I ACa 712/12

Sygn. akt I ACa 712/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 października 2013 roku Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Alicja Surdy Sędzia: Sędzia: SA Zbigniew Grzywaczewski (spr.) SA Ewa Popek Protokolant Sekretarz sądowy Maciej Mazuryk po rozpoznaniu w dniu 16 października 2013 roku w Lublinie na rozprawie sprawy z powództwa A. K. przeciwko R. K. i M. K. o ustalenie na skutek apelacji pozwanego R. K. od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 9 lipca 2012 roku, sygnatura akt I C 741/10 I. prostuje oczywistą omyłkę zawartą w punkcie IV zaskarżonego wyroku w ten sposób, że kwotę „3400” zastępuje kwotą 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych; II. oddala apelację; III. nie obciąża pozwanego R. K. kosztami procesu za drugą instancję; IV. przyznaje adwokat M. P. od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Lublinie) wynagrodzenie w kwocie 3321 (trzy tysiące trzysta dwadzieścia jeden) złotych brutto tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt I ACa 712/12 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 9.07.2012 r., Sąd Okręgowy w Lublinie ustalił, że umowa darowizny zawarta dnia (...) r. pomiędzy pozwanym R. K. a pozwanym M. K. jest nieważna oraz orzekł o kosztach na rzecz adwokata z urzędu. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że powód A. K. jest synem pozwanego R. K. i J. T. . Ojciec powoda R. K. od (...) przebywa w Wojewódzkim (...) w S. , gdzie został umieszczony na podstawie postanowienia Sądu Wojewódzkiego w L. z dnia (...) roku w sprawie sygn. akt IV Ko (...) w związku z umorzeniem postępowania karnego na skutek jego niepoczytalności. W związku powyższym do chwili obecnej stosowany jest wobec pozwanego R. K. środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w (...) (postanowienie Sądu Okręgowego IV Ko (...) ). Pozwany R. K. choruje (...) w związku z rozpoznaniem u niego zaburzeń (...) , z występującymi fazami (...) , przy czym pojawiające się u niego urojenia wiązały się najczęściej z nieprzemyślaną, często „bezsensowną” działalnością. Mimo wieloletniego leczenia szpitalnego jest on w dalszym ciągu bezkrytyczny wobec swojej choroby i potrzeby farmakoterapii, jest również bezkrytyczny wobec swojego postępowania i podejmowanych przez siebie decyzji – w tym nieprzemyślanych, niecelowych zakupów i nierealistycznych planów życiowych. Od wiosny (...) roku u pozwanego R. K. nastąpiła kolejna zmiana fazy z (...) . Pozwany stał się ożywiony, załatwiał różne sprawy, domagał się zaprzestania leczenia, które w jego ocenie było niepotrzebne, był zupełnie bezkrytyczny do swojego stanu (...) . W (...) roku powód udał się do szpitala (...) do ojca wraz z notariusz B. F. z R. z zamiarem sporządzenia umowy darowizny gospodarstwa rolnego. Po rozmowie z pozwanym R. K. i lekarzem notariusz odmówiła sporządzenia aktu notarialnego. Dnia (...) roku powód wystąpił z wnioskiem do Sądu Okręgowego w L. o ubezwłasnowolnienie całkowite ojca R. K. . W dniu (...) roku w Szpitalu (...) (...) w S. przed notariuszem B. Ś. z Kancelarii Notarialnej w B. , pozwany R. K. i M. K. zawarli umowę darowizny na mocy, której R. K. darował swojemu bratu M. K. gospodarstwo rolne, składające się z działek nr (...) obszaru 15,99 ha z zabudowaniami położonych we wsi S. gmina B. . Notariusz B. Ś. przed podpisaniem aktu notarialnego nie konsultowała się z lekarzami oddziału szpitalnego, w którym przebywał pozwany, odnośnie jego stanu zdrowia. Gospodarstwo rolne przekazane M. K. było dotychczas dzierżawiona od R. K. przez M. J. , która wspólnie z matką B. L. zajmowała się niniejszym gospodarstwem. Obecnie pozwany R. K. znajduje się w (...) . Jest pobudzony psychoruchowo, w podwyższonym