I ACa 97/21

Sygn. akt I ACa 97/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 listopada 2021 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Lucyna Morys - Magiera Protokolant : Judyta Jakubowska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2021 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa K. N. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w N. i Dyrektorowi Aresztu Śledczego w C. o zapłatę na skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt I C 460/17 1) 
        oddala obie apelacje; 2) 
        nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego; 3) 
        zasądza od pozwanego na rzecz powoda 1 350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego; 4) 
        przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Częstochowie na rzecz adwokata M. L. 3 321 (trzy tysiące trzysta dwadzieścia jeden) złotych, w tym 621 (sześćset dwadzieścia jeden) złotych podatku od towarów i usług, z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. SSA Lucyna Morys - Magiera Sygnatura akt I ACa 97/21 UZASADNIENIE Powód K. N. domagał się w pozwie od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Dyrektora Zakładu Karnego w N. oraz Dyrektora Aresztu Śledczego w C. kwoty 155.000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w N. , uniemożliwieniem korzystania z dokumentacji w Areszcie Śledczym w C. , naruszeniem tajemnicy korespondencji oraz pozbawieniem go dostępu do akt sprawy zapisanych na płycie CD/DVD i możliwości posiadania nośnika pendrive. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Częstochowie zasądziła od pozwanego na rzecz powoda kwotę 8.000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 30 października 2017 r. do dnia zapłaty, oddalił powództwo w pozostałej części, przyznał od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Częstochowie na rzecz adwokata M. L. kwotę 6.642 zł z tytułu wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powodowi z urzędu oraz zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej 1.000 z tytułu zwrotu części kosztów procesu. Sąd pierwszej instancji ustalił, że powód odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w N. , a w trakcie jej odbywania okresowo przebywał również w Areszcie Śledczym w C. . Jak stwierdził Sąd, w dacie przyjęcia do Zakładu Karnego w N. powód oświadczył, że nie pali papierosów, w związku z czym umieszczony był w celach przeznaczonych dla osób niepalących wyrobów tytoniowych. Zdarzało się, że w celach przeznaczonych dla osadzonych niepalących papierosów, w których powód przebywał w Zakładzie Karnym w N. osadzeni byli skazani, którzy mimo zakazu palenia, palili papierosy, również w obecności powoda. Na korytarzu, w którym znajdowały się cele, w których przebywał powód usytuowana była palarnia. Wprawdzie znajdowała się ona w końcowej części korytarza oraz oddzielona była ścianką z płyty gipsowej zamocowaną od sufitu i posiadała wentylator wyciągowy, jednakże korzystający z niej skazani podczas palenia papierosów, przemieszczali się po całym korytarzu. Jak ustalono, od 2016 r. powód odbywał karę w systemie półotwartym, co oznaczało, że drzwi cel otwarte były w godzinach od 9.00 do 19.30. Dym papierosowy dostawał się więc do cel zajmowanych zarówno przez osadzonych palących papierosy, jak i osadzonych, którzy oświadczyli, że papierosów nie palą. Mimo, iż w związku z uczęszczaniem do szkoły, powód przez 3 do 5 godzin dziennie pozostawał poza oddziałem na którym znajdowała się palarnia, przebywając w pozostałym czasie w otoczeniu osób palących papierosy, powód odczuwał ból głowy, duszności oraz dyskomfort związany z przekonaniem, że „bierne palenie papierosów” może spowodować pogłębienie nadciśnienia tętniczego, które u niego zdiagnozowane zostało w 2000 r. W dniu 25 lipca 2016 r. powód wystosował skargę do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w O. dotyczącą zezwolenia na palenie papierosów na korytarzu. W piśmie z dnia 10 października 2016 r. Dyrektor Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej poinformował powoda, iż umiejscowienie palarni na korytarzu oddziału mieszkalnego jest niezgodne z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków używania wyrobów tytoniowych na terenie obiektów podlegających Ministrowi Sprawiedliwości. Z początkiem 2017 r. (od dnia 15 lutego 2017 r.) palarnia usytuowana na korytarzu została przeniesiona do pomieszczenia zamkniętego. Sąd Okręgowy ustalił, iż w 2000 r. stwierdzono, że powód cierpi na nadciśnienie tętnicze, zaś leczenie farmakologicznie rozpoczęto do 2001 r. W okresie od 2002 do 2005 r. z uwagi na pobyt w zakładzie karnym, powód nie przyjmował leków. Podczas pobytu powoda w Zakładzie Karnym w N. , od 13 października 2016 r. okresowo obserwowano u powoda podwyższone wartości ciśnienia tętniczego. Wcześniejsza wizyta powoda u lekarza więziennego – w dniu 25 lipca 2016 r. - odnotowana została w książeczce leczenia ambulatoryjnego wpisem: „dolegliwości nie zgłasza, bez leków”. Od 14 października 2016 r. zaczęto podawać powodowi preparat ramiprilu ( T. ), a od 18 listopada 2016 r. trzy leki przeciwko nadciśnieniu tętniczemu. Ustalił nadto, iż w dniach 13 i 14 marca 2017 r. stwierdzono u powoda podwyższone wartości ciśnienia i podano leki doraźnie obniżające ciśnienie. W czasie pobytu powoda w Zakładzie Karnym w N. okresowo dokonywano pomiarów ciśnienia tętniczego powoda, ponadto odbywając karę w systemie półotwartym, w sytuacji pogorszenia samopoczucia, powód miał dostęp do personelu pielęgniarskiego, który na prośbę powoda mógł dokonać tego pomiaru bez zlecenia lekarza. Z uwagi na uczęszczanie przez powoda do szkoły, co wiązało się z dość wczesnym opuszczaniem celi przez powoda, lekarstwa regulując ciśnienie krwi wydawano mu w godzinach popołudniowych, aby samodzielnie zażywał je rano. W ocenie kierownika Ambulatorium Zakładu Karnego w N. R. P. , powód był zdolny do samodzielnego pobierania leków po wydaniu jasnych i precyzyjnych wskazówek. Z uwagi na zgłaszane problemy dotyczące oczu, w dniu 10 maja 2016 r. powód poddany został konsultacji okulistycznej. Sąd Okręgowy ustalił, iż adnotacje dotyczące przebiegu leczenia powoda w Zakładzie Karnym były dokonywane w książeczce leczenia ambulatoryjnego. W przypadku, gdy książeczka ta nie znajdowała się w dyspozycji Zakładu Karnego, wpisy dotyczące porady lekarskiej i zastosowanego leczenia dokonywane były wtedy na luźnych kartkach dołączanych później do książeczki zdrowia. Jak stwierdzono, po opuszczeniu Zakładu Karnego w dniu 29 marca 2017 r. powód kontynuował leczenie związane z nadciśnieniem tętniczym. W okresie od 6 do 16 grudnia 2019 r. przebywał w Szpitalu (...) w K. z rozpoznaniem niedomykalności zastawki dwudzielnej, samoistnego nadciśnienia płucnego oraz żołądkowo – przełykowego pęknięcia śluzówki z krwawieniem. W okresie od 9 do 13 stycznia 2020 r. przebywał w Szpitalu w K. z rozpoznaniem opornego nadciśnienia tętniczego. Ustalono, że 21 lutego 2017 r. do Zakładu Karnego w N. wpłynął list polecony z Sądu Rejonowego w Częstochowie w sprawie XV Co 33666/16, adresowany do Dyrektora Zakładu Karnego. Pracownica sekretariatu Dyrektora Zakładu Karnego, zgodnie ze swoimi obowiązkami, otworzyła tę korespondencję w celu przedstawienia jej Dyrektorowi. Po otwarciu koperty okazało się, że zawiera ona pismo przewodnie do Dyrektora Zakładu Karnego oraz plik pism dla powoda. Pisma dla powoda nie były umieszczone w odrębnej kopercie. Po wyłączeniu pism kierowanych do powoda, doręczono je powodowi w dniu 22 lutego 2017 r., odbierając od powoda potwierdzenie ich otrzymania. Zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki przez powoda odesłane zostało do Sądu. Podczas pobytu w Zakładzie Karnym w N. powód wraz z innymi osadzonymi, uczestniczył w Treningu Zastępowania Agresji (ART). W trakcie zajęć, które odbywały się w dniu 9 czerwca 2016 r. psycholog prowadząca te zajęcia – M. G. , podając imię i nazwisko autora, odczytała fragment skargi, którą powód wystosował do Dyrektora Zakładu Karnego w N. . Skarga powoda zawierała informację, że w przypadku gdy z powodu konieczności uczestniczenia w treningu, powód nie zdoła się przygotować do egzaminów szkolnych i zdać ich z pozytywnym wynikiem, wystąpi z pozwem przeciwko Dyrektorowi Zakładu Karnego, a jako świadków powoła pozostałych uczestników zajęć. Informacja, że mogą zostać powołani jako świadkowie w ewentualnej sprawie wytoczonej przez powoda, wywołała u uczestniczących w treningu skazanych, niechęć wobec powoda. Skazani obrzucali powoda wyzwiskami, zdarzało się, że pluli na niego, kilkakrotnie, podczas pobytu w łaźni powód został uderzony ręką w twarz, w brzuch lub ręcznikiem w który zwinięte było mydło, kopnięty w genitalia. Wśród więźniów rozniosła się wiadomość, że z powodem nie należy rozmawiać, należy ubliżać mu i uprzykrzać życie. Powyższe zachowanie współwięźniów powodowało, że powód bał się wychodzić z celi, korzystać z łaźni, mył się w celi korzystając z miski, do czasu opuszczenia przez powoda Zakładu Karnego w marcu 2017 r. Sąd Okręgowy ustalił, że 29 września 2016 r. Dyrektor Zakładu Karnego w N. przeprowadził rozmowę dyscyplinującą