Orzeczenie · 2025-12-05

I ACa 945/24

Sąd

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu

Miejsce

Wrocław

Data

2025-12-05

SAOSCywilneprawo umówWysokaapelacyjny

kredyt hipotecznyabuzywnośćklauzule indeksacyjnenieważność umowyochrona konsumentaprawo bankoweTSUEświadczenie nienależne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu rozpoznał apelację strony pozwanej – banku – od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu, który stwierdził nieważność umowy kredytu hipotecznego zawartej z powodami K. V. i N. V. z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych oraz zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 245 440,14 zł tytułem zwrotu wpłaconych środków. Sąd Apelacyjny oddalił apelację banku w całości, uznając ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego za prawidłowe i znajdujące oparcie w materiale dowodowym. Sąd odwoławczy podkreślił, że zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, w tym oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.), nie były skuteczne, a argumentacja banku w tym zakresie była nieprzekonująca. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego co do niedozwolonego charakteru postanowień regulujących mechanizm indeksacji kredytu kursem CHF oraz skutków stwierdzenia abuzywności tych postanowień. Stwierdzono, że klauzule te, ustalane jednostronnie przez bank, nieprecyzyjne i nieprzejrzyste dla konsumenta, naruszają dobre obyczaje i rażąco interesy kredytobiorcy. Usunięcie tych klauzul, które dotyczą głównego świadczenia stron, prowadzi do nieważności całej umowy kredytu na podstawie art. 58 § 1 k.c., zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Sąd Apelacyjny odrzucił również zarzut zatrzymania podniesiony przez bank, uznając, że nie znajduje on zastosowania w sprawach o zwrot świadczenia nienależnego z tytułu nieważnej umowy kredytu. W konsekwencji, powodom przysługuje roszczenie o zwrot spłaconych środków jako świadczenia nienależnego na podstawie art. 410 § 1 w zw. z art. 405 k.c. Sąd Apelacyjny zasądził od strony pozwanej na rzecz powodów 8100 zł kosztów postępowania apelacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie nieważności umów kredytów hipotecznych z klauzulami indeksacyjnymi opartymi na CHF z powodu ich abuzywności, zasady zwrotu świadczeń nienależnych oraz brak możliwości zastosowania prawa zatrzymania przez banki.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju klauzul indeksacyjnych i stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacjami. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.

Zagadnienia prawne (4)

Czy klauzule indeksacyjne w umowie kredytu hipotecznego, ustalające kursy walut jednostronnie przez bank, są abuzywne i prowadzą do nieważności umowy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, klauzule indeksacyjne, które nie są przejrzyste, nieprecyzyjne i pozwalają bankowi na jednostronne ustalanie kursów walut, są abuzywne. Ich usunięcie, gdy stanowią one główne świadczenie stron, prowadzi do nieważności całej umowy kredytu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że klauzule indeksacyjne były abuzywne, ponieważ nie pozwalały konsumentowi na oszacowanie przyszłych zobowiązań, były nieprzejrzyste i naruszały równowagę stron. Ponieważ klauzule te dotyczyły głównego świadczenia, ich eliminacja skutkowała nieważnością całej umowy, zgodnie z Dyrektywą 93/13/EWG i orzecznictwem.

Czy w przypadku nieważności umowy kredytu hipotecznego, kredytobiorcy przysługuje roszczenie o zwrot wpłaconych środków jako świadczenia nienależnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, stronie, która w wykonaniu nieważnej umowy kredytu spłacała kredyt, przysługuje roszczenie o zwrot spłaconych środków pieniężnych jako świadczenia nienależnego.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na uchwałach Sądu Najwyższego, zgodnie z którymi w przypadku nieważności umowy kredytu, spłacone raty stanowią świadczenie nienależne, podlegające zwrotowi na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Czy w sprawie o zwrot świadczenia nienależnego z tytułu nieważnej umowy kredytu znajduje zastosowanie prawo zatrzymania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, prawo zatrzymania przewidziane w art. 496 i 497 k.c. nie znajduje zastosowania w sprawach o zwrot świadczenia nienależnego z tytułu nieważnej umowy kredytu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że umowa kredytu nie jest umową wzajemną w ścisłym tego słowa znaczeniu, a świadczenia pieniężne mogą być rozliczane poprzez potrącenie, a nie prawo zatrzymania. Ponadto, stosowanie prawa zatrzymania w takich sprawach byłoby sprzeczne z celem ochrony konsumenta.

