I ACa 731/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa wywodzi się z powództwa Ł. P. przeciwko (...) SA w W. o zapłatę kwot z tytułu trwałego uszczerbku na zdrowiu, zwrotu kosztów dojazdu i zakwaterowania matki, zadośćuczynienia za doznaną szkodę oraz renty miesięcznej. Roszczenia wynikały ze skutków wypadku motocyklowego z 1 czerwca 2004 r., w którym poszkodowany miał 12 lat. Sprawca wypadku, J. S., został skazany za udostępnienie motocykla nieletniemu i zezwolenie na jazdę bez kasku. W wyniku wypadku Ł. P. doznał ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, w tym urazu mózgu, złamań twarzoczaszki i niedowładu. Po wypadku wymagał intensywnego leczenia, rehabilitacji, a także indywidualnego nauczania z powodu zmian osobowości i trudności w nauce. Po śmierci Ł. P. w 2011 r., jego rodzice, J. P. i M. P., jako spadkobiercy, wstąpili do sprawy. Sąd Okręgowy w Kielcach zasądził od pozwanego na rzecz rodziców kwoty po 71.777,40 zł z odsetkami, oddalił powództwo w pozostałej części i rozliczył koszty. Sąd I instancji uznał, że pozwany nie kwestionował swojej odpowiedzialności, a powód nie przyczynił się do szkody ze względu na wiek. Zadośćuczynienie w wysokości 200.000 zł zostało uznane za odpowiednie, a po uwzględnieniu wypłaconej kwoty 60.000 zł, zasądzono na rzecz każdego z rodziców po 70.000 zł. Zasądzono również pozostałą część kosztów dojazdów i opieki (1.777,40 zł dla każdego z rodziców). Oddalono roszczenie o odszkodowanie za trwały uszczerbek na zdrowiu oraz rentę. Od wyroku apelowały obie strony. Powodowie domagali się uwzględnienia powództwa w całości, kwestionując oddalenie roszczeń o rentę i odszkodowanie za uszczerbek. Pozwany zaskarżył wyrok w części zasądzającej odszkodowanie za koszty dojazdów i noclegów, zarzucając naruszenie art. 321 § 1 kpc (orzeczenie ponad żądanie). Sąd Apelacyjny w Krakowie, przyjmując ustalenia Sądu Okręgowego za własne, zmienił zaskarżony wyrok w punktach I i II, obniżając zasądzoną kwotę do 70.888,63 zł dla każdego z powodów (co stanowiło połowę pozostałej kwoty zadośćuczynienia po uwzględnieniu wypłaconej kwoty 60.000 zł i odszkodowania 761,74 zł, podzielone przez 2, a następnie pomniejszone o połowę kwoty 761,74 zł, co daje 70.888,63 zł). Oddalił apelację powodów, uznając, że uszczerbek na zdrowiu jest elementem przy ustalaniu zadośćuczynienia, a nie osobnym odszkodowaniem, i nie znaleziono podstaw do zasądzenia renty. Uzasadniona była apelacja pozwanego w zakresie zasądzenia odszkodowania ponad żądanie, co skutkowało obniżeniem kwoty dla każdego z powodów do 888,63 zł. Sąd Apelacyjny nie obciążył powodów kosztami postępowania apelacyjnego na podstawie art. 102 kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie wysokości zadośćuczynienia w przypadkach szkód na osobie, rozróżnienie między zadośćuczynieniem a odszkodowaniem, kwestia przyczynienia się nieletniego do powstania szkody, zasady ustalania odsetek od świadczeń ubezpieczeniowych, zasada związania sądu żądaniem pozwu.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności sprawy, w tym wieku poszkodowanego i charakteru szkody. Kwestia zasądzenia odszkodowania ponad żądanie jest standardowym zagadnieniem procesowym.
Zagadnienia prawne (5)
Czy uszczerbek na zdrowiu stanowi odrębne roszczenie o charakterze majątkowym (odszkodowanie), czy też jest elementem przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia za krzywdę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Uszczerbek na zdrowiu jest elementem przy ustalaniu rozmiaru krzywdy, a zatem jest brany pod uwagę przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia, a nie stanowi odrębnego roszczenia o charakterze majątkowym.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił szkodę majątkową (art. 444 kc) od niemajątkowej (krzywdy, art. 445 kc). Uszczerbek na zdrowiu sam w sobie stanowi podstawę do formułowania roszczeń, a charakter jego skutków decyduje o tym, czy mamy do czynienia ze szkodą majątkową (odszkodowaniem) czy niemajątkową (zadośćuczynieniem). Powodowie nie wykazali konkretnych skutków uszczerbku, które uzasadniałyby odrębne żądanie odszkodowania.
Czy w przypadku wypadku spowodowanego przez nieletniego, który otrzymał pojazd od osoby dorosłej, można mówić o przyczynieniu się nieletniego do powstania szkody w rozumieniu art. 362 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku 12-letniego poszkodowanego, który otrzymał pojazd od osoby dorosłej, nie można mówić o jego przyczynieniu się do powstania szkody.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że 12-letni poszkodowany ze względu na wiek nie mógł przewidzieć skutków swojego działania, a odpowiedzialność za udostępnienie pojazdu ponosi osoba dorosła.
