Orzeczenie · 2025-09-17

I ACA 915/23Zmiana wyroku kredyt frankowy zasądzenie kwoty

Sąd

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie

Miejsce

Rzeszów

Data

2025-09-17

SAOSCywilnezobowiązaniaWysokaapelacyjny

kredyt frankowyabuzywnośćklauzula waloryzacyjnanieważność umowykonsumentzwrot nienależnych świadczeńkoszty postępowaniaapelacja

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła pozwu o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem franka szwajcarskiego oraz o zapłatę kwoty 182 583,26 zł tytułem zwrotu nienależnych świadczeń. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu uznał umowę za nieważną w całości i zasądził od pozwanego banku na rzecz powodów dochodzoną kwotę wraz z odsetkami oraz koszty procesu. Pozwany bank złożył apelację, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym kwestionując status konsumenta powodów oraz abuzywność klauzul umownych. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, rozpoznając apelację pozwanego oraz zażalenie powodów na rozstrzygnięcie o kosztach, zmienił zaskarżony wyrok w punkcie dotyczącym kwoty zasądzonej, podwyższając ją do 11 834 zł, oddalił apelację pozwanego, a także zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 9 100 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego i zażaleniowego. Sąd Apelacyjny uznał, że klauzule waloryzacyjne były abuzywne, ale nie doprowadziły do bezwzględnej nieważności umowy, a jedynie do konieczności zmiany rozstrzygnięcia w zakresie zasądzonej kwoty i kosztów.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących abuzywności klauzul waloryzacyjnych w umowach kredytów indeksowanych kursem waluty obcej, statusu konsumenta oraz skutków stwierdzenia abuzywności dla ważności umowy.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i może wymagać analizy w kontekście innych orzeczeń dotyczących kredytów frankowych.

Zagadnienia prawne (3)

Czy klauzule waloryzacyjne w umowie kredytu hipotecznego indeksowanego kursem waluty obcej, które przyznają bankowi swobodę w ustalaniu kursów waluty, są abuzywne i prowadzą do nieważności umowy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, klauzule te są abuzywne, ponieważ przyznają bankowi nieskrępowane uprawnienie do jednostronnego wpływania na wysokość świadczeń powodów, nie zawierają jednoznacznych kryteriów ustalania kursów i naruszają równorzędność stron. Jednakże, abuzywność klauzul nie prowadzi do bezwzględnej nieważności całej umowy, a jedynie do konieczności zmiany rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że klauzule waloryzacyjne przyznające bankowi swobodę w ustalaniu kursów waluty są abuzywne, naruszają dobre obyczaje i rażąco interesy konsumenta. Jednakże, w świetle orzecznictwa TSUE, abuzywność klauzul nie skutkuje automatycznie nieważnością całej umowy, a jedynie ich wyeliminowaniem lub ewentualną zmianą umowy, jeśli konsument tego chce i nie prowadzi to do naruszenia jego interesów. W tym przypadku, sąd zmienił rozstrzygnięcie w zakresie zasądzonej kwoty, uwzględniając abuzywność klauzul.

Czy osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, która zaciągnęła kredyt hipoteczny na cele mieszkaniowe, posiada status konsumenta w rozumieniu przepisów prawa?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, która zaciągnęła kredyt hipoteczny na cele mieszkaniowe, posiada status konsumenta, jeśli czynność prawna nie jest bezpośrednio związana z jej działalnością gospodarczą.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny podkreślił, że status konsumenta ocenia się na chwilę zawarcia umowy, a kluczowe jest, czy czynność prawna jest bezpośrednio związana z działalnością gospodarczą. W tym przypadku, kredyt na cele mieszkaniowe, mimo prowadzenia przez jednego z powodów działalności gospodarczej o innym profilu, nie był z nią bezpośrednio związany, co potwierdzało szerokie rozumienie pojęcia konsumenta przez TSUE.

Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul waloryzacyjnych w umowie kredytu indeksowanego kursem waluty obcej dla dalszego bytu umowy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Stwierdzenie abuzywności klauzul waloryzacyjnych nie prowadzi automatycznie do nieważności całej umowy, lecz do ich wyeliminowania. Sąd może zmienić rozstrzygnięcie w zakresie zasądzonej kwoty, jeśli abuzywność klauzul wpływa na wysokość świadczenia.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny, odwołując się do orzecznictwa TSUE, wskazał, że abuzywne postanowienia są wyłączane z umowy, a umowa może nadal obowiązywać, jeśli nie prowadzi to do naruszenia interesów konsumenta. W tym przypadku, sąd zmienił wyrok Sądu Okręgowego w zakresie zasądzonej kwoty, uwzględniając skutki abuzywności klauzul, ale nie stwierdził nieważności całej umowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Zmiana wyroku

Strona wygrywająca

powodowie

Strony

Nazwa	Typ	Rola
A. B.	osoba_fizyczna	powód
K. B.	osoba_fizyczna	powód
(...) S.A. w W.	spółka	pozwany

Przepisy (8)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).

k.c. art. 353¹

Kodeks cywilny

Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

pr. bank. art. 69

Prawo bankowe

Określa essentialia negotii umowy kredytu bankowego.

Pomocnicze

k.c. art. 58 § § 1

Kodeks cywilny

Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.

k.c. art. 410 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się w zakresie świadczenia nienależnego.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do jej zwrotu w zakresie wzbogacenia.

k.c. art. 481

Kodeks cywilny

Odsetki za opóźnienie.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Klauzule waloryzacyjne przyznające bankowi swobodę w ustalaniu kursów są abuzywne. • Umowa kredytu hipotecznego zawarta na cele mieszkaniowe przez osobę fizyczną prowadzącą inną działalność gospodarczą ma charakter konsumencki. • Nienależnie spełnione świadczenia podlegają zwrotowi na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. • Zarzut przedawnienia jest bezzasadny w przypadku umów z klauzulami abuzywnymi, do czasu dowiedzenia się o nieuczciwym charakterze warunku.

Odrzucone argumenty

Umowa nie miała charakteru konsumenckiego. • Klauzule waloryzacyjne nie były abuzywne. • Umowa była ważna w całości. • Roszczenia powodów uległy przedawnieniu. • Zastosowanie teorii salda do rozliczenia nieważnej umowy. • Konieczność uwzględnienia zarzutu zatrzymania.

Godne uwagi sformułowania

klauzule waloryzacyjne przyznawały bankowi nieskrępowane uprawnienie do jednostronnego wpływania na wysokość świadczeń powodów • brak możliwości zweryfikowania przez konsumenta kryteriów przyjętych przez pozwanego do ustalenia wysokości samego wskaźnika indeksacji • mechanizm ustalania kursów waluty, który pozostawia bankowi swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta • nie można uznać, aby postanowienia indeksacyjne były wystarczająco jednoznaczne • nie jest możliwe zastąpienie postanowienia niedozwolonego przez odwołanie się do norm ogólnych prawa cywilnego, nie mających charakteru dyspozytywnego

Skład orzekający

Bogdan Ziemiański

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących abuzywności klauzul waloryzacyjnych w umowach kredytów indeksowanych kursem waluty obcej, statusu konsumenta oraz skutków stwierdzenia abuzywności dla ważności umowy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i może wymagać analizy w kontekście innych orzeczeń dotyczących kredytów frankowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród prawników i konsumentów. Rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego wnosi istotne uwagi dotyczące skutków abuzywności dla ważności umowy.

“Sąd Apelacyjny zmienia wyrok ws. kredytu frankowego: bank musi zapłacić więcej, ale umowa nie jest nieważna!”

Dane finansowe

WPS: 182 583,26 PLN

zapłata: 11 834 PLN

koszty postępowania apelacyjnego i zażaleniowego: 9100 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników