I ACA 78/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o uzupełnienie zachowku po zmarłym M. D. Powód T. D. domagał się od swoich rodzeństwa, pozwanych A. G. i J. D. (1), zapłaty kwoty 291.113,81 zł. Sąd Okręgowy w Olsztynie zasądził na rzecz powoda częściowe kwoty od każdego z pozwanych, oddalając powództwo w pozostałej części. Powód wniósł apelację, zarzucając m.in. naruszenie prawa materialnego dotyczące wykładni planu zagospodarowania przestrzennego, sposobu rozliczenia lokalu mieszkalnego i kosztów pomnika, a także naruszenie przepisów postępowania dotyczących oceny dowodów i opinii biegłego. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, częściowo uwzględniając apelację, podwyższył zasądzone kwoty do 10.009,20 zł dla jednego z pozwanych i 3.600 zł dla drugiego, jednocześnie obniżając inne zasądzone kwoty. Sąd Apelacyjny skorygował rozliczenie wartości lokalu mieszkalnego, uznając, że w skład spadku wchodziła jego pełna wartość, a nie tylko udział. Odrzucono również roszczenie o zaliczenie kosztów pomnika jako długu spadkowego z powodu braku wystarczających dowodów. Apelacja została oddalona w pozostałej części, a koszty postępowania apelacyjnego zostały zasądzone od powoda na rzecz pozwanych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zachowku, rozliczeń spadkowych, wartości nieruchomości rolnych i mieszkalnych w kontekście planowania przestrzennego, a także kwestie dowodowe w sprawach o zachowek.
Specyfika stanu faktycznego, w tym konkretne zapisy planu zagospodarowania przestrzennego i postanowienie o dziale spadku.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zakaz zabudowy na działkach rolnych, wynikający z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązuje bezwzględnie, czy też można go interpretować w kontekście innych zapisów planu lub studium uwarunkowań?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zakaz zabudowy wynikający z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest kategoryczny i jednoznaczny, a sądy powszechne nie mają kompetencji do badania jego ważności w kontekście zgodności ze studium.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podkreślił, że plan zagospodarowania przestrzennego determinuje przeznaczenie nieruchomości, a jego ważność może być badana jedynie przez organ nadzorczy. Sądy nie mogą dokonywać odmiennej wykładni planu, która zapewniałaby jego zbieżność ze studium, jeśli zapisy planu są kategoryczne.
Jak prawidłowo rozliczyć wartość lokalu mieszkalnego w skład masy spadkowej i substratu zachowku, gdy spadkodawca nabył go w majątku wspólnym, a następnie postanowieniem o dziale spadku został przyznany na wyłączność jednemu ze spadkobierców?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wartość lokalu mieszkalnego, który na mocy postanowienia o dziale spadku został przyznany na wyłączność jednemu ze spadkobierców bez spłat i dopłat, stanowi składnik masy spadkowej i substratu zachowku w pełnej wartości, a nie tylko udziału spadkowego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że przesądzający charakter ma postanowienie o dziale spadku, zgodnie z którym lokal został przyznany na wyłączność powodowi. Wartość tego lokalu, zgodnie z przepisami o zachowku, powinna być zaliczona na poczet udziału powoda w substracie zachowku.
Czy koszty postawienia nagrobka po śmierci spadkodawcy mogą być zaliczone do długów spadkowych, nawet jeśli dowody na ich poniesienie są niejednoznaczne i pochodzą z późniejszego okresu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Koszty postawienia nagrobka mogą stanowić dług spadkowy, jednakże pozwany nie udowodnił poniesienia tych kosztów w kwocie dochodzonej do rozliczenia, a przedstawione dowody były niewystarczające.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że faktura VAT z 2009 r. nie mogła być wystarczającym dowodem na poniesienie kosztów pomnika, zwłaszcza że pozwany początkowo twierdził, iż nie posiada takiej faktury. Sprzeczne zeznania stron i brak jednoznacznych dowodów uniemożliwiły ustalenie, kiedy i jakim kosztem pozwany wzniósł pomnik.
Jak rozliczyć koszty postępowania, gdy powód wygrał sprawę tylko w niewielkim zakresie, ale jego roszczenie opierało się na opinii biegłego sądowego?
Odpowiedź sądu
Powód został obciążony tylko częścią należnych kosztów procesu za obie instancje, biorąc pod uwagę nieznaczne wygranie sprawy, ale także fakt, że jego roszczenie opierało się na opinii biegłego, co uzasadniało częściowe odstąpienie od obciążania go kosztami.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny zastosował art. 102 k.p.c., obciążając powoda tylko połową kosztów, aby nie uczynić jego wygranej iluzoryczną, jednocześnie uwzględniając interesy strony przeciwnej i fakt, że powód opierał swoje roszczenie na opinii biegłego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. D. | osoba_fizyczna | powód |
| A. G. | osoba_fizyczna | pozwana |
| J. D. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (18)
Główne
k.c. art. 1007 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu lub od otwarcia spadku. Pięcioletni termin przedawnienia obowiązuje od dnia 23 października 2011 r. i ma zastosowanie do roszczeń powstałych przed tą datą i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych.
k.c. art. 995 § § 1
Kodeks cywilny
Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.