z psychologiem M. G. , w toku której stwierdzone zostało, że dopuściła się ona przewinienia dyscyplinarnego mniejszej wagi polegającego na odczytaniu fragmentu skargi osadzonego podczas zajęć programu resocjalizacyjnego ART w obecności innych osadzonych – co było niewłaściwe. Na podstawie art. 230 ust. 6 w zw. z art. 247 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o służbie więziennej pouczono funkcjonariusza. Stwierdził nadto, że podczas pobytu powoda w Zakładzie Karnym w N. informowano powoda, że każdy skazany ma możliwość skorzystania ze stanowiska komputerowego przeznaczonego do odczytywania dokumentacji zapisanej elektronicznie (płyta CD lub DVD), po zwróceniu się z prośbą do Dyrektora Zakładu Karnego. Złożenie prośby podyktowane było koniecznością przygotowania stanowiska komputerowego dla osadzonego. Powód zwracał się z takimi prośbami w dniach: 15 kwietnia, 30 czerwca, 25 lipca, 25 sierpnia i 4 listopada 2016 r. Prośby powoda zostały uwzględnione i powód doprowadzany był do pomieszczenia, w którym samodzielnie mógł odtworzyć posiadaną dokumentację zapisaną elektronicznie. Jak ustalono, 15 listopada 2016 r. powód przetransportowany został do Aresztu Śledczego w C. , gdzie przebywał do dnia 22 listopada 2016 r. Wyjeżdżając z Zakładu Karnego w N. powód zabrał ze sobą dokumentację dotyczącą kilku spraw sądowych toczących się z jego udziałem, zapisaną elektronicznie. Przywiezione przez powoda przedmioty, w tym płyty CD i DVD , jako rzeczy własne posiadane przez osadzonego w chwili przyjęcia do jednostki, umieszczone zostały w magazynie rzeczy własnych osadzonego. Powód poinformowany został, że płyty mogą zostać mu wydane w celu zapoznania się z ich treścią na stanowisku komputerowym znajdującym się poza celą mieszkalną, w której powód został umieszczony. Warunkiem skorzystania ze stanowiska komputerowego było złożenie przez powoda stosownej prośby do Dyrektora Aresztu Śledczego. Powód nie występował z prośbą o udostepnienie mu stanowiska komputerowego. Nie było sporne, iż postanowieniem z dnia 27 grudnia 2016 r. ,wydanym w sprawie PR 3Ds (...) .2016, Prokurator Prokuratury Rejonowej C. Północ w C. odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie dopuszczenia się w dniu 15 listopada 2016 r. przez funkcjonariuszy Aresztu Śledczego w C. przekroczenia swoich uprawnień m.in. poprzez niewydanie powodowi nośników CD/DVD przez to działanie na szkodę interesu publicznego i prywatnego – wobec niepopełnienia zarzucanego czynu. Zażalenie powoda na powyższe orzeczenie, postanowieniem Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 23 maja 2017 r. sygn. akt XI Kp 46/17 nie zostało uwzględnione. W tak ustalonym stanie faktycznym, Sąd Okręgowy stwierdził, że powództwo oparto na zarzucie naruszenia przez pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Dyrektora Zakładu Karnego w N. i Dyrektora Aresztu Śledczego w C. jego dóbr osobistych na skutek zaniedbań ze strony funkcjonariuszy Służby Więziennej, w wyniku których doszło do naruszenia tajemnicy korespondencji powoda, uniemożliwienia mu dostępu do dokumentów postępowań sądowych, których był stroną, nieprawidłowego stosowania wobec powoda procedur medycznych oraz zmuszania go biernego palenia. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że powództwo w niniejszej sprawie zasługiwało na uwzględnienie w związku ze stwierdzeniem, że podczas pobytu w Zakładzie Karnym w N. powód był narażony na działanie dymu tytoniowego oraz że w czasie pobytu w Zakładzie Karnym w N. , poprzez publiczne odczytanie przez psychologa działu penitencjarnego jego skargi złożonej do Dyrekcji Zakładu Karnego naruszono tajemnicę jego korespondencji oraz prawo do prywatności. W pozostałym zakresie roszczenia K. N. - w ocenie Sądu - nie zasługiwały na uwzględnienie. Okoliczność, iż powód w chwili przyjęcia go do Zakładu Karnego w N. złożył oświadczenie, że nie pali papierosów, była bezsporna, nadto potwierdzona została zapisem zawartym w notatce służbowej z dnia 6 listopada 2017 r. Złożenie przez powoda powyższego oświadczenia skutkowało możliwością umieszczanie go w celi przeznaczonej dla osób niepalących wyrobów tytoniowych, zgodnie z obowiązującym wówczas Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków używania wyrobów tytoniowych na terenie obiektów Ministrowi Sprawiedliwości (…) (Dz. U. 2011.135.795) . Celem takiego działania była realizacja przepisów ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz. U. 2019.2182) i przeciwdziałanie uzależnieniu od tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz ochrona zdrowia skazanych odbywających karę przed jego następstwami. Zdaniem Sądu Okręgowego poczynione w sprawie ustalenia faktyczne wskazują na to, że umieszczenie powoda w celi przeznaczonej dla osób niepalących nie uchroniło go od przebywania, nieomal bez przerwy, w otoczeniu osób palących papierosy. Wynikało to z faktu, że niektórzy więźniowie, przebywający w tej samej celi co powód palili papierosy, ale przede wszystkim spowodowane było tym, że na korytarzu, na którym znajdowała się cela powoda usytuowana była palarnia, a izba mieszkalna w której przebywał powód, podobnie jak pozostałe cele otwarta była od godziny 9.00 do 19.30. Palący papierosy skazani poruszali się po całym korytarzu, a dym papierosowy dostawał się do wszystkich cel. W ocenie Sądu I instancji, fakt narażenia powoda na działanie dymu tytoniowego potwierdzony został zeznaniami świadków: R. M. , D. G. , A. W. , K. G. , R. U. . Sąd dał wiarę zeznaniom tych świadków, uznając że w odniesieniu do powyższych okoliczności były one zgodne ze sobą oraz w tym zakresie zgodne z zeznaniami powoda. Powyższe zeznania potwierdzone zostały także i tym, że wnoszone przez powoda skargi na usytuowanie palarni zostały uznane za zasadne i ostatecznie palarnia przeniesiona została do innego wydzielonego pomieszczenia. Natomiast nie dał Sąd wiary zeznaniom świadków L. G. i A. M. w zakresie, w jakim świadkowie ci zeznali, że na korytarzu było wydzielone miejsce do palenia, wentylowane z 10 – krotną wymianą powietrza i że z palarni nie wydzielał się dym. Zdaniem sądu pierwszej instancji, gdyby palarnia usytuowana na korytarzu funkcjonowała w sposób prawidłowy, w szczególności wydzielona była w taki sposób, aby dym papierosowy nie był uciążliwy dla osadzonych niepalących papierosów, nie zachodziłaby potrzeba jej likwidacji. Przedstawione przez strony dowody w postaci dokumentów (notatki służbowe, pisma stanowiące odpowiedzi na skargi) uznał Sąd za niebudzące wątpliwości co do ich autentyczności i niebędące przedmiotem sporu. Zdaniem Sądu Okręgowego wiarygodne były zeznania powoda w tej części, w której opisywał on samopoczucie związane z przebywaniem w otoczeniu osób palących papierosy, a więc ból głowy, duszności, dyskomfort związany z przekonaniem, że „bierne palenie papierosów” może spowodować pogłębienie nadciśnienia tętniczego, na które cierpi powód. W konsekwencji stwierdził sąd pierwszej instancji, że na funkcjonariuszach Zakładu Karnego w N. ciążył prawny obowiązek zapewnienia, by powód, jako osoba niepaląca, nie był narażony na skutki palenia tytoniu przez innych osadzonych. Strona pozwana nie dochowała w tym zakresie niezbędnych, obowiązujących procedur. Działanie godzące w zdrowie jest – zdaniem Sądu - działaniem naruszającym to dobro osobiste. Za fakt oczywisty uznał Sąd Okręgowy szkodliwość dymu papierosowego dla zdrowia, przyjmując jednocześnie, że nawet bierne palenie, nie tylko potencjalnie zagraża zdrowiu, ale je narusza. Uwzględniając rodzaj naruszonego dobra oraz charakter, stopień nasilenia i czas trwania naruszeń, oraz rozmiar ujemnych przeżyć psychicznych spowodowanych tymi naruszeniami, a także nasilenie złej woli ze strony sprawcy, zasądzono od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3.000 zł z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dobra osobistego w postaci zdrowia. Ustalając wysokość kwoty zadośćuczynienie z tego tytułu Sąd Okręgowy brał pod uwagę stosunkowo krótki czas (od 21 lipca 2016 – wskazana przez powoda data początkowa dochodzenia zadośćuczynienie (k – 113) - do 15 lutego 2017 r. – data przeniesienia palarni z korytarza oddziału mieszkalnego) trwania dolegliwości związanych z narażeniem powoda na skutki biernego palenia papierosów, fakt, że w związku z uczęszczaniem do szkoły, powód przez 3 do 5 godzin dziennie pozostawał poza oddziałem na którym znajdowała się palarnia oraz fakt stosunkowo szybkiego uwzględnienia skargi powoda na miejsce usytuowania palarni. Za bezsporną uznał Sąd Okręgowy okoliczność naruszenia tajemnicy korespondencji i prawa do prywatności powoda podczas zajęć terapeutycznych, w czasie pobytu powoda w Zakładzie Karnym w N. . Naruszenie owo polegało na publicznym odczytaniu skargi powoda złożonej do Dyrekcji Zakładu Karnego, czym psycholog prowadząca zajęcia umożliwiła innym skazanym (osobom nieuprawnionym) zapoznanie się z treścią korespondencji powoda. W ocenie Sądu Okręgowego bezprawność zachowania psycholog potwierdzona została rozmową dyscyplinującą przeprowadzoną przez Dyrektora Zakładu Karnego, w trakcie której stwierdzono, że dopuściła się przewinienia