I ACA 883/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód A. N. domagał się od Gminy P. zawarcia umowy o ustanowienie wieczystego użytkowania nieruchomości na 99 lat wraz z nieodpłatnym przeniesieniem własności posadowionych na niej budynków. Podstawą jego roszczenia był art. 207 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) w jego pierwotnym brzmieniu, który przewidywał możliwość uwłaszczenia posiadaczy nieruchomości państwowych lub gminnych, którzy w dniu 5 grudnia 1990 r. nie legitymowali się dokumentami o przekazaniu im tych nieruchomości. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, argumentując, że umowa dzierżawy, którą powód posiadał, stanowiła dokument o przekazaniu nieruchomości w rozumieniu przepisów, co wykluczało możliwość uwłaszczenia na podstawie art. 207 ust. 1 u.g.n. Ponadto, sąd uznał, że roszczenie powoda uległo przedawnieniu. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację powoda, podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji. Sąd odwoławczy szczegółowo analizował pojęcie „dokumentów o przekazaniu nieruchomości”, odrzucając interpretację powoda, zgodnie z którą umowa dzierżawy nie spełniała wymogów „dokumentu specjalnego”. Sąd Apelacyjny podkreślił, że celem przepisu było uregulowanie sytuacji prawnej posiadaczy, którzy nie mieli tytułu prawnego do nieruchomości, a nie uwłaszczenie dzierżawców. Ponadto, sąd odwoławczy potwierdził, że roszczenie powoda uległo przedawnieniu, odrzucając argumenty dotyczące biegu terminu przedawnienia i zarzutu nadużycia prawa podmiotowego przez pozwaną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 207 ust. 1 u.g.n. w pierwotnym brzmieniu, kwestia przedawnienia roszczeń cywilnoprawnych związanych z nieruchomościami, granice stosowania art. 5 k.c. w kontekście zarzutu przedawnienia.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z uwłaszczeniem posiadaczy nieruchomości na podstawie przepisów z lat 90. XX wieku.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa dzierżawy nieruchomości stanowi „dokument o przekazaniu nieruchomości wydany w formie przewidzianej prawem” w rozumieniu art. 207 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w pierwotnym brzmieniu, uprawniający do żądania ustanowienia wieczystego użytkowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa dzierżawy nie jest takim dokumentem, gdyż przepis ten dotyczy sytuacji posiadaczy bez tytułu prawnego, a nie dzierżawców.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że celem art. 207 ust. 1 u.g.n. było uregulowanie sytuacji posiadaczy bez tytułu prawnego, a nie uwłaszczenie dzierżawców. Umowa dzierżawy stanowi dokument potwierdzający tytuł prawny do władania nieruchomością, co wyklucza zastosowanie tego przepisu.
Czy roszczenie o ustanowienie wieczystego użytkowania na podstawie art. 207 ust. 1 u.g.n. w pierwotnym brzmieniu ulega przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenie to ulega przedawnieniu.
Uzasadnienie
Przepisy dotyczące praw rzeczowych, które wyłączają przedawnienie, mają charakter szczególny. Brak jest przepisu wyłączającego przedawnienie roszczeń z art. 207-208 u.g.n., dlatego stosuje się ogólną zasadę z art. 117 k.c.
Od kiedy należy liczyć bieg terminu przedawnienia roszczenia z art. 207 ust. 1 u.g.n. w pierwotnym brzmieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bieg terminu przedawnienia rozpoczął się od dnia wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (1 stycznia 1998 r.).
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 120 § 1 zd. 2 k.c., bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Powód mógł realizować swoje roszczenie od 2 stycznia 1998 r.
Czy podniesienie przez pozwaną zarzutu przedawnienia w okolicznościach sprawy stanowi nadużycie prawa podmiotowego w rozumieniu art. 5 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podniesienie zarzutu przedawnienia nie stanowi nadużycia prawa.
Uzasadnienie
Pozwana działała w granicach prawa, rozpatrując wnioski powoda w trybie administracyjnym. Nie miała obowiązku pouczania o drodze cywilnoprawnej. Powód sam podjął decyzję o nieopłaceniu pozwu w 2006 r. i nie zgłaszał roszczenia z art. 207 u.g.n. przed upływem terminu przedawnienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. N. | osoba_fizyczna | powód |
| Gmina P. | instytucja | pozwana |
Przepisy (19)
Główne
u.g.n. art. 207 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
W pierwotnym brzmieniu (do 15.02.2000 r.) przewidywała możliwość oddania w użytkowanie wieczyste posiadaczom nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy, którzy w dniu 5.12.1990 r. nie legitymowali się dokumentami o przekazaniu im tych nieruchomości. Sąd uznał, że umowa dzierżawy nie jest takim dokumentem, a przepis ten nie dotyczy dzierżawców.
