I ACA 913/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Krajowego Stowarzyszenia (...) w K. przeciwko M. A. (1) o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną (skarga pauliańska). Powód domagał się uznania za bezskuteczną umowy darowizny lokalu mieszkalnego, zawartej między M. A. (2) a jej synem M. A. (1), na mocy której M. A. (2) darowała synowi nieruchomość. Celem powoda było zaspokojenie swojej wierzytelności wobec M. A. (2) z tytułu poręczenia umowy pożyczki. Sąd Okręgowy w Kielcach oddalił powództwo, a Sąd Apelacyjny w Krakowie utrzymał ten wyrok w mocy, oddalając apelację powoda. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, zgodnie z którymi pozwany M. A. (1) dokonał wpłat na rzecz powoda w łącznej kwocie 122.500 zł, mając na celu zwolnienie się z odpowiedzialności jako osoba trzecia na podstawie art. 533 k.c. Sąd uznał, że interpretacja tych wpłat jako spłaty długu dłużniczki M. A. (2) była błędna, a intencją pozwanego było zachowanie darowanego mu mieszkania. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że wierzytelność powoda wobec M. A. (2) w kwocie 140.000 zł, objęta tytułem wykonawczym, została w całości zaspokojona poprzez egzekucję komorniczą oraz dobrowolne wpłaty. Sąd Apelacyjny zakwestionował istnienie dalszej, skonkretyzowanej i realnej wierzytelności powoda ponad tę kwotę, zwłaszcza w kontekście przedawnienia i wątpliwości co do wysokości zadłużenia wynikającego z umowy pożyczki i poręczenia. Wartość darowanego lokalu (150.000 zł) była wystarczająca do zaspokojenia wierzytelności istniejącej w chwili darowizny, a późniejsze narastanie długu nie uzasadniało uwzględnienia skargi pauliańskiej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących skargi pauliańskiej (art. 527 i nast. k.c.), w szczególności w kontekście wpłat dokonywanych przez osoby trzecie w celu zwolnienia się z odpowiedzialności, wykładni oświadczeń woli (art. 65 k.c.) oraz oceny istnienia i wysokości wierzytelności jako przesłanki skargi.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym wpłaty osoby trzeciej były znaczące, a wartość darowizny była bliska kwocie wierzytelności. Wątpliwości co do wysokości wierzytelności były kluczowe dla rozstrzygnięcia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa darowizny nieruchomości zawarta przez dłużnika z osobą trzecią może zostać uznana za bezskuteczną wobec wierzyciela na podstawie skargi pauliańskiej, gdy wierzytelność wierzyciela została częściowo zaspokojona, a jej dalsze istnienie i wysokość budzą wątpliwości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wpłaty dokonane przez osobę trzecią zaspokoiły wierzyciela lub były wystarczające do jego zaspokojenia, a dalsza wierzytelność nie jest realna i skonkretyzowana.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wpłaty dokonane przez pozwanego (syna dłużniczki) miały na celu zwolnienie go z odpowiedzialności jako osoby trzeciej. Wartość darowanego lokalu była wystarczająca do zaspokojenia wierzytelności istniejącej w chwili darowizny. Sąd zakwestionował istnienie dalszej, skonkretyzowanej wierzytelności powoda ponad kwotę 140.000 zł objętą tytułem wykonawczym, biorąc pod uwagę przedawnienie i wątpliwości co do wysokości zadłużenia.
Czy osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową wskutek czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, może skutecznie podnieść zarzut przedawnienia wierzytelności wierzyciela wobec dłużnika w procesie ze skargi pauliańskiej?
Odpowiedź sądu
Nie, osoba trzecia nie może skutecznie podnosić zarzutu przedawnienia wierzytelności powoda wobec dłużnika w procesie ze skargi pauliańskiej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podzielił pogląd, że pozwany ze skargi pauliańskiej nie może skutecznie podnosić zarzutu przedawnienia wierzytelności powoda wobec dłużnika. Błędnie Sąd Okręgowy uznał, że skarga podlega oddaleniu z tego powodu.
Jak należy interpretować oświadczenie woli strony dokonującej wpłaty na rzecz wierzyciela, zwłaszcza gdy wpłata jest dokonywana w kontekście skargi pauliańskiej i postępowania egzekucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają okoliczności, zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje, badając zgodny zamiar stron i cel umowy, a nie tylko jej dosłowne brzmienie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że wpłaty dokonane przez pozwanego miały na celu zwolnienie go z odpowiedzialności w ramach skargi pauliańskiej, a nie spłatę długu dłużniczki. Analiza kontekstu, w jakim dokonano przelewów (po wniesieniu pozwu, w trakcie negocjacji ugodowych, z wyraźnym oświadczeniem woli pozwanego), była decydująca.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Krajowe Stowarzyszenie (...) w K. | instytucja | powód |
| M. A. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. A. (2) | osoba_fizyczna | dłużniczka |
| R. K. | osoba_fizyczna | pożyczkobiorca |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 527 § 1
Kodeks cywilny
Podstawowa przesłanka skargi pauliańskiej - istnienie zaskarżalnej wierzytelności pieniężnej i czynność prawna dłużnika dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela.
k.c. art. 533
Kodeks cywilny
Możliwość zwolnienia się osoby trzeciej od zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela poprzez zaspokojenie go lub wskazanie wystarczającego mienia dłużnika.
k.c. art. 65 § 1
Kodeks cywilny
Zasady wykładni oświadczeń woli, uwzględniające okoliczności, zasady współżycia społecznego i zwyczaje.
