I ACa 838/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód D.S. dochodził od Skarbu Państwa-Komendanta Miejskiego Policji w C. kwoty 200 000 zł zadośćuczynienia oraz renty w wysokości 4 000 zł miesięcznie, wskazując, że podczas interwencji policji w dniu 14 sierpnia 2011 r. został postrzelony czterokrotnie, co skutkowało amputacją lewej kończyny dolnej. Wskazywał na prawomocne orzeczenie sądu karnego, które ustaliło, że funkcjonariusz nie oddał strzału ostrzegawczego. Pozwany wnosił o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia i kwestionując bezprawność działania funkcjonariusza oraz wykazanie szkody i związku przyczynowego. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo, uznając je za przedawnione i nieudowodnione. Sąd Apelacyjny w Katowicach rozpoznał apelację powoda. Sąd Apelacyjny, w uzupełnieniu ustaleń faktycznych, ustalił, że funkcjonariusz policji K. K. (1) nie oddał strzału ostrzegawczego, co potwierdziło zeznania powoda i ustalenia sądu karnego. Jednakże, sąd apelacyjny uznał, że działanie funkcjonariusza było uzasadnione w świetle art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, jako odparcie bezpośredniego zamachu na jego zdrowie lub życie, zwłaszcza że powód był agresywny, pod wpływem alkoholu i środków odurzających, posiadał niebezpieczne narzędzie (połówkę nożyczek) i uderzył funkcjonariusza pałką. Sąd apelacyjny stwierdził, że nawet gdyby uznać działanie funkcjonariusza za bezprawne (np. brak strzału ostrzegawczego w sytuacji z art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji), roszczenie powoda uległoby przedawnieniu zgodnie z art. 442 § 1 kc, gdyż powód dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia najpóźniej z uzasadnienia wyroku karnego z 2014 r., a powództwo zostało wniesione w 2016 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, a w kwestii kosztów postępowania zasądził od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej RP kwotę 500 zł, uznając, że obciążenie go całością kosztów byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, biorąc pod uwagę jego sytuację zdrowotną i majątkową.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie użycia broni palnej przez policjanta w sytuacji bezpośredniego zagrożenia, zasady przedawnienia roszczeń deliktowych, stosowanie art. 417(2) kc.
Konkretny stan faktyczny sprawy, w tym agresywne zachowanie powoda i jego stan psychofizyczny, mogą ograniczać bezpośrednie stosowanie niektórych wniosków w innych sprawach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy działanie funkcjonariusza policji polegające na użyciu broni palnej przeciwko osobie agresywnej i niepodporządkowującej się poleceniom, które doprowadziło do postrzelenia i amputacji kończyny, było niezgodne z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, działanie funkcjonariusza policji było uzasadnione w celu odparcia bezpośredniego zamachu na jego zdrowie lub życie oraz przeciwdziałania czynnościom zmierzającym do takiego zamachu, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji.
Uzasadnienie
Powód był agresywny, pod wpływem alkoholu i środków odurzających, posiadał niebezpieczne narzędzie (połówkę nożyczek) i uderzył funkcjonariusza pałką, co uzasadniało użycie broni palnej bez obowiązku oddania strzału ostrzegawczego.
Czy roszczenie o zadośćuczynienie i rentę z tytułu szkody wyrządzonej przez funkcjonariusza policji uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenie uległo przedawnieniu. Nawet gdyby działanie funkcjonariusza było bezprawne, powód dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia najpóźniej z uzasadnienia wyroku karnego z 2014 r., a powództwo cywilne zostało wniesione w 2016 r., co przekracza trzyletni termin przedawnienia.
Uzasadnienie
Powód miał wiedzę o szkodzie i sprawcy najpóźniej w 2014 r., a pozew złożył w 2016 r., co oznacza przedawnienie roszczenia na podstawie art. 442 § 1 kc. Nie zastosowano dłuższego terminu przedawnienia dla szkód wynikłych z przestępstwa, gdyż nie wykazano popełnienia przestępstwa przez funkcjonariusza.
Czy w sytuacji, gdy działanie funkcjonariusza policji było zgodne z prawem, ale wyrządziło szkodę na osobie, poszkodowany może żądać naprawienia szkody i zadośćuczynienia na podstawie zasad słuszności (art. 417(2) kc)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd apelacyjny nie znalazł podstaw do zastosowania art. 417(2) kc. Powód nie wykazał, aby względy słuszności przemawiały za przyznaniem mu odszkodowania, a jego własne naganne zachowanie (agresja, stan nietrzeźwości, posiadanie niebezpiecznego narzędzia) przemawiało przeciwko zastosowaniu tej zasady.
Uzasadnienie
Art. 417(2) kc ma charakter subsydiarny i wymaga wykazania przez poszkodowanego przesłanek słuszności. W tym przypadku, agresywne zachowanie powoda i jego stan psychofizyczny wykluczały zastosowanie tej zasady.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa-Komendant Miejski Policji w C. | organ_państwowy | pozwany |
| Skarb Państwa-Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | koszty postępowania |
Przepisy (22)
Główne
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej.
k.c. art. 442 § 1
Kodeks cywilny
Trzyletni termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym od dnia dowiedzenia się o szkodzie i osobie zobowiązanej.
u.o. Policji art. 17 § 1
Ustawa o Policji
Warunki dopuszczalności użycia broni palnej przez policjanta.