Pomocnicze
k.c. art. 117
Kodeks cywilny
Ogólna zasada dotycząca przedawnienia roszczeń.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Określa terminy przedawnienia roszczeń majątkowych (w tym przypadku 10 lat).
k.c. art. 120 § 1
Kodeks cywilny
Reguluje początek biegu terminu przedawnienia, w tym gdy wymagalność zależy od podjęcia czynności przez uprawnionego.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zasada dotycząca nadużycia prawa podmiotowego.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu i zasądzenie kosztów.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość odstąpienia od obciążania strony kosztami w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organów na podstawie i w granicach prawa.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek informowania stron o okolicznościach prawnych i faktycznych.
Ustawa o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 14
Przepis dotyczący wygaśnięcia roszczenia o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste do dnia 31 grudnia 2005 roku.
u.g.g.w.n. art. 80 § 1a
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Poprzednik prawny art. 207 u.g.n.
u.g.g.w.n. art. 80 § 2
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Poprzednik prawny art. 207 u.g.n.
u.k.u.r. art. 3 § 1
Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego
Prawo pierwokupu dzierżawcom nieruchomości rolnych.
u.g.n. art. 37 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Możliwość odstąpienia od przetargu dla dzierżawców nieruchomości dłużej niż 10 lat.
k.c. art. 693
Kodeks cywilny
Ustawowe uprawnienia dzierżawcy.
k.c. art. 231 § 2
Kodeks cywilny
Roszczenie o wykup gruntu zabudowanego.
k.c. art. 232 § 1
Kodeks cywilny
Oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste.
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definicja posiadacza zależnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa dzierżawy nie jest dokumentem uprawniającym do uwłaszczenia na podstawie art. 207 ust. 1 u.g.n. w pierwotnym brzmieniu. • Roszczenie powoda o ustanowienie wieczystego użytkowania uległo przedawnieniu. • Bieg terminu przedawnienia rozpoczął się od daty wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. • Podniesienie zarzutu przedawnienia przez pozwaną nie stanowi nadużycia prawa.
Odrzucone argumenty
Umowa dzierżawy jest dokumentem uprawniającym do uwłaszczenia na podstawie art. 207 ust. 1 u.g.n. w pierwotnym brzmieniu. • Roszczenie o ustanowienie wieczystego użytkowania nie ulega przedawnieniu. • Bieg terminu przedawnienia powinien być liczony od późniejszej daty (np. 31.12.2005 r.). • Podniesienie zarzutu przedawnienia przez pozwaną stanowi nadużycie prawa.
Godne uwagi sformułowania
„dokumenty o przekazaniu nieruchomości wydanymi w formie przewidzianej prawem” należy rozumieć również umowy obligacyjne (w tym umowę dzierżawy) • posiadacz zależny dysponujący jedynie dokumentami obejmującymi umowy obligacyjne (umowy dzierżawy) nie legitymuje się kategorią dokumentu specjalnego sformułowaną w art. 207 ust. 1 u.g.n. w pierwotnym brzmieniu • przepis art. 207 ust. 1 u.g.n. stanowi ustawę epizodyczną, której oczywistym celem było uregulowanie w wielu przypadkach niejasnej sytuacji własnościowej nieruchomości • nie obejmuje on posiadaczy, którzy mogą wylegitymować się dokumentem potwierdzającym ich tytuł prawny do nieruchomości (najemca, dzierżawca), zatem posiadaczy zależnych, jeżeli możliwe jest ustalenie tytułu własności nieruchomości.
Skład orzekający
Artur Kowalewski
przewodniczący-sprawozdawca
Leon Miroszewski
sędzia
Tomasz Sobieraj
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 207 ust. 1 u.g.n. w pierwotnym brzmieniu, kwestia przedawnienia roszczeń cywilnoprawnych związanych z nieruchomościami, granice stosowania art. 5 k.c. w kontekście zarzutu przedawnienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z uwłaszczeniem posiadaczy nieruchomości na podstawie przepisów z lat 90. XX wieku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy długotrwałego sporu o uwłaszczenie nieruchomości, który pokazuje złożoność przepisów dotyczących gospodarki gruntami i problemów z ich interpretacją na przestrzeni lat. Jest to ciekawy przykład z historii polskiego prawa nieruchomości.
“Czy dzierżawca może zostać uwłaszczony? Sąd Apelacyjny wyjaśnia kluczowe przepisy.”
Dane finansowe
koszty zastępstwa procesowego: 4050 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.