I ACA 954/18

Sygn. akt I ACa 954/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 września 2020 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Marek Boniecki Sędziowie: SSA Grzegorz Krężołek SSA Sławomir Jamróg (spr.) Protokolant: st. sekr. sądowy Marta Matys po rozpoznaniu w dniu 7 września 2020 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa Z. R. reprezentanta grupy złożonej z: J. R. , Z. R. , (...) spółki z o.o. w W. , R. G. , (...) spółki jawnej I. W. , J. i K. B. w S. , W. J. , (...) spółki z o.o. w S. , R. M. , M. R. (1) , W. S. , P. T. , J. K. (1) , J. C. (1) , L. C. , R. B. , A. D. , Firmy Handlowo – Usługowej (...) sp. jawnej w M. , R. J. , J. K. (2) , W. R. , J. T. , M. W. , W. W. , R. W. , (...) spółki z o.o. w S. przeciwko Skarbowi Państwa – (...) w W. (poprzednio Skarbowi Państwa – Dyrektorowi (...) w K. ) i Województwu (...) o ustalenie na skutek apelacji obu pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 19 października 2017 r. sygn. akt I C 1419/10 1. oddala apelacje; 2. zasądza od pozwanych solidarnie na rzecz strony powodowej kwotę 18.750 zł (osiemnaście tysięcy siedemset pięćdziesiąt złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. SSA Sławomir Jamróg SSA Marek Boniecki SSA Grzegorz Krężołek Sygn. akt I ACa 954/18 UZASADNIENIE Z. R. , działając jako reprezentant grupy w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym ( Dz.U. 10, nr 7, poz. 44), w pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Wojewodzie (...) i Dyrektorowi (...) w K. , Województwu (...) , Powiatowi (...) i Gminie Miejskiej (...) , wniósł o zasądzenie od pozwanych solidarnie kwoty 9.316.700,00 zł, na którą składają się kwoty przypadające poszczególnym członkom grupy, szczegółowo opisane w punkcie 2 litera „a” do „q” petitum pozwu. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz wszelkich innych wykazanych kosztów według spisu w maksymalnej prawem dopuszczalnej wysokości, względnie według norm prawem przepisanych. Uzasadniając wniosek o rozpoznanie sprawy w postępowaniu grupowym reprezentant grupy wskazał, że wszyscy poszkodowani (członkowie grupy) doznali szkody wskutek jednego zdarzenia – czynu niedozwolonego pozwanych, związanego z nieprawidłowościami w zakresie ochrony przeciwpowodziowej na terenie powiatu (...) . W dacie wniesienia pozwu grupa liczyła siedemnastu członków, w jej skład wchodzili: Z. R. , J. R. , J. S. , (...) spółka z o.o. z siedzibą w W. , R. G. , M. S. , (...) Spółka Jawna I. W. , J. i K. B. z siedzibą w S. , W. J. , (...) Spółka z o.o. z siedzibą w S. , R. M. , M. R. (1) , W. S. , P. T. , J. K. (1) , S. K. , J. C. (1) , L. C. . W podstawie faktycznej powództwa wskazano, że doszło do przerwania podczas powodzi wału przeciwpowodziowego położonego wzdłuż rzeki W. , w dzielnicy K. gmina (...) , na skutek braku lub nieprawidłowej modernizacji i konserwacji obwałowań w latach 2001-2010, a także na skutek nieprawidłowego utrzymania terenów przyległych ( międzywala i zawala), co spowodowało także przerwanie wału cofkowego na rzece T. , zalanie nieruchomości na prawym brzegu W. najpierw 19 maja 2010r., a następnie podczas drugiej fali tj 5 czerwca 2010r., przerwanie zamontowanej tzw. opaskę przeciwpowodziową. Według twierdzeń pozwu w wyniku zalania powodowie ponieśli szkodę. Podniesiono także nieprawidłowe przeprowadzenie przebiegu akcji ratowniczej. Kierując się wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu postanowienia Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 7 grudnia 2011r. sygn. akt (...) reprezentant powodów zmienił żądanie pozwu, w ten sposób, że wniósł o ustalenie odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanych wobec członków grupy. Oświadczeniem z dnia 12 marca 2013 roku J. S. wystąpiła z grupy . Na skutek ogłoszenia prasowego do grupy przystąpiły kolejne osoby tj : R. B. , A. D. , Firma Handlowo – Usługowa (...) Sp. Jawna z siedzibą w M. , R. J. , J. K. (2) , W. R. , J. T. , M. W. , W. W. , R. W. , (...) Spółka z o.o. z siedzibą w S. . W piśmie z dnia 10 kwietnia 2013r. jako uzasadnienie żądania ustalenia w trybie art. 2 ust. 3 ustawy o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym powołano się dodatkowo na niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej przez pozwanych w zakresie ochrony przeciwpowodziowej (k.4494). Podtrzymano przy tym stanowisko, że na skutek nienależytego wypełniania przez pozwanych obowiązków zakresu ochrony przeciwpowodziowej doszło do przelania wody przez koronę wału przeciwpowodziowego położonego wzdłuż rzeki W. w dzielnicy K. gm. (...) na działce (...) obr. (...) i w konsekwencji przerwania wału wskutek rozmycia w dniu 19 maja 2100r. oraz dalszych konsekwencji w tym wyrządzenia szkody w majątkach członków grupy na skutek zalania (k. 4502-4503). Dodatkowo podtrzymanie podstawy faktycznej i prawnej wspólnej dla wszystkich uczestników grupy nastąpiło w piśmie z dnia 3 kwietnia 2014r. ( k.6207-6248). Województwo (...) (k.1525 ) wniosło o odrzucenie pozwu. Zarzuciło, że w pozwie powołano dwa stany faktyczne (tj. nie tylko zaniedbania z zakresu ochrony przeciwpowodziowej lecz także z zakresu akcji zabezpieczającej i ratowniczej). Źródłem zaś powództwa w postępowaniu grupowym może być tylko jedno zdarzenie. W dalszej kolejności Województwo (...) wniosło o oddalenie powództwa i zarzuciło, że Marszałek wykonuje na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo wodne uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa, jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy, oraz w stosunku do pozostałych wód niewymienionych w pkt 1-3 . Marszałek nie wykonuje więc uprawnień względem wód powodziowych rzeki W. . Wykonując inne uprawnienia na gruncie prawa wodnego marszałek nie działa jako organ Województwa lecz jako organ administracji rządowej ( art. 75 ust. 1 i 2 dawnego Prawa Wodnego ). To zadanie nie jest powierzone samorządowi. Realizując zadania z zakresu administracji rządowej marszałek Województwa (...) działa jako organ Skarbu Państwa. Wskazano również, że powódź była następstwem siły wyższej wynikającej z zewnętrznego zdarzenia niemożliwego do przewidzenia, którego skutkom nie da się zapobiec i zakwestionowano stanowisko o nieprawidłowym utrzymaniu wałów. Reprezentujący Skarb Państwa Wojewoda (...) i Dyrektor (...) w K. (k1948) wnieśli o dorzucenie pozwu ewentualnie o oddalenie powództwa. Zarzucono że powódź stanowiła klęskę żywiołową a więc szkoda wynikała z działania siły wyższej. Zaprzeczono twierdzeniom o nieprawidłowym utrzymaniu międzywala oraz nieprawidłowym przeprowadzeniu akcji ratunkowej. Zakwestionowano też podstawę prawną odpowiedzialności wynikająca z art. 417 k.c. Wskazano na niedopuszczalność postępowania grupowego w sytuacji pozwania różnych podmiotów oraz w sytuacji, gdy źródłem szkody są różne zdarzenia . Gmina Miejska (...) i Powiat (...) również wnieśli o odrzucenie pozwu a w dalszej kolejności o oddalenie powództwa. . Wyrokiem z dnia 19 października 2017r. sygn. akt I C 1419/10 Sąd Okręgowy w Krakowie ustalił, że pozwani Skarb Państwa – Dyrektor (...) w K. i Województwo (...) ponoszą solidarną odpowiedzialność odszkodowawczą wobec członków grupy złożonej ze: Z. R. , J. R. , (...) Spółki z o.o. z siedzibą w W. , R. G. , (...) Spółki Jawnej I. W. , J. i K. B. z siedzibą w S. , W. J. , (...) K. Spółki z o.o. z siedzibą w S. , R. M. , M. R. (1) , W. S. , P. T. , J. K. (1) , S. K. , J. C. (1) , L. C. , R. B. , A. D. , Firmy Handlowo – Usługowej (...) Sp. Jawnej z siedzibą w M. , R. J. , J. K. (2) , W. R. , J. T. , M. W. , W. W. , R. W. , (...) Spółki z o.o. z siedzibą w S. wynikającą ze złożonego czynu niedozwolonego pozwanych Skarbu Państwa - Dyrektora (...) w K. i Województwa (...) , polegającego na niezgodnym z prawem wykonywaniu władzy publicznej przez pozwanych w zakresie ochrony przeciwpowodziowej ( nienależytym wypełnianiu tych obowiązków ) na obszarze powiatu (...) w województwie (...) , co doprowadziło do przelania się wody przez koronę wału przeciwpowodziowego położonego wzdłuż rzeki W. w dzielnicy K. , gminie (...) , położonego na działce ewidencyjnej nr (...) , obręb (...) S. prawobrzeżny i jego przerwania wskutek rozmycia w dniu 19 maja 2010 roku oraz do dalszych konsekwencji pozostających w z związku z tym zdarzeniem (pkt 1), oddalił powództwo w dalej idącej części (pkt 2), oraz orzekł o kosztach procesu. Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił następujący stan faktyczny : W miesiącach maj - czerwiec 2010 roku Polskę nawiedziły długotrwałe i ulewne deszcze, które spowodowały wzrost stanów wody na W. i jej głównych dopływach (...) . Po intensywnych opadach deszczu w dniu 16 maja 2010 roku, (które w dorzeczu górnej W. przekraczały znacznie 100 mm na dobę ), stan wody na W. i jej dopływach gwałtownie się podniósł, przekraczając stany ostrzegawcze i alarmowe. W dniu 18 maja stany alarmowe zostały przekroczone w 72 profilach wodowskazowych, a stany ostrzegawcze w 49 profilach wodowskazowych. Powódź dotknęła w szczególnym stopniu m. innymi tereny powiatu (...) w województwie (...) oraz niektóre gminy na terenie powiatu (...) w województwie (...) , położone na prawym brzegu W. .W związku z niekorzystną sytuacją hydrologiczną w dorzeczu górnej W. na terenie województwa (...) (...) Centrum Zarządzania Kryzysowego w K. otrzymywało od początku maja z (...) Biura (...) w K. ostrzeżenia hydrologiczne i meteorologiczne dotyczące tego województwa, które były z kolei przekazywane do starostw powiatowych i poprzez starostwa docierały do gmin i do służb ratowniczych. Informacje te były przekazywane również do Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej, (...) Zarządu (...) oraz były dostępne na stronie internetowej (...) Urzędu Wojewódzkiego i (...) . (...) Centrum Zarządzania Kryzysowego w K. otrzymywało z (...) w K. informacje o rezerwie powodziowej lub decyzje w zakresie zwiększania rezerwy powodziowej zbiornika w C. na rzece C. . W przekazywanych od początku maja do końca czerwca 2010r. komunikatach i ostrzeżeniach hydrologicznych (...) informował o ilości opadów deszczu, o stanie wód i prognozach na najbliższe 24 godziny oraz o skutkach tych anomalii pogodowych. Instytut zalecał ostrożność i konieczność śledzenia komunikatów i rozwoju sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej. W treści komunikatów nie podawano spodziewanego czasu nadejścia fali kulminacyjnej ani jej wielkości przepływu, stanu. Informacje o prognozowanej fali kulminacyjnej na W. w okolicy S. i spodziewanym czasie jej nadejścia pojawiły się dopiero w komunikatach (...) od 4 czerwca do 6 czerwca 2010 roku przed nadejściem drugiej fali powodziowej; komunikaty były przezywane do (...) Centrum Zarządzania Kryzysowego w K. . W związku z intensywnymi opadami deszczu Starosta (...) - szef (...) Zespołu Zarządzania Kryzysowego w S. pismem z dnia 17 maja 2010r. powiadomił wszystkich szefów Zespołów Zarządzania Kryzysowego miasta, miast i gmin, gmin na ternie powiatu (...) o systematycznym wzroście poziomu wody w rzece W. , co może grozić ewentualnymi miejscowymi podtopieniami i zalaniami, w związku z tym zalecił prowadzenie ciągłej obserwacji stanów wód w rzekach i podejmowanie działań ratowniczych w przypadku pojawienia się miejscowych zagrożeń. Wskazane pismo zostało wysłane fax-em w godzinach rannych w dniu 17 maja 2010r. Dnia 17 maja 2010 roku o godzinie 11:00 zostało zwołane posiedzenie (...) Zespołu Zarządzania Kryzysowego w S. po którym to Starosta (...) zarządzeniem nr (...) wprowadził od godziny 15:00 stan pogotowia przeciwpowodziowego na terenie powiatu (...) wraz z prowadzeniem całodobowych dyżurów (...) Centrum Zarządzania Kryzysowego w S. oraz w urzędach gmin na terenie S. i gmin przyległych do W. . W tym samym dniu tj. 17 maja 2010r. o godzinie 11:00 zwołano posiedzenie (...) Zespołu Zarządzania Kryzysowego w S. podczas którego uruchomiono działanie grupy odpowiedzialnej za monitorowanie stanu technicznego urządzeń wodnych oraz polecono utrzymywanie w gotowości do natychmiastowego użycia sprzętu technicznego (...) i (...) . W trakcie posiedzenia Zespołu burmistrz S. polecił przystąpić m.in. do realizacji planu operacyjnego ochrony przed powodzią, taki plan został zatwierdzony przez burmistrza S. we wrześniu 2005r. Plan zakładał, że przy prognozie „ przekroczenie stanu alarmowego” tj. stanu wody 860 cm, kiedy to woda lokalnie może być równa z koroną wałów, a w obniżeniach korony może przepływać przez wał należy zarządzić ewakuację wszystkich mieszkańców z terenów zagrożonych i przygotować oczyszczalnię ścieków