I ACa 916/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód K. S. domagał się od pozwanych J. G. i E. G. zapłaty 1.277.730,10 zł z odsetkami, twierdząc, że zawarli oni w dniu 9 września 2002 r. ustną umowę pożyczki na kwotę 700.000 zł, która miała być zwrócona do 30 grudnia 2005 r. Jako zabezpieczenie mieli wystawić weksle in blanco i podpisać deklarację wystawcy weksli. Pozwani zaprzeczyli zawarciu umowy pożyczki, twierdząc, że dokumenty te dotyczyły innej umowy inwestycyjnej, a sama umowa pożyczki była sfałszowana. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając, że powód nie wykazał zawarcia ważnej umowy pożyczki, a przedstawione dokumenty zabezpieczały inną czynność prawną. Sąd Okręgowy powołał się na wcześniejsze postępowanie (sygn. akt I C 67/07), gdzie podobne żądanie oparte na pisemnej umowie pożyczki zostało oddalone, a opinia grafologiczna wykazała, że podpisy na umowie nie pochodziły od pozwanych. Sąd Okręgowy odmówił dopuszczenia dowodu z zeznań świadków i przesłuchania stron na okoliczność zawarcia ustnej umowy pożyczki, powołując się na art. 246 kpc i art. 74 kc, gdyż umowa pożyczki powyżej 500 zł powinna być stwierdzona pismem, a fakt jej zawarcia nie został uprawdopodobniony pismem. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda, uznając, że deklaracja wekslowa, choć mogłaby generalnie stanowić dokument uprawdopodabniający zawarcie czynności prawnej, w tej konkretnej sprawie dotyczyła innej umowy pożyczki (pisemnej), a nie ustnej umowy będącej przedmiotem niniejszego sporu. W związku z tym nie zaistniała przesłanka z art. 74 § 2 kc pozwalająca na prowadzenie dowodu z zeznań świadków i przesłuchania stron. Sąd Apelacyjny podkreślił, że powód nie wykazał zawarcia umowy, a pozwani konsekwentnie kwestionowali jej istnienie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących formy czynności prawnych (umowa pożyczki), dopuszczalności dowodów w postępowaniu cywilnym, znaczenia dokumentów zabezpieczających (weksle, deklaracje wekslowe) w kontekście różnych stosunków prawnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie te same dokumenty były przedmiotem oceny w kontekście różnych umów pożyczki.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dokument deklaracji wystawcy weksli in blanco może stanowić dowód uprawdopodabniający zawarcie ustnej umowy pożyczki, dla której wymagana jest forma pisemna ad probationem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli dokument ten dotyczy innej umowy pożyczki (pisemnej), a nie tej ustnej, która jest przedmiotem sporu.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że deklaracja wekslowa, choć generalnie mogłaby służyć uprawdopodobnieniu zawarcia czynności prawnej, w tym przypadku dotyczyła innej umowy pożyczki (pisemnej), a nie ustnej umowy będącej przedmiotem niniejszego sporu. W związku z tym nie spełniała przesłanki z art. 74 § 2 kc, która pozwala na dopuszczenie dowodu z zeznań świadków i przesłuchania stron.
Czy powtórne powołanie się na te same dokumenty (deklaracja wekslowa, weksle in blanco) w kolejnym postępowaniu jest dopuszczalne, jeśli były one już przedmiotem oceny w poprzedniej sprawie?
Odpowiedź sądu
Tak, ale ich znaczenie i ocena zależą od kontekstu i podstaw faktycznych nowego roszczenia.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że powód dążył do wykorzystania tych samych dowodów dla uzasadnienia istnienia takiego samego stosunku prawnego, chociaż powstałego w różnych okolicznościach faktycznych (ustna umowa pożyczki zamiast pisemnej). Sąd Apelacyjny nie odniósł się bezpośrednio do tej kwestii, skupiając się na uprawdopodobnieniu zawarcia ustnej umowy.
Czy sąd może wyjść poza granice żądań pozwu, rozstrzygając o stosunku prawnym, który nie został w pozwie przywołany?
Odpowiedź sądu
Nie, wyjście poza granice żądań pozwu narusza art. 321 § 1 kpc.
Uzasadnienie
Apelujący powód zarzucił, że Sąd Najwyższy w poprzedniej sprawie uznał, iż rozstrzyganie o stosunku prawnym (ustnej umowie pożyczki) stanowiłoby wyjście poza granice żądań pozwu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. S. | osoba_fizyczna | powód |
| J. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
| E. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 74 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Zastrzeżenie formy pisemnej bez rygoru nieważności ma ten skutek, że w razie niezachowania zastrzeżonej formy nie jest w sporze dopuszczalny dowód ze świadków ani dowód z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy fakt dokonania czynności prawnej będzie uprawdopodobniony za pomocą pisma.
k.c. art. 720 § § 2
Kodeks cywilny
Umowa pożyczki, której wartość przenosi 500 złotych, powinna być stwierdzona pismem.
k.p.c. art. 246
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis art. 74 § 1 i 2 k.c. stosuje się odpowiednio, gdy ustawa lub umowa wymaga dla czynności prawnej zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.
Pomocnicze
k.p.c. art. 199 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 321 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Deklaracja wekslowa dotyczyła innej umowy pożyczki (pisemnej), a nie ustnej umowy będącej przedmiotem sporu. • Nie została spełniona przesłanka uprawdopodobnienia zawarcia ustnej umowy pożyczki pismem (art. 74 § 2 kc). • Dowód z zeznań świadków i przesłuchania stron na okoliczność zawarcia ustnej umowy pożyczki jest niedopuszczalny z uwagi na brak formy pisemnej i brak uprawdopodobnienia.
Odrzucone argumenty
Powód wykazał zawarcie ustnej umowy pożyczki. • Deklaracja wekslowa i weksle in blanco mogą stanowić dowód uprawdopodobnienia zawarcia ustnej umowy pożyczki. • Sąd pierwszej instancji błędnie wyeliminował dowody z dokumentów i odmówił przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków i przesłuchania stron. • Roszczenia w obecnej sprawie i w sprawie I C 67/07 dotyczą różnych stosunków prawnych.
Godne uwagi sformułowania
nie można jednego dokumentu traktować jako uprawdopodobnienie wszelkich umów, które wiązały obie strony • nie można wywieść, że dokument sporządzony w celu zabezpieczenia umowy nieważnej, uprawdopodobnia zawarcie innego kontraktu między tymi samymi stronami • za irracjonalne należy uznać twierdzenie, że w tym samym miejscu i w tym samym czasie, strony zawarły jednocześnie dwie umowy pożyczki w różnej formie – ustnej i pisemnej, o różnej treści
Skład orzekający
Iwona Wiszniewska
przewodniczący
Agnieszka Sołtyka
sędzia
Edyta Buczkowska-Żuk
sędzia sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących formy czynności prawnych (umowa pożyczki), dopuszczalności dowodów w postępowaniu cywilnym, znaczenia dokumentów zabezpieczających (weksle, deklaracje wekslowe) w kontekście różnych stosunków prawnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie te same dokumenty były przedmiotem oceny w kontekście różnych umów pożyczki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe udowodnienie zawarcia umowy, zwłaszcza gdy dotyczy ona ustnej formy i opiera się na dokumentach zabezpieczających, które mogą być powiązane z innymi stosunkami prawnymi. Pokazuje też pułapki procesowe związane z formą czynności prawnych.
“Czy deklaracja wekslowa wystarczy do udowodnienia ustnej pożyczki? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 1 277 730,1 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.