I ACa 767/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o ustalenie, opartego na art. 189 kpc, w którym powodowie A. K. (1) i T. K. (reprezentujący spadkobierców zmarłego A. K. (2)) domagali się stwierdzenia, że ich obowiązek zapłaty na rzecz pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w K. kwoty 1 029 550 zł z tytułu nakładów na nieruchomość wygasł na skutek potrącenia z ich wierzytelnościami. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo, uznając, że potrącenie było częściowo skuteczne (wierzytelność pozwanego zmniejszyła się o 109 973,70 zł), ale nie doprowadziło do całkowitego wygaśnięcia długu. Sąd Apelacyjny w Katowicach, rozpoznając apelację powodów, oddalił ją, opierając się na zmianie stanu faktycznego po wydaniu wyroku przez Sąd Okręgowy. Okazało się, że pozwany (...) S.A. w K. wniósł odrębne powództwo o zwrot nakładów w kwocie 761 556,31 zł. Sąd Apelacyjny uznał, że w związku z tym powództwem, powodowie utracili interes prawny w ustaleniu wygaśnięcia ich obowiązku, gdyż wszystkie kwestie dotyczące wierzytelności pozwanego powinny zostać rozstrzygnięte w nowym postępowaniu. Sąd podkreślił, że interes prawny jest przesłanką materialnoprawną, którą sąd drugiej instancji bada z urzędu. W związku z tym, apelacja została oddalona na podstawie art. 385 kpc, a powodowie nie zostali obciążeni kosztami postępowania apelacyjnego na podstawie art. 102 kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUtrata interesu prawnego w sprawach o ustalenie na skutek wszczęcia przez przeciwnika procesu o zapłatę, a także interpretacja art. 189 kpc.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie po wyroku sądu pierwszej instancji następuje zmiana stanu faktycznego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy istnieje interes prawny w ustaleniu wygaśnięcia obowiązku zapłaty na skutek potrącenia, gdy pozwany wszczął odrębne postępowanie o zapłatę tej należności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, interes prawny w ustaleniu wygaśnięcia obowiązku zapłaty na skutek potrącenia zanika, gdy pozwany wszczął odrębne postępowanie o zapłatę tej należności, gdyż wówczas wszystkie kwestie mogą być rozstrzygnięte w tym nowym procesie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że wszczęcie przez pozwanego postępowania o zwrot nakładów spowodowało utratę interesu prawnego powodów w ustaleniu wygaśnięcia ich obowiązku. W nowym procesie strony będą mogły dochodzić ochrony swoich praw i definitywnie zakończyć spór.
Czy potrącenie wierzytelności pozwanego z tytułu nakładów z wierzytelnościami powodów z tytułu zwrotu pożytków i wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości było skuteczne w całości?
Odpowiedź sądu
Nie, potrącenie było częściowo skuteczne, ale niewystarczające do całkowitego wygaśnięcia długu.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy ustalił, że wierzytelność pozwanego z tytułu nakładów w kwocie 883 783,52 zł została skutecznie potrącona z wierzytelnością powodów z tytułu zwrotu pożytków za okres od XI 2010 r. do IX 2013 r. w wysokości 109 973,70 zł. Potrącenie wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości uznano za bezzasadne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| T. K. | osoba_fizyczna | powód |
| A. K. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Spółka Akcyjna w K. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy powód ma w tym interes prawny.
k.c. art. 498 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące potrącenia wierzytelności.
Pomocnicze
k.c. art. 461 § § 1
Kodeks cywilny
Prawo zatrzymania przysługujące posiadaczowi rzeczy.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek sądu drugiej instancji uwzględnienia stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy apelacyjnej.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość odstąpienia od obciążania strony kosztami postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Utrata interesu prawnego powodów w ustaleniu wygaśnięcia obowiązku zapłaty na skutek potrącenia, spowodowana wszczęciem przez pozwanego odrębnego postępowania o zapłatę tej należności.
Odrzucone argumenty
Skuteczność potrącenia wierzytelności pozwanego z tytułu nakładów z wierzytelnościami powodów z tytułu zwrotu pożytków i wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości w całości. • Naruszenie prawa materialnego przez pominięcie zagadnień dotyczących prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia. • Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 659 § 1 kc i art. 498 kc. • Naruszenie prawa procesowego, w tym art. 233 § 1 kpc, przez pominięcie zarzutu prowadzenia cudzej sprawy bez zlecenia. • Sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią materiału dowodowego. • Niewyjaśnienie sprawy w zakresie niezbędnym do orzekania.
Godne uwagi sformułowania
Sąd drugiej instancji jest zaś zobowiązany uwzględnić za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy apelacyjnej. • O interesie prawnym w rozumieniu art. 189 kpc można mówić wówczas, gdy występuje stan niepewności, co do istnienia prawa lub stosunku prawnego, a wynik postępowania doprowadzi do usunięcia tej niejasności i zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów. • Z chwilą jednak zainicjowania takiego procesu wszelkie kwestie związane z istnieniem (wysokością) wierzytelności (...) S.A. w K. z tytułu zwrotu nakładów na nieruchomość położoną w S. przy ul. (...) powinny być ostatecznie rozstrzygnięte we wszczętym przez (...) we wrześniu bieżącego roku przed Sądem Okręgowym w Katowicach postępowaniu o zapłatę tejże należności. • Kategoria interesu prawnego w procesie opartym na art. 189 kpc jest przesłanką o charakterze materialnym, co sąd drugiej instancji zobowiązany jest uwzględnić z urzędu.
Skład orzekający
Małgorzata Wołczańska
przewodniczący-sprawozdawca
Elżbieta Karpeta
sędzia
Anna Bohdziewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Utrata interesu prawnego w sprawach o ustalenie na skutek wszczęcia przez przeciwnika procesu o zapłatę, a także interpretacja art. 189 kpc."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie po wyroku sądu pierwszej instancji następuje zmiana stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje ważną kwestię procesową dotyczącą interesu prawnego w sprawach o ustalenie, a także pokazuje, jak późniejsze działania stron mogą wpłynąć na przebieg postępowania apelacyjnego.
“Czy można ustalić wygaśnięcie długu, gdy przeciwnik żąda jego zapłaty w innym procesie?”
Dane finansowe
WPS: 1 029 550 PLN
zwrot kosztów procesu: 7217 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.