nastroju i napędzie, spontanicznie wypowiada treści (...) , snuje plany biznesowe, codziennie domaga się odstawienia zleconego leczenia. Przez cały okres pobytu w szpitalu pozwany R. K. uważa siebie za osobę (...) , zdolną do prowadzenia gospodarstwa rolnego, a nawet do założenia nowych podmiotów gospodarczych typu stadnina koni. W okresach o podwyższonym nastroju i napędzie dokonywał transakcji biznesowych między innymi poprzez zakup drewna od pacjenta, który był w stanie (...) i sprzedawał drewno, którego nie miał. W dopuszczonej w przedmiotowej sprawie opinii (...) i (...) dotyczącej pozwanego R. K. biegli wskazali, iż badany od ponad (...) lat choruje (...) , występują u niego bowiem zaburzenia (...) Pomimo leczenia pozwany A. K. jest w dalszym ciągu bezkrytyczny wobec swojej choroby i potrzeb farmakoterapii, jest również bezkrytyczny wobec swojego postępowania i podejmowanych przez siebie decyzji – w tym nieprzemyślanych, niecelowych zakupów i nierealistycznych planów życiowych, nie postrzega obiektywnie swojego postępowania. Widoczne są u niego wyraźne, utrwalone cechy (...) : bladość aktywna niedostosowanie reakcji emocjonalnych, formalne zaburzenia toku myślenia, izolacja społeczna, destrukcja (...) . Biegli wskazali, iż rokowania badanego są niepomyślne. Reasumując biegli wskazali, iż (...) , zwłaszcza połączona z dużym już obecnie nasileniem objawów ubytkowych, ciągłym brakiem krytycznej oceny swojego stanu (...) i postępowania oraz zaznaczającym się spadkiem sprawności intelektualnej powoduje, że pozwany R. K. utracił zdolność racjonalnego oceniania znaczenia i konsekwencji podejmowanych przez siebie decyzji –a zatem także do podejmowania ważnych prawnie czynności. Biegli jednoznacznie zaopiniowali, iż w dniu (...) roku pozwany R. K. miał zniesioną zdolność świadomego i swobodnego podjęcia decyzji oraz wyrażenia woli, w rozumieniu art. 82 k.c. W opinii ustnej uzupełniającej biegły (...) M. M. wskazał dodatkowo, iż choroba pozwanego trwa nieprzerwanie od (...) roku, a sam okres internacji trwa już (...) . U badanego rozpoznano również uzależnienie od alkoholu. R. K. cechuje obecnie niewysoki intelekt i przede wszystkim deterioracja wynikająca z przewlekłej choroby (...) , czyli po prostu (...) spowodowana trwającym ponad (...) procesem chorobowym, sprawiające, iż szanse na leczenie odwykowe u opiniowanego są bardzo skromne. Biegły podał, iż nie ustalano jakie leki przyjął R. K. w dniu (...) roku, przy czym wskazał, iż były to prawdopodobnie takie same leki, jakie przyjmuje obecnie, bowiem w ostatnim okresie u badanego nie ma większych zmian w leczeniu. Reasumując biegły wskazał, iż R. K. jest ciężko chory (...) i byłby jeszcze w gorszym stanie, gdyby (...) lat spędził na wolności, ponieważ przebywając na wolności nie leczył się systematycznie i spożywał alkohol, a taki tryb życia doprowadziłby go do jeszcze większego nasilenia objawów ubytkowych. Składająca w tym samym dniu opinię ustną uzupełniającą biegła (...) M. S. przyłączyła się do złożonej przez biegłego (...) opinii ustnej uzupełniającej . Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się na wskazanych powyżej dowodach. Sąd obdarzył wiarą zeznania A. K. w zakresie w jakim korelowały one z ustalonym przez Sąd stanem faktycznym. Powód w sposób szczery i spójny opisał łączące go stosunki z ojcem R. K. , przyznał, iż w (...) roku był w szpitalu (...) u ojca w celu sporządzenia aktu notarialnego, dotyczącego darowania na jego rzecz gospodarstwa rolnego R. K. . Nie ukrywał, iż to pozwany zmienił wówczas zdanie i odmówił podpisania aktu notarialnego, sporządzenia którego nie podjęła się również ostatecznie przybyła do szpitala notariusz. Sąd uznał za rzeczowe i spójne zeznania kolejnego świadka