Pomocnicze
k.c. art. 527 § 2
Kodeks cywilny
Pokrzywdzenie wierzyciela polega na tym, że wskutek czynności prawnej dłużnik stał się niewypłacalny lub niewypłacalny w wyższym stopniu.
k.c. art. 529
Kodeks cywilny
Domniemanie świadomości pokrzywdzenia wierzyciela, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek czynności.
k.c. art. 532
Kodeks cywilny
Zakres odpowiedzialności osoby trzeciej - może być zobowiązana do znoszenia egzekucji z jej majątku.
k.p.c. art. 777 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Tytuły egzekucyjne, w tym akt notarialny zawierający oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji.
k.c. art. 451
Kodeks cywilny
Zaliczenie wpłaty na poczet zaległego świadczenia, odsetek i kosztów, z zastrzeżeniem, że nie stosuje się do zobowiązań przedawnionych.
k.c. art. 117 § 2
Kodeks cywilny
Skutki przedawnienia - zobowiązanie naturalne, nie można dochodzić przymusowego spełnienia.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Terminy przedawnienia roszczeń związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą (3 lata).
k.c. art. 120 § 1
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
k.c. art. 123 § 1
Kodeks cywilny
Przerwanie biegu przedawnienia przez czynność przed sądem lub innym organem.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Granice swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ustalenie stanu faktycznego i wydanie wyroku na podstawie materiału zebranego w sprawie.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji przez sąd drugiej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wpłaty dokonane przez pozwanego miały na celu zwolnienie go z odpowiedzialności jako osoby trzeciej w ramach skargi pauliańskiej (art. 533 k.c.). • Wartość darowanego lokalu (150.000 zł) była wystarczająca do zaspokojenia wierzytelności istniejącej w chwili darowizny. • Dalsza wierzytelność powoda ponad kwotę 140.000 zł (objętą tytułem wykonawczym) budzi wątpliwości co do istnienia, wysokości i realności, zwłaszcza w kontekście przedawnienia. • Spełnienie wierzytelności objętej tytułem wykonawczym w sprawie Km 775/12.
Odrzucone argumenty
Zaliczenie wpłat pozwanego na poczet należności ubocznych, a nie głównej wierzytelności egzekwowanej w sprawie Km 775/12. • Istnienie dalszej, wymagalnej i zaskarżalnej wierzytelności powoda wobec M. A. (2) ponad kwotę 140.000 zł. • Wartość darowanego lokalu jest znacznie wyższa od dokonanej przez pozwanego spłaty, co uzasadnia uwzględnienie skargi w pozostałej części. • Naruszenie art. 233 § 1 kpc, art. 316 § 1 kpc, art. 65 § 1 kc, art. 117 § 2 kc, art. 451 kc, art. 527 § 1 kc, art. 533 kc przez Sąd Okręgowy.
Godne uwagi sformułowania
„chcąc zwolnić się z odpowiedzialności wobec powoda (wierzyciela pauliańskiego) chcąc zachować darowane mu mieszkanie, na czym bardzo mu zależy” • „odpowiedzialność osoby trzeciej z art. 527 k.c. niezależnie od wysokości istniejącego długu ogranicza się do wartości korzyści majątkowej uzyskanej przez osobę trzecią w wyniku skarżonej czynności.” • „narastanie długu w późniejszym okresie, na przestrzeni kilku lat po zawarciu przez pozwanego przedmiotowej umowy, i po spłaceniu w całości, a nawet z naddatkiem wierzytelności istniejącej w chwili dokonywania przedmiotowej czynności, nie uzasadnia w ocenie Sądu skargi pauliańskiej.”
Skład orzekający
Andrzej Szewczyk
przewodniczący
Elżbieta Uznańska
sprawozdawca
Barbara Górzanowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skargi pauliańskiej (art. 527 i nast. k.c.), w szczególności w kontekście wpłat dokonywanych przez osoby trzecie w celu zwolnienia się z odpowiedzialności, wykładni oświadczeń woli (art. 65 k.c.) oraz oceny istnienia i wysokości wierzytelności jako przesłanki skargi."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym wpłaty osoby trzeciej były znaczące, a wartość darowizny była bliska kwocie wierzytelności. Wątpliwości co do wysokości wierzytelności były kluczowe dla rozstrzygnięcia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie skargi pauliańskiej i złożoność oceny wpłat dokonywanych przez osoby trzecie, co jest istotne dla prawników zajmujących się windykacją i prawem obrotu nieruchomościami.
“Czy wpłata syna na dług matki chroni darowane mieszkanie przed wierzycielem? Sąd Apelacyjny wyjaśnia zasady skargi pauliańskiej.”
Dane finansowe
WPS: 150 000 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 5400 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.