I ACA 713/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Gdańsku rozpoznał sprawę z powództwa A. B. przeciwko W. Z. o zapłatę, dotyczącą wykonania zapisu testamentowego. Pozwany, jako spadkobierca testamentowy M. G., zobowiązany był do sprzedaży nieruchomości spadkowej i przekazania powódce połowy uzyskanej ceny. Sąd Okręgowy w Gdańsku zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 42.500 zł, opierając się na faktycznej cenie sprzedaży nieruchomości (85.000 zł) ustalonej w akcie notarialnym. Sąd pierwszej instancji uznał, że wartość rynkowa nieruchomości (ponad 835.000 zł według opinii biegłego) nie stanowiła podstawy do rozliczeń, gdyż spadkodawczyni pozostawiła pozwanemu swobodę w ustaleniu ceny sprzedaży. Sąd Okręgowy oddalił powództwo w pozostałej części, uznając je za wygórowane i potencjalnie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.) ze względu na zmianę celu dochodzenia roszczenia przez powódkę. Apelacje wniosły obie strony. Powódka domagała się zasądzenia wyższej kwoty (417.000 zł), kwestionując wykładnię testamentu, sposób ustalenia ceny sprzedaży oraz zastosowanie art. 5 k.c. Pozwany kwestionował datę początkową biegu odsetek oraz orzeczenie o kosztach. Sąd Apelacyjny, podzielając ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, uznał apelację powódki za niezasadną, a apelację pozwanego za częściowo zasadną. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w punkcie dotyczącym odsetek, ustalając ich bieg od dnia 6 sierpnia 2011 r. (dzień po sprzedaży nieruchomości), a nie od 20 lutego 2007 r. Sąd Apelacyjny szczegółowo analizował kwestię interpretacji testamentu, podkreślając swobodę spadkobiercy w ustaleniu ceny sprzedaży i brak dowodów na pozororność transakcji lub zmowę. Wskazano na specyfikę nieruchomości (pomnik przyrody, ograniczenia w zabudowie, wysoka hipoteka), które utrudniały jej sprzedaż. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania, uwzględniając częściowo sytuację materialną powódki i złożoność sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja zapisów testamentowych dotyczących sprzedaży nieruchomości i ustalania ceny, zasady naliczania odsetek od świadczeń pieniężnych, stosowanie art. 5 k.c. w sprawach spadkowych.
Specyfika stanu faktycznego, w tym cechy nieruchomości i okoliczności sprzedaży.
Zagadnienia prawne (3)
Jak należy interpretować zapis testamentowy zobowiązujący spadkobiercę do sprzedaży nieruchomości "za cenę według jego uznania" i przekazania części uzyskanej kwoty zapisobiercy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zapis należy interpretować dosłownie – spadkobierca ma swobodę w ustaleniu ceny, a zapisobiercy przysługuje połowa faktycznie uzyskanej ceny, a nie połowa wartości rynkowej nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podkreślił, że treść testamentu jasno przyznaje spadkobiercy swobodę w ustaleniu ceny sprzedaży. Brak jest dowodów na to, że cena uzyskana w akcie notarialnym była niższa niż rzeczywista lub że doszło do zmowy. Specyfika nieruchomości (pomnik przyrody, ograniczenia zabudowy, hipoteka) uzasadniała trudności w sprzedaży i niższą cenę.
Czy powódka, dochodząc wykonania zapisu testamentowego, nadużywa prawa podmiotowego w rozumieniu art. 5 k.c.?
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach sprawy nie stwierdzono nadużycia prawa przez powódkę.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że pozwany nie wykazał, aby powódka działała w złej wierze lub by jej zachowanie było nielojalne. Zwłoka pozwanego w sprzedaży nieruchomości wynikała z obiektywnych trudności, a nie z jego złej woli. Brak było dowodów na to, że pozwany miał realną możliwość uzyskania wyższej ceny.
Od kiedy należy liczyć bieg ustawowych odsetek od zasądzonej kwoty z tytułu zapisu testamentowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki ustawowe należą się od dnia następującego po dniu sprzedaży nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że zobowiązanie do zapłaty połowy ceny ze sprzedaży stało się wymagalne w dniu następującym po faktycznej sprzedaży nieruchomości, czyli od 6 sierpnia 2011 r.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. B. | osoba_fizyczna | powódka |
| W. Z. | osoba_fizyczna | pozwany |
| (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. | spółka | nabywca nieruchomości |
| K. M. | osoba_fizyczna | nabywca nieruchomości |
| M. D. | osoba_fizyczna | nabywca nieruchomości |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 968 § 1
Kodeks cywilny
Określa obowiązek spadkobiercy do wykonania zapisu.
k.c. art. 948 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni testamentu, nakazując kierowanie się wolą spadkodawcy.
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
Określa zasady naliczania odsetek ustawowych w przypadku opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego.
Pomocnicze
k.c. art. 948 § 2
Kodeks cywilny
Reguluje sposób rozstrzygania wątpliwości co do treści testamentu.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Określa swobodę umów, mającą zastosowanie do zobowiązań wynikających z zapisu.
k.c. art. 354 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy sposobu wykonania zobowiązania.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Dotyczy zasad współżycia społecznego i zakazu nadużywania prawa podmiotowego.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa skutki prawomocności orzeczeń.
k.p.c. art. 386 § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy związania sądu wytycznymi sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów procesu.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy możliwości odstąpienia od obciążania strony kosztami w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygania o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji.
u.k.s.c. art. 113
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Dotyczy przypadków przejęcia kosztów przez Skarb Państwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwany miał swobodę w ustaleniu ceny sprzedaży nieruchomości. • Cena uzyskana ze sprzedaży nieruchomości w akcie notarialnym jest podstawą rozliczeń, a nie wartość rynkowa. • Nieruchomość posiadała cechy utrudniające jej sprzedaż (pomnik przyrody, ograniczenia zabudowy, hipoteka). • Odsetki ustawowe należą się od dnia następującego po sprzedaży nieruchomości.
Odrzucone argumenty
Powódka powinna otrzymać połowę wartości rynkowej nieruchomości. • Pozwany działał nielojalnie i naruszył zasady współżycia społecznego. • Odsetki ustawowe powinny być naliczane od wcześniejszej daty. • Umowa sprzedaży nieruchomości była pozorna lub zawarta w zmowie.
Godne uwagi sformułowania
połowie sumy uzyskanej ze sprzedaży z przeznaczeniem na prowadzony przez nią pod W. azyl dla zwierząt • pozostawiła spadkobiercy swobodę w zakresie możliwości uzyskania ceny ze sprzedaży spadkowej nieruchomości i nałożyła na niego obowiązek przekazania powódce połowy tej kwoty • pozwany przy sprzedaży miał się kierować wyłącznie własnym uznaniem • połowa ceny uzyskanej przez pozwanego ze sprzedaży nieruchomości, tj. kwotę 42.500 zł • nie sposób z treści omawianego zapisu testamentowego wywieść wniosku, że pozwany zobowiązany jest do wydania powódce połowy tak wycenionej wartości, a nie połowy sumy uzyskanej ze sprzedaży • brak jest w niniejszej sprawie żadnego przekonującego dowodu na okoliczność tego, że cena uzyskana przez pozwanego ze sprzedaży przedmiotowej nieruchomości była faktycznie wyższa
Skład orzekający
Jakub Rusiński
przewodniczący
Barbara Lewandowska
sprawozdawca
Małgorzata Zwierzyńska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zapisów testamentowych dotyczących sprzedaży nieruchomości i ustalania ceny, zasady naliczania odsetek od świadczeń pieniężnych, stosowanie art. 5 k.c. w sprawach spadkowych."
Ograniczenia: Specyfika stanu faktycznego, w tym cechy nieruchomości i okoliczności sprzedaży.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy interpretacji woli spadkodawcy i wykonania zapisu testamentowego, co jest częstym problemem prawnym. Dodatkowo, kwestia ustalenia ceny sprzedaży nieruchomości i naliczania odsetek stanowi praktyczne wyzwanie.
“Czy spadkobierca może sprzedać majątek za "dowolną" cenę? Sąd Apelacyjny rozstrzyga spór o zapis testamentowy.”
Dane finansowe
WPS: 417 000 PLN
zapłata: 42 500 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.