na ewentualne zalanie. Straż Miejska w S. pełniła całodobowy dyżur, w ramach którego dokonywała odczytów poziomu wody z wodowskazów umieszczonych przy bulwarze nad W. , przekazując je Burmistrzowi, jego zastępcy i do sztabu (...) . Kolejne posiedzenie (...) Zespołu Zarządzania Kryzysowego zostało zwołane przez Starostę w dniu 18 maja na godz. 9.00 na którym omówiono aktualną sytuację powodziową ; o godz. 8.00 rano poziom wody w W. w S. wynosił 566 cm (420 cm – stan ostrzegawczy, 610cm – stan alarmowy). W związku z dalszym wzrostem poziomu wody na W. starosta (...) zarządzeniem nr (...) z dnia 18 maja 2010r. ogłosił od godziny 11:00 stan alarmu przeciwpowodziowego dla 7 gmin powiatu (...) , w tym dla miasta S. .. Powiadomiono MOPS w S. i dyrektorów szkół na terenie miasta o konieczności utrzymania gotowości do ewakuacji i przyjęcia ludności, a także służby odpowiedzialne za infrastrukturę energetyczną, gazową, kanalizacyjną i wodociągową o zagrożeniu zatopieniem. W związku z gwałtowanym przyborem wody w W. i niekorzystnymi prognozami meteorologicznymi zwołano w dniu 18 maja 2010r. o godzinie 22:45 kolejne posiedzenie (...) Zespołu Zarządzania Kryzysowego w S. w którym uczestniczył także między innymi burmistrz S. , Kierownik (...) Zarządu (...) Rejon Obsługi S. , Dyrektor operacyjny Huty (...) . Oceniając sytuację w mieście stwierdzono, że istnieje pilna potrzeba ogłoszenia i rozpoczęcia przez władze miasta S. natychmiastowej ewakuacji prawobrzeżnej części miasta zgodnie z Planem Ewakuacji. Starosta zobowiązał burmistrza Gminy (...) do ogłoszenia i przeprowadzenia ewakuacji prawobrzeżnej części miasta S. . W czasie posiedzenia komendant powiatowej straży pożarnej zadysponował pompę do napełniania rękawów, które dostarczyła Huta (...) . Jednostki straży pożarnej zostały przeniesione z ulicy (...) na prawobrzeżną część miasta. Straż Pożarna zadysponowała dodatkowo 4,5 km rękawów, które zostały położone na wale i napełnione wodą. Stan wody W. na wodowskazie w S. wynosił 774 cm o godz. 21.30. Na posiedzeniach (...) Zespołu Zarządzania Kryzysowego obecni byli przedstawiciele mediów ( m,.in. lokalnej gazety (...) ), którzy na bieżąco przekazywali informacje o decyzjach omawianych i zapadających na posiedzeniach, w tym również w internetowym wydaniu dziennika (...) O północy z 18 na 19 maja 2010r. burmistrz S. wydał decyzję o rozpoczęciu ewakuacji prawobrzeżnej części S. , w tym czasie stan wody na W. w S. wynosił 815 cm. Burmistrz polecił informować mieszkańców - ze względu na porę nocną i aby nie wywoływać paniki- poprzez bezpośrednie docieranie do domów i wykorzystanie do powiadamiania o zagrożeniu będących w terenie wolontariuszy (...) i (...) u. Polecił również uruchomić Zespół ds. Ewakuacji Osób Niepełnosprawnych oraz uruchomić procedury przyjęcia ludności do miejsc uprzednio wyznaczonych. Pracownicy wskazanych jednostek chodzili od domu do domu informując mieszkańców o przewidywanym zagrożeniu i ewakuacji. W przypadku osób niepełnosprawnych otrzymywały one karty ewakuacyjne. Część mieszkańców wyraziła zgodę na ewakuację, jednak większość odmówiła pozostając w miejscach zamieszkania i zabezpieczając dobytek, co w późniejszym czasie, po przerwaniu wałów, utrudniało dotarcie do nich z pomocą. Ludzie nie wierzyli, że grozi im niebezpieczeństwo, ponieważ w czasie powodzi w roku 1997 czy 2001 roku wał wytrzymał. Przebiegiem ewakuacji kierował burmistrz za pomocą Zespołu ds. Ewakuacji i Zespołu ds. Przyjęcia Ludności, w godzinach rannych 19 maja 2010 roku dowodzenie akcją ratowniczą przejął (...) Komendant Wojewódzki PSP Z. M. . Do akcji ewakuacyjnej zostali skierowani dodatkowi pracownicy Urzędu Miejskiego w S. oraz kolejne autobusy Zakładu Komunikacji Miejskiej w S. . W czasie ewakuacji ludności po przerwaniu wału (w godzinach rannych) wykorzystano urządzenia nagłaśniające na samochodach policyjnych i strażackich podając komunikaty głosowe, nie używano syren. Ogółem ewakuowano ponad 6000 osób. Starosta Powiatu (...) , Burmistrz Gminy (...) czy też członkowie zespołów Zarządzania Kryzysowego wszystkich szczebli podejmowali doraźnie decyzje w obliczu zagrożenia powodzią nie dysponując danymi o prognozowanej wysokości fali kulminacyjnej na W. i czasie jej nadejścia w S. . W dniu 18 maja 2010 r. o godz. 8.00 rano odbyło się zebranie (...) Zespołu Zarządzania Kryzysowego na którym nie podjęto decyzji o zwróceniu się do Ministra Obrony Narodowej o wsparcie wojska. Dopiero po południu Wojewoda ( na wniosek starostów ) wystąpił z wnioskiem o wsparcie sił i środków wojska w rejonie P. i N. oraz w powiecie (...) i (...) . Następnego dnia (19 maja ) żołnierze w liczbie około 150 zostali skierowani do działań ratowniczych w S. . W działaniach przeciwpowodziowych w rejonie S. na przełomie maja/czerwca 2010r. zaangażowanych było łącznie ponad 800 żołnierzy, 5 śmigłowców,5 amfibii typu PTS, 2 łodzie płaskodenne, 2 agregaty prądotwórcze oraz 2 specjalne wojskowe samochody terenowe. Strażacy z T. 18 maja 2010r. po godz. 23.00 informowali, że na odcinku wału położonego w K. od strony S. woda zaczęła przelewać się przez koronę wału. Wówczas na miejsce skierowano strażaków, którzy przy pomocy ludności cywilnej zaczęli umacniać i podwyższać koronę wału za pomocą worków z piaskiem a następnie tzw. rękawów przeciwpowodziowych, które zostały przywiezione z T. późnym wieczorem. Rękawy układane były m.in. na wale w rejonie K. oraz na wale bezpośrednio przylegającym do terenów Huty (...) w S. . Wysokość wału została podniesiona o około 40 cm. W godzinach nocnych 19 maja ( około 3.00 nad ranem)podjęto decyzję o przerwaniu akcji umacniania wałów z uwagi na niebezpieczeństwo grożące strażakom w związku z gwałtownym wzrostem wody w W. i ryzykiem przerwania wałów. Warunki ich pracy były ekstremalne: ograniczona widoczność, padający ulewny deszcz i silny wiatr, przelewająca się woda przez wał. Wskutek przelewania się wody przez koronę prawego wału W. w K. w dniu 19 maja 2010 r. po godz. 5.00 ( 5.15 ) nad ranem nastąpiło całkowite rozmycie górnej warstwy korony wału na długości ok. 170 metrów od strony odpowietrznej a następnie rozerwanie całego korpusu wału i zalanie terenów położonych na zawalu tj. prawobrzeżnej części S. oraz kilku osiedli w powiecie (...) . W chwili przerwania wału, fala kulminacyjna na W. przekroczyła maksimum absolutne przepływów z 2001 roku ( 835 cm ), osiągając wysokość 843 cm na wodowskazie w S. a więc o 8 cm więcej niż w 2001, przy czym z obserwacji pracowników (...) Zarządu (...) w S. wynika, że maksymalny poziom wody w S. ( nie odnotowany przez (...) ) wynosił 868 cm w chwili przelewania się wody przez koronę wału. Woda powodziowa z przerwanego wału wiślanego w K. spowodowała przerwanie lewobrzeżnego wału wzdłuż rzeki T. (prawego dopływu W. ) na wysokości ulicy (...) w S. a następnie późnym popołudniem 1 maja 2010r. przerwanie prawobrzeżnego wału wzdłuż T. w miejscowości T. w gminie (...) , powiat (...) , doprowadzając do zalania kolejnych terenów. Masy wody powodziowej, jakie wydostawały się z wyrwy w wale przeciwpowodziowym w K. , zalewając stopniowo kolejne obszary , napotkały na swej drodze rzekę T. , a następnie doprowadziły do tego, że woda wylała się z T. (co było skutkiem cofnięcia się mas wody powodziowej po przerwaniu wału przeciwpowodziowego w K. z W. do jej odpływu ). Woda dotarła do prawobrzeżnej części S. przed godziną 9.00, w niektórych miejscach sięgała kilu metrów a niektóre domy zalała aż po dach. Ewakuacja z terenów najbardziej zagrożonych była prowadzona wyłącznie z użyciem sprzętu pływającego bądź helikopterów, używany był ratowniczy sprzęt wojskowy i policji. W akcji ratowniczej brały udział zastępy straży pożarnej z całej Polski, wojsko, policja , straż miejska. Ludzie zostali zaskoczeni ogromną wodą, wpadali w panikę, byli zdezorientowani, odmawiali opuszczenia swych domów. Z chwilą powstania zagrożenia powodziowego decyzją (...) Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia 18 maja 2010r. wyznaczony został dowódca operacji „Powódź„ oraz uruchomiony sztab dowódcy. W akcji ewakuacyjnej ogółem wzięło udział ponad 7.000 policjantów (7083), oprócz bezpośredniego udziału w akcji ewakuacyjnej policjanci byli kierowani do patrolowania zalanych rejonów. Ponadto w akcji ratowniczej wzięło udział około 24 500 strażaków i 4500 pojazdów strażackich. Dnia 19 maja 2010r. do godziny 9.30 komunikacja autobusowa, ruch samochodowy w centrum S. normalnie funkcjonowały, policjanci nie informowali kierowców o przerwaniu wału. Poziom wody na W. koło mostu 19 maja o godz. 6.30 był taki sam jak 18 maja o godz. 23.00.W dniu 31 maja 2010r. rozpoczęto na terenie K. budowę wału opaskowego o długości ok. 700m celem zabezpieczenia zalanych w dniu 19 maja 2010r. terenów przed nadejściem prognozowanej drugiej fali powodziowej na rzece W. . W dniach od 2 do 5 czerwca 2010r. Polska znalazła się pod wpływem kolejnego niżu, który przyniósł intensywne opady deszczu. Poziom wody w dorzeczu górnej W. gwałtownie się podniósł na co wpływ miało także znaczne nasycenie zlewni górnej W. . Zarządzeniem nr (...) z dnia 3 czerwca 2010 roku Starosta (...) od godz.12.00 wprowadził stan alarmu przeciwpowodziowego na terenie gmin powiatu (...) , zalecając szefom zespołów zarządzania kryzysowego prowadzenie monitoringu stanu wód w rzekach i podejmowania natychmiastowych działań ratowniczych na wypadek wystąpienia jakiegokolwiek zagrożenia, z uwagi na to, że wały wskutek długotrwałego utrzymywania się wysokiego stanu wody są mocno nasiąknięte wodą i znacznie osłabione. W dniu 5 czerwca 2010 na W. w rejonie T. i S. przechodziła druga fala kulminacyjna doprowadzając w godzinach wieczornych (ok. 21:00 ) do przerwania wału opaskowego i do ponownego zalania terenów K. oraz graniczących osiedli w powiecie (...) . W czasie ewakuacji ludności w mieście zawyły syreny. Druga fala powodziowa osiągnęła najwyższy poziom w dniu 6 czerwca w S. o godz.23.00 -815 cm a w Z. -884 cm. W dniach 12/13 czerwca stan wody na W. osiągnął stabilizację na poziomie stanów ostrzegawczych. Po przejściu drugiej fali powodziowej służby ratownicze podjęły działania zmierzające do odbudowy przerwanego wału opaskowego, a nadto rozpoczęły działania polegające na wypompowywaniu wody z zalanych terenów. W wyniku przerwania wału na W. w K. i na jej dopływie rzece T. członkowie grupy ponieśli szkodę. Zalaniu uległy ich budynki mieszkalne, gospodarcze, lokale handlowe, usługowe, siedziby firm. Zniszczone zostało wyposażenie budynków, urządzenia, maszyny, materiały do produkcji w związku z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą. Ponadto utracili zysk w związku z niemożnością prowadzenia dotychczasowej działalności gospodarczej aż do momentu jej wznowienia, po usunięciu skutków powodzi. W wyniku przerwania wałów doszło do zalania około 440 zakładów pracy i około 2000 gospodarstw, w tym członków grupy. Zbiorniki retencyjne w Zlewni (...) były przygotowane na nadejście fali powodziowej. (...) (...) Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniami odpowiednio z dnia 24 maja 2010 roku i 10 czerwca 2010 roku powołał komisje w celu ustalenia przyczyn i okoliczności katastrofy budowlanej w związku z przerwaniem wału przeciwpowodziowego na rzece W. w K. i w związku z rozmyciem lewego wału przeciwpowodziowego na rzece T. . Bezpośrednią przyczyną rozmycia prawego wału W. w (...) był przepływ fali powodziowej na rzece W. , który spowodował przelanie się wody przez koronę wału. Analogicznie taka sama sytuacja miała miejsce w przypadku rozmycia lewego wału rzeki T. w S. , gdzie przelanie się wody przez koronę wału doprowadziło do jego rozmycia. Tereny międzywala W. na wysokości przerwanego wału w K. stanowią własność Skarbu Państwa i osób fizycznych. W czasie majowo – czerwcowej powodzi międzywale, w szczególności na wysokości huty (...) , porośnięte było roślinnością, krzewami, gęstymi skupiskami drzew. Na tym terenie występowały łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe objęte programem ochrony (...) międzywala był znany służbom odpowiedzialnym za jego utrzymanie i podmiotom których działalność była powiązana ze stanem międzywala. Problem zakrzaczenia i zadrzewienia międzywala był powszechnie znany. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych ubiegłego stulecia na terenie międzywala była prowadzona gospodarka związana z porostem wierzby na wiklinę i jej pozyskiwaniem w celach handlowych. Co najmniej od lat 80 tych ubiegłego wieku (...) w K. nie prowadził planowej, kompleksowej gospodarki w zakresie usuwania z terenu międzywala roślinności oraz wycinki krzewów i drzew. Doprowadziło to do intensywnego rozwoju roślinności i wytworzenia się drzewostanu na tyle dużego, że został zakwalifikowany jako łęg. Działania Dyrektora (...) w K. ograniczały się do wydawania jednostkowych decyzji dotyczących wycinki drzew czy też ogłaszania przetargów na pozyskiwanie wikliny i faszyny z terenu międzywala. Przed powodzią Dyrektor (...) wydawał decyzje dotyczące wycinki drzew z terenu międzywala na wniosek zainteresowanych osób, administratora danego terenu lub wykonawców inwestycji w obrębie obwałowań. W latach 2001-2010 Dyrektor (...) w K. wydał łącznie 404 decyzje nakazujące wycinkę drzew lub krzewów, przy czym większość decyzji dotyczyła lewego obwałowania W. . Po powodzi wydawał wiele decyzji na wniosek zainteresowanych podmiotów, podejmował czynności mające na celu usunięcie drzew i krzewów z terenu międzywala. W 1997 roku i w 2001 roku przechodziła przez S. woda podobna do tej z 2010 roku i wówczas nie doszło do rozmycia wału, bo woda nie miała przeszkód. W 2010 roku były zmienione warunki hydrologiczne przepływu, w porośniętym krzewami i drzewami międzywalu osadzał się materiał niesiony przez wodę w rozmiarach na niespotykaną do tej pory skalę, również dno W. było zamulone. Około 20 metrów poniżej wyrwy w wale, w międzywalu powstał kopiec z piasku. (...) ograniczona do międzywala, na odcinku od ujścia W. , poniżej P. , do S. stanowi obszar mający specjalne znaczenie dla Wspólnoty. Została zakwalifikowana zgodnie z tzw. dyrektywą siedliskową (Dyrektywa Rady 92/43/EWG z 21.05.1992r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory ustalająca zasady ochrony pozostałych gatunków zwierząt, a także roślin i siedlisk przyrodniczych oraz procedury ochrony obszarów szczególnie ważnych przyrodniczo) do (...) ( kod obszaru (...) ). Całkowita powierzchnia obszaru mająca znaczenie dla Wspólnoty wynosi 4059,7 ha , w tym priorytetowe znaczenie przypisuje się siedlisku przyrodniczemu o kodzie (...) - łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe zajmujące obszar około 1 002 ha. Od 29 października 2009 roku (...) uzyskała status tzw. proponowanego obszaru mającego znaczenie. Przedmiotowe siedlisko zostało wymienione w Załączniku nr 1 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 kwietnia 2010 roku w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także kryteriów wyboru obszarów kwalifikujących się do uznania lub wyznaczenia jako obszary (...) Dz. U. nr 77, poz. 510 ) oraz załączniku I Dyrektywy Rady 92/43/EWG. Na lewym brzegu rzeki W. dominują kompleksy łąk a na prawym znaczne połacie nie wyciętych jeszcze lub nie zdegradowanych lasów nadrzecznych i zarośli wierzbowych. Jest to teren, gdzie w dużej ilości oprócz cennych siedlisk przyrodniczych występują także duże ilości ptaków, dla których teren ten jest swoistym korytarzem ekologicznym. Głównym elementem zabezpieczenia przeciwpowodziowego prawobrzeżnej części S. , w tym dzielnicy K. są wały przeciwpowodziowe – prawobrzeżny wał przeciwpowodziowy W. i lewobrzeżny wał cofkowy T. oraz infrastruktura z nimi związana. Utrzymanie wałów w należytym stanie stanowiło obowiązek zarządcy wału tj. (...) Zarządu (...) w K. . Wały przeciwpowodziowe rzeki W. na odcinku od mostu drogowego w S. do granicy z województwem (...) zostały wybudowane w części w okresie międzywojennym a w części w latach 60-tych XX wieku. Wał przeciwpowodziowy na odcinku na którym doszło do przelania się wody powodziowej przez koronę wału, a następnie do jego przerwania w dniu 19 maja 2010r. poddany był remontowi ( odcinkowo ) w latach 2002 – 2003,po powodzi z 2001 r., na podstawie projektu wykonawczego remontu prawego wału rzeki W. : zadanie „ (...) sporządzonego przez (...) Agencję (...) w K. . Inwestorem remontu był (...) Zarząd (...) w K. , a wykonawcą robót było Przedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o. w S. . Projekt zawierał rozwiązania techniczne które miały zwiększyć bezpieczeństwo wałów przed nadmierną przesiąkliwością, zjawiskiem filtracji pod korpusem wałów i w konsekwencji utratą ich stateczności, nie przewidywał podwyższenia korony wału. Łączna długość remontowanego odcinka wału wynosiła 977 m. W późniejszych latach przed powodzią z 2010 roku wał nie był podnoszony ani remontowany. Wyremontowany w latach 2002-2003 wał spełniał obowiązujące wówczas normy dla wałów zaliczonych do II klasy ważności, wyniesienie korony wału ponad wodę miarodajną Q1% (stuletnią ) wynosiło ponad 1 m. Raz do roku w okresie wiosennym (...) Zarząd (...) w K. przeprowadzał komisyjnie przeglądy stanu technicznego wału W. i T. , które ograniczały się tylko do wizualnej oceny obwałowań i wydawania zaleceń wykaszania trawy na wałach. Co roku była koszona trawa na wałach, doraźnie w 2006 roku usunięto zakrzaczenia topoli na prawym wale W. za Hutą (...) . Ponadto wykonywano drobne prace konserwacyjne polegające na wyrównaniu korony wału, wzmocnieniu skarpy. W protokołach z rocznych okresowych przeglądów określano stan techniczny wałów na W. jako dobry, brak zapisów o wykonywaniu robót remontowych i modernizacyjnych, po zakończeniu remontu wału w latach 2002/2003.W protokole z ostatniej kontroli przed powodzią tj. z dnia 20 kwietnia 2010 roku stwierdzono, że stan techniczny korpusu wałów na odcinkach W. jest dobry, na odcinku rzeki T. przewidzianym do remontu – dostateczny, porost traw dobry, budowle na wałach w dobrym stanie technicznym, międzywale rzeki W. porośnięte gęstymi skupiskami drzew. Wał przeciwpowodziowy W. w K. jak i teren w odległości mniejszej niż 3 metry od stopy wału nie były porośnięte krzewami ani drzewami ( poza przypadkiem porośnięcia krzewami topoli ). Ostatnia ocena stanu technicznego wału wraz z oceną stanu geotechnicznego podłoża i korpusu została wykonana w grudniu 2001 roku i stanowiła podstawę przyjęcia rozwiązań w projekcie wykonawczym remontu wału w latach 2002/2003. Po upływie 5 lat wał nie był poddany ocenie zgodnie z przepisami ustawy Prawo budowlane ( art. 62 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego ). Podobnie nie było aktualnych okresowych 5-letnich ocen stanu technicznego dla wałów na rzece T. , które uległy przerwaniu. Brak przeprowadzania okresowych 5 –letnich kontroli stanu technicznego wałów, brak harmonogramu przeprowadzania tych kontroli został negatywnie oceniony przez Najwyższą Izbę Kontroli w ramach przeprowadzonej w (...) Zarządzie (...) w K. kontroli w zakresie ochrony przed powodzią w województwie (...) w latach 2007-2008. Magazyny przeciwpowodziowe znajdujące się w administracji (...) i UW w K. (w tym między innymi w K. i w S. ) były prawidłowo wyposażone w sprzęt i materiały przeciwpowodziowe . (...) i UW w K. w latach 2007 - 2010 zwracał się do Wojewody (...) o przyznanie środków na sfinansowanie pięcioletnich ocen stanu technicznego wałów przeciwpowodziowych . Przyczyną odmowy przyznania środków był ich brak w budżecie Wojewody. Dotacje bieżące przyznawane z budżetu państwa były przeznaczane między innymi na coroczne przeglądy stanu technicznego wałów i roboty utrzymaniowe wałów ( przeglądy bieżące , koszenie trawy ). W dniu 23.02.2010 roku odbyło się posiedzenie (...) Zespołu Zarządzania Kryzysowego z udziałem Wojewody (...) B. K. , na którym omówiono realizację zadań przez (...) w 2009 roku i przedstawiono roczny plan pracy na 2010 rok w którym akcentowano przede wszystkim współpracę i koordynację różnych służb ratowniczych i instytucji w sytuacjach kryzysowych . W czasie powodzi majowo / czerwcowej i w sierpniu 2010 roku (...) Zespół Zarządzania Kryzysowego odbył trzynaście posiedzeń, na których omawiano bieżącą sytuację powodziową i podejmowano doraźne decyzje w zakresie prowadzonej akcji zabezpieczającej i ratowniczej. Na spotkaniach w sierpniu ( 9 i 12 sierpnia 2010r. ) podsumowano przebieg akcji ewakuacyjnej i ratowniczej w czasie powodzi, usuwanie skutków powodzi, współdziałanie służb odpowiedzialnych za ochronę przeciwpowodziową i prowadzenie akcji ratowniczej jak również zwrócono uwagę na niedociągnięcia, które należy wyeliminować w przyszłości. Wśród tych ostatnich wymieniono słabe prognozowanie skali zagrożenia powodziowego przez instytucje (...) i służby hydrologiczne (...) , niedostateczną akcję informacyjną w czasie samoewakuacji ludności z udziałem urządzeń nagłaśniających. Wojewoda (...) lub jej przedstawiciel uczestniczyli (w drodze wideokonferencji ) w naradach (...) Zespołu Zarządzania Kryzysowego, któremu przewodniczył premier rządu. W piśmie z dnia 16 lipca 2010 roku Dyrektor (...) i UW w K. zwrócił się do Dyrektora (...) w W. o podjęcie stosownych i niezwłocznych działań celem poprawy dotychczasowego stanu międzywala i koryta rzeki W. na odcinku graniczącym z województwem (...) . Zdaniem Dyrektora (...) i UW w K. , w tym rejonie prawie całe ( około 80% ) międzywale pokryte jest drzewami i grubymi wysokimi krzakami tworząc las, który tamuje przepływ wód podpiętrzając je w niektórych miejscach nawet o kilkadziesiąt centymetrów, ponadto w wielu miejscach zalegają piaszczyste łachy ( pismo o takiej samej treści Dyrektor (...) w K. wystosował do Dyrektora (...) w K. J. G. ).W odpowiedzi na powyższe pismo, Dyrektor (...) w W. w konkluzji stwierdził, że niezbędne są działania w zakresie przywrócenia odpowiedniej drożności międzywala W. , w tym między innymi poprzez wycinkę roślinności go porastającej, które to roboty wchodzą w zakres utrzymania koryta W. . Pismo z tej samej daty i o analogicznej treści zostało wysłane do Dyrektora (...) w K. .Zarządzeniem nr (...) Starosta (...) powołał we wrześniu 2007 roku (...) Zespół Zarządzania Kryzysowego. W godzinach pracy starostwa zespół obsługiwany był przez pracowników, natomiast po godzinach pracy – przez stanowiska utworzone w komendach powiatowych Państwowej Straży Pożarnej na podstawie stosownych porozumień. Powiat zapewniał funkcjonowanie całodobowego dyżuru w celu zapewnienia przepływu informacji oraz opracował system alarmowania i ostrzegania ludności przed zagrożeniem. W lipcu 2009 roku został opracowany (...) Plan Reagowania Kryzysowego, który został zatwierdzony przez Wojewodę (...) 10 lipca 2009 roku. W październiku 2003 został opracowany plan operacyjny ochrony przed powodzią dla powiatu (...) . W latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku wykonano regulację koryta W. , między innymi wyprostowano meandry W. . W następnych latach (...) w K. podejmował jedynie działania majce na celu utrzymanie istniejącego stanu koryta W. , nie przeprowadzano stałych prac regulacyjnych, melioracyjnych ani pogłębiarskich. Żegluga na W. przestała istnieć, (...) wykonywało prace utrzymaniowe mające na celu zachowanie podstawowych parametrów W. jako rzeki żeglownej. Dyrektor (...) w K. zawierał z prywatnymi podmiotami umowy użytkowania określonych działek pokrytych wodami W. na wydobywanie piasku, żwiru i kruszywa z tych działek, które wydobywały ten materiał stosownie do swych potrzeb gospodarczych i handlowych. W latach 2004-2010 wydobyto na W. , na odcinku będącym w zarządzie Zlewni W. łącznie 91 784 m ( 3) kruszywa. Od kwietnia do sierpnia 2009 roku Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w K. przeprowadziła kontrolę realizacji ustawowych zadań organów administracji rządowej i samorządowej w zakresie ochrony ludzi i mienia przed powodzią oraz koordynacji tych działań w województwie (...) i (...) . Kontrolą objęto 12 jednostek, w tym między innymi (...) w K. i (...) Zarząd (...) w K. , w latach 2007-2008. Wyniki zawarto w dokumencie z grudnia 2009 r. NIK negatywnie oceniła funkcjonowanie systemu ochrony przeciwpowodziowej w województwach (...) i (...) . Spośród pięciu elementów zarządzania ryzykiem powodziowym – zapobieganie , ochrona, gotowość, postępowanie awaryjne, wyciąganie wniosków – organy odpowiedzialne za realizację zadań związanych z ochroną przeciwpowodziową skoncentrowały się na postępowaniu awaryjnym, a nie przykładały należytej wagi do pozostałych lub wręcz je zaniedbywały. Organy administracji rządowej i samorządowej nie realizowały zadań wynikających z Prawa Wodnego . Dyrektor (...) w K. nie opracował planów ochrony przeciwpowodziowej dla regionów wodnych na terenie województwa (...) i (...) jak również studium ochrony przeciwpowodziowej dla zlewni W. . Wojewódzkie zarządy melioracji i urządzeń wodnych nie utrzymywały w należytym stopniu budowli służących ochronie przeciwpowodziowej oraz cieków wodnych. W znikomym stopniu lub wcale, wykorzystywane były nietechniczne środki ochrony przeciwpowodziowej. W przypadku budowli przeciwpowodziowych