I ACz 1121/12

Sygn. akt I ACz 1121/12 POSTANOWIENIE Dnia 21 grudnia 2012 roku Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Ryszard Iwankiewicz (spr.) Sędziowie: SSA Iwona Wiszniewska SSA Eugeniusz Skotarczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2012 roku w Szczecinie sprawy z powództwa (...) w H. przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S. i S. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S. o stwierdzenie nieważności umowy cesji wierzytelności na skutek zażalenia powoda na zarządzenie Przewodniczącego w Sądzie Okręgowym w Szczecinie z dnia 2 listopada 2012 roku, sygn. akt VIII GC 350/12 postanawia: oddalić zażalenie. SSA I. Wiszniewska SSA R. Iwankiewicz SSA E. Skotarczak Sygn. akt I ACz 1121/12 UZASADNIENIE Zarządzeniem z dnia 2 listopada 2012 roku Przewodniczący w Sądzie Okręgowym w Szczecinie dokonał zwrotu pozwu (...) w H. przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S. i S. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S. o stwierdzenie nieważności umowy cesji wierzytelności. W uzasadnieniu zarządzenia powołano się na dyspozycję art. 1302 § 1 k.p.c. Wskazano, że przedstawione w uzasadnieniu pozwu okoliczności potwierdzają, że powództwo dotyczy praw majątkowych. Jako prawa majątkowe określa się te, które wywodzą się bezpośrednio ze stosunków obejmujących interesy majątkowe stron, a więc wynikające z prawa zobowiązań, prawa rzeczowego , prawa spadkowego , majątkowych spraw małżeńskich oraz z innych uprawnień dotyczących świadczeń materialnych. Zgodnie zaś z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego przez sprawę o prawa majątkowe w rozumieniu art. 13 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych należy rozumieć sprawę, której przedmiotem jest żądanie majątkowe, a więc której pozytywne rozstrzygnięcie przedstawia dla powoda bezpośrednią wartość majątkową i odnosi bezpośredni skutek w sferze jego interesów majątkowych. Sąd zauważył, że jako podstawę powództwa wskazano art. 58 k.c , zaś w razie nieważności czynności prawnej nie wywołuje ona żadnych skutków w sferze cywilnoprawnej. Rozstrzygnięcie w kontekście stwierdzenia nieważności umowy cesji wierzytelności oddziaływać będzie zatem na sferę interesów majątkowych stron, przesądzi, czy wierzytelność będąca przedmiotem cesji nadal przysługuje spółce S. . Skoro powódka jest wspólnikiem pozwanej spółki, wysokość przysługujących pozwanej wierzytelności i jej sytuacja majątkowa przekładają się w sposób bezpośredni na zakres uprawnień, wynikających z uczestnictwa w spółce kapitałowej. Z tych względów niniejsze powództwo należało zakwalifikować jako sprawę o prawa majątkowe. Na gruncie zaś art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych wytoczenie niniejszego powództwa wywołało konieczność uiszczenia opłaty stosunkowej obliczonej od wskazanej wartości przedmiotu sporu, tj. 8.150 złotych (5% z 163.000 zł). W konsekwencji nie było podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie art. 14 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, jako że obowiązek uiszczenia opłaty stosunkowej, wynikający z art. 13 ww. ustawy wyłącza możliwość pobrania opłaty podstawowej od pozwu. Powódka wytaczając powództwo uiściła opłatę w wysokości 30 zł, co skutkowało przyjęciem, iż pozew nie został należycie opłacony. Zażalenie na powyższe zarządzenie złożyła powódka, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od pozwanych na rzecz powoda kosztów postępowania zażaleniowego, według norm przepisanych. Skarżąca argumentowała, że od pozwu o stwierdzenie nieważności umowy cesji wierzytelności z dnia 31 stycznia 2012 r. została uiszczona opłata sądowa w wysokości 30 zł, albowiem przedmiotowym pozwem powód wnosi o ustalenie, że umowa cesji wierzytelności z dnia 31 stycznia 2012 r. jest w świetle obowiązujących przepisów prawa czynnością nieważną. Pozew o stwierdzenie nieważności umowy cesji wierzytelności z dnia 31 stycznia 2012 r. dotyczy zatem praw o charakterze niematerialnym - taki jest bowiem charakter żądania ustalenia nieważności umowy cesji wierzytelności z dnia 31 stycznia 2012 r., a nie jak przyjął Sąd Okręgowy - prawa o charakterze materialnym. Stwierdzenie tej nieważności nie oznaczałoby dla powoda jakiejkolwiek wartości majątkowej i nie odnosiłoby bezpośredniego skutku w sferze interesów majątkowych powoda. Wierzytelność przysługująca spółce S. Sp. z o.o. w S. wobec Pana L. K. (1) , będąca przedmiotem zaskarżonej umowy cesji wierzytelności, będzie przysługiwać spółce S. Sp. z o.o. w S. bez względu na to, czy zostanie stwierdzona nieważność umowy cesji wierzytelności z dnia 31 stycznia 2012 r. czy też nie, a zatem nie będzie powodować żadnych zmian w sferze interesów majątkowych spółki S. Sp. z o.o. w S. i tym samym - w sferze interesów majątkowych powodowej spółki (...) w H. - wspólnika spółki S. Sp. z o.o. w S. . Na skutek zawarcia umowy cesji wierzytelności pomiędzy spółkami (...) Sp. z o.o. w S. a spółką (...) Sp. z o.o. w S. , obarczonej wadą nieważności, zmieniła się jedynie osoba dłużnika spółki S. Sp. z o.o. w S. , natomiast wierzytelność przysługująca spółce S. Sp. z o.o. w S. wobec Pana L. K. (1) , spółce tej nadal przysługuje i to w tej samej wysokości. Jednocześnie powód sprecyzował pozew w zakresie wartości przedmiotu sporu, podając, iż wskazanie przedmiotu sporu nie dotyczy przedmiotowej sprawy. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie podległo uwzględnieniu. Nie zasługiwało bowiem na akceptację Sądu odwoławczego stanowisko skarżącego odnośnie niemajątkowego charakteru niniejszej sprawy o stwierdzenie nieważności umowy cesji wierzytelności z dnia 31 stycznia 2012 r. zawartej pomiędzy D. Sp. z o.o. w S. i S. Sp. z o.o. w S. , której przedmiotem była wierzytelność przysługująca spółce S. Sp. z o.o. w S. wobec L. K. (1) w wysokości 163.000 zł. Niespornym jest, że ustawa z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.) nie przewiduje dla tak określonego powództwa stałej opłaty sądowej. Sąd Apelacyjny podziela jednak ocenę, która stoi u podstaw wydania zaskarżonego zarządzenia, iż od tak sformułowanego pozwu jest należna opłata stosunkowa stosownie do treści art. 13 ust. 1 cyt. ustawy, co wyłącza sięgnięcie do przepisu art. 14 tejże ustawy mającego charakter rozwiązania wyjątkowego. W myśl zaś art. 13 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych opłatę stosunkową pobiera się w sprawach o prawa majątkowe i wynosi ona 5% wartości przedmiotu sporu lub zaskarżenia, jednak nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 100.000 zł. Konieczną przesłanką wyznaczenia na tej podstawie należnej opłaty sądowej od pozwu jest zatem ustalenie, że sprawa ma charakter majątkowy (nie zaś — jak wskazywał skarżący — charakter „materialny"). Sięgnąć zatem trzeba do pojęcia sprawy majątkowej. O majątkowym charakterze roszczenia decyduje ścisłe powiązanie zasadniczego przedmiotu rozstrzygnięcia z mieniem powoda, a inaczej gdy roszczenie zmierza do osiągnięcia bezpośredniego skutku ekonomicznego (por: postanowienia Sądu Najwyższego z 9 sierpnia 2009 r., II PK 240/08, LEX nr 535829, i z 27 marca 2008 r., II CZ 4/08, LEX nr 627218). Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest stwierdzenie nieważności umowy cesji wierzytelności, a nie przejęcia długu, co z racji argumentacji podniesionej w zażaleniu należy szczególnie tu podkreślić. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko zawarte w zaskarżonym zarządzeniu, iż w takim ujęciu na mienie powódki będzie miało wpływ rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie. Nie jest bowiem tak, jak przekonuje skarżący, iż wskutek zawarcia umowy cesji wierzytelności pomiędzy spółkami S. Sp. z o.o. w S. a spółką D. Sp. z o.o. w S. zmieniła się osoba dłużnika spółki S. Sp. z o.o. w S. , natomiast wierzytelność przysługująca spółce S. Sp. z o.o. w S. wobec Pana L. K. (1) spółce tej nadal przysługuje i to w tej samej wysokości. Należy zważyć, iż powódka (...) w H. i spółka D. sp. z o.o. w S. są wspólnikami pozwanej S. sp. z o.o. w S. . Kwestionowana umowa cesji wierzytelności została natomiast zawarta pomiędzy spółkami - S. jako cedentem i D. jako cesjonariuszem, a jej przedmiotem była wierzytelność w wysokości 163.000 zł przysługująca cedentowi - spółce S. wobec L. K. (1) . Innymi słowy, na skutek zawarcia przedmiotowej umowy doszło do przelewu wierzytelności ze spółki S. na spółkę D. , a w żadnym razie nie doszło do zmiany dłużnika, którym nadal pozostaje L. K. (2) , tyle że jest on zobowiązany wobec innego podmiotu (bez udziału powódki). W rezultacie, spółka S. (której wspólnikiem jest powódka) przestała pełnić rolę wierzyciela, którym stała się w jej miejsce spółka D. . Taka cesja w sposób oczywisty rzutuje więc na sferę praw majątkowych powódki, co wynika zresztą wyraźnie z treści samego pozwu, w którym przecież twierdzono, że umowa cesji wierzytelności „ma na celu doprowadzenie do niekorzystnego rozporządzenia majątkiem firmy S. Sp. z o.o. z siedzibą w S. " (k. 13 akt). Zgodnie zaś z art. 19 ust. 2 k.p.c. w innych sprawach majątkowych (nie o roszczenia pieniężne) powód obowiązany jest oznaczyć w pozwie kwotą pieniężną wartość przedmiotu sporu. Podobnie art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c. stanowi, że pozew w sprawach o prawa majątkowe powinien zawierać oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna. Tak też powód w pozwie wskazał wartość przedmiotu sporu właśnie na kwotę 163.000 zł, powołując się nadto na argument odnoszący się do wartości przedmiotu sporu jako legitymizujący właściwość rzeczową sądu okręgowego. Z tego względu nie może być tu mowy o „pomyłce", jak sugeruje się w zażaleniu, a tym samym sama strona powodowa przyznała de facto, że sprawa ma jednak charakter majątkowy, choć niepieniężny. W tym stanie rzeczy opłata sądowa od niniejszego pozwu miała charakter stosunkowy i wyrażała się w sumie stanowiącej 5% wartości przedmiotu sporu wskazanej przez samego powoda w pozwie, czyli z 163.000 zł. Opłaty takiej jednak strona powodowa, reprezentowana przez radcę prawnego, przy wnoszeniu pozwu nie uiściła, co musiało skutkować jego zwrotem po myśli art. 130 2 § 1 k.p.c. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. w zw. z art. 398 k.p.c , orzekł jak w sentencji SSA I. Wiszniewska SSA R. Iwankiewicz SSA E. Skotarczak