W. B. , która będąc lekarzem w szpitalu (...) w S. zobrazowała proces leczenia oraz określiła (...) pozwanego R. K. . Zeznania niniejszego świadka były zbieżne z dopuszczoną w przedmiotowej sprawie opinią (...) w zakresie, w którym W. B. podała, iż badany nie chce się leczyć bowiem uważa się za osobę zdrową (...) , ma szereg planów zawodowych, które próbuje również wprowadzać w życie w szpitalu oraz w zakresie w jakim wskazała, że stan zdrowia R. K. jest niezmienny od kilkunastu lat. Sąd nie znalazł również podstaw do kwestionowania zeznań J. T. matki powoda, M. J. - siostry ciotecznej pozwanego oraz B. L. , przy czym zeznania tych świadków miały marginalne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Sąd uznał za wiarygodne zeznania B. Ś. notariusza, który w dniu (...) roku sporządził akt notarialny w szpitalu (...) w S. w zakresie w jakim zobrazował on przebieg zdarzeń mających miejsce w dniu sporządzenia umowy darowizny. Na obdarzenie wiarą nie zasługują jednak jego zeznania w zakresie w którym wskazał on, że R. K. w omawianym dniu był zdolny do świadomego i swobodnego zawarcia umowy, bowiem w tym zakresie były one sprzeczne z opinią biegłych oraz zeznaniami W. B. . Należy podnieść, iż ocena stanu zdrowia (...) osoby przebywającej od wielu lat w szpitalu (...) wymaga z pewnością wiedzy specjalnej, której B. Ś. , jak sam przyznał, nie posiadał. Z dużą ostrożnością Sąd podszedł do zeznań R. K. , u którego stwierdzono występowanie (...) . Niezgodne z prawdą były jego twierdzenia, iż A. K. nie jest jego dzieckiem, bowiem okoliczność ta została potwierdzona w dołączonym do akt niniejszej sprawy odpisem skróconym aktu urodzenia. Jego subiektywne odczucia dotyczące stanu zdrowia (...) z pewnością związane są z występującą u niego (...) . Niewiarygodne, bowiem sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, były zeznania pozwanego M. K. , w zakresie w którym wskazywał, że stan zdrowia R. K. , podczas sporządzania aktu notarialnego, był „normalny” i wystarczający do zawierania umów. Sąd zauważył, że w niniejszej sprawie zasięgnięto opinii biegłych w zakresie (...) . W ramach kontroli merytorycznej i formalnej opinii biegłych, nie dopatrzył się Sąd nieprawidłowości pozwalających na odebranie złożonym opiniom przymiotu pełnowartościowego źródła dowodowego. Biegli wskazali bowiem wszelkie przesłanki przyjętego rozumowania, przedstawili także jego tok. Wnioski płynące z opinii przedstawione są klarownie i logicznie wynikają z przyjętych podstaw. Sąd nie dopatrzył się błędów logicznych, niezgodności z życiowym doświadczeniem bądź też niespójności z pozostałym materiałem dowodowym. W tych warunkach opinie biegłych posłużyły za pełnowartościową podstawę dokonanych ustaleń faktycznych. Na rozprawie w dniu (...) roku Sąd oddalił wniosek dowodowy o przesłuchanie świadka F. K. na okoliczność sporządzenia umowy dzierżawy pomiędzy R. K. a M. L. z uwagi na to, iż wskazany środek dowodowy nie służyłby wykazaniu faktu, który miał dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Oddalony został również wniosek dowodowy o przesłuchanie świadka notariusz B. F. na okoliczność stanu zdrowia (...) i fizycznego R. K. oraz wskazania przyczyn odmowy sporządzenia aktu notarialnego z uwagi na to, iż ocena sytuacji zdrowotnej pozwanego wymagała wiadomości specjalnych i w tym celu sąd dopuścił w niniejszej sprawie opinię sądowo- (...) Za zbędne Sąd uznał dołączenie w celach dowodowych akt sprawy III RC (...) Sądu Rejonowego w R. z powództwa R. K. przeciwko A. K. o ustalenie wygaśnięcia alimentów na rzecz powoda na okoliczność ustalenia relacji pomiędzy stronami z uwagi na to, że przedmiotowe okoliczności nie byłyby decydujące przy rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy. Na