Dz.U.2012.647 art. 4 i 6
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Plan zagospodarowania przestrzennego determinuje przeznaczenie nieruchomości.
Dz.U.1997.115.741 art. 154
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przy szacowaniu wartości nieruchomości należy uwzględnić jej przeznaczenie wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
k.c. art. 993
Kodeks cywilny
Podstawa prawna ustalania substratu zachowku.
k.c. art. 991 § § 1
Kodeks cywilny
Określa wysokość udziału spadkowego stanowiącego podstawę ustalenia zachowku.
Pomocnicze
Dz.U.2011.129.737 art. 9
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks cywilny i niektórych innych ustaw
Dotyczy stosowania pięcioletniego terminu przedawnienia do roszczeń powstałych przed 23 października 2011 r.
u.p.b. art. 56
Ustawa prawo bankowe
Przy ustalaniu wartości spadku dla obliczenia zachowku doliczeniu podlegają sumy wypłacone z rachunku spadkodawcy zgodnie z dyspozycją wkładu na wypadek śmierci.
k.c. art. 1034
Kodeks cywilny
Dotyczy rozliczeń między spadkobiercami w kontekście zachowku.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach procesu.
Dz.U.2005.167.1398 art. 113 § ust. 2 pkt. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Dotyczy uzupełnienia brakujących kosztów sądowych.
Dz.U.2012.647 art. 9 § ust. 4
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Organy gminy są związane zapisami studium przy sporządzaniu planu.
Dz.U.2013.594 art. 28
Ustawa o samorządzie gminnym
Dotyczy nieważności planu miejscowego.
k.c. art. 365
Kodeks cywilny
Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia.
k.c. art. 922
Kodeks cywilny
Definicja długów spadkowych.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Szczególne wypadki uzasadniające zasądzenie kosztów mimo przegranej strony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe rozliczenie wartości lokalu mieszkalnego przez Sąd Okręgowy. • Brak wystarczających dowodów na poniesienie kosztów pomnika przez pozwanego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące niewłaściwej wykładni planu zagospodarowania przestrzennego. • Zarzuty dotyczące oceny wartości nieruchomości rolnej. • Zarzuty dotyczące naruszenia art. 286 k.p.c. w zakresie opinii biegłego.
Godne uwagi sformułowania
Sądy powszechne nie w ogóle nie mają kompetencji by badać ważność planu miejscowego przez pryzmat zgodności jego zapisów ze studium. • Zapis taki oznacza całkowity zakaz zabudowy, z wyłączeniem realizacji dróg. • Na gruncie sprawy niniejszej uznać należało, że w skład spadku i substratu zachowku wchodzi wartość 88.845 zł. • W świetle przepisów art. 993 k.c. i 995 § 1 k.c. uznać więc należało, że w niniejszej sprawie na substrat zachowku składa się wartość nieruchomości w kwocie 648.000, wartość prawa własności do lokalu w kwocie 88.845 zł oraz wartość środków pieniężnych, otrzymanych przez strony za życia spadkodawcy, która ostatecznie była niesporna i wynosiła 57.819,73 zł – łącznie 794.664,73 zł. • Odmienny pogląd wyrażony w apelacji nie zasługuje zatem na uwzględnienie. • Odmienna ocena, wyrażona przez Sąd I instancji, zapadła z naruszeniem art. 233 k.p.c.
Skład orzekający
Krzysztof Chojnowski
przewodniczący
Elżbieta Bieńkowska
sędzia
Beata Wojtasiak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zachowku, rozliczeń spadkowych, wartości nieruchomości rolnych i mieszkalnych w kontekście planowania przestrzennego, a także kwestie dowodowe w sprawach o zachowek."
Ograniczenia: Specyfika stanu faktycznego, w tym konkretne zapisy planu zagospodarowania przestrzennego i postanowienie o dziale spadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kwestii zachowku, co jest tematem często interesującym dla szerszego grona odbiorców. Rozstrzygnięcie zawiera praktyczne wskazówki dotyczące rozliczeń spadkowych i wartości nieruchomości.
“Sąd Apelacyjny koryguje rozliczenia spadkowe: kluczowe znaczenie ma plan zagospodarowania i sposób działu spadku.”
Dane finansowe
WPS: 291 113,81 PLN
zachowek: 10 009,2 PLN
zachowek: 3600 PLN
zachowek: 1100 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 2700 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.