I ACa 790/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa syndyka masy upadłości spółki CIO przeciwko (...) Spółce z o.o. o zapłatę kwoty 322.892,25 zł. Powód domagał się uznania za bezskuteczną wobec masy upadłości czynności polegającej na przelaniu tej kwoty przez upadłą spółkę na rzecz pozwanego w ramach umowy inwestycyjnej. Sąd Okręgowy w Białymstoku oddalił powództwo, uznając, że zapłata była czynnością faktyczną, a nie prawną, oraz że była ekwiwalentna, ponieważ pozwany wydał samochód kupującemu. Sąd Apelacyjny w Białymstoku zmienił zaskarżony wyrok. Sąd Apelacyjny uznał, że umowa inwestycyjna zawarta między upadłą spółką a M. H. miała cechy umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej (art. 393 KC), a zapłata dokonana przez upadłą spółkę na rzecz pozwanego była czynnością prawną. Ponieważ zapłata nastąpiła bez ekwiwalentu ze strony pozwanego na rzecz upadłego i została dokonana w ciągu roku przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości, Sąd Apelacyjny uznał ją za bezskuteczną z mocy prawa na podstawie art. 127 Prawa upadłościowego i naprawczego. W konsekwencji Sąd Apelacyjny zasądził dochodzoną kwotę od pozwanego na rzecz powoda, zmieniając wyrok Sądu Okręgowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia czynności prawnej w kontekście prawa upadłościowego, charakterystyka umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej oraz bezskuteczność czynności upadłego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i zastosowania przepisów prawa upadłościowego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zapłata przez upadłego dłużnika kwoty ponad 322 tys. zł na rzecz pozwanego, w ramach umowy inwestycyjnej zawartej z osobą trzecią, stanowi czynność prawną podlegającą sankcji bezskuteczności z mocy prawa na podstawie art. 127 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zapłata ta stanowi czynność prawną, która jest bezskuteczna z mocy prawa wobec masy upadłości, gdyż była nieodpłatna i dokonana w ciągu roku przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że umowa inwestycyjna miała cechy umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej (art. 393 KC), a sama zapłata jest czynnością prawną. Ponieważ zapłata była nieodpłatna i dokonana w okresie ochronnym przed upadłością, podlega sankcji bezskuteczności z mocy prawa.
Czy umowa inwestycyjna zawarta między upadłą spółką a osobą fizyczną, w której spółka zobowiązała się do dokonania wpłaty na rzecz sprzedawcy samochodu, stanowi umowę o świadczenie na rzecz osoby trzeciej w rozumieniu art. 393 Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa ta spełnia przesłanki umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej, gdyż dłużnik (spółka) zobowiązał się do spełnienia świadczenia (zapłaty ceny samochodu) na rzecz osoby trzeciej (sprzedawcy samochodu), która nie była stroną umowy inwestycyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny analizując treść umowy inwestycyjnej, w szczególności § 1 i § 6, stwierdził, że zawiera ona postanowienia spełniające wymogi art. 393 § 1 KC, gdzie osoba trzecia (sprzedawca samochodu) uzyskała uprawnienie do żądania od przyrzekającego dłużnika (spółki) spełnienia świadczenia.
Czy wykonanie zobowiązania pieniężnego, w tym przelew na konto wierzyciela, jest czynnością prawną w rozumieniu art. 127 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wykonanie zobowiązania pieniężnego, w tym przelew, jest czynnością prawną, dla której potrzebne są zgodne oświadczenia woli stron (dłużnika i wierzyciela), wyrażone nawet per facta concludentia.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do definicji czynności prawnej jako zdarzenia z co najmniej jednym oświadczeniem woli zmierzającym do ustanowienia, zmiany lub zniesienia stosunku prawnego. Wykonanie świadczenia pieniężnego, obejmujące wolę dłużnika do spełnienia zobowiązania i wolę wierzyciela do przyjęcia świadczenia, spełnia te kryteria.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) | inne | powód |
| (...) Spółka z o.o. | spółka | pozwany |
| M. H. | inne | interwenient uboczny |
Przepisy (19)
Główne
p.u.n. art. 127 § 1
Prawo upadłościowe i naprawcze
Czynność prawna dokonana przez upadłego w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, jeżeli w jej wyniku upadły rozporządził swoim majątkiem nieodpłatnie, albo odpłatnie, ale wartość świadczenia upadłego przewyższa w rażącym stopniu wartość świadczenia otrzymanego przez upadłego lub zastrzeżonego dla upadłego lub osoby trzeciej, jest bezskuteczna z mocy prawa.
k.c. art. 393 § 1
Kodeks cywilny
Umowa o świadczenie na rzecz osoby trzeciej, w której dłużnik zobowiązuje się do spełnienia świadczenia na rzecz oznaczonej osoby trzeciej.