brakowało rzetelnych i wiarygodnych danych na temat ich stanu technicznego, bowiem obowiązkowe kontrole stanu i przydatności do użytkowania tych obiektów, które winny być wykonywane co najmniej raz na pięć lat, nie były przeprowadzane. NIK zwróciła uwagę na brak zintegrowanej strategii ochrony przeciwpowodziowej oraz rzetelnych danych o stanie technicznym budowli służących ochronie przeciwpowodziowej a także na nieprawidłową organizację i podział zadań w tym zakresie – wszystko to miało wpływ na nieprawidłowe funkcjonowanie sytemu ochrony przed powodzią. Najwyższa Izba Kontroli, Delegatura w K. przeprowadziła w (...) w K. kontrolę w zakresie wykonywania wybranych obowiązków ustawowych przez Dyrektora (...) w K. w latach 2008 – 2011 ( I półrocze ). Pomimo stwierdzonych nieprawidłowości, pozytywnie oceniła wykonywanie przez Dyrektora obowiązków ustawowych wynikających z ustawy Prawo wodne . Stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły w szczególności : a)nieopracowania studium ochrony przeciwpowodziowej dla odcinka zlewni (...) oraz projektu planu ochrony przeciwpowodziowej dla regionu wodnego (obowiązki wynikające z art. 79 ust.1 i 2 i art.92 ust.3 pkt 5 i 6 ustawy Prawo wodne w wersji obowiązującej do 18 marca 2011r.) i b) nieplanowania i niewykonania w badanym okresie regulacji koryt cieków naturalnych ( zadania określone w art. 67-69 w zw. z art. 26 pkt1 ustawy Prawo wodne ). W badanym okresie (...) nie planował i nie wykonywał zadań z zakresu regulacji koryt cieków naturalnych, o których mowa w art. 67-69 ustawy Prawo wodne . Rada Ministrów uchwałą nr (...) z dnia 9 sierpnia 2011 przyjęła i zatwierdziła „Program ochrony przed powodzią w dorzeczu (...) opracowany pod kierunkiem prof. J. Z. . Autorzy opracowania wskazywali, że „ na bardzo wielu odcinkach wały przeciwpowodziowe nie spełniają swej funkcji, gdyż wysokość ich jest zbyt niska, a stan techniczny korpusu i podłoża nie jest znany lub nie odpowiada wymaganiom „ jak również , że „ uszkodzone budowle regulacyjne i umocnienia koryt także nie spełniają swojej roli i wymagają modernizacji i remontów. Stan techniczny tych obiektów jest wynikiem niedofinansowania działań z zakresu usuwania szkód powodziowych„. Do koniecznej modernizacji obwałowań W. w rejonie S. w zakresie parametrów wysokościowych przystąpiono dopiero po powodzi w 2010r. Początkowo prace prowadzono w ramach realizacji rządowego „ Programu ochrony przed powodzią w dorzeczu (...) W. ” przyjętego uchwałą Rady Ministrów (...) z 9.08.2011r. stanowiącego element Koncepcji Ochrony Przed Powodzią W. i jej dopływów w rejonie S. . W ramach tego programu dokonano m.in. podwyższenia i rozbudowy prawego wału W. (...) Huta (...) w S. . Modernizacja wału była kontynuowana w latach 2013-2014 w ramach inwestycji realizowanej przez (...) Zarząd (...) w K. pt. (...) (...) (...) (...) (...) S. - (...) . (...) Dyrektor Ochrony Środowiska w K. w decyzji z dnia 29.07.2013 roku ustalił warunki prowadzenia robót na terenach o szczególnych wartościach przyrodniczych dotyczące realizacji zadania wyżej wskazanego. Roboty zostały zakończone w grudniu 2014r., zaś w dniu 11 marca 2015 roku (...) (...) Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wydał decyzję udzielającą pozwolenia na użytkowanie prawego wału W. w km (...) zrealizowanego w ramach wspomnianego zadania inwestycyjnego. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2010 roku sygn. akt (...) Prokuratura Rejonowa w S. umorzyła śledztwo w sprawie nieumyślnego spowodowania w okresie od 19 maja 2010r. do 28 maja 2010r. w S. śmierci czterech osób poprzez zbyt późne podjęcie przez Starostę Powiatu (...) oraz Burmistrza S. w dniach od 17 maja 2010r. do 19 maja 2010r. decyzji w zakresie reagowania kryzysowego, przyjmując, że czynu nie popełniono. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że decyzje Starosty o wprowadzeniu stanu pogotowia przeciwpowodziowego i stanu alarmu przeciwpowodziowego oraz decyzja Burmistrza o ewakuacji, zostały podjęte zgodnie z obowiązującymi wymaganiami prawnymi, standardami i planami, adekwatnie do posiadanych informacji o aktualnej wysokości fali powodziowej. W związku z ustaleniami Prokuratury, tragicznych skutków powodzi nie można przypisać działaniom bądź zaniechaniom funkcjonariuszy publicznych, bowiem nie udowodniono im żadnych zaniedbań w procesie decyzyjnym. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2012 roku, sygn. akt (...) Prokuratura Okręgowa w T. umorzyła śledztwo prowadzone w sprawie nieumyślnego sprowadzenia w dniu 19 maja 2010 roku w K. woj. (...) , zdarzenia zagrażającego życiu i zdrowiu wielu osób oraz mieniu w wielkich rozmiarach mającego postać powodzi w wyniku przerwania prawego wału przeciwpowodziowego na rzece W. –wobec braku znamion czynu zabronionego. Na podstawie analizy materiału dowodowego dotyczącego przyczyn i okoliczności przerwania prawego wału na W. w K. w dniu 19 maja 2010 roku i przeprowadzonej ewakuacji ustalono, że w tym zakresie nie doszło do popełnienia przestępstwa określonego w art. 163§2 i §4 k.k. czy też w art. 231 k.k. lub jakiegokolwiek innego przestępstwa. W toku tego postepowania nie potwierdził się zarzut podniesiony przez zawiadamiających o zaniechaniu przeprowadzenia remontu prawego wału W. na odcinku 300 m w rejonie K. w pobliżu granicy pomiędzy województwem (...) i (...) w czasie remontu tego wału w latach 2002-2003. Na podstawie opinii biegłego z zakresu budownictwa lądowego, wodnego, melioracji wodnych i ochrony środowiska R. K. (1) sporządzonej na potrzeby prowadzonego śledztwa ustalono, że wał przeciwpowodziowy na tym odcinku bezpośrednio przed powodzią był sprawny technicznie, a remont wału w latach 2002-2003 został przeprowadzony prawidłowo i zgodnie z zasadami budownictwa dla tego typu budowli. Poczynione w toku śledztwa ustalenia wykazały, że realizacja budowy drugiego mostu na W. w S. obok już istniejącego mostu, nie miała wpływu na przelanie się wody przez koronę wału w K. . Nie potwierdziły się również zarzuty zawiadamiających, że do przelania się wody przez koronę wału w K. doszło wskutek braku koordynacji w zakresie zrzutu wody ze zbiorników retencyjnych usytuowanych w dorzeczu (...) W. . Ustalono, że praca zbiorników retencyjnych nie tylko nie spowodowała podwyższenia poziomu fali kulminacyjnej przechodzącej w maju i czerwcu 2010r. w okolicy T. i S. , lecz doprowadziła do zredukowania jej wysokości. Bezpośrednią przyczyną przerwania wału przeciwpowodziowego w K. była wysoka fala kulminacyjna przekraczająca swoją wielkością maksimum absolutne przepływów z 1997 roku o wysokości 843 cm zanotowanej na wodowskazie w S. . Natomiast na wysokość fali kulminacyjnej i przelanie się wody przez koronę wału wpływ miało jeszcze kilka czynników, a to : zwężenie międzywala spowodowane lokalizacją Huty (...) oraz mostów w S. , zakole i skierowanie nurtu rzeki w kierunku prawego międzywala, co spowodowało sedymentację osadów na prawym międzywalu, ograniczenie przepustowości przez istniejące w korycie konstrukcje i drogi technologiczne związane z budową drugiego mostu oraz występujące w międzywalu zadrzewienie i zakrzaczenie. W uzasadnieniu postanowienia zwrócono uwagę, że wskazane czynniki występowały w czasie poprzednich powodzi w tym rejonie i nie doprowadziły wówczas do przelania się wody przez koronę wału. Zatem ustalono na podstawie opinii biegłego R. K. (1) , że czynnikiem mającym istotny wpływ na poziom fali kulminacyjnej w okolicy K. było występowanie w międzywalu nadmiernego zadrzewienia i zakrzaczenia i związana z tym sedymentacja osadów dennych. W postępowaniu karnym za niezasadny uznano podniesiony przez zawiadamiających o popełnieniu przestępstwa zarzut zbyt wczesnego zaniechania prowadzenia akcji ratowniczej na wale przeciwpowodziowym w okolicy K. . W ocenie Prokuratury, decyzja z-cy Komendanta (...) Państwowej Straży Pożarnej w S. o przerwaniu akcji przeciwpowodziowej na tym odcinku była słuszna. Dalsze kontynuowanie akcji przeciwpowodziowej w sytuacji panujących ciemności, ulewnego deszczu i przelewania się wody przez koronę wału byłoby zachowaniem nieodpowiedzialnym ze strony osób dowodzących akcją przeciwpowodziową i stwarzałoby realne i bezpośrednie zagrożenie życiu osób przebywających w tym czasie na wale przeciwpowodziowym i w bezpośrednim jego sąsiedztwie. Analiza materiału dowodowego zebranego w toku śledztwa doprowadziła do wniosku, że zasadna i nie spóźniona była także decyzja Burmistrza o rozpoczęciu akcji ewakuacyjnej na terenie prawobrzeżnego S. . Komunikaty, jakie sporządzał i rozsyłał (...) w K. w dniach od 17 maja 2010r. do 19 maja 2010r. nie stanowiły przesłanek do zarządzenia ewakuacji przez Burmistrza Gminy (...) . Wprawdzie komunikat z 17 maja 2010 r. wskazywał na trzeci ( najwyższy ) stopień zagrożenia, ale przewidywane skutki to możliwość zalania terenów przybrzeżnych i lokalne podtopienia. Instytut zalecał konieczność śledzenia komunikatów i rozwoju sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej. Żaden z komunikatów w omawianym okresie nie zawierał słowa „powódź „ „ nagłe wezbranie „ czy „ fala wezbraniowa „. Opisy zagrożeń nie wspominają o zagrożeniu dla życia i zdrowia ludzi. W rekomendacjach nie wspomina się o konieczności uruchomienia planów operacyjnych ochrony przed powodzią, a tym bardziej o konieczności rozważenia ewakuacji. W okresie od 17 maja do 20 maja 2010 r. Biuro Prognoz Hydrologicznych w K. przekazywało co 3 godziny raporty powodziowe z rejonu S. do Komend (...) Państwowej Straży Pożarnej w K. i R. , Wydziału Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego przy (...) Urzędzie Wojewódzkim w K. i R. . Sąd Okręgowy ustalił też, że w 2004r. na zlecenie czterech wojewódzkich Zarządów (...) ( w tym m.innymi (...) zarządu (...) w K. ) powstało opracowanie „ (...) 2004r. Celem opracowania było stworzenie podstaw dla projektowania i realizacji przedsięwzięć związanych z ochroną przeciwpowodziową oraz sformułowanie strategii działania w tym zakresie. Obejmowało ono charakterystykę istniejącej infrastruktury przeciwpowodziowej, określenie programu działań inwestycyjnych w zakresie urządzeń biernej ochrony przeciwpowodziowej, uwzględniającego aktualne parametry techniczne obwałowań, obliczone rzędne zwierciadeł wód miarodajnych i kontrolnych, uwarunkowania przyrodnicze i techniczne, istniejący stan zagospodarowania dolin oraz określenie szacunkowych kosztów programowanych robót i ustalenie hierarchii ważności realizacji przedsięwzięć ochrony przeciwpowodziowej. Zakresem opracowania była objęta m. innymi (...) W. na terenie województwa (...) . Na zlecenie (...) w K. został opracowany (...) (...) (...) wraz ze strategiczną oceną oddziaływania na środowisko dotyczącą zaplanowanych w tym programie działań „przez konsorcjum firm (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz (...) Sp. z o.o. z siedzibą w G. , w okresie od listopada 2013 do 2015r. Celem pracy było wskazanie m.in. optymalnego zasięgu porostu roślinnością w międzywalu dla zapewnienia bezpiecznego przepuszczania wezbrań powodziowych, wskazanie możliwości w zakresie wycinki drzew i krzewów na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią dla (...) K. w kontekście oddziaływania zaplanowanych w tym programie działań na środowisko przyrodnicze (...) (...) (...) . W wyniku przeprowadzonej prognozy oddziaływania na środowisko programu wycinki drzew i krzewów opracowano wariant alternatywny zasięgu i sposobu prowadzenia prac i ten wariant został zarekomendowany do przyjęcia. Wariant ten ( nr 1) zakładał przeprowadzenie wycinki w sposób uwzględniający zapewnienie właściwej ochrony przeciwpowodziowej jednak z wyłączeniem z wycinki płatów siedliska przyrodniczego (...) , w praktyce oznaczało to rezygnację z wycinki drzew i krzewów z terenu międzywala na odcinku W. na wysokości Huty (...) , gdyż prawie cały obszar na tej wysokości pokrywa roślinność reprezentująca siedlisko (...) W podsumowaniu oceny wpływu na środowisko naturalne wariantu alternatywnego wskazano, że jest to wariant korzystny ze względów środowiskowych (ograniczenie powierzchni wycinki cennych siedlisk (...) korzystny ekonomiczne, zmniejszający efektywność zaplanowanych prac, jednakże umożliwiający częściowe zmniejszenie zagrożenia powodziowego oraz nie powodujący konieczności wysiedleń ludności. Oprócz wyżej wymienionego wariantu nr 1, Program wycinki drzew i krzewów wskazywał trzy inne alternatywne warianty, obejmujące rezygnację z wycinki drzew i krzewów w granicach wymienionych obszarów chronionych i zapewnienie ochrony przeciwpowodziowej poprzez: podniesienie obwałowań (Wariant 2),poszerzenie międzywali przez zwiększenie rozstawu wałów przeciwpowodziowych (Wariant 3),budowę zbiorników retencyjnych i polderów zalewowych (Wariant 4). Po przeprowadzonych analizach uznano, iż jedynym zasadnym i najbardziej korzystnym rozwiązaniem będącym do przyjęcia pod względem oddziaływania na środowisko przyrodnicze, możliwości ekonomicznych, technicznych i prawnych realizacji działań jest proponowany wariant nr 1 dotyczący ograniczenia wycinki w obszarach chronionych, uwzględniający zarówno cel jakiemu ma służyć program i minimalizacje wpływu na cenne siedliska występujące w obszarze międzywala. Zatem rekomendowany wariant miał umożliwić ograniczenie wpływu na obszary chronione i zachowanie cennych siedlisk (...) ), wraz z ich florą, biotą grzybów i porostów oraz fauną. W opracowaniu podkreślono, że proponowany wariant alternatywny, jakkolwiek uzasadniony ze względów ekonomicznych i środowiskowych, wpłynie na zmniejszenie efektywności zaplanowanych w Programie wycinki prac wycinkowych.