dyscyplinarnego mniejszej wagi skutkującego pouczeniem. W tym zakresie Sąd Okręgowy miał w polu widzenia, że powód przebywał w Zakładzie Karnym, gdzie odbywał karę pozbawienia wolności, jego prawa zatem i tak w znacznym stopniu były ograniczone. Dodatkowo, w odczytanej skardze znajdowały się informacje, które mogły narazić powoda na negatywne reakcje ze strony innych osadzonych. Nadto w oparciu o wyniki postępowania dowodowego, a w szczególności zeznania świadków R. M. , D. G. , A. W. , K. G. , R. C. , T. D. i R. U. , ustalił Sąd Okręgowy za udowodniony związek publicznego odczytania skargi powoda z niechęcią wobec niego ze strony innych skazanych. T. D. i D. G. byli bezpośrednimi świadkami agresji fizycznej i słownej wobec powoda, a pozostali świadkowie o sytuacji powoda słyszeli od innych skazanych, a nadto dotarł do nich przekaz, że powodowi należy ubliżać, uprzykrzać mu życie. Zeznania tych świadków uznał Sąd I instancji za wiarygodne, wzajemnie zgodne i przekonujące głównie z tego powodu, że wynikały z własnych obserwacji świadków i nie opierały się na informacjach przekazanych im przez powoda (z wyłączeniem świadka R. C. ). Uznał Sąd, że powyższej oceny nie podważają zeznania świadka L. G. , z których wynika, że powód nie skarżył się funkcjonariuszom Zakładu na szykany ze strony innych skazanych, nie składał skarg, a on sam nie słyszał o „incydentach w stosunku do powoda”. Fakt nieodnotowania zgłaszania przez powoda formalnych skarg – zdaniem Sądu Okręgowego - nie przesądza o braku szykan wobec powoda ze strony współosadzonych, ponadto świadek przyznał, że sporządzał notatkę dotyczącą skargi powoda w przedmiocie jego bezpieczeństwa i wyjaśnił, że po rozmowie z innymi funkcjonariuszami zasadności skargi powoda nie potwierdził. W oparciu o powyższe przesłanki sąd pierwszej instancji zasądził od pozwanego na rzecz powoda 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dobra osobistego w postaci tajemnicy korespondenci i prawa do prywatności. Ustalając wysokość zadośćuczynienia należnego powodowi z tego tytułu Sąd miał na względzie rozmiar doznanych przez powoda dolegliwości związanych z naruszenia tych dóbr, (głownie w postaci szykan ze strony innych skazanych) oraz czas ich trwania ograniczony treścią żądania powoda (czerwiec 2016 r. do 29 marca 2017 r.). Pozostałe roszczenia powoda zdaniem Sądu Okręgowego nie zasługiwały na uwzględnienie. Za niezasadne uznał Sąd zarzuty powoda w zakresie, w jakim dotyczyły one tego, że podczas pobytu w Zakładzie Karnym w N. był niewłaściwie leczony, gdyż nie podawano mu środków na obniżenie ciśnienia, nie podawano mu leków w regularnych odstępach czasu albo podawano zamienniki leków, po których źle się czuł, nie mierzono mu ciśnienia codziennie, nie konsultowano go kardiologicznie, co według powoda powodowało zaostrzenie jego choroby, skoki ciśnienia, bóle głowy oraz, że podczas pobytu w tej jednostce penitencjarnej dokumentacja medyczna sporządzana przez kierownika ambulatorium prowadzona była w sposób nieprawidłowy (brak wpisu dotyczącego badania, wpisy z dokonywane z opóźnieniem). Oceny powyższych zarzutów Sąd dokonał przede wszystkim w oparciu o opinię biegłego sądowego z zakresu kardiologii M. H. (1) , uznając, że tylko ocena przebiegu procesu leczenia powoda dokonana przez osobę posiadającą wiadomości specjalne umożliwiała weryfikację postawionych zarzutów. Na podstawie analizy dokumentacji leczenia powoda w Zakładzie Karnym oraz badania powoda, biegły sądowy stwierdził, że podczas pobytu w Zakładzie Karnym w N. w okresie od 21 czerwca 2016 r. do 29 marca 2017 r. stosowano u powoda właściwą strategię leczenia nadciśnienia tętniczego 2 stopnia oraz podawano powodowi prawidłowe lekarstwa. W trakcie pobytu powoda w Zakładzie Karnym pojawiły się u powoda wyższe wartości ciśnienia, ale zostały one rozpoznane i prawidłowo leczone. Wobec nieprzedstawienia przez powoda dokumentacji medycznej z okresu przed pobytem w Zakładzie Karnym w N. , biegły sądowy nie był w stanie ocenić, czy w czasie pobytu powoda w tej jednostce penitencjarnej doszło do pogorszenia jego stanu zdrowia. Uznał Sąd Okręgowy, że wobec stwierdzenia przez biegłego, iż proces leczenia powoda w Zakładzie Karnym w N. był prawidłowy, nawet w przypadku wykazania, że doszło do pogorszenia stanu zdrowia powoda, brak byłoby podstaw do obciążenia pozwanego odpowiedzialnością za powyższą sytuację. W opinii tego Sądu fakt, iż w czasie odbywania kary nie doszło do pogorszenia stanu zdrowia powoda potwierdza również okoliczność, po opuszczeniu Zakładu Karnego (w dniu 29 marca 2017 r.) powód rozpoczął leczenie dopiero w 2019 r. czyli po upływie 2 lat. Sąd pierwszej instancji oparł swoje ustalenia na podstawie opinii biegłego kardiologa M. H. (1) . Opinia biegłego z zakresu kardiologii – M. H. (1) uznał Sąd I instancji za jest rzeczową i fachową, a zarazem kategoryczną i stanowczą, wyjaśniającą wszystkie okoliczności związane z procesem leczenia powoda. Sąd Okręgowy nie uwzględnił zastrzeżeń do opinii zgłoszonych przez powoda w piśmie z dnia 10 marca 2020 r., bowiem nie zawierały one konkretnych zarzutów, wątpliwości nie wskazywały kwestii niewyjaśnionych w odniesieniu do stanu zdrowia powoda, w istocie stanowiły polemikę z treścią opinii z powołaniem się na publikacje medyczne dotyczące rozpoznawania i leczenia choroby nadciśnieniowej. Powyższe stanowiło także podstawę pominięcia zgłoszonego przez powoda dowodu z uzupełniającej opinii biegłego, dowodu z opinii instytutu naukowego oraz ze złożonych przez niego wydruków dokumentów (przy piśmie z dnia 10 marca 2020 r.) Opinia biegłego kardiologa potwierdziła także prawdziwość zeznań świadków R. P. i D. G. , które również stanowiły podstawę ustaleń Sądu w zakresie przebiegu procesu leczenia powoda w Zakładzie Karnym w N. . W świetle powyższych ustaleń, według Sądu Okręgowego nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty powoda co do podawania mu niewłaściwych leków, po zażyciu których źle się czuł, że nie mierzono mu codziennie ciśnienia krwi. Za niezasługujące na uwzględnienie uznano zeznania świadków R. M. , A. W. i K. G. , stwierdzając, że wiadomości na temat samopoczucia powoda oraz przebiegu jego leczenia, świadkowie uzyskiwali tylko z rozmów z K. N. . Oceniając tę kwestię Sąd Okręgowy miał na uwadze, że samo subiektywne poczucie krzywdy ze strony powoda i jego przekonanie o zasadności jego zarzutów dotyczących sposobu leczenia go w Zakładzie Karnym nie może zastąpić procesowego wykazania, zgodnie z ogólną regułą dowodową art. 6 kc - wszystkich przesłanek odpowiedzialności pozwanego. Wobec powyższego doszedł Sąd Okręgowy do przekonania, że podczas pobytu powoda w Zakładzie Karnym w N. nie doszło do naruszenia dobra osobistego w postaci zdrowia. Za bezpodstawny uznał również Sąd Okręgowy zarzut nieprawidłowego prowadzenia dokumentacji medycznej przez kierownika ambulatorium w Zakładzie Karnym w N. . Rozważając tę kwestię Sąd Okręgowy uznał, że dokumentowanie czynności medycznych (leczniczych) pozostaje poza sferą dóbr osobistych. Błędy, czy nieprawidłowości w zapisach w książeczce zdrowia powoda, w przypadku ich stwierdzenia, mogłyby mieć wpływ na ocenę, czy prawidłowy był sposób leczenia podejmowany na ich podstawie. Zasadna wtedy byłaby ich ocena z punktu widzenia naruszenia dobra osobistego powoda jakim jest zdrowie. W ocenie Sądu powód nie zdołał jednak wykazać istnienia błędów w dokumentacji medycznej prowadzonej przez kierownika ambulatorium, w szczególności, że jego zarzuty dotyczyły braku wpisu badania lub dokonywania tych wpisów z opóźnieniem. Uwzględnił również Sąd, że z zeznań świadka R. P. oraz pisemnych wyjaśnień udzielanych powodowi na jego skargi jasno wynika, że często książeczka zdrowia powoda nie znajdowała się w dyspozycji Zakładu Karnego, zatem wpisy dotyczące porady lekarskiej i zastosowanego leczenia dokonywane były na luźnych kartkach dołączanych później do książeczki zdrowia. Sąd Okręgowy miał również na uwadze, że opinia biegłego sądowego M. H. (1) nie zawierała żadnych uwag co do prawidłowości dokumentacji lekarskiej powoda w Zakładzie Karnym w N. . Sposób jej prowadzenia nie stanowił zatem przeszkody do prawidłowego leczenia powoda. Za niezasadny uznano zarzut, że podczas pobytu powoda w Zakładzie Karnym w N. naruszono procedurę dotyczącą doręczenia korespondencji sądowej, bowiem adresowana do powoda korespondencja z Sądu wprawdzie znajdował się w kopercie zaadresowanej do Zakładu Karnego, ale została otworzona i opatrzona prezentatą biura podawczego Zakładu Karnego. W tym kontekście stwierdził Sąd, że bezsporne było, iż w dniu 21 lutego 2017 r. do Zakładu Karnego w N. wpłynął list polecony z Sądu Rejonowego w Częstochowie w sprawie XV Co 33666/16, adresowany do Dyrektora Zakładu Karnego, zawierający także plik pism dla powoda. W oparciu o zeznania świadka I. Ż. ustalił Sąd Okręgowy, że korespondencja kierowana do Zakładu Karnego i korespondencja kierowana do powoda przysłane zostały w jednej kopercie, na której jako adresat wskazany był Zakład Karny. Dopiero po otwarciu koperty można było ustalić, że część znajdujących się w niej pism powinna zostać przekazana powodowi. Wobec