Pomocnicze
k.c. art. 356 § 2
Kodeks cywilny
Wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia od osoby trzeciej, chociażby działała bez wiedzy dłużnika, jeżeli wierzytelność pieniężna jest wymagalna.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, ale również te, które wynikają z ustawy, zasad współżycia społecznego i ustalonych zwyczajów.
k.c. art. 359 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek maksymalnych, w tym przypadku odniesienie do zarzutu strony powodowej dotyczącego nadmiernych odsetek w umowie inwestycyjnej.
k.p.c. art. 328 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Termin sporządzenia uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 397
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zażalenia na postanowienia sądu.
u.p.b. art. 5
Ustawa prawo bankowe
Definicja czynności bankowej.
u.p.b. art. 171
Ustawa prawo bankowe
Skutki prowadzenia działalności bankowej bez zezwolenia.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Nienależne świadczenie.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Wyrażenie woli w sposób dostateczny.
p.u.n. art. 134
Ustawa prawo upadłościowe i naprawcze
Powództwo o świadczenie wyrównujące uszczerbek w masie upadłości.
p.u.n. art. 132 § 2
Ustawa prawo upadłościowe i naprawcze
Zwolnienie syndyka z opłat.
p.u. art. 54 § 1
Ustawa prawo upadłościowe
Przepis poprzednio obowiązujący dotyczący bezskuteczności czynności prawnych.
k.c. art. 393 § 3
Kodeks cywilny
Możliwość podnoszenia zarzutów ze stosunku pokrycia w umowie o świadczenie na rzecz osoby trzeciej.
k.c. art. 393
Kodeks cywilny
Ogólne odniesienie do umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa inwestycyjna miała cechy umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej (art. 393 KC). • Zapłata przez upadłą spółkę na rzecz pozwanego była czynnością prawną. • Zapłata była czynnością nieodpłatną. • Zapłata została dokonana w ciągu roku przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości. • Czynność zapłaty podlega sankcji bezskuteczności z mocy prawa (art. 127 Prawa upadłościowego i naprawczego).
Odrzucone argumenty
Zapłata była czynnością faktyczną. • Zapłata była ekwiwalentna, ponieważ pozwany wydał samochód. • Umowa inwestycyjna nie była umową o świadczenie na rzecz osoby trzeciej. • Brak uzasadnienia podstaw oddalenia powództwa przez Sąd Okręgowy (zarzut naruszenia art. 328 § 2 kpc).
Godne uwagi sformułowania
Istota takiej umowy ( pactum in favorem tertii ) stanowi szczególny rodzaj zobowiązania, w którym dłużnik ma spełnić świadczenie nie wobec wierzyciela, lecz osoby nie będącej stroną tej umowy i nie biorącej w niej udziału. • Z istoty czynności faktycznych / faktów/ wynika, że nie mogą być one uznane za bezskuteczne. • Spełnienie świadczenia pieniężnego jest czynnością prawną niezależnie od tego w jakiej formie następuje: przelewu na konto wierzyciela czy wręczenia określonej sumy pieniężnej, ze strony dłużnika ma ono na celu wykonanie zobowiązania i zwolnienie z długu, wierzyciel natomiast przyjmując świadczenie na zaspokojenie określonej wierzytelności powoduje, że wierzytelność gaśnie. • Bezspornym jest, że spełnienie przez CIO świadczenia nastąpiło bez jakiegokolwiek ekwiwalentu ze strony pozwanego na rzecz upadłego, a zatem było wobec niego czynnością prawną nieodpłatną, przy czym dokonaną w ciągu roku od złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, zatem czynność ta objęta jest sankcją bezskuteczności ipso iure - art. 127 ust. p.u.n.
Skład orzekający
Jadwiga Chojnowska
przewodniczący
Beata Wojtasiak
sędzia
Lucyna Bąk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia czynności prawnej w kontekście prawa upadłościowego, charakterystyka umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej oraz bezskuteczność czynności upadłego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i zastosowania przepisów prawa upadłościowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej interpretacji przepisów prawa upadłościowego i cywilnego, w szczególności rozróżnienia między czynnością prawną a faktyczną oraz zastosowania instytucji świadczenia na rzecz osoby trzeciej w kontekście upadłości.
“Czy zapłata za samochód może być uznana za bezskuteczną czynność prawną upadłego? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 322 892,25 PLN
zapłata: 322 892,25 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego za I instancję: 7217 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego za II instancję: 5400 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.