rozprawie w dniu 25 czerwca 2012 roku Sąd oddalił wniosek pełnomocnika pozwanego R. K. i pozwanego M. K. o wywołanie nowej opinii biegłych (...) , bowiem uznał, iż nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia zgłoszonego dowodu, skoro okoliczności, na które został zgłoszony są istotne i sporne, ale zostały już dostatecznie wyjaśnione za pomocą dopuszczonej już w sprawie opinii (...) korelującej jednocześnie z innymi środkami dowodowymi. Sąd zwrócił uwagę, iż pełnomocnik pozwanego, kwestionując po raz kolejny treść dopuszczonej w niniejszej sprawie opinii biegłych, nie podniosła żadnych istotnych zarzutów, które świadczyłyby o nie sprostaniu przez biegłych odpowiedzi na postawione pytanie. Zarzucanie biegłym nie zwrócenia uwagi na okoliczność jakie leki przyjmował R. K. w dniu sporządzenia aktu notarialnego nie było istotne przy odpowiedzi na postawione biegłym pytania, z uwagi na to, że z treści opinii jak również z zeznań W. B. jednoznacznie wynikało, iż od wielu lat wobec pozwanego prowadzone jest takie samo leczenie. Podstawę prawną żądania powoda, dotyczącego ustalenia nieważności umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego, podpisanej w dniu (...) roku przed notariuszem B. Ś. z Kancelarii Notarialnej w B. pomiędzy R. K. a M. K. , stanowi art. 189 k.p.c. w myśl, którego powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, o ile ma w tym interes prawny. Istnienie interesu prawnego stanowi materialnoprawną przesłankę powództwa o ustalenie, którą Sąd bada z urzędu. Przesłanka ta decyduje o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda. Powód ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego z dnia (...) roku, w oparciu o treść art. 189 k.p.c. Należy bowiem mieć na względzie, iż powód A. K. jest jedynym dzieckiem pozwanego R. K. , a co za tym idzie przyszłym jego spadkobiercą. Dlatego też nie ma wątpliwości, iż przedmiotowa umowa darowizny gospodarstwa rolnego stanowi zagrożenie dla jego prawnie chronionych interesów. Powodowi, w związku ze świadczeniem przez R. K. na rzecz M. K. kosztem swojego majątku, grozi jego utrata w przyszłości. Należy bowiem mieć na względzie, iż powód A. K. mógłby nabyć przedmiotowy majątek jako osoba uprawniona do dziedziczenia ustawowego po śmierci swojego ojca. Sąd wskazał, iż powództwo o ustalenie prawa lub stosunku prawnego jest możliwe nie tylko wówczas gdy interes prawny wynika z bezpośredniego zagrożenia prawa powoda, ale także gdy zmierza do zapobieżenia temu zagrożeniu. Powód musi udowodnić w procesie o ustalenie, że ma interes prawny w wytoczeniu powództwa przeciwko konkretnemu pozwanemu, który przynajmniej potencjalnie, stwarza zagrożenie dla jego prawnie chronionych interesów (tak też Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 11 marca 2010 roku I ACa 91/10, por. II CSK 33/09 LEX nr 515730). Po uznaniu, iż powód miał interes prawny w ustaleniu nieważności umowy darowizny, należało ustalić czy zawarta w dniu (...) roku umowa darowizny pomiędzy R. K. a M. K. jest ważna w rozumieniu 58 § 1 k.c. W niniejszej sprawie powód wnosząc o ustalenie nieważności umowy darowizny powoływał się na wady oświadczenia woli, a w szczególności na treść art. 82 k.c. , wskazującego, iż nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznej. Stan wyłączający świadomość to - najogólniej rzecz ujmując - brak rozeznania, niemożność rozumienia zachowań własnych i zachowań innych osób, niezdawanie sobie sprawy ze znaczenia i skutków własnego postępowania. Stan taki musi przy tym wynikać z przyczyny wewnętrznej, a więc ze stanu, w jakim znajduje się osoba składająca oświadczenie woli, a nie z okoliczności zewnętrznych, w jakich osoba ta się znalazła. Sformułowanie art. 