I ACa 761/15

Sygn. akt I ACa 761/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 czerwca 2017 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku – I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Mirosław Ożóg Sędziowie: SA Jakub Rusiński SA Barbara Lewandowska (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Anna Majewicz po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa J. P. (1) przeciwko J. P. (2) o nakazanie złożenia oświadczenia woli na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 26 stycznia 2015 r. sygn. akt XV C 1901/12 I/ prostuje oczywiste omyłki pisarskie w punkcie I (pierwszym) sentencji zaskarżonego wyroku w ten sposób, że w wierszach 7 i 11 zamiast „księga” wpisuje „księgą” oraz w wierszu 9 zamiast „stanowiące” wpisuje „stanowiących”; II/ zmienia zaskarżony wyrok w punkcie III (trzecim) w ten sposób, że odstępuje od obciążenia pozwanego częścią opłaty sądowej od pozwu, od uiszczenia której powódka była zwolniona; III/ oddala apelację w pozostałej części; IV/ zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 5.434 (pięć tysięcy czterysta trzydzieści cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. SSA Jakub Rusiński SSA Mirosław Ożóg SSA Barbara Lewandowska I ACa 761/15 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2015 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku, w związku z odwołaniem darowizny, nakazał pozwanemu J. P. (2) złożenie oświadczenia woli, przenoszącego na powódkę J. P. (1) prawo własności bliżej opisanej nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym, położonej w G. przy ul.(...) . Z ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego wynika, że strony od stycznia 1997 roku były małżeństwem, z którego mają dwoje pełnoletnich obecnie dzieci. Z dniem 15 stycznia 1997 r. małżonkowie ustanowili ustrój rozdzielności majątkowej. Od roku 1997 powódka była właścicielką nieruchomości objętej niniejszym sporem. Zajmowała się domem i wychowywaniem dzieci, a pozwany prowadził działalność gospodarczą w ramach założonej przez oboje małżonków spółki cywilnej (...) w G. . Pożycie małżeńskie stron było burzliwe. Pozwany łatwo wybuchał, wpadał w złość, wykazywał wobec powódki agresję słowną, ubliżał jej, zarzucał zdrady i rozwiązłość. Pomiędzy małżonkami dochodziło do częstych kłótni i awantur, podczas których pozwany dopuszczał się wobec żony rękoczynów, zaś w lipcu 2009 roku groził jej wyrzuceniem z domu razem z dziećmi. Po tym incydencie pozwany przeprosił powódkę, podjął leczenie i zaprzestał przemocy domowej, jednak po kilku miesiącach poprawy powrócił do wcześniejszych nagannych zachowań i wyładowywania złości na powódce. Na przełomie 2010/2011 roku pozwany wymusił na powódce przekazanie mu należących do niej udziałów w spółce. Domagał się też, by małżonka przeniosła na niego własność przedmiotowej nieruchomości, na co powódka się nie zgodziła. W sytuacji narastania konfliktu małżeńskiego w lutym 2010 r. powódka wniosła pozew o rozwód do Sądu Okręgowego w Gdańsku, który następnie w czerwcu 2011 roku cofnęła, po kolejnych zapewnieniach pozwanego o poprawie zachowania. Po stanowczej odmowie przekazania mu prawa do nieruchomości pozwany powrócił do psychicznego i fizycznego znęcania się nad powódką. Groził, że zabije ją nożem, jeśli nie przepisze na niego nieruchomości. Syn stron M. niejednokrotnie stawał w obronie powódki, w obawie o jej bezpieczeństwo bał się zostawiać ją samą w domu. Obserwując zachowanie pozwanego powódka była przekonana, że jest on zdolny do wszystkiego, aby uzyskać własność nieruchomości. Po otrzymaniu zapewnienia od męża, że kupi dla niej i dzieci inne mieszkanie oraz będzie płacił alimenty, powódka ostatecznie zgodziła się przenieść na niego prawo własności nieruchomości przy ul.