tego, że zeznania świadka I. Ż. w żaden sposób nie zostały podważone, uznał je sąd pierwszej instancji za w pełni wiarygodne. W oparciu o powyższe okoliczności stwierdzono, że pozwany nie naruszył tajemnicy korespondencji powoda, a zatrudnieni w Zakładzie Karnym uprawnieni byli do otwarcia koperty adresowanej do tej jednostki organizacyjnej pozwanego (a nie do powoda przebywającego w Zakładzie Karnym) i do zapoznania się z treścią zawartych w niej pism. Wobec niewykazania przez powoda bezprawności działania pozwanego w tym zakresie, Sąd Okręgowy nie uwzględnił powyższego zarzutu. Uznał również Sąd Okręgowy, że żaden z zaoferowanych przez powoda dowodów nie wykazuje, że podczas pobytu w Zakładzie Karnym w N. nie udostępniono mu stanowiska komputerowego w celu odtworzenia zapisów na płytach DVD. W pełni wiarygodne – zdaniem Sądu - były twierdzenia pozwanego podającego, że podczas pobytu powoda w Zakładzie Karnym w N. informowano go, o możliwości skorzystania ze stanowiska komputerowego przeznaczonego do odczytywania dokumentacji zapisanej elektronicznie (płyta CD lub DVD), po zwróceniu się z prośbą do dyrektora jednostki penitencjarnej. Nie zakwestionowana w żaden sposób treść pisma Dyrektora Zakładu Karnego w N. z dnia 6 grudnia 2016 r., w którym wskazano że powód zwracał się z takimi prośbami w dniach: 15 kwietnia, 30 czerwca, 25 lipca, 25 sierpnia i 4 listopada 2016 r. , a jego wnioski zostały uwzględnione i powód doprowadzany był do pomieszczenia, w którym samodzielnie mógł odtworzyć posiadaną dokumentację zapisaną elektronicznie. Odnosząc się do zarzutu powoda dotyczącego tego, że podczas pobytu w Areszcie Śledczym w C. , w dniu 15 listopada 2016 r. nie wydano mu nośników CD i DVD zawierających dokumentację postępowań, w których był stroną, co znacznie utrudniło mu przygotowanie się do sprawy IC 308/16 toczącej się przed Sądem Okręgowym w Częstochowie a także utrudniło kontakt z wyznaczonym do tej sprawy pełnomocnikiem z urzędu, zauważył Sąd, iż powód nie wykazał, że funkcjonariusze Aresztu Śledczego w C. działali w sposób bezprawny, nadto nie wykazał, aby swoim działaniem naruszyli jakiekolwiek dobro osobiste powoda. W ocenie Sądu, zapisana elektronicznie dokumentacja, którą powód posiadał podczas przyjmowania go do Aresztu Śledczego w C. , niewątpliwie należała do jego rzeczy własnych. Zgodnie z § 32 zarządzenia nr 27/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 13 sierpnia 2010 r. w sprawie gospodarowania składnikami majątkowymi, w zakresie obsługi osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, rzeczy własne posiadane przez osadzonego przy przyjęciu do jednostki i nadesłane lub przekazane dla niego, przyjmuje się do magazynu rzeczy własnych osadzonego. Zatem prawidłowo posiadane przez powoda płyty CD i DVD oraz pendrive umieszczone zostały w magazynie. Powód pouczony został o zasadach uzyskania dostępu do treści płyt i pamięci USB, ale jak wynika z niekwestionowanych co do ich prawdziwości, notatek służbowych z dnia 8, 27 i 28 grudnia 2016 r., sporządzonych przez funkcjonariuszy Aresztu Śledczego w C. , z możliwości takiej nie skorzystał. W ocenie Sądu Okręgowego, gdyby nawet powyższe przedmioty nie zostały umieszczone w magazynie, tylko pozostawione w dyspozycji powoda w celi, powód nie miałby możliwości zapoznawania się z ich treścią, bowiem nie wykazał, aby w celi dysponował urządzeniami pozwalającymi na odtworzenie płyt. Odtworzenie płyt możliwe było tylko na wyznaczonym w Areszcie Śledczym w C. stanowisku komputerowym, odnośnie skorzystania z którego, należało wcześniej zwrócić się z odpowiednią prośbą, bowiem stanowisko to służyło także innym osadzonym. Ustalone okoliczności – w ocenie tego Sądu - wskazują, że powód nie wystąpił z taką prośbą. Zatem zgłoszony przez powoda zarzut, że brak dostępu do zapisanej elektronicznie dokumentacji znacznie utrudnił mu przygotowanie się do sprawy IC 308/16 toczącej się przed Sądem Okręgowym w Częstochowie a także utrudnił kontakt z wyznaczonym do tej sprawy pełnomocnikiem z urzędu, uznał Sąd za nieuzasadniony. Nadto stwierdził Sąd, że z urzędu wiadomo mu, że rozprawa w sprawie IC 308/16 odbyła się w dniu 3 listopada 2016 r. (12 dni przed datą przetransportowania powoda do Aresztu Śledczego w C. ) i odroczona została bez terminu, m.in. w celu przesłuchania świadków w drodze pomocy sądowej. Wobec tego uznał Sąd, że nie było konieczności niezwłocznego przygotowywania się przez powoda do kolejnej rozprawy. Za bezpodstawny, bo oparty wyłącznie na domniemaniu, uznał sąd pierwszej instancji zarzut powoda, że poprzez umieszczenie zapisanej elektronicznie dokumentacji w magazynie naruszono tajemnicę korespondencji powoda, bowiem skoro powód nie miał tej dokumentacji przy sobie, to pozwany mógł się z nią zapoznać. Stwierdzenie, że powództwo wniesione przez K. N. zasługiwało na uwzględnienie wyłącznie w związku ze stwierdzeniem, że podczas pobytu w Zakładzie Karnym w N. powód był narażony na działanie dymu tytoniowego oraz że w czasie pobytu w Zakładzie Karnym w N. , poprzez publiczne odczytanie przez psychologa działu penitencjarnego jego skargi złożonej do Dyrekcji Zakładu Karnego naruszono tajemnicę jego korespondencji oraz jego prawa do prywatności, zdaniem Sądu I instancji dało podstawę do zasądzenia na rzecz powoda od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Dyrektora Zakładu Karnego w N. łącznej kwoty 8.000 zł tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 30 października 2017 r. W pozostałej części, roszczenie zdaniem Sądu Okręgowego nie zasługiwało na uwzględnienie. O wynagrodzeniu adwokata z urzędu ustanowionego dla powoda Sąd orzekł w oparciu o § 8 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, na podstawie § 4 ust. 2 pkt 1) tego rozporządzenia przyznając pełnomocnikowi powoda wynagrodzenie w wysokości 150 % stawki minimalnej tj. kwotę 5.400 zł powiększoną o podatek od towarów i usług w kwocie 1.242 zł. Na podstawie art. 102 kpc Sąd zasądził od powoda na rzecz zastępcy procesowego pozwanego Skarbu Państwa część kosztów procesu w wysokości 1.000 zł, uznając że w rozpoznawanej sprawie o zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, bowiem powód wytaczając powództwo działał w subiektywnym przekonaniu o bezprawności zachowania pozwanego, a więc i przekonaniu, że jego roszczenie jest w całości uzasadnione. Zważywszy na tę okoliczność, oraz pomocniczo na jego sytuację materialną, obciążenie powoda kosztami procesu w pełnej wysokości uznał Sąd za niesprawiedliwe w odczuciu społecznym. Powyższy wyrok zaskarżyły obydwie strony. Powód kontestował powołany na wstępie wyrok w zakresie oddalenia powództwa ponad kwotę 8.000 zł (punkt 2 wyroku) oraz w części, w jakiej obciążono powoda kosztami procesu na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (punkt 4 wyroku). W apelacji powód podniósł zarzuty naruszenia: 1) art. 225 k.p.c. w związku z art. 316 § 2 k.p.c. przez ich niezastosowanie mimo zaistnienia przesłanek otwarcia - na nowo - zamkniętej w dniu 21 października 2020 r. rozprawy o co wnosił powód w piśmie z 26 października 2020 r., co doprowadziło do pozbawienia powoda możliwości obrony jego praw i w konsekwencji nieważności postępowania, 2) art. 417 § 1 k.c. przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w przypadku odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej nie jest wymagane wykazanie przez powoda zawinienia po stronie pozwanej, 3) art. 448 k.c. w związku z art. 24 k.c. przez błędne przyjęcie, że krzywda poniesiona przez powoda w postaci utraty zdrowia spowodowanej wdychaniem dymu tytoniowego winna być zrekompensowana kwotą 3.000 zł, zaś krzywda dotycząca naruszenia dobra osobistego w postaci tajemnicy korespondencji i prawa do prywatności kwota zaledwie 5.000 zł, 4) art. 6 k.c. w związku z art. 232 k.p.c. przez błędne przyjęcie, ze powód nie wykazał przesłanek odpowiedzialności pozwanego za nieprawidłowe leczenie skutkujące pogorszeniem się jego stanu zdrowia oraz wadliwym prowadzeniem dokumentacji lekarskiej, podczas gdy Sąd pominął szereg wniosków dowodowych powoda oraz błędnie ocenił zeznania świadków R. M. , A. W. oraz K. G. , 5) art. 6 k.c. w związku z art. 232 k.p.c. przez pominięcie okoliczności, że poza zarzutem związanym z przebywaniem przez powoda z osobami palącymi, powód skierował powództwo także w aspekcie ogólnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w N. w okresie wskazanym w pozwie, zaś pozwany mimo ciążącego na nim obowiązku dowodowego nie przedstawił żadnych dowodów świadczących, że warunki te były zgodne z prawem co uzasadniało przyznanie powodowi stosownego zadośćuczynienia, 6) art. 445 § 1 k.c. w związku z art. 444 § 1 k.c. oraz art. 417 § 1 k.c. przez zaniechanie przyznania powodowi stosownego zadośćuczynienia za utratę zdrowia w związku z poniżającym i naruszającym nietykalność cielesną zachowaniem wobec powoda ze strony współosadzonych, po ujawnieniu przez psychologa skargi powoda skierowanej do Dyrektora Zakładu Karnego w N. , które to zachowania spowodowały w tamtym okresie rozstrój zdrowia powoda, 7) art. 227 k.p.c. w związku z art. 278 § 1 k.p.c. , art. 286 k.p.c. , art. 235 2 § 1 pkt 3 i 5 k.p.c. a contrario oraz art. 162 k.p.c. przez niezasadne pominięcie zarzutów powoda i jego pełnomocnika skierowanych przeciwko opinii biegłego M. H. (2) przemawiających za dopuszczeniem dowodu z ustnej opinii uzupełniającej , a w razie niewyjaśnienia wątpliwości dopuszczenie dowodu z opinii instytutu kardiologicznego, 8) art. 227 k.p.c. , art. 232 k.p.c. , art. 278 k.p.c. , art. 235 2 § 1 pkt 3 i 5 k.p.c. a contrario oraz art. 162 k.p.c. przez niezasadne pominięcie wniosku dowodowego powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych okulisty i psychiatry w sytuacji gdy zarówno dowody wskazane w pozwie jak i zgromadzone w toku postepowania wskazywały, że powód odbywając karę pozbawienia wolności doznał uszczerbku na zdrowiu w związku ze złymi warunkami panującymi w tych placówkach oraz nieprawidłowym leczeniem , a także zachowaniem się współwięźniów, a „rolą biegłych posiadających wiadomości specjalne w tym zakresie było wykazanie pogorszenia tego stanu zdrowia w tych aspektach”, 9) 