Czy sąd może zastąpić abuzywne postanowienia umowne innymi przepisami prawa cywilnego lub uzupełnić umowę?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd nie może zastąpić abuzywnych postanowień umownych innymi mechanizmami przeliczeniowymi ani uzupełniać umowy na podstawie przepisów ogólnych, jeśli prowadzi to do utrzymania umowy w mocy wbrew celom dyrektywy o ochronie konsumentów.

Uzasadnienie

Celem dyrektywy jest sankcjonowanie stosowania nieuczciwych klauzul. Zastąpienie ich przez sąd osłabiłoby ten efekt. Jeśli umowa bez abuzywnych klauzul nie może funkcjonować, powinna zostać uznana za nieważną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

powodowie

Strony

Nazwa	Typ	Rola
K. V.	osoba_fizyczna	powód
N. V.	osoba_fizyczna	powód
(...) Bank (...) AG w R.	spółka	pozwany

Przepisy (29)

Główne

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd uznał, że powodowie mieli interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu, nawet jeśli przysługiwało im dalej idące roszczenie o zapłatę.

k.c. art. 353 § 1

Kodeks cywilny

Zasada swobody umów. Umowa kredytu indeksowanego nie może być wykonywana bez klauzul indeksacyjnych, gdyż byłaby sprzeczna z naturą tego zobowiązania.

k.c. art. 58 § 1, 2 i 3

Kodeks cywilny

Nieważność czynności prawnej. Stwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych prowadzi do nieważności całej umowy kredytu.

Pr. bank. art. 69

Prawo bankowe

Przepis dotyczący umowy kredytu. Klauzule indeksacyjne w umowie kredytu mogą być uznane za abuzywne.

k.c. art. 385 § 1 § 1

Kodeks cywilny

Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne). Klauzule indeksacyjne były abuzywne.

Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 ust. 2

Dyrektywa Rady 93/13/EWG

Wymóg jasności i zrozumiałości warunków umownych dla konsumenta. Klauzule indeksacyjne nie spełniały tego wymogu.

k.c. art. 385 § 1 § 1 zd. 2

Kodeks cywilny

Niedozwolone postanowienia umowne. Sąd analizował, czy klauzule były sformułowane w sposób jasny i zrozumiały.

Pr. bank. art. 69 ust. 3

Prawo bankowe

Przepis dotyczący kredytu indeksowanego. Nowelizacja z 2011 r. nie wyeliminowała abuzywności klauzul ocenianych na moment zawarcia umowy.

Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 ust. 1

Dyrektywa Rady 93/13/EWG

Skutki stwierdzenia nieuczciwego warunku umownego. Usunięcie abuzywnych klauzul może prowadzić do nieważności całej umowy, jeśli jej dalsze wykonywanie jest niemożliwe.

k.c. art. 385 § 1 § 2

Kodeks cywilny

Wyłącza stosowanie art. 58 § 3 k.c. w przypadku abuzywności klauzul, co oznacza, że sąd nie może zastępować ich innymi mechanizmami.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Bezpodstawne wzbogacenie. Podstawa roszczenia o zwrot świadczenia nienależnego.

k.c. art. 410 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Nienależne świadczenie. Podstawa roszczenia o zwrot świadczenia spełnionego w wykonaniu nieważnej umowy.

k.c. art. 481 § § 1

Kodeks cywilny

Odsetki za opóźnienie. Sąd prawidłowo zasądził odsetki od zasądzonej kwoty.

Pomocnicze

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów nie był skuteczny, gdyż strona pozwana nie wykazała konkretnych uchybień sądu w ocenie dowodów ani sprzeczności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

k.p.c. art. 235 § 2 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

Naruszenie przepisu dotyczącego dopuszczania dowodów nie miało miejsca, gdyż wnioskowany dowód z zeznań świadka był nieprzydatny dla rozstrzygnięcia sprawy.

k.p.c. art. 227

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący dopuszczalności dowodów. Naruszenie nie stwierdzono.

k.c. art. 65

Kodeks cywilny

Interpretacja oświadczeń woli. Sąd analizował treść umowy pod kątem jasności i zrozumiałości dla konsumenta.

k.c. art. 56

Kodeks cywilny

Zastosowanie przepisów o sprzedaży do innych stosunków prawnych. Sąd analizował umowę kredytu w kontekście ogólnych zasad prawa cywilnego.

k.c. art. 358 § 2

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący waloryzacji świadczeń pieniężnych. Sąd analizował dopuszczalność indeksacji kredytu do waluty obcej.

k.c. art. 411 § pkt 2 i 4

Kodeks cywilny

Okoliczności wyłączające zwrot świadczenia. Sąd uznał, że nie miały zastosowania w tej sprawie.

u.z.p.b. art. 4

Ustawa o zmianie ustawy prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw

Przepis dotyczący możliwości spłaty kredytu w walucie obcej. Nie wpływa na ocenę abuzywności klauzul na moment zawarcia umowy.