(...) w drodze umowy darowizny, którą strony podpisały u notariusza w dniu 4 lutego 2011 r. Od tego czasu przez około dwa miesiące zachowanie pozwanego względem powódki uległo całkowitej zmianie – stał się dla niej miły, sprawiał jej prezenty, panował nad negatywnymi emocjami. Następnie jednak ponownie zaczął znęcać się nad powódką, która ostatecznie w kwietniu 2011 r. złożyła w tej sprawie zawiadomienie do Prokuratury. W czerwcu, lipcu i we wrześniu 2011 r. w mieszkaniu stron interweniowała policja, wzywana na pomoc przez powódkę w związku z awanturami wszczynanymi przez pozwanego. Podczas incydentu domowego w lipcu 2011 r. powódka doznała obrażeń fizycznych, opisanych na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym, gdzie zwróciła się po pomoc medyczną. W październiku 2011 r. pozwany wyprowadził się z domu przy ul.(...) w G. i zamieszkał w G. , jednak nadal, bez zapowiedzi, przyjeżdżał do dotychczasowego mieszkania. Za każdym razem, gdy w domu obecna była powódka, wszczynał awantury i stosował wobec niej przemoc fizyczną. Po kolejnym pobiciu przez pozwanego w listopadzie 2011 r., powódka ponownie zgłosiła się z obrażeniami na Szpitalny Oddział Ratunkowy pobliskiego szpitala. Pismem z dnia 22 listopada 2011 r. powódka odwołała darowiznę z uwagi na zachowanie obdarowanego wobec niej, polegające na wielokrotnym pobiciu, znęcaniu się psychicznym, notorycznym wyrzucaniu jej z domu. Powódka wyznaczyła pozwanemu termin 16 grudnia 2011 r. do stawienia się u notariusza w celu przeniesienia na nią prawa własności przedmiotu darowizny. Pozwany nie przybył do kancelarii notarialnej, co stwierdzono formalnym protokołem. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Sąd Okręgowy uznał, że ustalone w sprawie zachowania pozwanego wobec powódki nosiły znamiona rażącej niewdzięczności, co uprawniało powódkę do odwołania darowizny na podstawie art.898 § 1 k.c. Jako oparcie prawne powództwa Sąd wskazał ponadto przepisy art.64 k.c. w zw. z art.1047 § 1 k.p.c. Oświadczenie powódki skierowane do pozwanego pismem z dnia 22 listopada 2011 r. Sąd uznał za złożone skutecznie, z zachowaniem terminu rocznego, przewidzianego w art.899 § 3 k.c. Sąd orzekający zważył, że powódka upatrywała rażącej niewdzięczności obdarowanego w jego zachowaniu, jakie miało miejsce po kwietniu 2011 roku, zatem zawiadomienie pozwanego w odwołaniu darowizny w listopadzie 2011 roku nastąpiło przed upływem terminu ustawowego, wynoszącego rok od dnia, w którym powódka dowiedziała się o niewdzięczności pozwanego. Od przedstawionego wyroku pozwany wniósł apelację, zarzucając: 1) sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na przyjęciu, że pozwany w listopadzie 2011 roku mógł zapoznać się i zapoznał się z treścią oświadczenia powódki o odwołaniu darowizny z dnia 22 listopada 2011 r., albowiem wbrew stanowisku Sądu nie była to okoliczność przyznana, bezsporna i udowodniona, 2) naruszenie art.6 k.c. i art.233 k.p.c. przez zbyt swobodną ocenę dowodów i przyjęcie, że powódka udowodniła, iż skutecznie, w terminie określonym w art.899 § 3 k.c. , wypowiedziała pozwanemu umowę darowizny oraz że pozwany dopuścił się względem niej w tym okresie rażącej niewdzięczności, 3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art.233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i poczynienie ustaleń dotyczących rzekomego negatywnego zachowania pozwanego w oparciu o zeznania pozwanej oraz świadków M. P. (1) , A. G. , H. M. (1) , M. P. (2) oraz G. K. , podczas gdy wersje zdarzeń przytaczane przez świadków zawierają szereg niedających się ze sobą pogodzić sprzeczności, czego Sąd nie próbował nawet wyjaśnić w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, 4) naruszenie art.233 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie jakiejkolwiek oceny wagi i