I ACa 733/11

Sygn. akt I ACa 733/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 września 2011 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Maria Sokołowska Sędziowie: SA Dorota Gierczak (spr.) SA Andrzej Lewandowski Protokolant: sekr. sądowy Anna Woźnicka po rozpoznaniu w dniu 9 września 2011 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa W. M. przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w (...) o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt I C 23/11 I. oddala apelację; II. zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Na oryginale właściwe podpisy. I ACa 733/11 UZASADNIENIE Powód W. M. w pozwie wywiedzionym przeciwko Skarbowi Państwa – Aresztowi Śledczemu w (...) domagał się zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz kwoty 250.000 zł tytułem zadośćuczynienia za dwukrotne osadzenie w celi izolacyjnej w okresie od marca do maja 2008r., co według powoda skutkowało pogorszeniem stanu jego zdrowia psychicznego. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o jego oddalenie na koszt powoda. Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2011r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 7.200 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Sąd I instancji ustalił i zważył, co następuje: w dniach od (...) . do (...) . oraz od (...) . powód przebywał w celi izolacyjnej, ze względu na dwukrotne znieważenie funkcjonariusza Aresztu Śledczego w (...) . Przed wykonaniem każdej z kar powód był konsultowany psychologicznie i nie stwierdzono przeciwwskazań do ich zastosowania. Pozwany złożył zawiadomienie o popełnieniu przez powoda w dniach (...) . i (...) . powyższych czynów, tj. przestępstwa z art. 226 §1 k.k. Wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2010r. Sąd Rejonowy w (...) uznał powoda za winnego popełnienia w /w występków i skazał na karę pięciu miesięcy pozbawienia wolności. Wydający w sprawie opinie biegli lekarze psychiatrzy nie stwierdzili u powoda objawów choroby psychicznej, ani upośledzenia umysłowego. Rozpoznając sprawę na skutek wywiedzionej apelacji Sąd Okręgowy utrzymał powyższy wyrok w mocy. Stan faktyczny sprawy Sąd ustalił na podstawie: przedstawionych przez strony dokumentów oraz zeznań powoda, przyznając im walor wiarygodności. Sąd wskazał, że powód przyznał, że znieważył funkcjonariuszy pozwanego, jednak w jego ocenie zastosowana kara dyscyplinarna była za surowa. Sąd wskazał, że powód dochodził swojego roszczenia w oparciu o art. 24 §1 k.c. i art. 448 k.c. Wskazując na te przepisy, a nadto art. 23 k.c. , art. 6 k.c. , art. 143 §1 pkt 8 k.k.w. , art. 143 §3 k.k.w. , art. 145 §3 k.k.w. Sąd uznał, że postępowanie pozwanego było zgodne z przepisami art. 143 – 145 k.k.w. , gdyż w /w występek popełniony przez powoda należy zakwalifikować, jako poważne naruszenie porządku i dyscypliny panującej u pozwanego, za co powód został prawomocnie skazany. Zdaniem Sądu, powyższe uzasadniało wymierzenie powodowi najsurowszej kary dyscyplinarnej. Sąd podkreślił, że badanie psychologiczne powoda, przed osadzeniem w celach izolacyjnych, nie wskazywało przeciwwskazań do zastosowania omawianej kary. Sąd wskazał, że zaburzenia psychiczne, na które wskazuje powód, nie zostały stwierdzone w opinii wydanej w w /w sprawie karnej. Nadto, zdaniem Sądu, powód przebywał w celach izolacyjnych nie dłużej niż czternaście dni, a zatem na jego tam osadzenie nie była wymagana zgoda sędziego penitencjarnego. Dlatego też działań pozwanego Sąd nie uznał za bezprawne. Sąd podkreślił, że znamiennym jest fakt, że z przedmiotowym roszczeniem powód wystąpił dopiero po upływie prawie trzech lat od zdarzenia, co poddaje w wątpliwość zaistnienie realnej krzywdy po stronie powoda. Reasumując Sąd przyjął, że pozwany w sposób właściwy, zgodny z prawem i adekwatny do czynów zareagował na opisane postępowanie powoda, przy zachowaniu wymogów umieszczenia jego w celi izolacyjnej, co skutkuje brakiem bezprawnego naruszenia przez pozwanego dóbr osobistych powoda. W konsekwencji Sąd oddalił powództwo na podstawie art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. a contrario. O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. i § 6 pkt 7 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu . Apelację od powyższego wyroku wywiódł powód, domagając się jego zmiany i zasądzenia na jego rzecz od pozwanego żądanego zadośćuczynienia. W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie na koszt powoda. SĄD APELACYJNY ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd II instancji podzielił ustalenia faktyczne przedstawione przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia oraz uznał za trafną, dokonaną tamże przez ten Sąd, ocenę materiału dowodowego, która mieści się w granicach zakreślonych art. 233 § 1 k.p.c. Zarówno w toku postępowania I – instancyjnego, jak i na etapie postępowania odwoławczego powód nie kwestionował faktu popełnienia przez siebie czynów, które skutkowały wymierzeniem kar dyscyplinarnych. Okoliczność tę potwierdza nadto prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 12 sierpnia 2010r. w sprawie IV K 402/08, skazujący W. M. za popełnienie w dniach 21 marca 2008r. i 4 