Pomocnicze
k.c. art. 442 § 3
Kodeks cywilny
Przedawnienie roszczenia o naprawienie szkody.
k.c. art. 442 § 2
Kodeks cywilny
Dwudziestoletni termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wynikłej ze zbrodni lub występku.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nadużycie prawa podmiotowego.
k.p.c. art. 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ciężar dowodu.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek przedstawienia dowodów przez strony.
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Granice swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada "wypadków szczególnie uzasadnionych" w kosztach postępowania.
k.k. art. 288 § 1
Kodeks karny
Niszczenie rzeczy.
k.k. art. 57
Kodeks karny
Okoliczności obciążające.
k.k. art. 224 § 2
Kodeks karny
Groźba bezprawna.
k.k. art. 157 § 2
Kodeks karny
Lekki lub średni uszczerbek na zdrowiu.
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
Zbieg przepisów.
k.k. art. 191 § 1
Kodeks karny
Zmuszanie do określonego zachowania.
k.k. art. 231 § 1
Kodeks karny
Nadużycie uprawnień przez funkcjonariusza publicznego.
k.k. art. 231 § 3
Kodeks karny
Nadużycie uprawnień przez funkcjonariusza publicznego (nieumyślne).
rozp. RM art. 3 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i sposobu postępowania przy użyciu broni palnej przez policjantów
Obowiązek oddania strzału ostrzegawczego i wezwań przed użyciem broni palnej.
rozp. RM art. 3 § 2
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i sposobu postępowania przy użyciu broni palnej przez policjantów
Wyłączenie obowiązku oddania strzału ostrzegawczego w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działanie policjanta było zgodne z prawem (art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji) jako odparcie bezpośredniego zamachu na życie lub zdrowie. • Roszczenie powoda uległo przedawnieniu (art. 442 § 1 kc). • Brak podstaw do zastosowania art. 417(2) kc (zasady słuszności) ze względu na naganne zachowanie powoda.
Odrzucone argumenty
Działanie policjanta było bezprawne (brak strzału ostrzegawczego). • Roszczenie nie uległo przedawnieniu (powołanie się na art. 442 § 2 kc - szkoda wynikła z przestępstwa). • Zarzut przedawnienia stanowi nadużycie prawa (art. 5 kc). • Naruszenie przepisów postępowania przez Sąd Okręgowy (art. 328 § 2 kpc, art. 233 § 1 kpc).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Apelacyjny w uzupełnieniu ustala, że przebieg zdarzenia, mającego miejsce w dniu 14 sierpnia 2011 r., był następujący: [...] • Odnośnie zasadniczej kwestii, a mianowicie tego, czy funkcjonariusz policji oddał strzał ostrzegawczy, Sąd Apelacyjny ustalił, że K. K. (1) takiego strzału nie oddał i w tym zakresie dał wiarę zeznaniom powoda. • Skoro – co zostało omówione wyżej – K. K. (1) działał w sytuacji określonej w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, nie miał on obowiązku oddania strzału ostrzegawczego ani też wydania okrzyku „rzuć broń”, lecz jedynie poprzedzić strzał okrzykiem POLICJA!, co niespornie uczynił... • Z daleko idącej ostrożności Sąd Apelacyjny zauważa, że nawet w sytuacji przyjęcia, że funkcjonariusz działał w sytuacji określonej w art. 17 ust. 1 pkt. 2 ustawy o Policji [...] to i tak roszczenie powoda nie mogłoby zostać uwzględnione. • Z najdalej idącej ostrożności procesowej, nawet przy przyjęciu, że K. K. (1) w opisanej sytuacji jednak miał obowiązek oddania strzału ostrzegawczego, co skutkowałoby uznaniem jego działania za bezprawne, roszczenie powoda winno ulec oddaleniu jako przedawnione.
Skład orzekający
Piotr Wójtowicz
przewodniczący
Lucyna Świderska-Pilis
sprawozdawca
Mieczysław Brzdąk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie użycia broni palnej przez policjanta w sytuacji bezpośredniego zagrożenia, zasady przedawnienia roszczeń deliktowych, stosowanie art. 417(2) kc."
Ograniczenia: Konkretny stan faktyczny sprawy, w tym agresywne zachowanie powoda i jego stan psychofizyczny, mogą ograniczać bezpośrednie stosowanie niektórych wniosków w innych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy użycia broni palnej przez policjanta, co zawsze budzi zainteresowanie. Dodatkowo, zawiera elementy dramatyczne (postrzelenie, amputacja) i kontrowersyjne (kwestia zasadności użycia broni, przedawnienie).
“Policjant strzelał do agresywnego kibica. Czy miał prawo? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 200 000 PLN
renta: 4000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.