( Zasięg obszarów zadrzewionych i zakrzewionych rekomendowanych do wycinki w wariancie alternatywnym nr 1, został przedstawiony w załączniku nr 8 do opracowania w postaci warstwy shp oraz na mapach stanowiących załącznik nr 7 ). Na podstawie opinii sporządzonej w niniejszej sprawie przez (...) Spółkę z o.o. z siedzibą w W. , Oddział w R. ( dalej jako: IE lub Jednostka Opiniująca ) oraz na podstawie innych opracowań w tym: częściowo także opracowania prof. dr hab. inż. W. B. „Identyfikacja przyczyn przerwania obwałowania w miejscowości K. i zalania prawobrzeżnej części S. ”. Sąd pierwszej instancji ustalił, że bezpośrednią przyczyną przerwania wału W. w K. było przelanie się wody przez koronę wału i w konsekwencji rozmycie korpusu wału. W sytuacji przelania się wody przez koronę, wały ziemne zawsze ulegają zniszczeniu. Zwierciadło wody na wysokości awarii wału w K. podczas powodzi w 2010 roku kształtowało się na poziomie 148,90 - 149,00 m n.p.m. i było o 20 - 30 cm wyższe od korony prawego wału W. (148,70 m n.p.m.). Przelanie się wód powodziowych przez koronę wału było wynikiem kilku współistniejących przyczyn. Jedną z nich było niewłaściwe wyniesienie korony wału przeciwpowodziowego W. w stosunku do zmienionego poziomu wody miarodajnej. W latach 60-tych ustalono parametry trasy wielkiej wody w tym rozstaw wałów i poziom wody miarodajnej i na jej podstawie podwyższono wał wiślany w K. . Ten sam poziom wody miarodajnej był wykorzystany przy opracowywaniu projektu wykonawczego remontu wału wiślanego w K. w 2002 r.-2003r. Dla tak przyjętych wielkości projekt wykonawczy został sporządzony zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami i normami. Ustalono poprawnie II klasę wału, bezpieczne wzniesienie korony wału wynoszące 1 m nad poziom wody miarodajnej i prawdopodobieństwo wystąpienia przepływu miarodajnego p=l%, zgodnie z wytycznymi zawartymi w Rozp. Min. Ochrony Środowiska , Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z 20.12.1996r. w sprawie warunków technicznych , jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane gospodarki wodnej i ich usytuowanie ( Dz.U. nr 21, poz.111). Ustalenie poziomu wody miarodajnej z lat 60-tych zostało dokonane przy założeniu braku drzew i krzewów w międzywalu . Wykorzystany w projekcie remontu wału w 2002r. poziom wody miarodajnej z lat 60-tych kształtował się, w rejonie awarii wału, na rzędnej 147,70 m n.p.m. Rzędna korony wału wynosiła 148,70 m n.p.m. (a powinna wynosić docelowo 150,58 m n.p.m. według późniejszych opracowań ). Projekt remontu walu w K. z 2002r. odnosił się do poziomu wody miarodajnej ( (...) .,1% ) z lat 60-tych , czyli poziomu który odzwierciedlał warunki przepustowości międzywala z lat 60- tych i na tej podstawie projektanci uznali, że nie ma potrzeby podnoszenia wału. Dlatego koronę wału zaprojektowano i wykonano na niezmienionej rzędnej 148,70 m n.p.m. Istotnym zaniedbaniem autorów projektu remontu wału w 2002r. było opracowanie projektu w oparciu o nieaktualne dane hydrologiczne stanowiące podstawę do obliczenia wartości przepływu miarodajnego Q. ,1% i odpowiadającej mu rzędnej zwierciadła wody dla posterunku wodowskazowego w S. . W ocenie autorów opinii pozyskanie aktualnych danych hydrologicznych jest podstawą do prawidłowego wykonania projektu hydrotechnicznego. Ich zdaniem, podjęcie decyzji przed remontem wału w 2002 roku, że nie ma potrzeby podniesienia wału na podstawie opracowania z lat 60-tych było istotnym zaniedbaniem. Projekt remontu wału z 2002r. miał na celu wprowadzenie rozwiązań chroniących obwałowanie przed nadmiernym, szkodliwym przesiąkiem zarówno przez podłoże jak i korpus wału na krótkim odcinku obwałowania chroniącego dolinę, po tym jak ujawniły się te wady po powodzi z 2001r. Z dokumentów wynika, że remont został właściwie wykonany. Lewy wał na wysokości awarii wału w K. posiada rzedną 150,29 m.n.p.m., co oznacza, że był wyższy od prawego wału na tym odcinku o około 1,6 m i spełniał wymóg bezpiecznego wzniesienia korony wału na poziom wody miarodajnej Q. , 1%. W „Generalnej Strategii „ wskazano potrzebę podwyższenia wału w K. co wynikało z aktualizacji danych hydrologicznych ( głównie krzywej przepływu) przez Państwową Służbę Hydrologiczną – (...) . Wymaganą rzędną korony wału wiślanego w K. , na wysokości awarii wyznaczono w Generalnej Strategii na poziomie 150,58 m.n.p.m ( czyli 1,9 m wyżej niż rzeczywista rzędna korony wału). Te dane mogły i powinny być wykorzystane w przypadku podjęcia i wdrażania decyzji o kolejnej modernizacji wału, której to nie było przed 2010r. Od lat 60-tych do 2002r. obowiązywała krzywa przepływu dla wodowskazu S. z lat 60-tych. Dopiero w 2003 r. (po wykonaniu projektu remontu prawego wału W. na wysokości K. ) (...) zaktualizowało krzywą przepływu, z której wynika, że przepustowość międzywala radykalnie się zmniejszyła. Konsekwencją tej zmiany było znaczne podniesienie poziomu zwierciadła wód wezbraniowych. Dla przepływu o tej samej wielkości, poziom wód podniósł się ponad 1-1,5m. Zmniejszenie przepustowości wynika przede wszystkim ze znacznego porostu terenu międzywala drzewami i krzewami oraz zmiany geometrii przekroju poprzez sedymentację materiału wleczonego na terenach międzywala. Do awarii wału doszło na zawężonym odcinku międzywala, istniejącym już od kilkunastu lat wcześniej. Na dystansie 3 km szerokość międzywala zmniejszyła się z około 1000m do około 800m, osiągając najmniejszą szerokość ok. 600m w okolicy mostu drogowego w S. . Pogarszało to warunki przepływu wód powodziowych. Dodatkowo w miejscu największego zawężenia międzywale porastała bujna roślinność. Większość terasy zalewowej w międzywalu W. w 2010 roku porośnięta była bujną roślinnością. Skala porostu roślinności osiągnęła poziom, który doprowadził do powstania siedlisk o charakterze lasów łęgowych, stanowiących przedmiot ochrony obszaru (...) (...) (...) . Wyniesienie korony wału wiślanego w K. w 2010r. było niewystarczające dla zmienionych warunków przepustowości międzywala. Pomimo, że przepływ w 2010 r. był niższy niż przepływ miarodajny ( Q. ,l% = 6960 m /s), (dopływ do S. szacowany jest na około 6000 m /s) , to poziom wody powodziowej z 2010 r. (148,90 - 149,00 m n.p.m.) był wyższy niż poziom wody miarodajnej (147,70 m n.p.m.), na podstawie której wyniesiono koronę wału wiślanego w K. . Nie był to jednak wynik nadzwyczajnego zjawiska związanego z niespotykanym dotychczas transportem i sedymentacją rumowiska. Taka sytuacja wynika z tego, że poziom wody miarodajnej odpowiadał przepustowości międzywala z lat 60-tych, która do 2010r. znacznie się zmniejszyła. Jak wskazali autorzy opinii zmiana geometrii koryta i międzywala W. jaka zaszła na przestrzeni 10 lat poprzedzających powódź nie miała tak istotnego wpływu na poziom zwierciadła wody ( różnica około 10 cm ) jak wyczyszczenie międzywala z roślinności ( różnica około 50 cm ).Tym bardziej, że jak wskazali w opinii przelanie się wody przez koronę wału w K. nastąpiło zanim do wodowskazu S. doszła kulminacja fali, a więc w części wznoszącej fali. Osadzanie rumowiska następuje przeważnie w czasie opadania fali powodziowej, gdy prędkość przepływu spada. Powstałe po powodzi w międzywalu odsypisko piasku (o którym zeznawali świadkowie ) mogło powstać na skutek samej wyrwy w wale, czyli nie było przyczyną spiętrzenia wody i w konsekwencji powstania wyrwy, a jej następstwem. Opiniujący doszli do takiego wniosku po przeprowadzeniu scenariusza modelowania z uwzględnieniem wyrwy w wale. Wyniki tego modelowania wykazały, że po powstaniu wyrwy prędkość przepływu wody w W. powyżej miejsca awarii wzrosła, co skutkowało porwaniem materiału pochodzącego z wyrwy a następnie jego osadzeniem w międzywalu, czemu sprzyjała gęsta roślinność. Zmiany w morfologii międzywala ( osadzanie się rumowiska )jakie zaszły na przestrzeni dekady 2000-2010 nie były istotną przyczyną przelania się wody przez koronę wału w K. , ale były jednym z wielu czynników dodatkowych, sedymentacja zaś jest zjawiskiem występującym w trakcie każdego wezbrania. Pogorszenie przepustowości jest procesem zachodzącym na W. od kilkudziesięciu lat. Mniejsza w 2010 roku przepustowość międzywala, od zakładanej dla projektu remontu wału w K. , była główną przyczyną przelania się wody przez koronę i zalania terenów K. w 2010 r. Gęsta roślinność porastająca międzywale przyczyniła się do podniesienia poziomu wody powodziowej. Roślinność powoduje spadek średniej prędkości na terasach zalewowych, co skutkuje zwiększoną sedymentacją rumowiska. Brak kompleksowej wycinki w latach wcześniejszych, nie tylko w ostatnim dziesięcioleciu poprzedzającym powódź, przyczynił się do przelania wody przez koronę wału i jego awarii. Stopień pokrycia międzywala roślinnością w 2003 roku był zbliżony do roku 2010, w 2003 roku międzywale było już porośnięte krzewami i drzewami . Gdyby utrzymywano stan międzywala W. z lat 60-70, kiedy to prowadzono systematycznie wycinkę wikliny, to kępy hodowlanych wiklin nie osiągnęłyby wielkości drzew. Nie doprowadziłoby to do wytworzenia się drzewostanu na tyle dużego aby można go było zakwalifikować jako łęg. Jak wykazały wyniki z kilku modeli hydraulicznych ( Koncepcji z 2011 roku, opracowania prof. B. , opracowania (...) w K. z 2011roku i oraz opinia IE)z wykorzystaniem różnych modeli hydraulicznych ( M. F. (...) (...) , (...) (...) całkowite wyczyszczenie międzywala z drzew i krzewów spowodowałoby obniżenie poziomu zwierciadła wody na wysokości awarii wału w K. o około 50 cm i w konsekwencji rzędna zwierciadła wody mogłaby kształtować się od 10 do 30 cm poniżej korony wału (na rzędnej około 148,40 - 148,60 cm ). Oznacza to, że takie obniżenie zwierciadła wody, jakie uzyskano w wyniku modelowania, umożliwiłoby przejście fali powodziowej z 2010 roku w międzywalu i woda nie przelałaby się przez koronę wału. Roślinność miała istotny wpływ na zmniejszenie przepustowości międzywala. Podczas powodzi z 2010 roku wał przeciwpowodziowy w K. nie zapewniał skutecznej ochrony terenów zawala. Korona wału nie była wyniesiona nad aktualny poziom wody Q. ,1% ( inny niż ustalony w projekcie z 2002 r. gdzie Q. ,1%=6960 m ( 3) /s ). W zależności od źródła danych niedobór wysokości wału określono od 1,3 do 1,9 m. Brak okresowych 5-letnich ocen stanu technicznego wałów na W. w K. oraz na T. , które uległy przerwaniom skutkował brakiem aktualnych danych dotyczących obwałowań, na podstawie których można było dokonać analiz dot. m.in. prawidłowego wyniesienia korony wału a tym samym podjęcia decyzji o jego podwyższeniu. Brak tych ocen uniemożliwiał ocenę stanu technicznego wału wiślanego w 2010 roku. W czasie powodzi nie było efektu długotrwałego piętrzenia wody w międzywalu. Przerwanie nastąpiło w momencie przelania się wód, a nie długotrwałego utrzymywania się wód w międzywalu i na korpusie wału. Czas od wylania się wody z koryta do międzywala a przerwaniem wału wynosił około 40 godzin. Od początku maja do chwili przerwania wału 19 maja 2010r. woda w W. w S. nie przekraczała przepływu 1000m.sześćc./s , który to mieści się w korycie rzeki. Ulokowanie Huty (...) ( wybudowana w latach 60-tych XX wieku ), budowa oczyszczalni ścieków na prawym brzegu W. w latach 1997/1998 czy budowa drugiego mostu w ciągu drogi krajowej nr (...) nie miały istotnego wpływu na zmniejszenie przepustowości międzywala, takie zagospodarowanie terenu w pobliżu wału w K. istniało od kilkunastu lat przed majową powodzią w 2010 roku. Brak prac regulacyjnych, melioracyjnych i pogłębiarskich