kwietnia 2008r. przestępstw znieważenia funkcjonariuszy publicznych, tj. czynu z art. 226 § 1 k.k. Naruszenia dóbr osobistych skarżący upatruje zaś w tym, że, w jego ocenie, wymierzone i wykonane kary dyscyplinarne, w postaci umieszczenia jego w celach izolacyjnych, były niewspółmierne do rodzaju popełnionych przekroczeń. Określona przez skarżącego podstawa faktyczna dochodzonego w toku przedmiotowego procesu żądania prowadzi do wniosku, że w drodze postępowania o ochronę dóbr osobistych zmierza on do podważenia zasadności zastosowania w stosunku do niego najsurowszej z przewidzianych w Kodeksie karnym wykonawczym kar dyscyplinarnych, co jest działaniem niedopuszczalnym. Podkreślić natomiast należy, że odbywanie omawianej kary odbywa się pod nadzorem sędziego penitencjarnego ( art. 148 k.k.w. ), który jest uprawniony do wstrzymania wykonanie kary dyscyplinarnej na czas potrzebny do wyjaśnienia okoliczności uzasadniających jej wymierzenie, a także uchylenia kary dyscyplinarnej z powodu jej niezasadności lub przekazania sprawę dyrektorowi zakładu karnego do ponownego rozpoznania. W przedmiotowej sprawie powód nie wykazał, by takie działania zostały podjęte, w tym na jego wniosek. Zakresem postępowania o ochronę dóbr osobistych objęta jest wyłącznie ocena działania dyrektora jednostki penitencjarnej pod względem jego legalności,, czyli zgodności z prawem. Art. 24 k.c. przewiduje bowiem roszczenia przysługujące osobie fizycznej jedynie w przypadku naruszenia dóbr osobistych działaniem bezprawnym, za które uznaje się działanie pozostające w sprzeczności z normami prawnymi, z porządkiem prawnym lub z zasadami współżycia społecznego. Jak prawidłowo ustalił Sąd I instancji postępowanie pozwanego nie nosiło znamion bezprawności. Dyrektor jednostki penitencjarnej działał w oparciu o przepis art. 143 § 3 k.k.w. , stanowiący, że skazanemu, który popełnił przekroczenie naruszające w poważnym stopniu obowiązującą w zakładzie karnym dyscyplinę i porządek, można wymierzyć karę dyscyplinarną umieszczenia w celi izolacyjnej na okres do 28 dni. Jednocześnie, jak wynika z załączonych do akt kserokopii wniosków o wymierzenie kary dyscyplinarnej (k.21,22), spełnione zostały przewidziane w art. 145 § 2 i 3 k.k.w. warunki do zastosowania tej kary. Przede wszystkim skarżący miał możliwość wypowiedzenia się, a swoją opinię odnośnie tej kwestii wyraził jego wychowawca. Wbrew zarzutowi skarżącego w świetle regulacji zawartej w art. 145 § 2 k.k.w. nie było podstaw do kierowania jego przed wymierzeniem kary na badanie przez lekarza psychiatrę. Przepis ten stanowi bowiem, że opinię o zdolności obwinionego do odbycia kary powinien sporządzić lekarz albo psycholog, i ten wymóg również został w sprawie spełniony. Jak wynika z oceny stanu psychicznego W. M. dokonanej przez psychologa, w dniu 21 marca 2008r. nie było przeciwwskazań do rozpoczęcia wykonywania kary dyscyplinarnej osadzenia w celi izolacyjnej (k.23). Zdolność do odbycia przez skarżącego kolejnej kary izolacyjnej psycholog stwierdził również w dniu (...) . Z uwagi na to, że długość każdej z omawianych kar nie przekraczała 14 dni, nie zachodziła jednocześnie potrzeba uzyskania zgody sędziego penitencjarnego na ich wymierzenie ( art. 145 § 3 k.k.w. ) Wbrew twierdzeniu skarżącego o braku podstaw do umieszczenia jego w celi izolacyjnej nie może świadczyć okoliczność, że w opinii psychiatrycznej sporządzonej na potrzeby postępowania karnego biegli wskazali, że poczytalność apelującego w momencie znieważania funkcjonariuszy była ograniczona (k.37-39). Zauważyć bowiem trzeba, że skarżący nie jest osobą chorą psychicznie, a stwierdzone u niego zaburzenia o charakterze neurasteniczno – supdepresyjnym nie stanowiły przeciwwskazań do odbywania przez niego kary w zakładzie karnym. W stosunku do skarżącego winny się odnosić te same reguły, jakie stosuje się do innych osadzonych, w tym również możliwość umieszczenia, w ramach kary dyscyplinarnej, w celi izolacyjnej. Co więcej pobyt w takiej celi polega przede wszystkim na odizolowaniu skazanego od innych skazanych. Osadzony nie jest natomiast pozbawiany prawa do opieki medycznej, możliwości skorzystania z porady psychologa, bądź lekarza psychiatry. Reasumując Sąd Apelacyjny stwierdza, że wprawdzie pobyt w celi izolacyjnej wiąże się z różnego rodzaju dolegliwościami, jednakże tylko wtedy, gdyby ten rodzaj kary dyscyplinarnej został zastosowany wobec skarżącego bez podstawy prawnej, wyłącznie w celu poniżenia, dokuczania, jako forma znęcania się itp. można by uznać takie działanie pozwanego za bezprawne naruszenie dóbr osobistych odwołującego się w rozumieniu art. 23 k.c. oraz 24 k.c. Sytuacja taka, jak zostało ustalone, w rozpoznawanej sprawie jednak nie wystąpiła, w związku z czym apelacja powoda, jako niezasadna, podlegała oddaleniu, na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd ten orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. , art. 108 § 1 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. Wysokość wynagrodzenia zastępującej pozwanego Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa ustalona została na podstawie § 6 pkt 7 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu .