I ACa 814/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka (...) z siedzibą w B. pozwała H. H. o zapłatę 170.000 zł z ograniczeniem egzekucji do nieruchomości obciążonej hipoteką kaucyjną. Hipoteka ta została ustanowiona przez pozwaną na zabezpieczenie zadłużenia jej męża, M. H., który prowadził firmę i zalegał z płatnościami za materiały budowlane na kwotę 92.141,85 DEM. Mąż pozwanej uznał zadłużenie i zobowiązał się do spłaty, a pozwana zobowiązała się wykonać to zobowiązanie w przypadku jego niewywiązania się, ustanawiając hipotekę do kwoty 170.000 zł. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo w całości. Pozwana złożyła apelację, podnosząc zarzuty przedawnienia odsetek (art. 554 kc), błędu w przeliczeniu waluty (art. 358 § 2 kc) oraz sprzeczności ustaleń faktycznych z materiałem dowodowym. Sąd Apelacyjny oddalił apelację. Ustalono, że zadłużenie główne wynosiło 58.128,76 DEM, co po przeliczeniu według właściwego kursu NBP z dnia wymagalności (16.11.2000 r.) dało kwotę 116.716,74 zł. Odsetki ustawowe za okres nieprzedawniony (od 8.04.2007 r. do 14.11.2012 r.) wyniosły 82.176,58 zł. Łączna suma zadłużenia (116.716,74 zł + 82.176,58 zł = 198.893,32 zł) przekroczyła kwotę 170.000 zł zabezpieczoną hipoteką. Sąd Apelacyjny uznał, że zarzut przedawnienia odsetek nie był zasadny, gdyż odsetki jako świadczenie okresowe podlegają 3-letniemu terminowi przedawnienia (art. 118 kc), a nie 2-letniemu terminowi z art. 554 kc. Oddalono również wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentu jako spóźniony i nieistotny. W konsekwencji apelację pozwanej oddalono, a o kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na zasadach ogólnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia odsetek zabezpieczonych hipoteką kaucyjną oraz stosowania przepisów o hipotece po nowelizacji.
Dotyczy stanu prawnego przed nowelizacją ustawy o księgach wieczystych i hipotece z 2009 r. w zakresie stosowania art. 104 ukwh.
Zagadnienia prawne (3)
Czy roszczenie o odsetki ustawowe zabezpieczone hipoteką kaucyjną podlega 2-letniemu terminowi przedawnienia wynikającemu z art. 554 kc, czy 3-letniemu terminowi dla świadczeń okresowych z art. 118 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie o odsetki ustawowe zabezpieczone hipoteką kaucyjną podlega 3-letniemu terminowi przedawnienia wynikającemu z art. 118 kc.
Uzasadnienie
Odsetki mają charakter świadczenia okresowego, a dla ustalenia ich okresowego charakteru nie jest istotne, czy na podstawie umowy lub przepisu szczególnego określono obowiązek ich zapłaty jednorazowo, lecz fakt, że świadczenie to mogło być oznaczone jako spełniane periodycznie. Termin 3-letni stosuje się do roszczeń o odsetki za opóźnienie także wtedy, gdy roszczenie główne ulega przedawnieniu w terminie określonym w art. 554 kc.
Czy hipoteka kaucyjna ustanowiona przed nowelizacją ustawy o księgach wieczystych i hipotece z 2009 r. zabezpiecza odsetki ustawowe za cały okres, czy tylko do dnia wniesienia pozwu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Hipoteka kaucyjna ustanowiona przed nowelizacją zabezpieczała odsetki ustawowe za cały okres, a przedawnienie roszczenia wobec dłużnika osobistego nie naruszało uprawnienia wierzyciela hipotecznego do zaspokojenia z nieruchomości.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 104 ukwh (w brzmieniu sprzed uchylenia), hipoteka kaucyjna w granicach najwyższej sumy określonej we wpisie zabezpieczała także roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie. Przedawnienie roszczenia w stosunku do dłużnika osobistego o odsetki ustawowe za opóźnienie, zabezpieczone przez hipotekę kaucyjną, nie naruszało uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej.
Czy sąd drugiej instancji powinien przeprowadzić dowód z kserokopii dokumentu, który nie został przedstawiony w pierwszej instancji?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji nie przeprowadził dowodu z kserokopii dokumentu, gdyż stanowiła ona kserokopię, która nie jest dokumentem w rozumieniu art. 245 kpc, a ponadto była tożsama z dokumentem już znajdującym się w aktach sprawy.
Uzasadnienie
Przedłożone pismo stanowiło kserokopię, która nie stanowi dokumentu w rozumieniu art. 245 kpc. Ponadto, powyższa kserokopia była tożsama z kserokopią znajdującą się już w aktach sprawy, dołączoną do postępowania przed Sądem I instancji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) | spółka | powódka |
| H. H. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Określa 3-letni termin przedawnienia dla świadczeń okresowych, w tym odsetek.
ukwh art. 104
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Hipoteka kaucyjna zabezpieczała także roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie i koszty postępowania. Przedawnienie roszczenia wobec dłużnika osobistego nie naruszało uprawnienia wierzyciela hipotecznego do zaspokojenia z nieruchomości.
Pomocnicze
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Wartość waluty obcej określa się według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia wymagalności roszczenia.
k.c. art. 117 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy przedawnienia roszczeń, w tym świadczeń okresowych.
k.c. art. 554
Kodeks cywilny
Określa 2-letni termin przedawnienia dla roszczeń związanych z umową sprzedaży, ale nie dotyczy odsetek jako świadczeń okresowych.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd wydaje wyrok biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy.
ukwh art. 77
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej (nie dotyczy odsetek).
Dz.U. 2009 nr 131 poz. 1092 art. 10 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 26.06.2009 r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw
Przepisy dotyczące stosowania nowelizacji ustawy o księgach wieczystych i hipotece do hipotek powstałych przed jej wejściem w życie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zadłużenie zabezpieczone hipoteką przekraczało kwotę 170.000 zł. • Roszczenie o odsetki ustawowe zabezpieczone hipoteką kaucyjną podlega 3-letniemu terminowi przedawnienia (art. 118 kc). • Hipoteka kaucyjna zabezpieczała odsetki ustawowe za cały okres, a przedawnienie wobec dłużnika osobistego nie wyłączało zaspokojenia z nieruchomości.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia roszczenia o odsetki na podstawie art. 554 kc. • Błędne zastosowanie kursu przeliczenia waluty obcej. • Sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z zebranym materiałem dowodowym. • Wniosek o przeprowadzenie dowodu z kserokopii dokumentu w II instancji.
Godne uwagi sformułowania
Pozwana odpowiada w sprawie jako dłużnik rzeczowy z tytułu ustanowienia zabezpieczenia hipotecznego. • Kluczową kwestią w sprawie było ustalenie, jakie jest obecnie całkowite zadłużenie z tego tytułu, a zwłaszcza czy przekracza ono 170.000 zł czy też nie. • Odsetki mają zawsze charakter świadczenia okresowego, gdyż czas wpływa na rozmiar tego świadczenia, a jednocześnie może ono zostać określone jako świadczenie realizowane co pewien, z góry ustalony, czas. • Przedawnienie roszczenia w stosunku do dłużnika osobistego o odsetki ustawowe za opóźnienie, zabezpieczone przez hipotekę kaucyjną, nie naruszało uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej.
Skład orzekający
Ewa Staniszewska
przewodniczący
Jerzy Geisler
sprawozdawca
Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia odsetek zabezpieczonych hipoteką kaucyjną oraz stosowania przepisów o hipotece po nowelizacji."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego przed nowelizacją ustawy o księgach wieczystych i hipotece z 2009 r. w zakresie stosowania art. 104 ukwh.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania hipoteki kaucyjnej i złożonych kwestii przedawnienia odsetek, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego i rzeczowego.
“Hipoteka kaucyjna i pułapka przedawnienia odsetek – jak sąd rozstrzygnął spór o 170 tys. zł?”
Dane finansowe
WPS: 170 000 PLN
zapłata z tytułu hipoteki kaucyjnej: 170 000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.