Czy w okolicznościach sprawy zasadne jest zasądzenie renty z tytułu ograniczenia perspektyw życiowych lub kosztów indywidualnego nauczania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach sprawy nie ujawniono okoliczności faktycznych uzasadniających zasądzenie renty.
Uzasadnienie
Powodowie nie wykazali podstaw do zasądzenia renty wyrównawczej ani renty z innego tytułu, w tym kosztów indywidualnego nauczania, których wysokości nie określili.
Od kiedy należą się odsetki ustawowe od zasądzonego świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki ustawowe należą się od dnia 6 lutego 2010 r.
Uzasadnienie
Zgodnie z ustawą o ubezpieczeniach obowiązkowych, zakład ubezpieczeń ma 30 dni na wypłatę odszkodowania od dnia zgłoszenia szkody. Szkoda została zgłoszona 6 stycznia 2010 r., zatem termin wypłaty upłynął 5 lutego 2010 r., a zwłoka rozpoczęła się od 6 lutego 2010 r.
Czy sąd orzekając o odszkodowaniu za koszty dojazdów i noclegów zasądził kwotę ponad żądanie pozwu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd zasądził kwotę ponad żądanie pozwu.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy zasądził łącznie 3.554,80 zł odszkodowania, podczas gdy powodowie domagali się 2.539 zł. Po uwzględnieniu wypłaconej kwoty 761,74 zł, należało zasądzić po 888,63 zł dla każdego z powodów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. P. | osoba_fizyczna | powód |
| M. P. | osoba_fizyczna | powód |
| Ł. P. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) SA w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 444 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy obowiązku naprawienia szkody majątkowej wynikłej z uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, w tym kosztów leczenia, przygotowania do zawodu, zwiększenia potrzeb.
k.c. art. 445 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy obowiązku zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (niemajątkową).
u.u.o. art. 14 § ust. 1 i 2
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych
Określa termin wypłaty odszkodowania przez zakład ubezpieczeń (30 dni od zgłoszenia szkody, z możliwością przedłużenia do 90 dni).
Pomocnicze
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Brak podstaw do obniżenia roszczenia z powodu przyczynienia się poszkodowanego, gdy miał on 12 lat i otrzymał pojazd od osoby dorosłej.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do rozliczenia kosztów procesu.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest związany żądaniem, a zasądzenie ponad żądanie jest niedopuszczalne.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość nieobciążania strony kosztami postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 397 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu apelacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasądzenie odszkodowania za koszty dojazdów i noclegów ponad żądanie pozwu było naruszeniem art. 321 § 1 kpc.
Odrzucone argumenty
Uszczerbek na zdrowiu stanowi element zadośćuczynienia, a nie odrębne odszkodowanie. • Brak podstaw do zasądzenia renty. • Oddalenie powództwa w części obejmującej zasądzenie renty, kwoty 185.000 zł z tytułu uszczerbku na zdrowiu. • Ustalenie początkowej daty świadczenia odsetkowego.
Godne uwagi sformułowania
Sama konstrukcja pozwu wskazuje, że powodowie identyfikują powstanie uszczerbku na zdrowiu jako oddzielny przejaw szkody, przeciwstawiając żądanie w tym zakresie roszczeniu z tytułu zadośćuczynienia i żądając z tego tytułu zapłaty odszkodowania. • Powodowie pomijają zetem, iż sam uszczerbek na zdrowiu stanowi jedynie podstawę do formułowania roszczeń, przy czym to charakter skutków związanych z tym uszczerbkiem identyfikuje, czy mamy do czynienia ze szkodą majątkową (odszkodowaniem) czy niemajątkową (zadośćuczynieniem).
Skład orzekający
Paweł Rygiel
przewodniczący-sprawozdawca
Barbara Górzanowska
sędzia
Hanna Nowicka de Poraj
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości zadośćuczynienia w przypadkach szkód na osobie, rozróżnienie między zadośćuczynieniem a odszkodowaniem, kwestia przyczynienia się nieletniego do powstania szkody, zasady ustalania odsetek od świadczeń ubezpieczeniowych, zasada związania sądu żądaniem pozwu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności sprawy, w tym wieku poszkodowanego i charakteru szkody. Kwestia zasądzenia odszkodowania ponad żądanie jest standardowym zagadnieniem procesowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy tragicznego wypadku z udziałem nieletniego i jego długofalowych skutków, co nadaje jej silny wymiar ludzki. Rozstrzygnięcia dotyczące zadośćuczynienia i odszkodowania są istotne dla praktyki prawniczej.
“Wypadek 12-latka: Sąd Apelacyjny koryguje wyrok w sprawie zadośćuczynienia i odszkodowania.”
Dane finansowe
WPS: 185 000 PLN
zadośćuczynienie: 70 888,63 PLN
odszkodowanie: 888,63 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.