I ACA 880/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powódki A. T. o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych i rozstrój zdrowia, wynikające z konfliktu sąsiedzkiego z pozwanymi J. J. i W. J. Powódka domagała się kwot po 100.000 zł, wskazując na wieloletnie nękanie psychiczne i pobicie. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim zasądził od pozwanej J. J. kwotę 3.000 zł z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałej części i umarzając postępowanie w zakresie wyższych kwot. Sąd pierwszej instancji ustalił, że konflikt między stronami trwa od 1997 roku, obie strony donosiły na siebie nawzajem, a powódka była osobą niezgodną, prowokującą konflikty i używającą wulgarnych określeń. Za udowodnione uznano jedynie zdarzenie z 15 grudnia 2011 r., kiedy pozwana J. J. spowodowała u powódki obrażenia ciała poniżej 7 dni. Sąd Okręgowy, odwołując się do art. 24 i 448 k.c., uznał, że rozmiar krzywdy uzasadnia zadośćuczynienie w kwocie 3.000 zł, nie pomijając jednak wzajemności naruszeń i zachowania powódki. Powódka zaskarżyła wyrok w części oddalającej powództwo i zasądzającej koszty, zarzucając naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. (dowolna ocena dowodów) oraz art. 24 i 415 k.c. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, uznając zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. za bezzasadne, gdyż skarżąca nie wykazała, aby sąd pierwszej instancji uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Sąd Apelacyjny podkreślił, że zeznania świadków oraz dokumenty potwierdzają, iż powódka była stroną inicjującą konflikty i używającą obraźliwego języka. Sąd drugiej instancji podzielił ocenę sądu pierwszej instancji co do wysokości zadośćuczynienia, wskazując, że choć powódce przysługuje ochrona dóbr osobistych, to wysokość zadośćuczynienia musi uwzględniać całokształt zachowań stron, w tym prowokacje ze strony powódki (art. 5 k.c.). Oddalono również apelację w części dotyczącej kosztów procesu, uznając, że nie zachodziły przesłanki do zastosowania art. 102 k.p.c. Sąd Apelacyjny zasądził od powódki na rzecz pozwanych zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym oraz przyznał radcy prawnemu R. M. wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących ochrony dóbr osobistych w kontekście konfliktów sąsiedzkich, ocena dowodów w sprawach o naruszenie dóbr osobistych, zasady ustalania wysokości zadośćuczynienia przy wzajemnych naruszeniach i prowokacjach, stosowanie art. 102 k.p.c. w sprawach cywilnych.
Sprawa dotyczy specyficznego konfliktu sąsiedzkiego, a ocena dowodów jest ściśle związana z konkretnym stanem faktycznym. Rozstrzygnięcie o kosztach jest również zależne od indywidualnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy wzajemność naruszeń dóbr osobistych wyłącza możliwość dochodzenia zadośćuczynienia przez jedną ze stron?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wzajemność naruszeń nie wyłącza możliwości ochrony prawnej dla strony, która sama doznała naruszenia swoich dóbr, nawet jeśli naruszała dobra adwersarza.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że prowokacja czy retorsja nie należą do okoliczności wyłączających bezprawność, a ochrona dóbr osobistych przysługuje nawet w sytuacji wzajemnych konfliktów.
Jak ocenić wysokość zadośćuczynienia w sytuacji wieloletniego konfliktu sąsiedzkiego, w którym obie strony przyczyniały się do eskalacji sporu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wysokość zadośćuczynienia musi być limitowana i uwzględniać całokształt okoliczności faktycznych sprawy, w tym zachowanie obu stron i ich wzajemny wpływ na eskalację konfliktu, zgodnie z art. 5 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że choć powódka doznała krzywdy, to jej własne zachowania, prowokacje i wulgarność, które przyczyniły się do eskalacji konfliktu, muszą być uwzględnione przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia, co uzasadniało utrzymanie kwoty zasądzonej przez sąd pierwszej instancji.
Czy sąd drugiej instancji może zmienić rozstrzygnięcie o kosztach procesu, jeśli sąd pierwszej instancji nie zastosował art. 102 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ingerencja w uprawnienie sądu do oceny, czy zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 102 k.p.c., następuje jedynie w sytuacji stwierdzenia, że dokonana ocena jest dowolna lub oczywiście pozbawiona uzasadnionych podstaw.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że powódka zainicjowała postępowanie, co naraziło pozwanych na koszty, a żądane przez nią kwoty były nieadekwatne. Brak było podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c., a ocena sądu pierwszej instancji nie była dowolna.
Czy zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. (dowolna ocena dowodów) jest uzasadniony, jeśli strona skarżąca nie wskazuje konkretnych błędów logicznych lub naruszeń zasad doświadczenia życiowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skuteczne postawienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, a nie jedynie przedstawienia własnej, odmiennej oceny dowodów.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że zarzuty apelacji w tym zakresie miały charakter polemiczny i nie wykazały konkretnych błędów sądu pierwszej instancji w ocenie dowodów, które były spójne z zeznaniami świadków i dokumentami.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. T. | osoba_fizyczna | powódka |
| J. J. | osoba_fizyczna | pozwana |
| W. J. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 24
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący ochrony dóbr osobistych, który może prowadzić do żądania zadośćuczynienia.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Przepis określający zasady przyznawania zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Ogólny przepis dotyczący odpowiedzialności deliktowej za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 355
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący umorzenia postępowania.
k.p.c. art. 203
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący cofnięcia pozwu.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności strony przegrywającej za koszty procesu.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący odstąpienia od obciążania strony przegrywającej kosztami procesu w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
k.p.c. art. 11
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący związania sądu prawomocnymi orzeczeniami sądu w innych sprawach.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Klauzula generalna dotycząca zasad współżycia społecznego, stosowana przy ocenie nadużycia prawa.
k.k. art. 190 § § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczący groźby karalnej.
k.k. art. 157 § § 2
Kodeks karny
Przepis dotyczący spowodowania naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia na czas poniżej 7 dni.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wieloletni konflikt sąsiedzki, w którym powódka była stroną inicjującą i prowokującą. • Używanie przez powódkę wulgarnych i obraźliwych określeń wobec pozwanych. • Zeznania świadków potwierdzające agresywną postawę powódki. • Brak wystarczających dowodów na pobicie powódki przez pozwanych przed 15 grudnia 2011 r. • Konieczność uwzględnienia zachowania powódki przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia (art. 5 k.c.). • Brak podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c. w zakresie kosztów procesu.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną ocenę dowodów. • Zarzut naruszenia art. 24 i 415 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie. • Twierdzenie o długotrwałym i rażącym naruszaniu dóbr osobistych przez pozwanych. • Żądanie zasądzenia kwot po 100.000 zł zadośćuczynienia.
Godne uwagi sformułowania
wieloletnim nękaniem psychicznym oraz pobiciem przez pozwanych • powódka była osobą niezgodną, prowokującą konflikty, wulgarną i nie potrafiącą utrzymywać poprawnych relacji z sąsiadami • wzajemność naruszania dóbr osobistych nie uzasadnia przyjęcia, że miała miejsce kompensata naruszeń • prowokacja czy retorsja nie należą do okoliczności wyłączających bezprawność • rozmiar krzywdy doznanej przez powódkę uzasadnia przyjęcie zadośćuczynienia w wysokości 3.000 zł • bezzasadne okazały się zarzuty skarżącej naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. • zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. miały zatem jedynie charakter polemiczny • nie ma podstaw do czynienia zarzutu Sądowi pierwszej instancji, iż nie oparł się na zeznaniach świadka K. S. • nie można również zgodzić się z tezą, że agresja wykazana przez pozwaną w 2011 r. wskazuje na wiarygodność relacji powódki, że została pobita przez pozwaną także w 2007 r. • wysokość przyznanego powódce zadośćuczynienia musi być jednak limitowana • nie zachodziły przesłanki do zastosowania art. 102 k.p.c.
Skład orzekający
Michał Kłos
przewodniczący-sprawozdawca
Bożena Wiklak
sędzia
Marta Witoszyńska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ochrony dóbr osobistych w kontekście konfliktów sąsiedzkich, ocena dowodów w sprawach o naruszenie dóbr osobistych, zasady ustalania wysokości zadośćuczynienia przy wzajemnych naruszeniach i prowokacjach, stosowanie art. 102 k.p.c. w sprawach cywilnych."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego konfliktu sąsiedzkiego, a ocena dowodów jest ściśle związana z konkretnym stanem faktycznym. Rozstrzygnięcie o kosztach jest również zależne od indywidualnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak skomplikowane mogą być konflikty sąsiedzkie i jak sąd ocenia wzajemne zachowania stron przy dochodzeniu zadośćuczynienia. Pokazuje również znaczenie oceny dowodów i argumentacji w apelacji.
“Sąsiedzki konflikt o zadośćuczynienie: czy prowokacja zwalnia od odpowiedzialności?”
Dane finansowe
WPS: 100 000 PLN
zadośćuczynienie: 3000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.