        art. art. 235 2 § 1 pkt 3 i 5 k.p.c. a contrario w związku z art. 227 k.p.c. i art. 162 k.p.c. przez pominięcie dowodu z publikacji pism, dokumentów, płyt CD zgłoszonych przez powoda w piśmie z dnia 10 marca 2020 r., w sytuacji gdy dowody te służyły do wykazania istotnego faktu w sprawie i w żadnym razie nie prowadziły do przewlekłości postępowania, a jedynie do wykazania zasadności powoływanych w tych pismach okoliczności i faktów związanych z wpływem warunków, w których powód odbywał karę pozbawienia wolności na jego stan zdrowia, co zaś ostatecznie służyło realizacji przysługującego powodowi prawa do sądu i zagwarantowania rzetelnego postępowania i uzyskania sprawiedliwego orzeczenia, 10) art. 232 zd. 2 k.p.c. przez dopuszczenie dowodu z urzędu nieznanego i niewnioskowanego przez strony w postaci akt Prokuratury Rejonowej C. Północ w C. (...) 544.2016 k. 372-377 oraz wydanego w tej sprawie postanowienia Sądu Rejonowego w Nysie z dnia 3 października 2017 r. z uzasadnieniem co w konsekwencji naruszyło art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , 11) art. 316 k.p.c. , art. 217, art. 227 k.p.c. i art. 233 § 1 i 2 k.p.c. przez pominięcie twierdzeń i wniosków dowodowych powoda szczegółowo ponownie wskazanych i omówionych w piśmie powoda z dnia 26 października 2020 r. zawierającym wniosek o otwarcie na nowo i uzupełnienie postępowania dowodowego, 12) art. 233 § 1 k.p.c. przez dowolne uznanie, że powód nie udowodnił zasadności swojego roszczenia w zakresie naruszenia tajemnicy korespondencji w Zakładzie Karnym w N. naruszenia dóbr osobistych wobec nieudostępnienia mu stanowiska komputerowego w celu odtworzenia zapisów na płytach DVD, zaś podczas pobytu w Areszcie Śledczym w C. dokumentacji postępowań, w których był stroną, 13) art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 227 k.p.c. i z art. 234 2 k.p.c. przez wyciągnięcie przez Sąd Okręgowy wniosków sprzecznych z całokształtem zebranego w sprawie materiału dowodowego przejawiających się w stwierdzeniu, że: a) 
        w sytuacji pogorszenia samopoczucia powód miał dostęp do personelu pielęgniarskiego, który na prośbę powoda mógł dokonać pomiaru (ciśnienia tętniczego) bez zleceń lekarza – co stoi w sprzeczności z zeznaniami świadków A. W. , R. U. i D. G. , b) 
        lekarstwa regulujące ciśnienie krwi wydawano mu w godzinach popołudniowych, aby samodzielnie zażywał je rano – co jest sprzeczne z zeznaniami świadków i dokumentacją medyczną powoda, w której brak jest zapisów na ten temat, zaś sam kierownik ambulatorium zeznał, że te leki nie były podawane regularnie z uwagi na prace zmianową, opóźnienia i dużą liczbę osadzonych, wydarzenia w jednostce i inne, c) 
        podczas pobytu powoda w Zakładzie Karnym w N. informowano powoda, że każdy skazany ma możliwość skorzystania ze stanowiska komputerowego przeznaczonego do odczytywania dokumentacji zapisanej w formie elektronicznej z powołaniem się na pismo strony pozwanej, kiedy powód takiej okoliczności zaprzeczył, aby każdorazowo udostępniano mu takie stanowisko, a w dodatku brak było takiego uregulowania wynikającego z porządku wewnętrznego jednostki oraz w sytuacji, kiedy pozwany nie dostarczył pisma powoda w przedmiocie odmownych decyzji na prośby powoda, d) 
        po opuszczeniu zakładu karnego (w dniu 29 marca 2017 r.) powód rozpoczął leczenie dopiero w 2019 r. – po upływie 2 lat, kiedy z materiału dowodowego, dokumentacji medycznej powoda wynika, że powód po opuszczeniu zakładu karnego niezwłocznie podjął się kontynuacji leczenia w (...) w S. , nie przerywając leczenia (jednostka penitencjarna wydala powodowi lekarstwa na 14 dni), 14) art. 327 1 § 1 k.p.c. przez brak jakiegokolwiek odniesienia w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku do pominiętych dowodów , w szczególności uzupełniającej opinii kardiologa, opinii okulisty i psychiatry oraz wobec zaniechania odniesienia się do wniosku powoda z dnia 26 października 2020 r. , w którym nie tylko wniósł on o otwarcie rozprawy na nowo, ale również ponowił żądanie przeprowadzenia pominiętych przez Sąd I instancji dowodów; nadto Sąd nie odniósł się do grupy dowodów wskazanych przez powoda, z których wynikało, że wbrew obowiązującym przepisom, podczas pobytu w Zakładzie Karnym w N. zabiegał o umożliwienie dostępu do stanowiska komputerowego, zaś w Areszcie Śledczym w C. został pozbawiony możliwości korzystania z materiałów postępowań wbrew przepisom ustawy kodeks karny wykonawczy . 15) art. 102 k.p.c. przez obciążenie powoda obowiązkiem zwrotu na rzecz pozwanego kosztów procesu w kwocie 1.000 zł podczas gdy mając na uwadze sytuację osobistą i materialna powoda oraz złożony charakter sprawy wskazujący na słuszność roszczeń powoda, zasądzenie zwrotu części kosztów nie było zasadne Wskazując na powyższe powód domagał się: a) 
        przypadku uwzględnienia zarzutu nieważności postępowania - uchylenia zaskarżonego wyroku, zniesienia postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i pozostawienia temu Sądowi orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego, w tym kosztach pełnomocnika ustanowionego z urzędu, które nie zostały pokryte w całości ani w części, b) 
        w przypadku uwzględnienia pozostałych zarzutów apelacji powód domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i podwyższenia zadośćuczynienia do kwoty 155.000 zł - zgodnie z żądaniem pozwu, uchylenia punktu 4 zaskarżonego wyroku, a ponadto zasądzenia od Skarbu Państwa na rzecz ustanowionego dla powoda pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym w wysokości 150% stawki podstawowej ze względu na skomplikowany charakter sprawy oraz znaczne zaangażowanie pełnomocnika w wyjaśnienie okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Nadto powołując się na przepis art. 380 k.p.c. powód domagał się rozpoznania postanowień Sądu Okręgowego w Częstochowie pomijających wnioski dowodowe powoda, które zostały objęte zarzutami apelacyjnymi, a wcześniej zastrzeżeniami złożonymi do protokołu po myśli art. 162 k.p.c. , a ponadto przeprowadzenie wszystkich zawnioskowanych, a pominiętych przez Sąd dowodów w tym dowodów ponowionych w piśmie powoda z 26 października 2020 r. Powód sporządził osobiście uzupełnienie apelacji wywiedzionej i wniesionej przez ustanowionego dlań pełnomocnika z urzędu. Z kolei pozwany zaś, w apelacji zarzucił naruszenie przepisów: 1) art. 233 § 1 k.p.c. przez: a) 
        uznanie za wiarygodne zeznań wszystkich świadków współosadzonych z powodem, również tych, którzy nie przebywali w celach umieszczonych na oddziale III, a nie danie wiary zeznaniom zatrudnionym w Zakładzie Karnym i sporządzonym przez nich notatkom służbowym, b) 
        przyjęcie, że świadkowie R. M. , A. W. i R. U. mieli wiedzę na temat palenia wyrobów tytoniowych w celi zajmowanej przez powoda podczas, gdy nie byli oni zakwaterowani w tej celi, c) 
        przyjęcie, że pismo Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej z 10 października 2016 r. stanowi potwierdzenie przedostawania się dymu papierosowego z korytarza oddziału III bloku A Zakładu Karnego w N. do celi, w której zakwaterowany był powód, d) 
        dokonanie ustaleń w przedmiocie naruszenia tajemnicy korespondencji powoda bez analizy ujawnionych treści, e) 
        przez przyjęcie, że szykany których rzekomo doznawał powód były skutkiem publicznego odczytania przez psychologa fragmentu skargi powoda, w sytuacji gdy świadkowie osadzeni razem z powodem zeznali, że przyczyną tych szykan był sam fakt składania skarg przez powoda , o którym informował on innych osadzonych, 2) art. 102 k.p.c. przez uznanie, że w niniejszej sprawie zaistniał przypadek szczególnie uzasadniony przemawiający za częściowym odstąpieniem od obciążenia powoda kosztami procesu, podczas gdy powód był od początku procesu reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, który mógł realnie ocenić zasadność roszczeń pozwu i szanse na zasądzenie na rzecz powoda zadośćuczynienia w żądanej przez niego wysokości, 3) 