związanych z utrzymaniem koryta głównego W. nie miał istotnego wpływu na poziom przejścia fali powodziowej ale zaniechanie tych prac było dodatkowym czynnikiem zwiększającym ryzyko powodzi w S. . Przelanie się wód przez wał wiślany w K. było przyczyną przerwania wałów rzeki T. . W miejscach gdzie w 2010 r. wystąpiły awarie wału T. nie prowadzono remontów przed rokiem 2010. Na nieprawidłowości związane z budową prawobrzeżnego wału W. na odcinku powyżej Huty (...) wskazywało opracowanie prof. dr hab. inż. W. B. „ (...) (...) (...) (...) .” W opracowaniu tym wskazano, że elementy mające wpływ na sposób transformacji fali powodziowej w korycie i międzywalu W. w rejonie S. tj. pokrycie terenu roślinnością oraz powiązane z tym procesy geomorfologiczne należało bezwzględnie wziąć pod uwagę podczas opracowania dokumentacji na potrzeby modernizacji obwałowań w rejonie S. po powodzi 1997 roku. Gdyby na etapie wykonywania projektu modernizacji w rejonie Huty (...) uwzględniono zmiany geometrii koryta oraz współczynnik szorstkości i odpowiednio zwiększono rzędne korony wałów nie doszłoby do przelania się przez nią wody. Zauważono również negatywny wpływ stanu międzywala na poziom wód powodziowych. W przypadku całkowitej eliminacji roślinności w międzywalu W. w rejonie S. maksymalne obniżenie poziomu wód powodziowych na tym odcinku mogłoby sięgnąć 50-60 cm. Zasadniczo wnioski o podobnej treści znalazły się w opracowaniu (...) K. (...) sporządzonym przez mgr inż. K. K. , mgr inż. M. P. , mgr inż. R. R. – (...) K. . Za nieudowodniony Sąd Okręgowy uznał podnoszony przez pozwany Skarb Państwa zarzut, że do przelania się wody przez wał a w konsekwencji do jego rozmycia doszło na skutek niespotykanego w dotychczasowej skali transportu rumowiska dennego i jego sedymentacja w korycie rzeki i międzywalu. O ile faktycznie transport rumowiska i sedymentacja w czasie powodzi 2010 roku były na niespotykaną dotychczas skalę, to jednak na podstawie opinii IE Sąd Okręgowy ustalił, że proces ten nie był istotną przyczyną awarii wału w K. . Autorzy opinii - w odpowiedzi na zarzuty do opinii podstawowej pozwanego Skarbu Państwa-przeprowadzili własne obliczenia ilości osadu po powodzi 2010 roku i doszli do wniosku, że kubatura zgromadzonych osadów, odsypisk w międzywalu oraz na zawalu w sąsiedztwie miejsca przerwania wału jest porównywalna z obliczoną kubaturą rozmytego wału i wyrwy pod wałem (ok. 100tys.m.szesć.).Stąd konkluzja, że nie jest to tylko piasek osadzony w wyniku niespotykanej dotychczas skali przemian geomorfologicznych w korycie i międzywalu a także piasek pochodzący z rozmytego wału i wyrwy powstałej w miejscu rozmytego wału. Wpływ zmian związanych z transportem i sedymentacją rumowiska na poziom wód powodziowych oszacowano w opinii na około 10 cm, co w porównaniu z 50 cm zmianą wywołaną przeprowadzeniem kompleksowej wycinki drzew i krzewów w międzywalu uzasadnia stwierdzenie, że wpływ transportu i sedymentacji rumowiska nie był istotną przyczyną rozmycia wału w K. . Przy tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że powództwo w zakresie ustalenia odpowiedzialności za szkodę poniesioną przez członków grupy na skutek zalania ich mienia wodami powodziowymi w maju– czerwcu 2010 roku zasługuje na uwzględnienie wobec pozwanego Skarbu Państwa – Dyrektora (...) w K. i pozwanego Województwa (...) w oparciu o art. 417 k.c. Podmioty te dopuściły się zaniedbań w zakresie wypełniania obowiązków związanych z ochroną przeciwpowodziową ciążących na nich w świetle właściwych przepisów. Wobec pozostałych pozwanych Powiatu (...) i Gminy Miejskiej (...) powództwo Sąd Okręgowy oddalił. Sąd pierwszej instancji odwołał się do przepisów art. 81 ustawy z dnia 11 lipca 2001 r. (Dz.U. z 2005r. nr 239 poz. 2019 ze zm.) Prawo Wodne , ochrona przed powodzią oraz suszą jest zadaniem organów administracji rządowej i samorządowej. Powódź niesie za sobą zagrożenie dla życia i zdrowia obywateli oraz ich mienia, co wymaga zorganizowanych , władczych działań organów administracji publicznej (rządowej i samorządowej). Wszelkie działania w zakresie ochrony przeciwpowodziowej, a więc zarówno te mające na celu zminimalizowanie ryzyka związanego z wystąpieniem zjawiska powodzi poprzez stworzenie odpowiedniego systemu ochrony przeciwpowodziowej, jak również te, które polegają na szybkim reagowaniu w sytuacji realnego zagrożenia powodzią, należy zakwalifikować jako należące do sfery imperium . Wynikające z przepisów Prawa Wodnego obowiązki Skarbu Państwa wykonywane przez Dyrektora (...) w K. i przez Województwo (...) (wykonywane przez (...) Zarząd (...) w K. ), których naruszenie składa się na czyn niedozwolony stanowiący podstawę odpowiedzialności pozwanych, w konsekwencji uznać trzeba za zadania publiczne. Sąd Okręgowy wskazał, że wobec zmiany ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( t.j. Dz.U. z 2005r., nr 239 , poz.2019 ze zm. ) ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw , która weszła w życie z dniem 18 marca 2011r. i uchyliła między innymi dział V Prawa Wodnego , ochrona przed powodzią oraz suszą była oceniana na gruncie przepisów sprzed nowelizacji ustawy. Sąd Okręgowy odwołał się do art. 11 ust. 1 pkt. 2 i 92 ust. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo Wodne , i zwrócił uwagę, że prawa właścicielskie w stosunku do wód rzeki W. , stanowiącej własność Skarbu Państwa, na odcinku położonym w gminie S. , powiat (...) , w imieniu Prezesa (...) Zarządu Gospodarki Wodnej wykonuje Dyrektor (...) w K. , który realizuje swoje zadania przy pomocy (...) Dyrektor (...) jest organem administracji rządowej niezespolonej właściwym w sprawach gospodarowania wodami. Stosownie zaś do treści art. 22 ust. 1 Prawa Wodnego , utrzymywanie śródlądowych wód powierzchniowych polega na zachowaniu lub odtworzeniu stanu ich dna lub brzegów oraz na konserwacji lub remoncie istniejących budowli regulacyjnych w celu zapewnienia swobodnego spływu wód oraz lodów, a także właściwych warunków korzystania z wody. Zgodnie natomiast z przepisem art. 26 cytowanej ustawy, do obowiązków właściciela śródlądowych wód powierzchniowych należy: zapewnienie utrzymywania w należytym stanie technicznym koryt cieków naturalnych oraz kanałów, będących w jego władaniu; dbałość o utrzymanie dobrego stanu wód; regulowanie stanu wód lub przepływów w ciekach naturalnych oraz kanałach stosownie do możliwości wynikających ze znajdujących się na nich urządzeń wodnych oraz warunków hydrologicznych; zapewnienie swobodnego spływu wód powodziowych oraz lodów; współudział w odbudowywaniu ekosystemów zdegradowanych przez niewłaściwą eksploatację zasobów wodnych; umożliwienie wykonywania obserwacji i pomiarów hydrologiczno-meteorologicznych oraz hydrogeologicznych. Teren między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano trasę wału przeciwpowodziowego, a także wyspy i przymuliska, stanowi tak zwany obszar bezpośredniego zagrożenia powodzią ( art.82 ust. 1 Prawa Wodnego ). Z uwagi na fakt, że sposób jego zagospodarowania niejednokrotnie warunkuje skuteczność ochrony przeciwpowodziowej, tereny tzw. międzywala odgrywają istotną rolę w zakresie przedmiotowej ochrony i objęte są szczególną regulacją prawną. Na obszarach bezpośredniego zagrożenia powodzią ustawa Prawo Wodne wyraźnie zabrania bowiem sadzenia drzew i krzewów, z wyjątkiem plantacji wiklinowych na potrzeby regulacji wód oraz roślinności stanowiącej element zabudowy biologicznej dolin rzecznych lub służącej do wzmacniania brzegów, obwałowań lub odsypisk ( art. 82 ust. 2 pkt 2) . Utrzymanie obszaru międzywala w stanie zapewniającym swobodny spływ wód powierzchniowych należy do ustawowych zadań Skarbu Państwa, a zatem to Dyrektor (...) w K. – jako administrator rzeki W. na odcinku wału w K. - jest zobowiązany do regularnego usuwania roślinności znajdującej się na terenie bezpośredniego zagrożenia powodziowego ( art. 22 ust. 1 Prawa Wodnego ).Do powinności wskazanej powyżej jednostki organizacyjnej należy ponadto wykonywanie prac melioracyjnych oraz usuwanie nagromadzonego mułu z dna koryta rzeki W. celem zagwarantowania większej przepustowości koryta ( art. 26 ustawy Prawo Wodne ). Jedną z przyczyn zaś przelania się wody przez koronę wału był niewłaściwy stan międzywala i jego zmniejszona przepustowość. Dyrektor (...) w K. , wykonujący prawa właścicielskie Skarbu Państwa, zaniechał kompleksowej wycinki krzewów i drzew w międzywalu położonym w bezpośrednim sąsiedztwie wału w K. . Brak kompleksowej wycinki, nie tylko w ostatnim dziesięcioleciu poprzedzającym powódź z maja 2010 r., ale i w okresie wcześniejszym, przyczynił się do przelania wody przez koronę wału i jego awarii. W latach 60 –tych i 70-tych ubiegłego stulecia była prowadzona gospodarka związana z pozyskiwaniem wikliny i faszyny z terenu międzywala, ale w późniejszych latach zaprzestano tych prac. Z przedłożonej przez (...) dokumentacji dotyczącej wycinki drzew i krzewów na terenie międzywala przed powodzią wynika, że były wydawane decyzje dotyczące wycinki tylko pojedynczych drzew na działkach prywatnych zlokalizowanych w sąsiedztwie wałów w związku z wykonywanymi pracami wokół obwałowań. Dyrektor (...) w K. nie dopełnił więc ciążących na nim z mocy ustawy Prawo wodne obowiązków z zakresu ochrony przed powodzią, w szczególności określonych w art. 82 ust.3pkt 3 w związku z art. 81 i art. 85 ust.1 pkt 2 Prawa wodnego . ie, co najmniej w ostatnim dziesięcioleciu przed powodzią w maju 2010 roku, mimo że były one wskazane – jak wykazało postępowanie dowodowe - w celu ochrony S. przed powodzią. Dyrektor (...) w K. jest upoważniony do wydawania z urzędu osobom fizycznym – właścicielom działek w międzywalu- decyzji o nakazaniu wycinki drzew lub krzewów. Regulacje te służą realizacji ustawowego obowiązku ochrony przed powodzią, który zgodnie z art. 81 ustawy spoczywa na organach administracji rządowej i samorządowej. Za niezasadny Sąd Okręgowy uznał zarzut Skarbu Państwa –Dyrektora (...) w K. , że zadrzewienie i zakrzewienie terenów międzywala W. nie było wynikiem zaniedbań (...) w K. , lecz wiązało się z faktem objęcia tego terenu programem (...) i ograniczeniami z tego wypływającymi. Obszar terenów międzywala W. objęty sporem wie został zakwalifikowany zgodnie z tzw. dyrektywą siedliskową do (...) jako (...) (...) ( kod (...) ) i uzyskał status tzw. proponowanego obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty dopiero od dnia 29 października 2009 roku, w związku z umieszczeniem go przez Ministra Środowiska na liście proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty i przekazaniem listy Komisji Europejskiej do zatwierdzenia ( załącznik nr 1 do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13.04.2010r. w sprawie siedlisk przyrodniczych (…) ,DZ. U, nr 77, poz. 510. Ograniczenia o jakich mowa w art. 33ust.1 i 2 ustawy z dnia 16.04.2004r. o ochronie przyrody ( Dz.U. nr 92, poz.880 ze zm.). Do października 2009 roku nie istniały żadne ograniczenia ustawowe do podejmowania przez (...) w K. decyzji odnośnie usuwania roślinności, wycinki drzew i krzewów z terenu międzywala na wysokości K. . Doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, że niemożliwym jest aby w ciągu pół roku roślinność porastająca międzywale osiągnęła stadium łęgu. Ponadto przepis art. 33 u.o.p, nie ma charakteru bezwzględnego. Ustawa o ochronie przyrody wprowadza odstępstwo od zakazów obowiązujących na obszarach (...) w art. 34 ust. 1 i art. 34 ust.2 ustawy. Objęcie międzywala obszarem (...) powoduje istotne utrudnienia dla Dyrektora (...) w K. przy wydawaniu decyzji nakazujących wycinkę drzew i krzewów, ponieważ musi on uzyskać opinię właściwego dyrektora ds. ochrony środowiska i opinię o braku negatywnego oddziaływania planowanej wycinki na tereny chronione obszarem (...) . Dyrektor (...) winien był jednak wdrożyć takie procedury. Działanie było możliwe o czym świadczą decyzje wydawane po powodzi z 2010 roku. W ramach wykonania decyzji Dyrektora (...) w K. z dnia 30.11.2012. znak (...) wykarczowano 20 ha przerostów wiklinowych. Objęcie międzywala W. programem (...) nie stanowiło dla (...) w K. bezwzględnej przeszkody dla realizacji ustawowych zadań dotyczących utrzymania międzywala w należytym stanie. Gdyby cały czas była prowadzona wycinka jako działanie kompleksowe, kępy hodowlanych wiklin nie osiągnęłyby wielkości drzew. Zaniedbania (...) w K. dotyczące regularnego usuwania krzewów i drzew z obszaru położonego pomiędzy korytem rzeki a wałem przeciwpowodziowym sięgają kilkudziesięciu lat, co w konsekwencji pozwoliło na nieograniczony rozwój chronionej obecnie programem (...) roślinności, tamującej swobodny spływ wód powierzchniowych. Liczne opracowania, koncepcje, programy wycinki drzew zostały opracowane dopiero po powodzi (m.in. (...) (...) (...) (...) opracowany na zlecenie (...) w K. . Także inne powołane przez Sad Okręgowy opracowania wskazywały, że międzywale W. nie zapewniało skutecznej ochrony przeciwpowodziowej, a zakres planowanych prac (częściowo wykonanych już po powodzi ) świadczy o skali zaniedbań jakich dopuścił się pozwany Skarb Państwa-Dyrektor (...) w K. , nie dopełniając obowiązku, określonego w art. 26 pkt 4 ustawy Prawo Wodne w zw. z art. 82 ust. 3 pkt 3 tej ustawy. Sąd Okręgowy zwrócił też uwagę, że w sprawie zadrzewienia i zakrzaczenia międzywala (...) Zarząd (...) w K. prowadził korespondencję z (...) w W. sygnalizując istniejące zagrożenie. Pozwany Skarb Państwa –Dyrektor (...) w K. nie wykonywał ponadto prac regulacyjnych, melioracyjnych i pogłębiarskich związanych z utrzymaniem koryta głównego W. , jednak zaniedbania na tych odcinkach stanowiące naruszenie art. 22ust. 1 , 26 pkt 1,3,4 ustawy Prawo wodne , nie miały większego wpływu na sytuację powodziową i przelanie się wody przez koronę wału w K. w 2010 r. ). Dyrektor (...) w K. nie wywiązywał się z obowiązku wynikającego z przepisu art.92 ust.3 pkt 5 i 6 Prawa Wodnego . Odnosząc się do odpowiedzialności pozwanego Województwa (...) Sąd Okręgowy uznał, że Województwo jest legitymowane bierni. Odwołując się do art. 14 ust. 1 pkt 9 ustawy o samorządzie województwa z dnia 5 czerwca 1998 roku (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 486 z późn. zm.) i art. 4, 11 ust. 1, 70 ust. 1 i2 oraz art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne , w wersji obowiązującej do 17 marca 2011 roku, Sąd pierwszej instancji wskazał, że organy jednostek samorządu terytorialnego należą do grupy organów właściwych w sprawach gospodarowania wodami. Do urządzeń melioracji wodnych podstawowych zalicza się m.in. budowle regulacyjne oraz przeciwpowodziowe ( art. 71 ust. 1 pkt 5 prawa wodnego ), w tym wały przeciwpowodziowe. Utrzymanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji ( art. 64 ust. 1 prawa wodnego ). Stosownie zaś do art. 75 ust. 1 prawa wodnego programowanie, planowanie, nadzorowanie wykonywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych podstawowych należy do marszałka województwa. Część z ustawowych zadań marszałek województwa realizuje przy tym jako zadania z zakresu administracji rządowej ( art. 75 ust. 2 prawa wodnego ), co koresponduje z z treścią art. 81 ustawy. Stosownie do statutu (...) Zarządu (...) w K. podmiot ten jest budżetową wojewódzką jednostką organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej (§2 statutu), której kierowanie, koordynowanie i kontrolowanie działalnością należy do Zarządu Województwa (...) (§3 statutu). (...) Zarząd realizuje przy tym m.in. zadania z zakresu administracji rządowej wykonywane na podstawie ustawy Prawo Wodne przez Marszałka Województwa (...) lub organy samorządu Województwa (...) oraz zadania publiczne o charakterze wojewódzkim pozostające w przedmiotowym lub funkcjonalnym związku z powyższymi zadaniami, a wykonywane przez Marszałka Województwa lub organy samorządu Województwa (...) na podstawie innych ustaw (§4 statutu). Do zadań z zakresu administracji rządowej powierzonych (...) Zarządowi należą zaś w szczególności programowanie, planowanie, nadzorowanie wykonania urządzeń melioracji wodnych podstawowych, utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych podstawowych, w tym sprawowanie bieżącej obsługi i nadzoru nad zbiornikami wodnymi znajdującymi się w ewidencji (...) Zarządu oraz programowanie, planowanie, nadzorowanie wykonania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych na koszt Skarbu Państwa (§5 statutu). Do zadań publicznych o charakterze wojewódzkim powierzonych (...) Zarządowi należą z kolei w szczególności zadania związane z wyposażeniem i utrzymywaniem magazynów przeciwpowodziowych. Marszałka więc dotyczył obowiązek m.in. konserwacji i remontu wału w celu zachowania ich funkcji, a realizacja tych zadań za marszałka została powierzona w województwie (...) Zarządowi (...) w K. . Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na rozbieżność stanowisk w doktrynie i orzecznictwie co do charakteru obowiązku ciążącego na marszałku województwa na podstawie art. 75 prawa wodnego , przychylając się do poglądu, że to marszałek województwa, podejmując działania związane z utrzymaniem wałów przeciwpowodziowych, działa w imieniu województwa, nie zaś jako statio fisci Skarbu Państwa. Z ustaleń zaś wynika , że wał w K. w maju 2010 roku nie zapewniał skutecznej ochrony terenów zawala ponieważ wysokość wału nie była dostosowana do zagrożenia powodziowego. Wał był za niski aby mógł prawidłowo spełniać swoją funkcję dla zmienionych warunków przepustowości międzywala. Korona wału nie była wyniesiona nad aktualny poziom wody (...) (inny niż ustalony w projekcie z 2002 roku). W zależności od źródła danych niedobór wysokości wału wynosił od 1,3 do 1,9 m. Przedmiotowy wał w K. był remontowany w latach 2002-2003 a głównym celem remontu było wzmocnienie obwałowania przed nadmiernym, szkodliwym przesiąkiem zarówno przez podłoże jak i korpus wału, remont nie zakładał podniesienia wału. Projekt wykonawczy remontu wału został wykonany zgodnie z obowiązującymi wówczas normami i przepisami, klasa wału oraz prawdopodobieństwo wystąpienia wody miarodajnej zostały ustalone poprawnie. Roboty zostały wykonane z projektem i ze sztuką budowlaną. Wał zaliczono wówczas do klasy II . Dla tej klasy wału bezpieczne wzniesienie korony ponad wodę miarodajną Q. ,1% wynosiło 1m i sporny wał posiadał 1 metrowe bezpieczne przewyższenie ponad poziom wody miarodajnej. Zaniedbaniem jednak ze strony autorów projektu remontu wału było to, że nie zwrócili się do (...) o podanie zaktualizowanych danych hydrologicznych stanowiących podstawę do obliczenia poziomu wody miarodajnej i określenia wysokości korony wału. Uzyskanie takich danych winno być podstawą opracowania prawidłowego projektu hydrotechnicznego. Projekt remontu wału po powodzi z 2001 roku był wykonywany w oparciu o dane (...) , które nie były na bieżąco weryfikowane, odnosił się do poziomu wody miarodajnej ( (...) ,1% ) z lat 60 –tych, czyli odzwierciedlał warunki przepustowości międzywala z lat 60 –tych i na tej podstawie autorzy projektu zdecydowali, że wał nie wymaga podniesienia. Dopiero w 2003 (...) zaktualizowało krzywą przepływu dla wodowskazu S. i wówczas okazało się, że radykalnie zmieniła się przepustowość koryta wielkich wód. Analizy krzywych przepływu dla wodowskazu S. ( z wykorzystaniem nowej krzywej przepływu opracowanej przez (...) w 2003 r.) powinna wywołać wniosek, że korona wałów mogłaby być znacznie wyższa niż zaprojektowana na podstawie prezentowanych wówczas przez (...) krzywych, nie aktualizowanych od kilkudziesięciu lat. W przypadku wału w K. , przyjmując nawet najmniejszą wartość Q. ,1% (6960m ( 3) /s) poziom wody miarodajnej obowiązujący w 2002r. ( kiedy sporządzano projekt remontu wału ) wyznaczony na podstawie poprawionej w 2003 r. krzywej przepływu byłby o 1,7 m wyższy niż wyznaczony na podstawie krzywej przed weryfikacją. Poziom wody miarodajnej jest istotnym wskaźnikiem, bowiem w odniesieniu do niego wyznaczane jest bezpieczne wzniesienie korony wału. W sporządzonej w 2003 roku przez B. „Generalnej Strategii „ wskazano potrzebę podwyższenia wału w K. w związku z aktualizacją danych hydrologicznych ( głównie krzywej przepływu) przez (...) . Wymaganą rzędną korony wału wiślanego w K. , na wysokości awarii wyznaczono w Generalnej Strategii na poziomie 150,58 m.n.p.m ( czyli 1,9 m wyżej niż rzeczywista rzędna korony wału). Te dane mogły i powinny być wykorzystane w przypadku podjęcia i wdrażania decyzji o kolejnej modernizacji wału, której to nie było przed 2010r. Odpowiedzialność za zaniechanie podwyższenia wału, koniecznego celem zachowania funkcji ochronnych wału, spoczywa na stronie pozwanej Województwie (...) . Zatem pozwany naruszył obowiązki określone w art. 75 ust.1 , art. 64 ust.1 w związku z art. 80 i 81 Prawa Wodnego . Konieczne prace związane z modernizacją wału przeciwpowodziowego w K. w zakresie parametrów wysokościowych zostały podjęte przez (...) Zarząd (...) w K. dopiero po powodzi w 2010 r. i zakończone na przełomie 2014/2015r. Sąd Okręgowy przywołał treść art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( Dz.U. 2017, 1332 t.j.) i wskazał, że wał przeciwpowodziowy w K. nie był poddawany regularnym kontrolom przeprowadzanym co 5 lat. Strona pozwana jako zarządca obiektu budowlanego dopuściła się zatem naruszenia wskazanego przepisu oraz art. 64 ust.1, dotyczącego obowiązku prowadzenia książki obiektu i dokonywania w niej zapisów z kontroli. Brak 5 –letnich ocen stanu technicznego wału uniemożliwiał kompletną ocenę funkcjonalności i stanu technicznego wału a tym samym podjęcie decyzji odnośnie jego modernizacji czy remontu, w tym również w kwestii prawidłowego wyniesienia korony wału w stosunku do aktualnego poziomu wody miarodajnej. Pozwane Województwo (...) dopuściło się również zaniedbań w zakresie dokonywania kompleksowych i rzetelnych przeglądów okresowych (rocznych )wałów polegających na sprawdzeniu stanu technicznego wałów ( art. 62 ust. pkt 1 ustawy Prawo budowlane ). Jak ustalono w toku postępowania przeglądy te ograniczały się jedynie do minimalnych działań w zakresie konserwacji wałów tj. do wizualnej oceny stanu obwałowania i wykaszania porastającej wał trawy i roślinności. Zatem pozwany nie wykonywał należycie obowiązków wynikających z art. 80 pkt 2 w zw. z art. 81 Prawa wodnego . Przypisanie odpowiedzialności za naruszenie art. 75 ust.1 w zw. z art. 64 Prawa Wodnego , nie jest uzależniona od przysługiwania temu pozwanemu tytułu prawnego do władania we własnym imieniu działkami ewidencyjnymi nr (...) , na których znajduje się wał przeciwpowodziowy w K. . Za niezasadny uznano zarzut pozwanego Województwa (...) , że powódź była następstwem siły wyższej. Członkowie grupy ponieśli bowiem szkodę dlatego że pozwani zaniechali realizacji ustawowych zadań z zakresu ochrony przeciwpowodziowej, które były przyczyną przerwania wału i zalania mienia członków grupy. Pozwani powinni podejmować właściwe działania aby zapobiec powodziom a przynajmniej ograniczyć ich rozmiar i skutki. Wysoki stan wody spowodowany był nie tylko zwiększonymi opadami atmosferycznymi w okresie poprzedzającym powódź ale także wskazanymi wyżej zaniedbaniami w zakresie należytego utrzymania międzywala i modernizacji wału przeciwpowodziowego w K. w zakresie jego parametrów wysokościowych. Postępowanie dowodowe wykazało, że pozwani Skarb Państwa i Województwo (...) nie wykonywali ustawowych obowiązków o podstawowym znaczeniu dla ochrony przeciwpowodziowej, które miały decydujący wpływ na to czy istniejąca infrastruktura przeciwpowodziowa może zapobiec wystąpieniu wód z rzek na skutek intensywnych i długotrwałych opadów. W takich okolicznościach powoływanie się pozwanych na nadzwyczajność opadów atmosferycznych w maju/czerwcu 2010r. nie może samo przez się prowadzić do uwolnienia ich od odpowiedzialności za szkodę poniesioną przez członków grupy. Nie zwalnia też pozwanych z odpowiedzialności twierdzenie o braku dostatecznych środków finansowych na realizację zadań w zakresie utrzymania wałów w należytym stanie, terenu międzywala czy też koryta rzeki. Odpowiedzialność na podstawie art. 417§1 k.c. ma bowiem charakter obiektywny a zatem nie niweczą jej takie przeszkody jak brak środków w budżecie podmiotów władzy publicznej na realizację ich ustawowych zadań ( w tym poglądzie Sąd Okręgowy odwołał się także do stanowiska wyrażonego w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2005r.III CK 367/04 i Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 16 listopada 2006r. I ACa 107/06). W konsekwencji Sąd Okręgowy ustalił, że pozwani Skarb Państwa-Dyrektor (...) w K. i Województwo (...) ponoszą solidarną odpowiedzialność za szkodę poniesioną przez członków grupy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji zespół zachowań pozwanych należy kwalifikować jako jeden złożony czyn niedozwolony (jeden delikt władzy publicznej), prowadzący do wyrządzenia jednej szkody równocześnie wielu podmiotom, w tym między innymi członkom grupy. Zadania z zakresu ochrony obywateli i mienia przed powodzią zostały rozdzielone pomiędzy szereg podmiotów oraz organów administracji rządowej i samorządowej i podmioty