znaczenia części dopuszczonych na rozprawie w dniu 12 stycznia 2015 r. dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach spraw XII Ns 1755/12 Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe oraz II C 457/11 Sądu Okręgowego w Gdańsku, w tym w szczególności sprawozdaniu z wywiadu kuratora z dnia 31 maja 2011 r., 5) naruszenie art.328 § 2 k.p.c. poprzez pominięcie wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przyczyn, dla których Sąd odmówił wiarygodności zeznaniom pozwanego oraz składanym przez niego dokumentom, a także niewystarczające i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego uzasadnienie przyczyn odmowy wiarygodności i mocy dowodowej tych zeznań, ograniczające się do stwierdzenia, że „są one sprzeczne z materiałem dowodowym, który Sąd uznał za wiarygodny”. Wskazując na powyższe zarzuty pozwany wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje. Powódka wnosiła o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje: Apelacja pozwanego jest niezasadna. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, uznając je za poczynione prawidłowo i w zasadniczej części stanowiące podstawę także dla rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji. Z uwagi na treść zarzutów apelacji pozwanego ustalenia te zostały uzupełnione w postępowaniu apelacyjnym. Przeprowadzone dodatkowo dowody w pełni potwierdziły prawidłowość zaskarżonego wyroku zarówno w zakresie jego podstawy faktycznej, jak i oceny prawnej. Słusznie skarżący podniósł, że kwestia daty „powzięcia przez obdarowanego wiedzy o odwołaniu darowizny” nie była pomiędzy stronami okolicznością bezsporną. Pozwany wprawdzie w odpowiedzi na pozew kwestionował jedynie wystąpienie po jego stronie przesłanki rażącej niewdzięczności, jednak w toku procesu, pismem procesowym z dnia 16 grudnia 2013 r. (K.110 i nast.), zarzucił dodatkowo niezachowanie przez powódkę ustawowego terminu do złożenia oświadczenia o odwołaniu darowizny. Okoliczność ta stała się zatem sporna w sprawie, co zgodnie z art.6 k.c. nakładało na powódkę ciężar dowodu w powyższym zakresie, a na Sąd orzekający – powinność dokonania oceny tego zarzutu. Zgodnie z art.900 k.c. odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie. Oświadczenie takie musi być złożone w ciągu roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego, bowiem po upływie tego terminu odwołanie darowizny nie jest możliwe ( art.899 § 3 k.c. ). Ustawa jednocześnie określa chwilę, w jakiej oświadczenie woli może zostać uznane za złożone innej osobie ze skutkiem prawnym. W myśl art.61 § 1 k.c. , jest ono złożone z chwilą, gdy doszło do adresata w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią. Według ustaleń faktycznych przedmiotowej sprawy rażąco naganne zachowanie pozwanego wobec powódki po dokonaniu przez nią darowizny nieruchomości rozpoczęło się w kwietniu 2011 roku – w tym czasie pozwany nie tylko powrócił do swoich wcześniejszych ekscesów, ale wręcz nasilił znęcanie się fizyczne i psychiczne nad powódką, wskutek czego w dniu 14 kwietnia 2011 r. złożyła ona stosowne zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. W tej sytuacji skuteczne odwołanie darowizny wymagało złożenia pozwanemu przez powódkę pisemnego oświadczenia w tym przedmiocie w okresie od połowy kwietnia 2011 do połowy kwietnia 2012 roku, a wobec zanegowania tej okoliczności w toku procesu przez obdarowanego – udowodnienia jej przez darczyńcę. Dowód taki, wbrew zarzutom apelacji, został skutecznie przeprowadzony w przedmiotowej sprawie. Pozwany zarzucał, że powódka nie spełniła wymogu wynikającego z art.900 k.c. w zw. z art.899 § 3 k.c. , bowiem jej oświadczenie o odwołaniu darowizny z dnia 22 listopada 2011 r. nie zostało mu doręczone, a o jego złożeniu i treści dowiedział się dopiero z dniem odbioru odpisu pozwu wraz z załącznikami w przedmiotowej sprawie, tj. w dniu 17 grudnia 2012 r. Skarżący podnosił, że pomimo bezspornego faktu wyprowadzenia się przez niego z domu stron przy ul.(...) w G. do (...) w październiku 2011 roku, powódka nadała oświadczenie z dnia 22 listopada 2011 r. przesyłką poleconą adresowaną do niego na dotychczasowy adres stron w G. i nie przedstawiła dowodu dotarcia tej przesyłki do adresata. W tych warunkach, zdaniem pozwanego, należało podzielić jego twierdzenie, że do chwili doręczenia odpisu pozwu nie wiedział ani o odwołaniu darowizny, ani o wyznaczeniu terminu u notariusza, a w konsekwencji, że zawiadomienie go o odwołaniu darowizny dopiero w grudniu 2012 r., wraz z doręczeniem odpisu pozwu, wykraczało poza ustawowy termin i było nieskuteczne. Zapatrywanie skarżącego jest błędne i wynika z wadliwej interpretacji normy zawartej w przepisie art.899 § 3 k.c. w taki sposób, że zakreślona tam granica czasowa miałaby obejmować zarówno sam akt złożenia oświadczenia o odwołaniu darowizny, jak i doręczenie tego oświadczenia adresatowi w sposób przewidziany w art.61 § 1 k.c. Celem art.899 § 3 k.c. , adresowanego do darczyńcy, jest wskazanie mu, do kiedy, licząc od dnia dowiedzenia się o niewdzięczności obdarowanego, może zareagować na jego niewłaściwe zachowanie w sposób prowadzący do utraty przedmiotu darowizny. Z woli ustawodawcy jest to dany darczyńcy czas na refleksję i na uzewnętrznienie przez niego woli pozbawienia drugiej strony darowanego jej prawa. W świetle art.899 § 3 k.c. nie ma podstaw do przyjęcia, że w ciągu roku od dnia, w którym uprawniony dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego, winien on nie tylko wyrazić swoją wolę odwołania darowizny, ale i doręczyć ją obdarowanemu zgodnie z zasadą wynikającą z art.61 § 1 k.c. Poglądu takiego nie da się wyprowadzić z treści art.900 k.c. , który reguluje jedynie formę odwołania darowizny, a nie ustawowo określony czas reakcji darczyńcy na naganne zachowanie obdarowanego. Oznacza to, że darowiznę należy uznać za odwołaną, jeśli wystąpią przesłanki faktyczne rażącej niewdzięczności i o ile darczyńca w okresie nieprzekraczającym roku od powzięcia wiedzy o tej niewdzięczności w sposób stanowczy wyrazi, na piśmie, skierowaną do obdarowanego wolę odwołania darowizny. Okoliczność, że powyższe oświadczenie woli darczyńcy dotarło do obdarowanego po upływie roku od dnia wskazanego w art.899 § 3 k.c. , nie ma znaczenia dla skuteczności odwołania, jeśli – tak jak na gruncie rozpoznawanej sprawy – wykazane zostanie, że osoba uprawniona skorzystała ze swojego prawa podmiotowego w ustawowo przewidzianym czasie, w formie pisemnego oświadczenia skierowanego do obdarowanego. Wliczenie do powyższego terminu rocznego również czasu doręczenia oświadczenia o odwołaniu darowizny jego adresatowi byłoby nieuzasadnionym treścią cytowanego przepisu skróceniem terminu prawa materialnego, bezpodstawnie ograniczającym prawo darczyńcy i mogącym uzależnić skuteczność jego oświadczenia od np. działania samego obdarowanego, zainteresowanego uniknięciem odbioru korespondencji od darczyńcy w czasie otwartym do odwołania darowizny. Powódka w niniejszej sprawie wykazała, że pismem z dnia 22 listopada 2011 r. złożyła pod adresem pozwanego oświadczenie o odwołaniu darowizny, wskazując w tym piśmie na zachowania pozwanego, które według niej uzasadniały to odwołanie i wyznaczając mu termin 16 grudnia 2011 r. do stawienia się u wskazanego notariusza. Wyrażenie takiej woli w powyższej dacie powódka wykazała dowodem nadania przesyłki poleconej do pozwanego w dniu 24 listopada 2011 r. (v.K.12, 13). Jak zeznała powódka, powyższe oświadczenie wraz z wezwaniem skierowała do pozwanego w listopadzie 2011 r. na dotychczasowy adres w G. przy ul.(...) , wiedząc, że od października 2011 r. pozwany wyprowadził się do Grzybna, jednak liczyła, że odbierze korespondencję poleconą podczas jednej ze swoich wizyt w domu stron. Pozwany bowiem, często bez uprzedzenia, dysponując nadal swoimi kluczami do domu oraz posiadając w nim jeszcze część swoich rzeczy, stosunkowo często tam przychodził, a co najmniej raz w miesiącu odbierał przychodząca tam do niego korespondencję. Gdy na wyznaczony do notariusza termin 16 grudnia 2011 r. pozwany nie przybył, po sporządzeniu notarialnego protokołu niestawiennictwa (v.K.10-11) powódka wysłała pozwanemu w dniu 30 stycznia 2012 r. ponownie, na ten sam adres, kolejny list polecony, zawierający oświadczenie o odwołaniu darowizny z przyczyn wyżej wskazanych. Pismo to powróciło z adnotacją „nie podjęto w terminie” (v.K.14, 15). Powódka skierowała do urzędu pocztowego pisemną reklamację doręczenia pozwanemu powyższych przesyłek i w odpowiedzi otrzymała sporządzone przez Pocztę duplikaty zwrotnych potwierdzeń ich odbioru przez pozwanego, wraz ze stosownym wyjaśnieniem (v.K.412-422, 427, 448, 449, 511 i 518). Sąd Apelacyjny nie uznał powyższych dowodów za spóźnione, dając wiarę zeznaniom powódki i świadka H. M. (2) , że wobec poważnego konfliktu pomiędzy stronami, licznych kłótni, awantur i rękoczynów, jakich dopuszczał się pozwany, powódka przeniosła do pomieszczeń świadka (swojej bliskiej koleżanki) teczki z dokumentami i tam je przechowywała, odnajdując powyższą korespondencję z pocztą z 2012 roku, dopiero po wyeksponowaniu przez skarżącego w apelacji zarzutów odnośnie do niedoręczenia mu oświadczenia powódki o odwołaniu darowizny (v. zeznania świadka H. M. (2) – K.513, uzupełniające przesłuchanie powódki – K.542v.). Przedstawiony przez powódkę duplikat wystawiony z urzędu przez Pocztę Polską w odpowiedzi na reklamację wskazuje, że przesyłka polecona o numerze tożsamym z oznaczeniem na potwierdzeniu nadania tej przesyłki do pozwanego w dniu 24 listopada 2011 r. została skarżącemu doręczona w dniu 9 grudnia 2011 r. (v. dowód nadania listu poleconego – K.413, duplikat dowodu doręczenia – K.414). W toku niniejszego postępowania nie zdołano wyjaśnić przyczyn braku dostarczenia powódce, pomimo wysłania przez nią do pozwanego listu poleconego za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, oryginału takiego potwierdzenia, a jedynie jego duplikatu. Taką praktykę potwierdzania doręczeń, w razie braku oryginału, Poczta Polska jako operator publiczny stosuje także np. w odniesieniu do doręczeń przesyłek sądowych. Nie ma w tych warunkach podstaw do zakwestionowania wiarygodności poświadczenia przez podmiot dokonujący doręczeń, że sporną przesyłkę rzeczywiście doręczono pozwanemu w dniu 8 grudnia 2011 r. Jak jednak wskazano powyżej, nawet gdyby przyjąć, że doręczenie oświadczenia w tym dniu nie zostało wykazane przez powódkę, to z pewnością udowodniła ona uzewnętrznienie swojej woli pisemnym oświadczeniem w przedmiocie odwołania darowizny, sporządzonym w dniu 22 listopada 2011 r., a wyekspediowanym w dniu 24 listopada 2011 r. listem poleconym na adres zameldowania pozwanego, z którego odbierał on korespondencję. W okolicznościach sprawy powódka niewątpliwie udowodniła zatem wykonanie przysługującego jej prawa, bowiem spełnione zostały przez nią wymogi ustawowe odwołania darowizny, określone w art.899 § 1 i 3 k.c. w zw. z art.900 k.c. Tym samym bezzasadne okazały się zarzuty naruszenia art.6 k.c. i art.233 § 1 k.p.c. oraz sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego w tym zakresie. Za nietrafne należało też uznać zarzuty apelacji, dotyczące oceny materiału dowodowego w aspekcie przesłanek rażącej niewdzięczności pozwanego względem powódki. Wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżącego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje żadnych podstaw do podzielenia tezy pozwanego, że naganne zachowania w małżeństwie stron były wzajemne, a ich intensywność nie wykraczała poza zdarzające się w każdej rodzinie kłótnie małżeńskie. Materiał dowodowy wskazuje bowiem, że zachowanie pozwanego wobec powódki przybierało drastyczną postać i daleko wykraczało poza usprawiedliwione emocjami reakcje na zachowanie współmałżonki oraz że uległo ono szczególnemu nasileniu w okresie od kwietnia 2011 roku, krótko po dokonaniu darowizny. Ustalenia faktyczne w tym zakresie miały swoje źródło nie tylko w zeznaniach świadków przesłuchanych przez Sąd pierwszej instancji, ale i w dokumentach pochodzących z akt postępowania karnego, prowadzonego przeciwko pozwanemu w sprawie o znęcanie się fizyczne i psychiczne nad powódką (K.122-204). Sąd orzekający miał również na uwadze dowody z dokumentów pochodzących z akt sprawy rozwodowej, zainicjowanej przez pozwanego, a także z akt sprawy XII Nc 1755/12 (w sprawie wszczętej z wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej G. - W. o nakazanie pozwanemu (tam – uczestnikowi postępowania) jako sprawcy przemocy opuszczenia lokalu zajmowanego wraz z rodziną (K.306). Powołane przez skarżącego dokumenty z tych akt nie mogły stanowić skutecznej przeciwwagi do całości zebranego w sprawie i zanalizowanego przez Sąd pierwszej instancji materiału dowodowego, ocenianego w niniejszej sprawie pod kątem przesłanki rażącej niewdzięczności pozwanego wobec darczyńcy. Naganne zachowania pozwanego w stosunku do powódki legły u podstaw orzeczenia przez Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 23 czerwca 2015 r. w sprawie II C 4559/12 z powództwa J. P. (3) przeciwko J. P. (1) rozwodu z winy powoda (w niniejszej sprawie pozwanego) – (v.odpis wyroku rozwodowego stron wraz z uzasadnieniem – K.397-406). Zarzuty powódki wobec obdarowanego znalazły przede wszystkim odzwierciedlenie w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie II K 666/12, którym pozwany został skazany na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat i poddany przez ten czas pod dozór kuratora sądowego, za fizyczne i psychiczne znęcanie się nad powódką w sposób szczegółowo tam opisany, w okresie od lipca 2009 do dnia 6 października 2011 roku. Apelacja (m.in.) pozwanego od tego wyroku nie została uwzględniona, a Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2015 r. w sprawie V Ka 634/14 utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając wszystkie wniesione od niego apelacje za oczywiście bezzasadne (v. odpisy wskazanych wyroków karnych – K.423-427). Opis czynu, za jaki pozwany został skazany, przedstawiony w powyższym wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku, w pełni potwierdza zarówno zasadność wskazanych przez powódkę przyczyn odwołania darowizny, jak i prawidłowość ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie. Dowody powyższe nie były przy tym spóźnione, jak zarzucał skarżący, bowiem wyrok skazujący go w sprawie karnej został wydany po wydaniu zaskarżonego wyroku w sprawie niniejszej. Także wyrok w sprawie rozwodowej zapadł później, po dacie wydania zaskarżonego wyroku. Dowody te w żadnym razie nie były zatem objęte prekluzją dowodową, przewidzianą w art.381 k.p.c. , a miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Zeznania świadków przesłuchanych w sprawie niniejszej, którzy byli przesłuchani także w sprawie karnej II K 666/12 przed Sądem Rejonowym Gdańsk-Południe w Gdańsku, zawierają tożsame treści, potwierdzające rażąco naganne zachowanie pozwanego wobec powódki, które w pełni usprawiedliwiało złożenie przez nią oświadczenia o odwołaniu darowizny. Polemizując w apelacji z prawidłową oceną tej przesłanki przez Sąd Okręgowy, pozwany nie przedstawił żadnych przekonujących argumentów. Nie mógł stanowić przeciwwagi dla oceny zeznań świadków co do zachowania się skarżącego wobec powódki dokument w postaci wywiadu kuratora ze sprawy II C 457/11 Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 31 maja 2011 r. Jak wynika z opisu czynu, za który pozwany został prawomocnie skazany powołanym wyżej wyrokiem z dnia 17 marca 2014 r. (wraz z wyrokiem Sądu II instancji z dnia 8 kwietnia 2015 r.), znęcał się on fizycznie i psychicznie nad powódką od roku 2009 aż do dnia 6 października 2011 r. w ten sposób, że wszczynał bezpodstawnie awantury, w trakcie których groził powódce uszkodzeniem ciała, pozbawieniem życia, ubliżał słowami uznanymi powszechnie za obelżywe, szarpał, popychał, bił otwartą ręką po twarzy, a w dniu 26 maja 2011 r. pobił powódkę, na skutek czego doznała ona stłuczenia kończyn dolnych, klatki piersiowej i ręki prawej, co spowodowało u niej rozstrój zdrowia na czas nieprzekraczający 7 dni, zaś w dniu 6 lipca 2011 r. dokonał pobicia powódki, powodując u niej kolejne obrażenia ciała w postaci stłuczenia głowy, twarzy, barku lewego, żeber prawnych i lewych, powierzchownego urazu barku lewego, skutkujące rozstrojem zdrowia na okres do 7 dni (K.643 – wyrok II K 666/12). Wskazanym wyżej prawomocnym wyrokiem karnym skazującym, co do faktu popełnienia przez pozwanego opisanego w nim przestępstwa, sąd w postępowaniu cywilnym pozostaje bezwzględnie związany na podstawie art.11 k.p.c. Pozwany nie może zatem, formułując zarzuty wadliwej oceny dowodów w postępowaniu cywilnym w przedmiotowej sprawie, podważać faktów, które legły u podstaw przedstawionego orzeczenia skazującego. Nie ulega wątpliwości, że skazanie pozwanego obejmowało rażąco naganne, skierowane przeciwko powódce, czyny popełnione również w okresie po dacie spornej darowizny, dokonanej umową z dnia 4 lutego 2011 r. Okoliczności stanowiące podstawę tego skazania mogły zatem stanowić dla powódki, będącej ofiarą przestępstwa popełnionego przez pozwanego przeciwko niej, podstawę do złożenia oświadczenia z dnia 22 listopada 2011 r. Prawidłowo zostały one zakwalifikowane przez Sąd orzekający jako noszące znamiona rażącej niewdzięczności w rozumieniu art.898 § 1 k.c. Skoro, jak wyżej wykazano, powódka zrealizowała swoje uprawnienie do odwołania darowizny w ustawowym terminie przewidzianym w art.899 § 3 k.c. oraz w formie określonej w art.900 k.c. i skoro sporne oświadczenie woli powódki w tym przedmiocie niewątpliwie dotarło do obdarowanego w warunkach opisanych w art.61 § 1 k.c. , to apelację pozwanego, kwestionującą podstawy do odwołania darowizny, należy ocenić jako pozbawioną podstaw. Z tych względów, na zasadzie art.385 k.p.c. , Sad Apelacyjny orzekł jak w punkcie III sentencji. W punkcie I sentencji wyroku Sąd Apelacyjny sprostował z urzędu oczywiste omyłki pisarskie, kierując się treścią art.530 § 1 i 3 k.p.c. Mając jednocześnie na uwadze aktualną sytuację zdrowotną i materialną pozwanego, która legła u podstaw zwolnienia go w całości od opłaty sądowej od apelacji (K.398), a także znaczną wysokość tej opłaty, Sąd Apelacyjny na zasadzie art.386 § 1 k.p.c. w zw. z art.113 ust.4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz.623 ze zm.) zmienił jedynie (w punkcie II sentencji) zaskarżony wyrok w części, nakazującej pobranie od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Gdańsku kwoty 39.500 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu, od wniesienia której powódka była zwolniona. O kosztach postępowania apelacyjnego należnych powódce rozstrzygnięto w oparciu o przepisy art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art.98 § 1 i 3 k.p.c. oraz na podstawie § 6 pkt 7 w zw. z § 13 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz.461 ze zm.). SSA Jakub Rusiński SSA Mirosław Ożóg SSA Barbara Lewandowska