        naruszenia przepisów: a) art. 24 § 1 k.c. i art. 448 k.c. w związku z art. 23 k.c. przez przypisanie Skarbowi Państwa odpowiedzialności za skutki palenia wyrobów tytoniowych przez współosadzonych w celi zajmowanej wspólnie z powodem mimo, że w celi zakwaterowane zostały osoby deklarujące się jako niepalące, b) art. 24 § 1 k.c. i art. 23 k.c. przez uznanie, że fakt palenia przez osadzonych w Zakładzie Karnym w N. wyrobów tytoniowych w miejscach do tego niewyznaczonych, to jest na korytarzu, poza terenem palarni, skutkuje odpowiedzialnością Skarbu Państwa z tego tytułu, c) art. 361 k.c. w związku z art. 448 k.c. polegające na uznaniu, że rzekome szykany i przemoc fizyczna wobec powoda ze strony innych skazanych pozostają w normalnym związku przyczynowym z publicznym odczytaniem przez psychologa fragmentu skargi powoda, d) art. 448 k.c. przez uznanie, że kwota 5.000 zł przyznana z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie tajemnicy korespondencji powoda, stanowi kwotę odpowiednią, w sytuacji gdy z ustalonego stanu faktycznego sprawy nie wynika, że powód doznał krzywdy w rozmiarze uzasadniającym przyznanie zadośćuczynienia w takiej wysokości. Powołując się na powyższe zarzuty pozwany domagał się: 1) 
        zmiany zaskarżonego wyroku: a) 
        w punkcie 1 przez oddalenie powództwa w całości, b) 
        w punkcie 4 przez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu w tym na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, 2) 
        zasądzenia od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Zarówno powód jak i pozwany wnieśli odpowiedzi na apelacje złożoną przez stronę przeciwną, domagając się oddalenia środka zaskarżenia wniesionego przez przeciwnika procesowego oraz zasądzenia kosztów postępowania. Nadto strona pozwana w odpowiedzi na apelację domagała się pominięcia dowodów wymienionych w apelacji sporządzonej przez pełnomocnika powoda, a wcześniej pominiętych przez Sąd I instancji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacje stron nie zasługują na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy odnieść się do – najdalej idącego – zarzutu nieważności postępowania, podniesionego w apelacji powoda. Jego podstaw powód upatruje w tym, że przeprowadzenie rozprawy i jej zamknięcie w dniu 21 października 2020 r. pozbawiło go możności obrony jego praw (k. 933). Zarzut ów uznać należy za bezzasadny, bowiem w trakcie wymienionego powyżej posiedzenia powód był reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu (k. 764), K. N. zawiadomiono o terminie posiedzenia (k. 705, 708), w odpowiedzi na co jedynie poinformował on Sąd o swej absencji na rozprawie zaplanowanej na 21 października 2020 r., spowodowanej hospitalizacją i domagał się przeprowadzenia dowodu z ustnej, uzupełniającej opinii biegłego kardiologa (k. 740, 741). Tymczasem przesłanka nieważności postępowania z art. 379 pkt 5 k.p.c. zachodzi, gdy w wyniku wadliwych czynności procesowych sądu lub strony przeciwnej, strona nie mogła brać i nie brała udziału nie tylko w toku całego postępowania, ale także w jego istotnej części, przy czym chodzi o całkowite faktyczne pozbawienie możności obrony (vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt IV CZ 113/14. W powyższych okolicznościach trudno uznać, że ziściła się przesłanka nieważności postępowania w postaci pozbawienia strony możności obrony jej praw, w szczególności zaś, że było nią - jak tego chce powód - przeprowadzenie i zamknięcie rozprawy w dniu 21 października 2020 r. Wobec prawidłowego zawiadomienia powoda i jego pełnomocnika o terminie rozprawy, braku wniosku o jej odroczenie, nieobowiązkowego udziału w rozprawie przez powoda, a nade wszystko wobec obecności na posiedzeniu ustanowionego dla powoda pełnomocnika z urzędu, nie ma podstaw do przyjęcia, że strona powodowa pozbawiona została możności podejmowania lub też niepodejmowania czynności procesowych, zmierzających do ochrony jej sfery prawnej (vide postanowienie Sądu Najwyższego z 23.04.2015 r., V CSK 573/14, LEX nr 1678097). Podkreślenia wymaga również, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły okoliczności uzasadniające otwarcie na nowo zamkniętej rozprawy. Po myśli przepisu art. 224 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy dopuścił dowody z zeznań świadka T. D. złożonych w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Zawierciu pod sygnaturą akt IC 498/18 oraz z akt spraw prowadzonych przez Prokuraturę Rejonową C. Północ w C. pod sygnaturami akt RSD 544.2016 i PR 3Ds (...) .2016, pominął dowody z publikacji pism, dokumentów, płyt CD oraz dowód z opinii Instytutu (...) zgłoszone przez powoda w piśmie z dnia 10 marca 2020 r., dowód z opinii uzupełniającej biegłego M. H. (1) , a także z opinii biegłego okulisty i biegłego psychiatry. Nadto odnotował Sąd w protokole zastrzeżenia zgłoszone przez pełnomocnika powoda w oparciu o przepis art. 162 k.p.c. oraz udzielił głosu stronom. Zatem dokonane zostały wszelkie czynności procesowe, które zgodnie z powołanym powyżej przepisem winny poprzedzać zamknięcie rozprawy. Sąd Apelacyjny w obecnym składzie podziela stanowisko prezentowane w judykaturze i nauce prawa, zgodnie z którym w myśl art. 316 § 2 k.p.c. rozprawa powinna być otwarta na nowo, jeżeli istotne okoliczności ujawniły się dopiero po jej zamknięciu. Strona wnioskująca o otwarcie na nowo zamkniętej rozprawy (czy też zarzucająca w apelacji sądowi I instancji zaniechanie uwzględnienia wniosku w tym zakresie) musi wykazać więc, że dopiero po zamknięciu rozprawy ujawniły się (stały się jej wiadome) okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia W przepisie tym chodzi o fakty nowe - jakościowo różne od wcześniej istniejących lub o okoliczności już wcześniej zaistniałe, ale które uległy zmianie po zamknięciu rozprawy. Tak więc zmiana może polegać na powstaniu całkiem nowych okoliczności obok już istniejących, lub na modyfikacji wcześniej istniejących. Nie uzasadnia żądania otwarcia rozprawy na nowo jedynie stwierdzenie potrzeby dodatkowego odniesienia się lub powołania dowodów w związku ze stanowiskiem przedstawionym przez stronę przeciwną na rozprawie, jeśli potrzeba ta nie opiera się o okoliczności mające cechę nowości w przedstawionym wyżej rozumieniu (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt I ACa 1081/15, LEX nr 2256965, H. Dolecki, T. Wiśniewski red. Kodeks postępowania cywilnego . Komentarz. Tom I. Artykuły 1 – 366 , str. 811, wyd. LEX a Wolters Kluwer Business). Tymczasem powód w piśmie z dnia 26 października 2020 r., uzasadniając potrzebę otwarcia na nowo zamkniętej rozprawy skoncentrował się na „uzupełnieniu” opisanych powyżej zastrzeżeń, złożonych przez jego pełnomocnika w oparciu o przepis art. 162 k.p.c. , wyrażając jednocześnie swoje stanowisko odnośnie następstw procesowych wywołanych pominięciem dowodów, przeprowadzenia których domagał się powód, o pominięciu których rozstrzygnięto na posiedzeniu w dniu 21 października 2020 r. Uznać zatem należało, że wskazane przezeń przyczyny nie stanowią novum, w rozumieniu przepisu art. 316 § 2 k.p.c. i w związku z tym nie rodzą – zgodnie z tą normą - obowiązku otwarcia na nowo zamkniętej rozprawy. Sąd Apelacyjny uznał również, że argumentacja zastosowana w piśmie procesowym powoda z dnia 26 października 2020 r. i zawarte w nim wnioski dowodowe nie naprowadzają okoliczności, które przemawiałyby za celowością ponownego otwarcia rozprawy w oparciu o przepis art. 225 k.p.c. Ocena prawidłowości rozstrzygnięć co do wniosków dowodowych strony może być przedmiotem kontroli instancyjnej i z tego względu niecelowym było otwarcie na nowo, zamkniętej rozprawy na podstawie przepisu art. 225 k.p.c. Obie strony kontestowały wyrok w zakresie, w jakim orzeczenie to rozstrzyga w kwestiach narażenia powoda na negatywne oddziaływanie dymu pochodzącego ze spalania wyrobów tytoniowych oraz naruszenia- przez psychologa działu penitencjarnego - tajemnicy korespondencji powoda kierowanej do dyrektora Zakładu Karnego w N. . Wbrew stanowisku strony pozwanej Sąd Okręgowy nie dopuścił się uchybień w ocenie materiału dowodowego w postaci zeznań świadków dotyczących sytuacji w zakresie używania wyrobów tytoniowych, na oddziale na którym powód odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w N. . Prawidłową konstatację, że umieszczenie powoda w celi przeznaczonej dla osób niepalących nie uchroniło go przed kontaktem z dymem tytoniowym, oparł Sąd Okręgowy na kilku okolicznościach. Uwzględnił bowiem Sąd, że w toku postępowania zostało udowodnione, iż na korytarzu, na którym znajdowała się cela, w której zakwaterowany był powód, osadzeni używali wyrobów tytoniowych co wraz z usytuowaniem palarni w końcu tego korytarza, sprzyjało przenikaniu dymu tytoniowego do cel mieszkalnych. Okoliczność tę potwierdza - wbrew stanowisku wyrażonemu w apelacji pozwanego - treść pisma z Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej, z dnia 10 października 2016 r., z której wprost wynika, że uznano za zasadną skargę powoda w niniejszej sprawie, dotyczącą zezwolenia na palenie wyrobów tytoniowych na korytarzu oraz stwierdzono niezgodność umiejscowienia palarni z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków używania wyrobów tytoniowych na terenie obiektów podlegających Ministrowi Sprawiedliwości oraz w środkach przewozu osób . Nadto wystawieniu powoda na działanie dymu tytoniowego sprzyjało, to że ze względu na półotwarty charakter oddziału, drzwi do cel otwarte były przez około 10 godzin w ciągu doby. Powyższe okoliczności znajdują nadto potwierdzenie w zeznaniach świadków D. G. ( P. ) i K. G. , którzy zakwaterowani byli w tym samym oddziale Zakładu Karnego w N. co pozwany (k. 126, 231). Mając na uwadze całokształt powyższych okoliczności stwierdzić należy, że sąd pierwszej instancji poczynił prawidłowe ustalenia w zakresie dotyczącym eksponowania powoda na działanie dymu papierosowego w czasie jego pobytu w Zakładzie Karnym w N. i w oparciu o nie doszedł do prawidłowych konkluzji. Zatem za pozbawiony doniosłości uznać należy zarzut strony pozwanej dotyczący odwołania się przez Sąd w powyższej sferze, także do zeznań świadków którzy nie byli osadzeni w tym samym oddziale co powód, skoro fakty wskazywane przez stronę powodową dotyczące używania środków tytoniowych, przez osadzonych na Oddziale III Zakładu Karnego w N. zostały wykazane przy pomocy innych środków dowodowych. Za chybione należy uznać wyrażone w apelacji strony pozwanej stanowisko, zgodnie z którym Skarb Państwa – Dyrektor Zakładu Karnego w N. nie może ponosić odpowiedzialności za negatywne skutki narażenia powoda na oddziaływanie substancji pochodzących ze spalania tytoniu, skoro przyczyną owego narażenia były niezgodne z zasadami panującymi w jednostce penitencjarnej „zachowania osadzonych palących papierosy poza miejscami do tego przeznaczonymi”. W tym kontekście stwierdzić należy, że zgodnie z przepisami artykułów: 108 § 1 k.k.w. i korespondującego z nim 2 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 713) do podstawowych zadań Służby Więziennej zalicza zapewnienie w zakładach karnych i aresztach śledczych porządku i bezpieczeństwa. W czasie, w którym doszło do zdarzeń, z którymi powód wiąże doznaną przezeń krzywdę w postaci eksponowania go na negatywne działanie dymu tytoniowego, jednym z aktów normatywnych kształtujących porządek w jednostkach penitencjarnych było rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2011r. w sprawie szczegółowych warunków używania wyrobów tytoniowych na terenie obiektów podlegających Ministrowi Sprawiedliwości oraz w środkach przewozu osób (Dz.U.2011.135.795). W paragrafach 6 i 7 powołanego rozporządzenia określono zasady używania wyrobów tytoniowych w aresztach śledczych, zakładach karnych typu zamkniętego, półotwartego i otwartego, nakładając na kierownika jednostki organizacyjnej Służby Więziennej powinności w zakresie ustalenia miejsca i czasu używania wyrobów tytoniowych. Istotnym jest również to, że jak wynika z § 8 powołanego rozporządzenia miejsca używania wyrobów tytoniowych winny być „wyznaczone w sposób uniemożliwiający oddziaływanie dymu tytoniowego na osoby niepalące, z zachowaniem stref wolnych od dymu tytoniowego”. Jak wynika z powyższych regulacji, to na kierowniku jednostki organizacyjnej Służby Więziennej spoczywał obowiązek uregulowania kwestii używania wyrobów tytoniowych w taki sposób aby chronić osoby niepalące przed dymem tytoniowym, zaś przepisy art. 108 k.k.w. oraz 2 ust. 2 pkt 6 ustawy o Służbie Więziennej stanowią narzędzia służące egzekwowaniu zarządzeń w tej materii, wydanych przez kierownika jednostki organizacyjnej Służby Więziennej. Wobec powyższego pozwany nie może się ekskulpować od zarzutu niezapewnienia warunków uniemożliwiający oddziaływanie dymu tytoniowego na osoby niepalące, przenoszeniem odpowiedzialności w tym zakresie na osadzonych, którzy nie przestrzegają regulacji obowiązujących w tym zakresie w danej jednostce organizacyjnej Służby Więziennej. Oceny tej nie zmienia argument podniesiony przez stronę pozwaną, w toku rozprawy apelacyjnej, iż powód nie zgłaszał skarg w związku z używaniem przez współosadzonych wyrobów tytoniowych w miejscach do tego nieprzeznaczonych. W pomieszczeniach zamkniętych bowiem organoleptyczne stwierdzenie naruszenia norm dotyczących sposobu używania wyrobów tytoniowych nie nastręcza jakichkolwiek trudności i winno się wiązać z natychmiastową reakcją osób odpowiedzialnych za egzekwowanie obowiązujących w tym zakresie regulacji, która to reakcja winna być niezależna od ewentualnego zgłoszenia naruszenia przepisów, przez osobę niepalącą. Z kolei za nietrafne uznać należało – wyrażone w apelacji powoda – stanowisko zgodnie z którym zbyt niskie jest - zasądzone w kwocie 3.000 zł - zadośćuczynienie za naruszenie dobra osobistego powoda w postaci jego zdrowia. Miarkując zadośćuczynienie Sąd Okręgowy słusznie uwzględnił, że w związku z uczęszczaniem do szkoły powód od 3 do 5 godzin dziennie przebywał poza oddziałem, na którym znajdowała się palarnia, a nadto w stosunkowo krótkim czasie uwzględniona została skarga powoda, co skutkowało przeniesieniem palarni. W konsekwencji Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że czas trwania dolegliwości związanych z narażeniem powoda na bierne palenie był stosunkowo krótki i prawidłowo ustalił odpowiednią wysokość zadośćuczynienia za doznaną przez powoda krzywdę. Podkreślenia wymaga przy tym, że strona powodowa nie wykazała, iżby w wyniku oddziaływania- z przyczyn leżących po stronie pozwanego –dymu tytoniowego na jej organizm doznała uszczerbku na zdrowiu uzasadniającego zasądzenie zadośćuczynienia w większym wymiarze. Za słuszne należy uznać stanowisko Sądu Okręgowego w kwestii naruszenia dobra osobistego powoda w postaci tajemnicy korespondencji przez działania funkcjonariuszki Służby Więziennej – psychologa D. Penitencjarnego Zakładu Karnego w N. . W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (k. 40, 41) stwierdzić należy, że bez wątpienia doszło do naruszenia wymienionego powyżej dobra osobistego powoda przez samą tylko (przyznaną zresztą przez stronę pozwaną) okoliczność ujawnienia części treści skargi skierowanej przez powoda do Dyrektora Zakładu Karnego w N. , przez osobę do tego niepowołaną – funkcjonariuszkę Służby Więziennej, w obecności uczestników programu resocjalizacyjnego, a więc również osób nieuprawnionych do zapoznania się z treściami zawartymi w skardze. W tym kontekście stwierdzić należy, że Sąd Apelacyjny w obecnym składzie podziela pogląd, zgodnie z którym naruszenie tajemnicy korespondencji przejawia się w każdej nieuprawnionej ingerencji w korespondencję, (…) (wyrok SA we Wrocławiu z 26.06.2012 r., I ACa 521/12 , LEX nr 1238502). Na uwzględnienie zasługuje jednak zarzut pozwanego, zgodnie z którym „ewentualne szykany, których doznawał powód miały złożoną genezę i nie można ich tylko przypisać faktowi ujawnienia fragmentu skargi powoda na zajęciach ART”.. Z tej też przyczyny nie można było podzielić stanowiska powoda twierdzącego w apelacji, że rażąco niska jest kwota 5.000 zł zasądzona na jego rzecz od pozwanego z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dobra osobistego w postaci tajemnicy korespondencji. Mimo, że nie został w sposób niebudzący wątpliwości wykazany związek przyczynowy pomiędzy ujawnieniem przez psychologa D. Penitencjarnego tajemnicy korespondencji powoda, a szykanami jakich doznał on ze strony współosadzonych, to za odpowiednią uznać należy wysokość zadośćuczynienia przyznanego mu z tego tytułu. W rozpoznawanej sprawie stopień naganności naruszenia dobra osobistego powoda winien być bowiem oceniany nie tylko w kontekście jego skutków, ale przez pryzmat tego, że dopuściła się go osoba, którą z pokrzywdzonym łączyła relacja zbliżona do istniejącej między terapeutą a pacjentem. Zdaniem Sądu Odwoławczego postępowanie dowodowe przed Sądem I instancji nie było dotknięte mankamentami, na które powołuje się strona powodowa. Stan faktyczny został prawidłowo ustalony przez Sąd Okręgowy w oparciu o materiał dowodowy zaoferowany przez obie strony, a następnie prawidłowo oceniony. Dlatego też Sąd II instancji przyjął te ustalenia faktyczne za swoje. W szczególności zaś za niezasadny uznać należy zarzut pominięcia szeregu wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę powodową, a obejmujących żądania przeprowadzenia dowodów z: uzupełniającej opinii biegłego kardiologa, a w razie niewyjaśnienia zarzutów z opinii instytutu kardiologicznego, a także opinii biegłych z zakresu okulistyki i psychiatrii. Jak słusznie wskazał pozwany zarzut pominięcia tych dowodów oraz dowodów z publikacji medycznych, byłby zasadny gdyby powód wykazał, że opinia biegłego ma konkretne uchybienia, braki, sprzeczności, co czyniłoby koniecznym jej uzupełnienie. Wbrew stanowisku wyrażonemu w apelacji nie sposób uznać, że w piśmie z dnia 10 marca 2020 r. (k. 467), powód szczegółowo odniósł się do opinii z dnia 3 lutego 2020 r. sporządzonej przez biegłego z zakresu kardiologii – M. H. (1) i przedstawił konkretne zarzuty. Słusznie wobec powyższego Sąd Okręgowy uznał, że pismo z dnia 10 marca 2020 r. ma charakter polemiki z treścią opinii z powołaniem się na publikacje medyczne dotyczące rozpoznawania i leczenia nadciśnienia tętniczego i oddalił zawarte w nich wnioski dowodowe. W tym kontekście stwierdzić należy, że prawidłowo Sąd I instancji uznał, iż opinia biegłego z