te winny ze sobą współdziałać i koordynować działania na poszczególnych szczeblach systemu. Tylko kompleksowa i spójna realizacja wszystkich ustawowych zadań mogła zapewnić właściwą ochronę przeciwpowodziową. Cywilistyczna konstrukcja złożonego deliktu jest adekwatna do przedmiotowej sytuacji. Sąd Okręgowy odwołał się do poglądów orzecznictwa, zgodnie z którymi delikt władzy publicznej w postaci występujących w długim okresie zaniechań i zaniedbań wszystkich pozwanych w przedmiocie ochrony przeciwpowodziowej, w zakresie prawidłowego utrzymywania: urządzeń melioracyjnych (w tym wałów przeciwpowodziowych), terenów międzywala i zawala oraz koryta rzeki, stanowi jedno zdarzenie, będące źródłem szkody, nawet jeżeli każdy z pozwanych odpowiada za inny zakres zaniedbań, czy zaniechań, ale wynika to z ustawowego podziału między nich poszczególnych zadań i obowiązków, co może rodzić solidarną odpowiedzialność pozwanych za powstałe szkody. Mimo więc w tym przypadku każdy z pozwanych odpowiada za inne zaniedbania (uchybienia)w zakresie ochrony przeciwpowodziowej, to jednak składało się to na czyn niedozwolony o złożonym charakterze, co doprowadziły do wyrządzenia jednej szkody wielu podmiotom, wśród nich członkom grupy. Niemożliwe jest wyodrębnienie, który skutek (szkoda) został wywołany osobno przez każdego z pozwanych. Sąd podkreślił że właśnie u podstaw uchwalenia pozwu zbiorowego leżała możliwość dochodzenia roszczeń z tzw. deliktu złożonego w postępowaniu grupowym. W wyniku powodzi w maju/czerwcu 2010 ro członkowie grupy ponieśli szkodę w majątkach w różnych rozmiarach. Kwestia wysokości szkody nie podlegała jednak badaniu w procesie o ustalenie wytoczonym na podstawie przepisów ustawy o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym . Odpowiedzialność pozwany jest solidarna. Jedna szkodą w rozumieniu art. 441 § 1 k.c. występuje bowiem wówczas, gdy albo ze swej z natury jest niepodzielna, albo gdy udział sprawców w jednym delikcie przesądzi o niemożności podziału wywołanych nim skutków. Niepodzielność szkody ma więc także miejsce , gdy w sferze dóbr prawnie chronionych poszkodowanego nie można oznaczyć (wydzielić) uszczerbków wywołanych zachowaniami poszczególnych podmiotów, za nie odpowiadających. Powstanie odpowiedzialności solidarnej w związku z popełnieniem czynu niedozwolonego tworzy jednakową dla wszystkich dłużników solidarnych odpowiedzialność. Skutek w postaci przelania się wody powodziowej przez wał w K. , był następstwem co najmniej dwóch równolegle działających przyczyn, tj. zaniechania przez Województwo (...) podwyższenia wału przeciwpowodziowego oraz zaniechania przez Skarb Państwa – Dyrektora (...) w K. należytego utrzymywania międzywala - regularnego usuwania zakrzaczenia i zadrzewienia w międzywalu i w mniejszym stopniu zaniechania utrzymywania w odpowiednim stanie koryta rzeki W. . Wobec jedności szkody wywołanej zaniechaniami obu pozwanych, zaniechania te należy zakwalifikować jako delikt złożony, a w konsekwencji przypisać pozwanym solidarną odpowiedzialność za wywołaną szkodę na podstawie art. 441 §1 kc. Sąd Okręgowy wskazał ponadto, że zarzut pozwanych, co do rozbieżnych podstaw faktycznych roszczeń został już negatywnie rozpoznany na etapie badania przesłanek dopuszczalności postępowania grupowego, gdzie uznano, że wszystkie roszczenia dochodzone są w oparciu o jedno zdarzenie będące źródłem szkody każdego członka grupy tj. czyn niedozwolony pozwanych ( tzw. delikt władzy publicznej). Na tamtym etapie badano przesłanki dopuszczalności postępowania grupowego. Wobec przyjęcia, że art.417§1 k.c. stanowi podstawę odpowiedzialności pozwanych, nie znajdują zastosowania przepisy art. 185-188 Prawa Wodnego a tym samym niezasadny był zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanych roszczeń tych członków grupy, którzy przystąpili do pozwu w wyniku ogłoszenia prasowego tj.: M. W. , J. K. (2) , W. R. , W. W. , A. D. , R. J. , J. T. , R. W. oraz (...) Spółki z o.o. z siedzibą w S. ( art. 188 ust. 2 ustawy Prawo wodne ). Zdaniem Sądu pierwszej instancji zastosowanie mają ogólne terminy przedawnienia roszczeń odszkodowawczych z czynów niedozwolonych, wskazane w art. 442 1 k.c. Skoro zdarzenie miało miejsce w maju 2010r. a pozew został wniesiony we wrześniu 2010 r., to nie można mówić o jakimkolwiek przedawnieniu. Dodatkowo w sprawie której przedmiotem jest ustalenie odpowiedzialności odszkodowawczej nie jest w istocie możliwe podniesienie zarzutu przedawnienia, skoro instytucja ta dotyczy jedynie prawa do żądania świadczenia. Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do obciążenia odpowiedzialnością za szkodę Skarbu Państwa - Wojewody (...) . W jego ocenie Wojewoda (...) w czasie powodzi w maju/czerwcu 2010r. wypełnił swe obowiązki z zakresu ochrony przeciwpowodziowej wynikające z ustawy o zarządzaniu kryzysowym . W należyty sposób koordynował działania wszystkich jednostek państwowych i samorządowych na terenie województwa (...) w zakresie ochrony przeciwpowodziowej. (...) Centrum Zarządzania Kryzysowego w K. począwszy do 13 maja 2010 r. przekazywało do starostw powiatowych ostrzeżenia hydrologiczne i meteorologiczne dotyczące województwa (...) otrzymywane z (...) Biura (...) w K. . Informacje te były przekazywane również do Komendy (...) Państwowej Straży Pożarnej i (...) Zarządu (...) oraz były dostępne na stronie internetowej (...) Urzędu Wojewódzkiego i (...) . (...) Centrum Zarządzania Kryzysowego w K. posiadało od (...) w K. aktualne informacje o rezerwie powodziowej lub wydawanych decyzjach w zakresie zwiększania rezerwy powodziowej zbiorników na dopływach W. . Wojewoda (...) uczestniczył począwszy od 18 maja 2010r. w posiedzeniach (...) Zespołu Zarządzania Kryzysowego na którym omawiano bieżącą sytuację powodziową w regionie i podejmowano doraźne decyzje celem zabezpieczenia przed powodzią. Wojewoda (...) lub jego przedstawiciel uczestniczyli (w drodze wideokonferencji)w naradach Rządowego Zespołu (...) . Wojewoda podjął wprawdzie obiektywnie spóźnioną decyzję o zwróceniu się o wsparcie wojska, lecz decyzje w tym względzie podejmował adekwatnie w oparciu o dostępne informacje przekazane mu wówczas przez właściwe służby oraz komunikaty przekazywane przez (...) . Wojewódzkie magazyny przeciwpowodziowe były należycie utrzymywane i wyposażone w materiały i podstawowy sprzęt do pomocy w akacjach powodziowych. Potwierdziła to kontrola NIK-u w 2009 r. i posiedzenie (...) Zespołu Zarządzania Kryzysowego z dnia 23.02.2010r. w K. . Na Staroście powiatu (...) ciążyła powinność podjęcia efektywnych działań w fazie reagowania na zagrożenie wynikające z faktu przekroczenia stanów alarmowych na W. . Obowiązkiem starosty było przede wszystkim niezwłoczne uruchomienie systemu ostrzegania i alarmowania społeczeństwa o zaistniałym zdarzeniu, prowadzenia aktywnej działalności informacyjnej, zorganizowanie akcji ratowniczej oraz koordynowanie działalności służb na terenie powiatu (...) . W ocenie Sądu Okręgowego Starosta (...) wypełnił te obowiązki. Zarówno Starosta Powiatu (...) jak i Burmistrz S. podejmowali ponadto efektywne działania w fazie reagowania na zagrożenie wynikające z faktu przekroczenia stanów alarmowych na W. . Podmioty te współpracowały ze sobą w zakresie podejmowanych decyzji odnośnie wprowadzenia stanu pogotowia przeciwpowodziowego, alarmu przeciwpowodziowego czy zarządzenia o ewakuacji i podejmowały decyzje stosownie do posiadanych informacji a te nie dawały podstaw do zarządzenia wcześniejszej ewakuacji. Na marginesie Sad Okręgowy uznał za wątpliwe aby poszkodowani prowadzący działalność gospodarczą na terenie prawobrzeżnego S. wywieźli mienie znajdujące się w ich firmach gdyby odpowiednio wcześniej wiedzieli o możliwości zalania, skoro nawet nie dowierzali w zarządzenie o ewakuacji i nie dostosowali się do niego zaraz po ogłoszeniu. W konsekwencji Sąd oddalił powództwo wobec pozwanych Powiatu (...) i Gminy Miejskiej (...) wobec niewykazania przez stronę powodową, aby tym pozwanym można przypisać odpowiedzialność za zaniechanie lub nieprawidłowe wykonywanie zadań z zakresu ochrony przeciwpowodziowej na etapie do momentu przelania się wody przez koronę wału. Jako podstawę orzeczona o kosztach powołano art.98 k.p.c. Apelacje od tego wyroku wnieśli Skarb Państwa i Województwo (...) . Województwo (...) w swej apelacji zaskarżyło wyrok w pkt 1,2-6 i 8, zarzucając: I. naruszenie przepisów postępowania , w tym : 1. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego i uchybienie zasadom logicznego rozumowania poprzez przyjęcie , iż zachodzi adekwatny związek przyczynowy pomiędzy: - obowiązkami Marszałka Województwa (...) z zakresu utrzymania wału przeciwpowodziowego W K. a nie dokonaniem podwyższenia tego wału oraz skutkiem w postaci przelania się wód ponad koronę wału 19 maja 2010r. i szkodą w mieniu członków grupy, - brakiem kontroli wału przeciwpowodziowego w K. zgodnie z przepisami ustawy Prawo budowlane a nie dokonaniem podwyższenia tego wału oraz skutkiem w postaci przelania się wód przez koronę wału 19 maja 20101. i szkodą w mieniu członków grupy, 2. art.233 §1 k.p.c. poprzez, niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie a w konsekwencji : - wadliwe ustalenie zakresu obowiązków Marszałka Województwa (...) z zakresu utrzymania wału przeciwpowodziowego w K. i przyjęcie, iż Marszałek był odpowiedzialny za podwyższenie tego wału, - wadliwe ustalenie, iż Marszałek Województwa (...) wykonywał w stosunku do wału przeciwpowodziowego w K. obowiązki trwałego zarządcy, - pominięcie okoliczności , iż Marszałek Województwa (...) nie mógł przeciwdziałać powodzi i jej skutkom przy zastosowaniu normalnych środków , którymi dysponował w dniu 19 maja 2010r., - nie uwzględnienie tej części opinii biegłych (...) Sp. z o.o. w R. , w której stwierdzono, iż właściwe utrzymywanie międzywala spowodowałoby obniżenie lustra wód rzeki W. z takim skutkiem, że wody nie przelałaby się ponad koronę wału w K. oraz tezy biegłych , iż pomiędzy brakiem ocen technicznych a przelaniem się wód ponad koronę wału nie ma Związku przyczynowego, - bezkrytyczne przyjęcie tej części opinii biegłych (...) Sp. z o.o. w R. , w której stwierdzono, iż dla wałów na W. i na T. nie było aktualnych ocen stanu technicznego , które były wymagane przepisami ustawy Prawo budowlane a miało to wpływ na niepodwyższenie wału przeciwpowodziowego w K. , - bezkrytyczne i sprzeczne z innymi dowodami przyjęcie, tej części opinii biegłych (...) Sp. z o.o. w R. , iż wykonanie oceny technicznej wałów należało do zadań (...) Zarządu (...) w K. , a oceny te nie były wykonywane , - pominięcie wniosków wynikających z Generalnej strategii ochrony przed powodzią dolin dorzecza W. Środkowej opracowanej w 2004r. z których wynikała konieczność podejmowania działań w zakresie podwyższenia wałów przeciwpowodziowych w całej dolinie rzeki W. a nie punktowo wału w K. , a rozbudowa tego wału została przewidziana w II Etapie, - pominięcie okoliczności, że właściwe organy decyzyjne wdrożyły dyrektywę 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego z dnia 23 października 2007r. z dnia 23 października 2007r. oraz realizacje Generalnej Strategii w Programie ochrony przed powodzią w D. Górnej W. – w 2011 po powodzi, - wadliwe ustalenie zakresu i wyników kontroli obiektów budowlanych w tym wałów przeciwpowodziowych prowadzonych na podstawie ustawy Prawo budowlane i nieodróżnienie ich od zakresu i wyników ocen technicznych prowadzonych na podstawie ustawy Prawo wodne , - nieuwzględnienie szczególnego reżimu finansowania robót budowlanych związanych z budową wałów przeciwpowodziowych oraz zasad finansowania zadań zleconych , - nieustalenie po stronie powodowej osób mieszczących się w katalogu podmiotów wymienionych w art. 9 ust.2 pkt.4 ustawy Prawo wodne , - nie dokonanie ustaleń w zakresie przyczyn przelania się wód rzeki T. i nie ustalenia stanu obwałowań wałów prawostronnych T. , - nieuwzględnienie braku tożsamości podstawy faktycznej po stronie pozwanych Skarbu Państwa i Województwa (...) w związku z ich uczestnictwem .w różnych okolicznościach stanu faktycznego poprzedzającego powódź w dniu 19 maja 2010r., - nieuwzględnienie zarzutu braku jednorodności roszczeń wszystkich członków grupy na skutek różnych zdarzeń bezpośrednio wywołujących szkodę; różnych miejsc wystąpienia szkody, różnego czasu powstania szkód, różnych podstaw roszczeń, 3. art. 235 §1 , 286 w zw. z 290 §2 k.p.c. przez naruszenie zasady bezpośredniości dowodów i zaniechanie wezwania na rozprawę biegłych celem odebrania 

[... tekst skrócony ...]