Pr. bank. art. 75b

Prawo bankowe

Przepis dotyczący kredytu indeksowanego. Nie wpływa na ocenę abuzywności klauzul na moment zawarcia umowy.

k.c. art. 496

Kodeks cywilny

Prawo zatrzymania. Sąd uznał, że nie ma zastosowania w sprawach o zwrot świadczenia nienależnego z nieważnej umowy kredytu.

k.c. art. 497

Kodeks cywilny

Prawo zatrzymania. Sąd uznał, że nie ma zastosowania w sprawach o zwrot świadczenia nienależnego z nieważnej umowy kredytu.

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Miejsce spełnienia świadczenia. Nie miał zastosowania w kontekście zarzutów strony pozwanej.

k.p.c. art. 380

Kodeks postępowania cywilnego

Rozpoznanie postanowienia przez sąd drugiej instancji. Strona pozwana wniosła o rozpoznanie postanowienia o pominięciu dowodu.

k.p.c. art. 387 § 2 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd apelacyjny może poprzestać na stwierdzeniu, że uznaje ustalenia sądu pierwszej instancji za własne.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności za wynik procesu. Podstawa zasądzenia kosztów postępowania apelacyjnego.

Dz.U. 2015 poz. 1804 art. 2 pkt 7 § w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Podstawa ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Abuzywność klauzul indeksacyjnych z powodu braku przejrzystości i jednostronnego ustalania kursów przez bank. • Nieważność umowy kredytu w całości w związku z abuzywnością klauzul indeksacyjnych. • Roszczenie o zwrot wpłaconych środków jako świadczenie nienależne na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. • Niemożność zastosowania prawa zatrzymania w sprawie o zwrot świadczenia nienależnego z nieważnej umowy kredytu.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 233 § 1 k.p.c.) dotyczące oceny dowodów. • Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym dotyczące ważności umowy i abuzywności klauzul. • Zarzut zatrzymania podniesiony przez bank. • Argumentacja dotycząca nowelizacji Prawa bankowego z 2011 r. jako wyłączająca abuzywność klauzul.

Godne uwagi sformułowania

klauzule indeksacyjne, ustalane jednostronnie przez Bank, nieprecyzyjne i nieprzejrzyste dla konsumenta, naruszają dobre obyczaje i rażąco interesy kredytobiorcy • usunięcie tych klauzul, które dotyczą głównego świadczenia stron, prowadzi do nieważności całej umowy kredytu • prawo zatrzymania przewidziane w art. 496 i 497 k.c. nie znajduje zastosowania w sprawach o zwrot świadczenia nienależnego z tytułu nieważnej umowy kredytu • sąd nie może zastąpić abuzywnych postanowień umownych innymi mechanizmami przeliczeniowymi ani uzupełniać umowy na podstawie przepisów ogólnych, jeśli prowadzi to do utrzymania umowy w mocy wbrew celom dyrektywy o ochronie konsumentów

Skład orzekający

Magdalena Cichocka

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów hipotecznych z klauzulami indeksacyjnymi opartymi na CHF z powodu ich abuzywności, zasady zwrotu świadczeń nienależnych oraz brak możliwości zastosowania prawa zatrzymania przez banki."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju klauzul indeksacyjnych i stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacjami. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu abuzywnych klauzul w umowach kredytów hipotecznych indeksowanych do walut obcych, co ma ogromne znaczenie praktyczne dla wielu konsumentów i banków. Wyrok potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w tym zakresie.

“Koniec z abuzywnymi klauzulami w kredytach CHF! Sąd Apelacyjny potwierdza nieważność umowy i zwrot pieniędzy dla kredytobiorców.”

Dane finansowe

WPS: 245 440,14 PLN

zwrot świadczenia nienależnego: 245 440,14 PLN

zwrot kosztów procesu: 11 834 PLN

zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 8100 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników