I ACa 76/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny oddalił apelację powoda w sprawie o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych w związku z warunkami osadzenia w zakładach karnych, uznając roszczenie za przedawnione i nieudowodnione.
Powód domagał się od Skarbu Państwa zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych z powodu złych warunków osadzenia w zakładach karnych. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając roszczenie za przedawnione i nieudowodnione. Sąd Apelacyjny podzielił to stanowisko, oddalając apelację powoda, ponieważ nie wykazał on konkretnych naruszeń ani nie udowodnił, że warunki w celach przekraczały normy prawne i standardowe niedogodności związane z odbywaniem kary.
Sprawa dotyczyła powództwa M. S. przeciwko Skarbowi Państwa o zapłatę 150.000 zł zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w związku z warunkami osadzenia w zakładach karnych. Sąd Okręgowy w Gdańsku oddalił powództwo, uznając roszczenie za przedawnione na podstawie art. 4421 § 1 k.c. oraz za nieudowodnione, wskazując, że powód nie przedstawił dowodów na potwierdzenie swoich twierdzeń o przeludnieniu cel, braku ciepłej wody czy niewłaściwym oświetleniu. Sąd Apelacyjny w Gdańsku, rozpoznając apelację powoda, podzielił ustalenia faktyczne i prawne Sądu pierwszej instancji. Sąd odwoławczy podkreślił, że zarzut przedawnienia został prawidłowo zastosowany, ograniczając analizę do trzech lat poprzedzających wniesienie pozwu. Powód nie wykazał, aby warunki w celach, w których przebywał w tym okresie, naruszały jego dobra osobiste lub przepisy prawa, w szczególności normę 3 m2 na osobę. Sąd Apelacyjny uznał również, że brak ciepłej wody w celach nie stanowił naruszenia dóbr osobistych, gdyż obowiązek zapewnienia ciepłej kąpieli raz w tygodniu został spełniony. Zarzuty dotyczące oświetlenia i braku możliwości wykonywania ćwiczeń fizycznych również nie zostały udowodnione. Sąd odwoławczy oddalił apelację jako niezasadną, zasądzając od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa koszty zastępstwa procesowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli warunki te nie przekraczają norm prawnych i standardowych niedogodności związanych z odbywaniem kary, a powód nie udowodnił konkretnych naruszeń.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powód nie wykazał, aby warunki w celach naruszały przepisy prawa (np. normę 3 m2 na osobę) lub jego dobra osobiste. Brak ciepłej wody w celach nie był naruszeniem, gdyż zapewniono ciepłą kąpiel raz w tygodniu. Zarzuty dotyczące oświetlenia i przeludnienia nie zostały udowodnione.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
Skarb Państwa Dyrektor Generalny Służby Więziennej
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa Dyrektor Generalny Służby Więziennej | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 442¹ § § 1
Kodeks cywilny
Trzyletni termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym od dnia dowiedzenia się o szkodzie i osobie zobowiązanej. Brak podstaw do zastosowania dziesięcioletniego terminu.
Pomocnicze
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na stronie, która z określonych skutków prawnych wywodzi skutki prawne.
k.c. art. 24 § § 1
Kodeks cywilny
Ochrona dóbr osobistych.
k.c. art. 448 § § 1
Kodeks cywilny
Zasądzenie zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dóbr osobistych.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 5
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek udzielania pouczeń stronom nieposiadającym fachowego pełnomocnika.
k.k.w. art. 110 § § 2
Kodeks karny wykonawczy
Normy dotyczące powierzchni cel mieszkalnych i ich wyposażenia.
k.k.w. art. 105 § § 1
Kodeks karny wykonawczy
Obowiązek umożliwienia skazanemu utrzymywania więzi z rodziną.
u.p.g.s.p. art. 11
Ustawa o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa
Koszty zastępstwa procesowego Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie roszczenia. Niewykazanie przez powoda naruszenia dóbr osobistych. Warunki osadzenia zgodne z obowiązującymi przepisami. Brak dowodów na przeludnienie cel, brak ciepłej wody, niewłaściwe oświetlenie. Powód nie wykazał, aby warunki przekraczały standardowe niedogodności związane z odbywaniem kary.
Odrzucone argumenty
Zarzut braku obiektywizmu Sądu pierwszej instancji. Zarzut braku dokładnej analizy metrażu cel. Zarzut nierozważenia złych warunków panujących w jednostkach. Zarzut braku pouczenia przez Sąd pierwszej instancji o obowiązku wykazania twierdzeń. Zarzut oddalenia wniosków dowodowych. Zarzut pominięcia udziału powoda w roztrząsaniu wyników postępowania dowodowego. Zarzut oddalenia wniosku o przyznanie pełnomocnika procesowego z urzędu.
Godne uwagi sformułowania
każda z wymienianych jednostek stanowi odrębną statio fisci, z której działalnością może wiązać się dochodzone roszczenie na powodzie w myśl art.6 k.c. spoczywał ciężar wykazania konkretnych okoliczności uzasadniających żądanie pozwu, w stosunku do każdej z placówek penitencjarnych z osobna z uwagi na charakter zdarzenia wywołującego szkodę – zdarzeniem tym każdorazowo są warunki osadzenia w jednostce penitencjarnej, w której powód przebywał – już w trakcie pobytu w danej jednostce powód miał możność zaobserwowania panujących tam warunków, odczucia lub nie dyskomfortu wynikającego z warunków pobytu, a także miał świadomość, że podmiotem odpowiedzialnym za jakość osadzenia jest Państwo odbywanie kary w warunkach zamkniętego zakładu penitencjarnego ze swej istoty rodzić musi poczucie dyskomfortu osoby osadzonej, z uwagi na warunki odbiegające z reguły od tych, jakie osoba ta miała na wolności. Jednakże żądanie ochrony przed naruszeniem w takiej sytuacji dóbr osobistych osadzonego wymaga wykazania, że warunki w zakładzie penitencjarnym przekraczały przeciętny poziom niedogodności wynikający z faktu osadzenia oraz że przekroczenie to naruszało, oraz jakie, dobra osobiste powoda.
Skład orzekający
Monika Koba
przewodniczący
Barbara Lewandowska
sprawozdawca
Mariusz Struski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasad przedawnienia roszczeń z czynów niedozwolonych w kontekście warunków osadzenia oraz ciężaru dowodu w sprawach o naruszenie dóbr osobistych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powoda i warunków w konkretnych zakładach karnych; wymaga indywidualnej oceny każdego przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego tematu warunków w zakładach karnych i praw osadzonych, ale rozstrzygnięcie opiera się głównie na kwestiach proceduralnych (przedawnienie, ciężar dowodu), co czyni ją mniej interesującą dla szerokiej publiczności, a bardziej dla prawników specjalizujących się w tym obszarze.
“Czy warunki w więzieniu mogą być podstawą do odszkodowania? Sąd Apelacyjny wyjaśnia, kiedy roszczenie się przedawnia.”
Dane finansowe
WPS: 150 000 PLN
Sektor
prawo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I ACa 76/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 kwietnia 2012 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Monika Koba Sędziowie: SA Barbara Lewandowska (spr.) SO del. Mariusz Struski Protokolant: stażysta Agnieszka Jasłowska po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2012 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa M. S. przeciwko Skarbowi Państwa Dyrektorowi Generalnemu Służby Więziennej w (...) na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 18 lipca 2011 r. sygn. akt I C 1811/10 I/ prostuje oczywistą niedokładność w oznaczeniu pozwanego w rubrum zaskarżonego wyroku poprzez wpisanie w miejsce słowa „Generalnej” słowa „Generalnemu”; II/ oddala apelację; III/ zasądza od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie apelacyjne. Na oryginale właściwe podpisy. I ACa 76/12 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 18 lipca 2011 r. Sąd Okręgowy w (...) oddalił powództwo M. S. przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Generalnemu Służby Więziennej w (...) o zapłatę kwoty 150.000 zł z ustawowymi odsetkami z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych w związku z warunkami osadzenia w zakładach karnych podczas odbywania kar pozbawienia wolności. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym ustalonym przez Sąd pierwszej instancji: Powód na przestrzeni od roku (...) do chwili obecnej, z przerwami, przebywał w różnych jednostkach penitencjarnych jako osadzony lub skazany, a mianowicie: - od dnia (...) r. do dnia (...) r. w Areszcie Śledczym w (...) , - od dnia (...) r. do dnia (...) r. w Areszcie Śledczym w (...) , - od dnia (...) r. do dnia (...) r. w Zakładzie Karnym w (...) , - od dnia (...) r. do dnia (...) r. w Areszcie Śledczym w (...) , - od dnia (...) r. do dnia (...) r. w Zakładzie Karnym w (...) , - od dnia (...) r. do dnia (...) r. w Areszcie Śledczym w (...) , - od dnia (...) r. do dnia (...) r. w Areszcie Śledczym w (...) , - od dnia (...) r. do dnia (...) r. w Areszcie Śledczym w (...) , - od dnia (...) r. do dnia (...) r. w Areszcie Śledczym w (...) , - od dnia (...) r. do dnia (...) r. w Areszcie Śledczym w (...) , - od dnia (...) r. do dnia (...) r. w Zakładzie karnym w (...) , - od dnia (...) r. do dnia (...) r. w Areszcie Śledczym w (...) , - od dnia (...) r. do dnia (...) r. w Areszcie Śledczym w (...) , - od dnia (...) r. do dnia (...) r. w Areszcie Śledczym w (...) , - od dnia (...) r. do dnia (...) r. w Areszcie Śledczym w (...) , - od dnia (...) r. do chwili obecnej w Zakładzie Karnym w (...) . Do chwili osadzenia w Zakładzie Karnym w (...) powód nie kwestionował warunków bytowych, utrzymania czystości ani liczby osadzonych w celach. W celach Aresztu Śledczego w (...) , w których przebywał powód, była sprawna instalacja elektryczna, a wyniki pomiarów natężenia oświetlenia elektrycznego spełniały wymagane normy. Jeden raz w tygodniu powód, jak i inni osadzeni, korzystał z ciepłej kąpieli, wymiany bielizny i pościeli. Nie odnotowano nieprawidłowości w zakresie temperatury panującej w celach. W każdej z cel znajdowała się umywalka z bieżącą wodą. Wyposażenie cel w sprzęt kwaterunkowy było zgodne z obowiązującymi przepisami. W okresie od 11 do 25 maja 2010 r. powód przebywał w celach o powierzchni 12,10 m2, wraz z innymi 3 osadzonymi (łącznie 4 osoby) bądź o powierzchni 21,15 m2, w której przebywało 3 osadzonych. W okresie od dnia 12 października 2010 r. do dnia 4 lutego 2011 r. powód przebywał w celach o powierzchni 12,60 m2 zajmowanej przez 4 osadzonych, 18,78 m2 zajmowanej przez 6 osadzonych i 15,85 m2 zajmowanej przez łącznie 5 osadzonych. Powód nie wnosił skarg na warunki bytowe do administracji zakładu. W Zakładzie Karnym (...) cele wyposażone są w kącik sanitarny oddzielony od reszty pomieszczenia. Kąciki sanitarne są murowane z drzwiami łazienkowymi, wyposażone w miskę ustępową i umywalkę. W celach działa wentylacja grawitacyjna. W przedstawionych okolicznościach faktycznych Sąd pierwszej instancji ocenił powództwo jako niezasadne, wskazując na nieprzedstawienie przez powoda dowodów potwierdzających jego twierdzenia faktyczne co do fatalnych warunków w jednostkach, w których przebywał. Zdaniem Sądu orzekającego powód nie wykazał, by działania pozwanego były niezgodne z prawem i by w ich wyniku doszło do naruszenia godności osobistej powoda, podczas gdy pozwany przedłożył wiarygodne dokumenty, w świetle których warunki odbywania kary pozbawienia wolności w poszczególnych jednostkach nie odbiegały od wymogów wynikających z obowiązujących przepisów prawa. Za zasadny uznał przy tym Sąd pierwszej instancji podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia. Sąd wskazał w tym zakresie na przepis art.4421 § 1 k.c. i wynikający z niego trzyletni termin przedawnienia, wobec czego jako podstawa faktyczna powództwa mogły być rozpatrywane jedynie warunki panujące w jednostkach penitencjarnych, w których powód przebywał w okresie ostatnich trzech lat przed datą wytoczenia powództwa, tj. przed dniem (...) r. Sąd orzekający zważył, że powód zobowiązany był w niniejszym procesie wykazać przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa przewidziane w art.417 § 1 k.c. , a mianowicie szkodę, zdarzenie, z którym ustawa wiąże obowiązek odszkodowawczy pozwanego oraz związek przyczynowy pomiędzy tym zdarzeniem a szkodą. Powód podnosił, że w celach, gdzie był osadzony, przebywało zbyt wielu skazanych, w związku z czym miał on utrudniony dostęp do urządzeń sanitarnych, a przy tym nie miał możliwości wykonywania ćwiczeń fizycznych z uwagi na brak siłowni i boiska, że w celach tych brakowało ciepłej wody i odpowiedniego oświetlenia. Dodatkowo powód jako podstawę roszczenia wskazywał okoliczność, że musiał odbywać karę pozbawienia wolności w miejscach zbyt odległych od miejsca zamieszkania jego rodziny. Powód twierdził, że powyższe ograniczenia skutkowały doznaniem przez niego wielu cierpień psychicznych i fizycznych oraz naruszały jego godność. Podnoszony przez powoda zarzut przeludnienia cel Sąd pierwszej instancji ocenił jako bezpodstawny, wskazując, że na tę okoliczność powód nie przedstawił żadnego dokumentu ani nie wskazał, w jakim okresie, w jakich celach i w jakich jednostkach penitencjarnych ewentualne przeludnienie miało mieć miejsce. Sąd zważył, że z przedłożonych przez pozwanego sprawozdań wynika, iż powód nie odbywał kary w celach przeludnionych. Powód nie wykazał również, na czym miało polegać zarzucane ograniczanie oświetlenia. Sąd Okręgowy powołał się na art.110 § 2 k.k.w. , według którego powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m2, a cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Z przedłożonych do akt przez pozwanego sprawozdań wynika, że powód przebywał w celach, w których powierzchnia na jednego osadzonego nie była mniejsza niż 3 m2, co oznacza brak naruszenia wskazanego przepisu k.k.w. Według oceny Sądu orzekającego w warunkach niniejszej sprawy nie zachodzą okoliczności, z których wynikałoby naruszenie dóbr osobistych powoda oraz brak jest dowodów na działanie pozwanego niezgodne z prawem. W odniesieniu do zarzutu osadzania powoda w jednostkach nadmiernie oddalonych od miejsca zamieszkania rodziny powoda Sąd pierwszej instancji wskazał na brak prawnie uregulowanego obowiązku pozwanego w tym zakresie. Obowiązek ten, wyrażony w art.105 § 1 k.k.w. , ograniczał się do umożliwienia skazanemu utrzymywania więzi przede wszystkim z rodziną i innymi osobami bliskimi przez widzenia, korespondencję, rozmowy telefoniczne, paczki i przekazy pieniężne, a w uzasadnionych wypadkach, za zgodą dyrektora zakładu karnego, również przez inne środki łączności. Powód w toku postępowania nie wykazał, aby powyższa forma jego kontaktu z bliskimi została w jakikolwiek sposób ograniczona. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art.6 k.c. w związku z art.24 § 1 k.c. w związku z art.448 § 1 k.c. a contrario oraz art.4421 k.c. , Sąd Okręgowy powództwo oddalił, obciążając powoda kosztami procesu w oparciu o art.98 k.p.c. w związku z art.108 § 1 k.p.c. oraz art.11 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz.U. Nr 169, poz.1417 ze zm.) ze wskazaniem, że zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi, zgodnie z art.108 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Od przedstawionego wyroku powód wniósł apelację, w której zarzucił, że Sąd pierwszej instancji nie był obiektywny. Skarżący zakwestionował uwzględnienie przez Sąd orzekający zarzutu przedawnienia, a także zarzucił brak dokładnej analizy ze strony tego Sądu metrażu poszczególnych cel, wykazanego w sprawozdaniach przedłożonych przez pozwanego, nierozważenie złych warunków panujących w poszczególnych jednostkach – braku ciepłej wody w celach, zbyt późnego włączania i zbyt wczesnego wyłączania oświetlenia. Powód zarzucał, że Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił mu, w jaki sposób ma udowodnić swoje twierdzenia faktyczne oraz odrzucił jego wnioski dowodowe, a przy tym pominął udział powoda w roztrząsaniu wyników postępowania dowodowego, oddalając jednocześnie wniosek o przyznanie powodowi pełnomocnika procesowego z urzędu. Wskazując na te zarzuty powód wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Pozwany złożył odpowiedź na apelację, w której domagał się oddalenia apelacji i zasądzenia od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest niezasadna. Sąd Apelacyjny podzielił zasadnicze ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd pierwszej instancji, uznając je za podstawę także dla własnego rozstrzygnięcia. Nietrafnie zarzuca powód w apelacji naruszenie art.4421 § 1 k.c. przez Sąd orzekający. Wbrew zarzutom skarżącego przepis ten został prawidłowo zastosowany w sprawie, wobec skutecznego podniesienia przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia. Powód, jak wynika z ustaleń faktycznych, od (...) roku do chwili obecnej, z niewielkimi przerwami, przebywa w różnych jednostkach penitencjarnych na terenie kraju – w (...) , (...) , a ostatnio w (...) . Według twierdzeń powoda w jednostkach tych panowały bardzo złe warunki bytowe, urągające godności człowieka. Należy jednak mieć na względzie, że każda z wymienianych jednostek stanowi odrębną statio fisci, z której działalnością może wiązać się dochodzone roszczenie, a na powodzie w myśl art.6 k.c. spoczywał ciężar wykazania konkretnych okoliczności uzasadniających żądanie pozwu, w stosunku do każdej z placówek penitencjarnych z osobna. Według twierdzeń powoda pobyt bowiem w każdej z nich miał być zdarzeniem, z którego wywodzone jest roszczenie o zadośćuczynienie. Powód wnosząc powództwo opierał się na zarzucie naruszenia jego dóbr osobistych poprzez zaniedbanie przez powoda stworzenia godnych warunków przymusowej izolacji w ramach stosowanych środków penitencjarnych. Zaniedbanie takie należy kwalifikować jako czyn niedozwolony, stąd do oceny tego rodzaju roszczenia mają zastosowanie przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń wynikających z czynów niedozwolonych, tj. art.4421 k.c. Podstawowe znaczenie ma w tym zakresie § 1 zdanie pierwsze powołanego artykułu, stanowiący, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej d jej naprawienia. Nie ma w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy podstaw do zastosowania zdania drugiego, jak domaga się tego powód w apelacji podnosząc, że zgodnie z wymienionym przepisem termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Brak podstaw do stosowania tej regulacji w przedmiotowej sprawie wynika z faktu, że z uwagi na charakter zdarzenia wywołującego szkodę – zdarzeniem tym każdorazowo są warunki osadzenia w jednostce penitencjarnej, w której powód przebywał – już w trakcie pobytu w danej jednostce powód miał możność zaobserwowania panujących tam warunków, odczucia lub nie dyskomfortu wynikającego z warunków pobytu, a także miał świadomość, że podmiotem odpowiedzialnym za jakość osadzenia jest Państwo, któremu podlegają wszystkie zakłady penitencjarne. Biorąc powyższe pod uwagę, wobec wytoczenia powództwa pozwem wniesionym w dniu 22 grudnia 2010 r., w pełni zgodzić należy się z Sądem pierwszej instancji, że podniesienie przez pozwanego w odpowiedzi na pozew zarzutu przedawnienia roszczenia powoduje skutek przewidziany w art.117 § 2 k.c. w związku z art.4421 § 1 zdanie pierwsze k.c. , zgodnie z którym po upływie przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia, co w niniejszej sprawie bezspornie nie nastąpiło. Uwzględnienie zaś zarzutu przedawnienia uzasadniało ograniczenie ustaleń faktycznych i rozważań Sądu orzekającego do trzech lat poprzedzających wniesienie powództwo, to jest okresu po dniu (...) roku. Z zestawienia miejsc i okresów pobytu powoda wynika, że w okresie nieobjętym przedawnieniem przebywał on w trzech jednostkach: w Areszcie Śledczym w (...) (trzykrotnie: (...) – (...) r., (...) – (...) r., (...) – (...) r.), w Areszcie Śledczym w (...) (dwukrotnie: (...) – (...) r. i (...) – (...) r.) oraz w Zakładzie Karnym w (...) (także dwukrotnie: (...) – (...) r. oraz od (...) r. do chwili obecnej). Poza sporem jest to, że w odniesieniu do wymienionych miejsc osadzenia powód nie formułował żadnych konkretnych zarzutów ani nie składał skarg do administracji tych jednostek. Obecnie w apelacji podnosi, że w Zakładzie Karnym w (...) przebywał w celi nr V/11 o powierzchni 33,01 m2, w której łącznie osadzono 11 osób, jednakże przewidziana w k.k.w. norma 3 m2 powierzchni na jedną osobę nie była zachowana z uwagi na rozmieszczenie koniecznych sprzętów, takich jak łóżka piętrowe, dwa duże i dwa małe stoły, szafki wiszące i stojące, zlew, taborety. Odnosząc się do powyższego zarzutu należy podnieść, że metraż cel liczony jest przez pozwanego przede wszystkim na podstawie wskazanych przepisów k.k.w. oraz według Instrukcji Nr 6 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 13 sierpnia 2010 r. w sprawie ustalania pojemności jednostek penitencjarnych w powiązaniu z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2030 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. Nr 186, poz.1820). Zgodnie z powołaną instrukcją do powierzchni celi wlicza się całą przestrzeń, nie licząc jedynie wnęki okiennej, grzejników oraz powierzchni kącika sanitarnego. Z twierdzeń samego skarżącego wynika, że przepisowe 3 m2 na osobę zostało w tym przypadku zachowane, skoro 11 osób osadzono w celi o powierzchni 33,01 m2. Niewątpliwie wstawienie do celi koniecznych sprzętów, takich jak łóżka piętrowe, stoły czy taborety zajmowało część wolnej przestrzeni, jednak powód nie wykazał, by ilość tych sprzętów była nadmierna i by w związku z tym w celi panowały warunki naruszające godność powoda. Przekonujący w tym zakresie jest fakt, że powód nie składał do administracji Zakładu Karnego w (...) , jak i pozostałych jednostek, w okresie badanym żadnych skarg ani zastrzeżeń co do warunków w celi. Również przedłożone przez pozwanego sprawozdania z rozmieszczenia powoda w określonych celach aresztów śledczych jednoznacznie wskazują, że ich powierzchnie każdorazowo spełniały wymogi zachowania 3 m2 na jedną osobę. Także brak ciepłej wody w celach nie uzasadnia obiektywnie zarzutu naruszenia godności osobistej powoda. Podnieść należy brak wynikającego z przepisów obowiązku po stronie pozwanego dostarczania ciepłej wody do poszczególnych cel oraz istnienie takiego obowiązku w zakresie zapewnienia osadzonym ciepłej kąpieli minimum raz w tygodniu, który to wymóg bezspornie został przez pozwanego spełniony, łącznie w zapewnieniem skazanym możliwości korzystania w celach z umywalki z bieżącą, choćby i zimną wodą. Powód bliżej nie wykazał, w jaki sposób jego godność naruszać miało zbyt późne, jego zdaniem, włączanie oświetlenia i zbyt wczesne jego wyłączanie – nie przedstawił, o jakie konkretnie pory chodzi oraz wykonywanie jakich czynności zostało mu przez to uniemożliwione z naruszeniem jego godności osobistej. Z tych przyczyn powyższy zarzut skarżącego nie może znaleźć uzasadnienia w materiale sprawy. Sąd Apelacyjny nie podzielił zarzutu powoda co do braku pouczenia go przez Sąd pierwszej instancji o obowiązku wykazania swoich twierdzeń oraz co do nieuwzględnienia jego wniosków dowodowych. Należy podnieść, że przepis art.5 k.p.c. w brzemieniu obowiązującym w czasie prowadzenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji, dawał temu Sadowi możliwość „w razie uzasadnionej potrzeby” udzielenia stronom występującym w sprawie bez fachowego pełnomocnika niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych. Przepis ten nie może być jednak interpretowany jako nałożona na Sąd prowadzący postępowanie powinność wskazywania stronie działającej w procesie samodzielnie, jakie fakty oraz w jaki sposób powinna udowodnić, by uzyskać oczekiwany wynik. Działanie procesowe powoda wskazuje przy tym, że miał on dostateczną świadomość co do konieczności udowodnienia w sporze swoich twierdzeń faktycznych dotyczących panujących warunków osadzenia. Powód w pozwie domagał się w związku z tym, by Sąd Okręgowy ustalał personalia osób pełniących funkcje administracyjne w jednostkach, w których powód przebywał, w celu wezwania ich i przesłuchania w charakterze świadków, nie wskazując jednak konkretnie, na jakie konkretnie okoliczności świadkowie ci mieliby zostać powołani. Sąd Okręgowy należycie spełnił wymogi art.5 k.c. , zobowiązując powoda do wskazania tezy dowodowej, przy czym w sytuacji, gdy powód sprecyzował, że świadkowie – po ustaleniu ich personaliów przez Sąd – mieliby zeznawać na okoliczność przeludnienia i złych warunków w celach, Sąd ten władny był oddalić powyższe wnioski, bowiem warunki te zostały dostatecznie, to jest w sposób umożliwiający dokonanie ich oceny, przedstawione w dokumentach złożonych do akt sprawy przez pozwanego – wykazach, sprawozdaniach z wizytacji, notatkach służbowych, protokołach kontroli SANEPID etc. W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd pierwszej instancji nie naruszył procedury, oddalając tak sformułowane wnioski. Rzeczą Sądu w procesie cywilnym nie jest bowiem poszukiwanie za stronę środków dowodowych i konstruowanie elementów stanu faktycznego poddawanego pod osąd w danej sprawie. Należy zauważyć, że powód, dochodząc przedmiotowego roszczenia, wykazał się całkowitym brakiem przygotowania do procesu – nie posiadał nie tylko dostępnych dla każdego osadzonego danych dotyczących imienia i nazwiska dyrektora danej jednostki, w której przebywał, ani nawet nie wskazał, w związku z pobytem w jakich konkretnie jednostkach kieruje zarzuty dotyczące warunków pobytu. Wykaz miejsc pobytu powoda w okresie spornym i w latach wcześniejszych wynika z ustaleń pozwanego, który przedstawił w sprawie stosowne zestawienie. Należy podnieść, że wprawdzie oczywiste pozostają ograniczenia powoda w gromadzeniu materiału dowodowego, wynikające z faktu odbywania kary pozbawienia wolności, jednakże okoliczność ta nie uzasadnia całkowitej bierności powoda i przerzucenia wszelkich działań w tym względzie na stronę przeciwną i na Sąd orzekający, obowiązany do kierowania się podstawową zasadą kontradyktoryjności procesu cywilnego. Nie ma podstaw także do kwalifikowania jako uchybienia procesowego mającego wpływ na wynik sprawy zarzucanego w apelacji oddalenia przez Sąd pierwszej instancji wniosku powoda o ustanowienie dla niego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego lub adwokata. Biorąc pod uwagę charakter dochodzonego roszczenia podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy należy bowiem przypisać indywidualnym odczuciom skarżącego w konfrontacji z obiektywnie istniejącymi warunkami izolacji, stwarzanymi przez pozwanego w granicach obowiązującego prawa. W tym zakresie zaś powód, poza gołosłownymi i pozbawionymi precyzji twierdzeniami w składanych w sprawie pismach procesowych, nie przedstawił koniecznych dowodów i nie wykazał faktu naruszenia jego dóbr osobistych, co usprawiedliwiało oddalenie powództwa przez Sąd pierwszej instancji. Podkreślenia wymaga bowiem to, że odbywanie kary w warunkach zamkniętego zakładu penitencjarnego ze swej istoty rodzić musi poczucie dyskomfortu osoby osadzonej, z uwagi na warunki odbiegające z reguły od tych, jakie osoba ta miała na wolności. Jednakże żądanie ochrony przed naruszeniem w takiej sytuacji dóbr osobistych osadzonego wymaga wykazania, że warunki w zakładzie penitencjarnym przekraczały przeciętny poziom niedogodności wynikający z faktu osadzenia oraz że przekroczenie to naruszało, oraz jakie, dobra osobiste powoda. Mając powyższe na uwadze, wobec niespełnienia przez powoda tego wymogu i braku podstaw do uwzględnienia apelacji, na mocy art.385 k.p.c. Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł zgodnie z art.98 § 1 k.p.c. i art.99 k.p.c. w związku z § 6 pkt 7 w związku z § 13 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.1348 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI