I ACA 830/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła umowy kredytu mieszkaniowego Własny Kąt hipoteczny nr 203-(...) z 2007 roku, zawartej przez M. W. (1) i M. W. (2) z (...) Bank (...) S.A. Powodowie domagali się ustalenia nieważności umowy oraz zasądzenia kwoty 319 197,57 zł. Argumentowali, że umowa jest nieważna z powodu sprzeczności z art. 353¹ k.c. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.c., a także zawiera niedozwolone postanowienia umowne sprzeczne z art. 385¹ k.c. i dyrektywą EWG 93/13. Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z 6 czerwca 2023 r. ustalił nieważność umowy, zasądził dochodzoną kwotę wraz z odsetkami i zasądził koszty procesu. Bank złożył apelację, kwestionując ustalenia faktyczne i ocenę prawną sądu pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie oddalił apelację, uznając ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji za prawidłowe i podzielając jego ocenę prawną. Sąd Apelacyjny podkreślił, że umowa była kredytem złotowym denominowanym do waluty obcej, a klauzule dotyczące mechanizmu przeliczeniowego były abuzywne, ponieważ pozwalały bankowi na jednostronne i dowolne ustalanie kursów walut, co naruszało dobre obyczaje i rażąco naruszało interesy konsumentów. Sąd Apelacyjny uznał, że eliminacja tych klauzul prowadzi do nieważności całej umowy, zgodnie z orzecznictwem TSUE i SN. Apelacja banku została oddalona, a bank został obciążony kosztami postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywnych klauzul przeliczeniowych i braku określenia istotnych elementów umowy.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i postanowień umownych. Interpretacja może być różna w zależności od konkretnych zapisów umowy i okoliczności jej zawarcia.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa kredytu denominowanego do waluty obcej, która nie określa precyzyjnie kwoty kredytu w walucie polskiej i pozwala bankowi na jednostronne ustalanie kursów walut, jest nieważna z powodu sprzeczności z prawem lub zasadami współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa taka jest nieważna, ponieważ nie określa istotnych elementów umowy (essentialia negotii) i narusza zasady swobody umów oraz przepisy prawa bankowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak precyzyjnego określenia kwoty kredytu w PLN oraz możliwość jednostronnego ustalania kursów walut przez bank narusza art. 69 Prawa bankowego, art. 353¹ k.c. (zasada swobody umów) oraz art. 58 § 1 k.c. (nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą).
Czy postanowienia umowy kredytu denominowanego do waluty obcej, które odsyłają do tabeli kursów banku i nie określają obiektywnych kryteriów ustalania tych kursów, stanowią klauzule abuzywne w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienia stanowią klauzule abuzywne, ponieważ nie były indywidualnie negocjowane, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że brak indywidualnego uzgodnienia, niejednoznaczność postanowień, sprzeczność z dobrymi obyczajami (brak możliwości weryfikacji kursów) oraz rażące naruszenie interesów konsumenta (nieograniczone ryzyko kursowe) uzasadniają uznanie klauzul za abuzywne.
Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul umownych w umowie kredytu denominowanego do waluty obcej, zwłaszcza gdy dotyczą one głównych świadczeń stron?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących mechanizmu przeliczeniowego, które stanowią istotę umowy kredytu denominowanego, prowadzi do nieważności całej umowy, ponieważ nie można jej utrzymać w mocy bez tych postanowień.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE i SN, zgodnie z którym usunięcie abuzywnych klauzul dotyczących głównych świadczeń uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy i prowadzi do jej nieważności, bez możliwości uzupełniania luk przez sąd.
Czy powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu, mimo możliwości dochodzenia zwrotu świadczeń na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ wyrok ustalający nieważność definitywnie rozstrzyga o istnieniu stosunku prawnego i stanowi podstawę do wzajemnych rozliczeń oraz wykreślenia hipotek.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że samo powództwo o zapłatę nie rozstrzygnęłoby definitywnie sporu o związanie umową i nie usunęłoby niepewności co do przyszłych roszczeń banku, dlatego ustalenie nieważności jest konieczne dla pełnej ochrony interesów powodów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. W. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| M. W. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Umowa sprzeczna z naturą stosunku zobowiązaniowego jest nieważna.
k.c. art. 58 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą lub mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie, kształtujące prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, nie wiążą konsumenta.
Pr. bank. art. 69 § ust. 1 i 2
Prawo bankowe
Umowa kredytu bankowego wymaga określenia m.in. kwoty i waluty kredytu.
Pomocnicze
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Obowiązek wydania korzyści uzyskanej bez podstawy prawnej.
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się do świadczenia nienależnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu jest nieważna z powodu sprzeczności z przepisami Prawa bankowego (brak określenia kwoty kredytu w PLN) oraz naruszenia zasady swobody umów (art. 353¹ k.c.). • Postanowienia umowy dotyczące mechanizmu przeliczeniowego (kursy walut) są abuzywne, ponieważ nie były indywidualnie negocjowane, nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. • Eliminacja abuzywnych klauzul dotyczących mechanizmu przeliczeniowego prowadzi do nieważności całej umowy, ponieważ stanowią one istotę umowy kredytu denominowanego. • Powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, gdyż wyrok taki definitywnie rozstrzyga o stosunku prawnym i stanowi podstawę do wzajemnych rozliczeń.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu jest ważna, a jej postanowienia dotyczące denominacji są zgodne z prawem i nie są abuzywne. • Kredytobiorcy zostali wyczerpująco poinformowani o ryzyku kursowym i mieli możliwość negocjowania warunków umowy. • Nawet jeśli niektóre postanowienia są abuzywne, umowa może być nadal wykonywana po ich usunięciu lub uzupełnieniu. • Sąd pierwszej instancji popełnił błędy proceduralne, w tym pominął istotny dowód z opinii biegłego.
Godne uwagi sformułowania
umowa kredytu jest nieważna z uwagi na pozostawienie bankowi możliwości jednostronnego i dowolnego określenia wysokości świadczenia stron umowy przez przyznanie mu uprawnienia do określenia wysokości kursu waluty, służącego do przeliczeń • postanowienia umowy, dotyczące mechanizmu przeliczeniowego, stanowią klauzule abuzywne i jako takie nie wiążą powodów • po wyeliminowaniu z umowy postanowień uznanych za abuzywne (...) nie było możliwe uzupełnienie powstałych na skutek tego luk • nie można uznać, że powodowie w oparciu o przedstawione im informacje mogli zakładać, że istnieje realne ryzyko gwałtownego i radykalnego wzrostu kursu (...) wobec waluty PLN
Skład orzekający
Bogdan Ziemiański
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywnych klauzul przeliczeniowych i braku określenia istotnych elementów umowy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i postanowień umownych. Interpretacja może być różna w zależności od konkretnych zapisów umowy i okoliczności jej zawarcia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich nieważności z powodu abuzywnych klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników.
“Kredyt frankowy okazał się nieważny! Bank przegrywa w sądzie apelacyjnym.”
Dane finansowe
WPS: 319 197,57 PLN
zapłata: 319 197,57 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 8100 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.