypadek" wymaga obiektywnych przyczyn uniemożliwiających wniesienie środka zaskarżenia, a nie błędów czy zaniedbań strony lub jej pełnomocnika. Zawinione niezaskarżenie wyroku czyni skargę niedopuszczalną.
Czy uprawdopodobnienie szkody w rozumieniu przepisów o skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia może polegać na wskazaniu jedynie hipotetycznego zobowiązania lub szkody, która jeszcze nie wystąpiła?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uprawdopodobnienie szkody wymaga wykazania konkretnego uszczerbku majątkowego, który już wystąpił w chwili wnoszenia skargi, a nie potencjalnej przyszłej szkody.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że skarga nie jest środkiem zapobiegającym przyszłym szkodom. Szkoda musi istnieć w momencie wnoszenia skargi, co oznacza, że musi nastąpić faktyczne wykonanie tytułu wykonawczego i wyjście kwoty z majątku skarżącego.
Czy spóźniona odpowiedź na skargę kasacyjną wywołuje skutki prawne, w tym w zakresie wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, spóźniona odpowiedź na skargę kasacyjną nie wywołuje żadnych skutków prawnych, w tym nie uzasadnia zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 167 k.p.c., czynność procesowa podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Dotyczy to również wniosku o zasądzenie kosztów, który jest związany z czynnością procesową wniesienia odpowiedzi.
Czy pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu przysługują koszty nieopłaconej pomocy prawnej, jeśli jego czynności doprowadziły do odrzucenia środka prawnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że czynności pełnomocnika ustanowionego z urzędu, które skutkują odrzuceniem środka prawnego, nie uzasadniają przyznania mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na utrwalone orzecznictwo, wskazując, że takie sytuacje nie są podstawą do przyznania kosztów. Dodatkowo, wniosek pełnomocnika nie zawierał wymaganego oświadczenia o braku zapłaty opłaty.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. Ł. | osoba_fizyczna | skarżący |
| G. Ł. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Bank spółki akcyjnej w W. | spółka | powód |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 424¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było możliwe.
k.p.c. art. 424¹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, można także żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu pierwszej lub drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie wyroku w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.
k.p.c. art. 424⁸ § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odrzucenia skargi.
Pomocnicze
k.p.c. art. 424⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wymóg formalny skargi, w tym wykazanie szkody i braku innych środków prawnych.
k.c. art. 361 § § 2
Kodeks cywilny
Definicja szkody majątkowej.
k.p.c. art. 424¹²
Kodeks postępowania cywilnego
Odpowiednie zastosowanie przepisów o postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 398⁷ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Termin na wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną.
k.p.c. art. 167
Kodeks postępowania cywilnego
Bezskuteczność czynności procesowej podjętej po upływie terminu.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Odpowiednie zastosowanie przepisów o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. art. § 3
Wymogi dotyczące oświadczenia o nieopłaceniu pomocy prawnej z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niespełnienie przez skarżących przesłanki "wyjątkowego wypadku" uzasadniającego wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem, wynikające z zaniedbań pełnomocnika. • Niewykazanie przez skarżących szkody w rozumieniu przepisów, tj. konkretnego uszczerbku majątkowego, który już wystąpił. • Spóźnione wniesienie odpowiedzi na skargę przez powoda, co skutkuje brakiem wywołania skutków prawnych, w tym w zakresie kosztów. • Niezasadność wniosku o zasądzenie kosztów postępowania skargowego od powoda. • Niezasadność wniosku pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z uwagi na skutek odrzucenia środka prawnego oraz brak wymaganych oświadczeń.
Godne uwagi sformułowania
"w wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela" • "Świadoma rezygnacja strony z wniesienia środka zaskarżenia (...) czy zawiniona przez nią niemożność skorzystania z tego środka, czynią skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem niedopuszczalną." • "Nieskuteczny był również wniosek pozwanych o przywrócenie terminu." • "Zawinione przez stronę niezaskarżenie wyroku sądu pierwszej instancji, powoduje natomiast niedopuszczalność skargi o stwierdzenie jego niezgodności z prawem." • "Uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody przez wydanie wyroku polega na złożeniu przez skarżącego oświadczenia, że szkoda wystąpiła oraz przeprowadzeniu przekonującego wywodu wskazującego na rodzaj szkody będącej konsekwencją wydania zaskarżonego wyroku, czas jej powstania oraz związek przyczynowy między poniesioną szkodą a wydaniem zaskarżonego orzeczenia oraz także przedstawienie dowodów służących uwiarygodnieniu tego wywodu." • "Ustawowego wymogu uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody nie wypełnia odwoływanie się do szkody hipotetycznej, a nawet obiektywnie pewnej, ale takiej, która jeszcze nie wystąpiła, ponieważ skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest środkiem zapobiegającym szkodom mogącym powstać wskutek wydania wyroku." • "Spóźniona odpowiedź na skargę nie podlega zwrotowi ani też odrzuceniu, ale pozostaje w aktach sprawy jako pismo…
Skład orzekający
Mariusz Łodko
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, w szczególności kwestii \"wyjątkowego wypadku\" oraz obowiązku wykazania szkody."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego środka prawnego, jakim jest skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem. Wymaga ścisłego przestrzegania terminów i formalnych wymogów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego, choć rzadko stosowanego środka prawnego, jakim jest skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem. Wyjaśnia kluczowe przesłanki jej dopuszczalności, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Kiedy można skarżyć prawomocny wyrok? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe pułapki formalne.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.