zakresu kardiologii dr hab. n med. M. H. (1) pozwala na oddalenie zarzutów powoda dotyczących nieprawidłowego leczenia w jednostce organizacyjnej pozwanego, które spowodowało pogorszenie stanu zdrowia powoda oraz nieprawidłowego prowadzenia jego dokumentacji medycznej. Z powołanej opinii wynika przede wszystkim, że wobec braku dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia powoda przed pobytem w Zakładzie Karnym w N. , brak jest możliwości określenia, czy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności w tej jednostce penitencjarnej doszło do jego pogorszenia (k. 445, 446 verte). Dowód zaś niekorzystnych zmian w stanie zdrowia w związku z warunkami odbywaniem kary pozbawienia wolności w jednostce organizacyjnej pozwanego obciążał powoda. Jednocześnie jak wykazano powyżej powód nie zdołał wnieść skutecznie zastrzeżeń do powyższej opinii, ani też wykazać, iż celowe jest wydanie opinii uzupełniającej lub też opinii instytutu badawczego. Za równie istotne, uznać należy zawarte w opinii stwierdzenia, że u powoda wdrożono prawidłową strategię leczenia( k. 445 verte), podawano mu prawidłowe lekarstwa oraz że pomiarów ciśnienia dokonywano z częstotliwością adekwatną do ówczesnego stanu zdrowia pacjenta (k. 446). Za bezpodstawny uznać należy zgłoszony przez powoda zarzut nierozpoznania istoty sprawy w zakresie warunków odbywania przezeń kary w Zakładzie Karnym w N. . Istotnie w sprawach o naruszenie dóbr osobistych, dochodzi do inwersji rozkładu ciężaru dowodowego, i to na pozwanym Skarbie Państwa ciąży obowiązek wykazania legalności jego działań. Jednakże nie można przyjąć, aby taki zmodyfikowany rozkład ciężaru dowodowego miał w rozpoznawanej sprawie zobowiązywać stronę pozwaną, do wykazywania - jak tego oczekuje powód – legalności wszystkich, a nie tylko wprost wymienionych przez pokrzywdzonego aspektów związanych z warunkami odbywania przezeń kary pozbawienia wolności, w tym również i tych co do których strona powodowa nie zgłosiła naruszenia jej dóbr osobistych. Nie mógł zostać uwzględniony zarzut powoda dotyczący naruszenia tajemnicy korespondencji przez doręczenie mu bez koperty pism procesowych z Sądu Rejonowego w Częstochowie. Zeznania na tę okoliczność złożyła pracownica Zakładu Karnego w N. - I. Ż. , wyjaśniając, że plik pism sądowych, których adresatem był powód został umieszczony nie w kopercie adresowanej do powoda, a bezpośrednio w kopercie, na której jako adresata wskazano dyrektora jednostki penitencjarnej, i w związku z powyższym koperta ta została otworzona przez pracowników administracji Zakładu Karnego. Wobec powyższego stwierdzić należy, że powód nie tyle wykazał, iż otwarto kierowaną doń korespondencję niepodlegającą cenzurze oraz że uczynił to funkcjonariusz, ile dowiódł, że naruszono przepisy (§ 114) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 czerwca 2015 r. w sprawie czynności administracyjnych związanych z wykonywaniem tymczasowego aresztowania oraz kar i środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności oraz dokumentowania tych czynności. Skoro powód nie negował zeznań wymienionego powyżej świadka to uznać należało, że wprawdzie przesyłkę doręczono w sposób naruszający przepisy powołanego rozporządzenia, jednakże do ich przekroczenia nie doszło w jednostce organizacyjnej pozwanego, z której działalnością powód wiąże swoje żądania. A zatem roszczenie w powyższej części skierowane zostało przeciwko niewłaściwej statio fisci Skarbu Państwa i jako takie nie mogło zostać uwzględnione. Za prawidłowe uznać należy stanowisko Sądu Okręgowego, który stwierdził że powód nie zdołał wykazać, aby w trakcie jego pobytu w Zakładzie Karnym w N. uniemożliwiono mu dostęp do stanowiska komputerowego w celu odczytania dokumentacji w postaci zapisu elektronicznego. Z pisma Dyrektora wymienionej powyżej jednostki penitencjarnej z dnia 6 grudnia 2016 r. (k. 101) wynika, że powód kilkakrotnie zwracał się z prośbami o skorzystanie ze stanowiska komputerowego, prośby te były rozpatrywane pozytywnie, a w konsekwencji apelującego doprowadzano do pomieszczenia, w którym samodzielnie mógł on odtworzyć z nośników informacji zapisaną na nich dokumentację procesową. Podkreślenia wymaga przy tym, że powód nie zakwestionował treści powyższego pisma, w którym co istotne, szczegółowo podano daty kolejnych, składanych przez niego próśb o umożliwienie skorzystania ze sprzętu informatycznego we wskazanym powyżej celu. Podnosząc zaś zarzut odmowy dostępu do stanowiska komputerowego w Zakładzie Karnym w N. , ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, że jego prośba nie została uwzględniona bez podania przyczyn, nie podejmując nawet próby uprawdopodobnienie, że doszło do takiego zdarzenia. Równie trafnie ocenił Sąd I instancji zarzut powoda dotyczący nie wydania mu, w trakcie pobytu w Areszcie Śledczym w C. nośników CD i DVD, na których w formie cyfrowej utrwalono dokumentację sprawy sądowej, w której K. N. występował w charakterze strony. Prawidłowo uznał Sąd, że nawet gdyby nośniki owe nie zostały umieszczone w magazynie rzeczy własnych i powód posiadałby je w celi mieszkalnej, to i tak nie miałby dostępu do utrwalonej na nich dokumentacji, a to z uwagi na brak w celi urządzeń umożliwiających akces do plików utrwalonych na tych nośnikach. Co więcej w świetle notatek służbowych sporządzonych przez funkcjonariuszy służących w Areszcie Śledczym w C. apelujący został poinformowany o możliwości uzyskania zgody na korzystanie ze stanowiska komputerowego ( k. 103), o taką zgodę się nie ubiegał ((k. 102), jak również nie zgłaszał chęci skorzystania z takiego stanowiska (k. 104). Słusznie zatem Sąd Okręgowy uznał, że sposób postępowania funkcjonariuszy Służby Więziennej z Aresztu Śledczego w C. odnośnie stanowiących własność powoda nośników danych, nie naruszała jego dóbr osobistych. Nie zasługiwał również na uwzględnienie podniesiony w apelacjach obu stron zarzut naruszenia przepisu art. 102 k.p.c. Pozwany poparł go argumentacją w myśl, której powód od początku procesu był reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, a zatem mógł realnie ocenić zasadność roszczeń i szanse na zasądzenie na jego rzecz zadośćuczynienia w żądanej przezeń wysokości. Powód z kolei stwierdził w swej apelacji, że ze względu na jego sytuację osobistą i materialną oraz złożony charakter sprawy, zasądzenie od niego na rzecz strony pozwanej części kosztów postępowania było niezasadne. Tymczasem zastosowanie art. 102 k.p.c. i sposób skorzystania z tego przepisu jest suwerennym uprawnieniem Sądu orzekającego i od jego oceny zależy przesądzenie, że taki szczególny wypadek wystąpił ze względu na okoliczności rozpoznawanej sprawy i uzasadnia odstąpienie w całości albo w części od zasady obciążenia strony przegrywającej kosztami procesu. Zakwalifikowanie przypadku, jako "szczególnie uzasadnionego" wymaga rozważenia całokształtu okoliczności sprawy. Ingerencja w to uprawnienie Sądu w ramach rozpoznawania środka zaskarżenia na rozstrzygnięcie o kosztach procesu nie jest wprawdzie wyłączona, jednak ogranicza się tylko do sytuacji, gdy zastosowanie przez Sąd art. 102 k.p.c. nie zostało w ogóle uzasadnione lub jeżeli nastąpiło z rażącym naruszeniem reguł przewidzianych w tym przepisie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt III CZ 2/12, LEX nr 1162689). W rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy wydając rozstrzygnięcie o kosztach procesu prawidłowo zastosował zasadę słuszności. W uzasadnieniu Sąd Okręgowy wskazał, że odstępując od obciążania powoda częścią kosztów procesu uwzględniono, że powód działał w subiektywnym przekonaniu o bezprawności zachowania pozwanego, a więc przekonaniu, że jego roszczenie jest w całości uzasadnione oraz pomocniczo wzięto pod uwagę sytuację materialną powoda. Takiej argumentacji nie sposób zarzucić rażącej sprzeczności z poczuciem sprawiedliwości i dlatego apelacje stron nie mogły być uwzględnione także i w tym zakresie. Wobec oddalenia apelacji strony pozwanej, o wynagrodzeniu pełnomocnika powoda orzeczono na podstawie przepisu art. 98 § 1 k.p.c. w związku z przepisem § 2 pkt 4 oraz § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Z kolei mając na uwadze, że również apelacja strony powodowej nie została uwzględniona wynagrodzenie ustanowionego dla powoda pełnomocnika z urzędu zasądzono od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Częstochowie orzekając w tym przedmiocie na podstawie § 8 pkt 6 w związku z § 4 ust. 3 § 16 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Sąd Odwoławczy uznał bowiem, że brak jest podstaw do przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi według podwyższonej stawki. Nie obciążając powoda, na podstawie art. 102 k.p.c. , kosztami postępowania apelacyjnego, Sąd Apelacyjny uwzględnił trudną sytuację życiową K. N. wynikającą ze złego stanu jego zdrowia oraz okoliczność, iż jedynym źródłem jego utrzymania są prace dorywcze, a także subiektywne przekonanie o przysługującym mu w większym zakresie zadośćuczynieniu za naruszenie jego dóbr osobistych oraz poczucie pokrzywdzenia, a zwłaszcza charakter dochodzonego roszczenia. SSA Lucyna Morys-Magiera