82 k.c. wskazuje, że wada oświadczenia woli określona w tym przepisie obejmuje dwa różne stany faktyczne, które mogą występować samodzielnie, trzeba jednak zauważyć, że granica między stanem wyłączającym świadome powzięcie decyzji, a stanem wyłączającym swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli jest bardzo płynna. Powzięcie decyzji i wyrażenie woli jest swobodne, gdy zarówno proces decyzyjny, jak i uzewnętrznienie woli nie zostały zakłócone przez destrukcyjne czynniki wynikające z właściwości psychiki czy procesu myślowego osoby składającej oświadczenie woli. Stan wyłączający swobodę musi również wynikać z przyczyny wewnętrznej, umiejscowionej w samym podmiocie składającym oświadczenie woli, a nie w sytuacji zewnętrznej. Tak pojmowanemu brakowi swobody towarzyszyć będzie natomiast najczęściej także pewne ograniczenie świadomości. Stan wyłączający świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli nie może być rozumiany dosłownie, wobec czego nie musi oznaczać całkowitego zniesienia świadomości i ustania czynności mózgu. Wystarczy istnienie takiego stanu, który oznacza brak rozeznania, niemożność rozumienia posunięć własnych i posunięć innych osób oraz niezdawanie sobie sprawy ze znaczenia i skutków własnego postępowania (Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 lutego 2006 roku IV CSK 7/05). Z dopuszczonej w przedmiotowej sprawie opinii (...) jednoznacznie wynika, iż w dniu (...) roku R. K. miał zniesioną zdolność świadomego i swobodnego podjęcia decyzji oraz wyrażenia woli. Związane jest to bowiem z tym, iż od ponad (...) lat pozwany choruje (...) związku z rozpoznaniem u niego (...) . Podczas (...) pobytu w szpitalu (...) występowały u niego wyraźne (...) . Pomimo tak długiego leczenia R. K. jest w dalszym ciągu bezkrytyczny wobec swojej choroby i potrzeb farmakoterapii jak również bezkrytyczny wobec swojego postępowania i podejmowanych przez siebie decyzji w tym nieprzemyślanych niecelowych zakupów i nierealistycznych planów życiowych. Pozwany nie postrzega obiektywnie znaczenia swojego postępowania. Widoczne są u niego wyraźne utrwalone cechy przewlekłej (...) : (...) , formalne zaburzenia toku myślenia, izolacja społeczna. Destrukcja zrębu osobowości. Co istotne, biegli w niniejszej sprawie przywołali treść opinii okresowej o stanie zdrowia (...) R. K. sporządzonej do sprawy o sygn. akt IV Ko (...) z której jednoznacznie wynika, iż tuż przed sporządzeniem przedmiotowego aktu notarialnego u badanego nastąpiła kolejna zmiana fazy z (...) . Pozwany stał się ożywiony, załatwiał różne sprawy, domagał się zaprzestania leczenia, które w jego ocenie było niepotrzebne, był zupełnie bezkrytyczny do swojego stanu zdrowia (...) . W. B. , lekarz pracujący w Wojewódzkim (...) w S. wskazała, iż w jej ocenie R. K. , z uwagi na stan zdrowia, nie mógł podjąć świadomej decyzji, co do zawarcia umowy przenoszącej własność. Dodała również, iż stan zdrowia pozwanego od wielu lat ulega jedynie niewielkim zmianom dotyczącym nastroju i napędu, natomiast sposób myślenia od wielu lat nie ulega zmianie. Analizując zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy Sąd wskazał, iż z uwagi na utrzymującą się od wieli lat u pozwanego R. K. (...) połączoną z dużym nasileniem objawów ubytkowych, ciągłym brakiem krytycznej oceny swojego stanu (...) i postępowania oraz zaznaczającym się spadkiem sprawności intelektualnej, w dniu (...) roku pozwany R. K. znajdował się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji, co skutkowało ustaleniem nieważności złożonego przez niego wówczas oświadczenia woli. Rozstrzygnięcie o kosztach sądowych Sąd uzasadnił treścią art. 102 k.p.c. Nieuiszczone koszty sądowe, od których powód był zwolniony, na podstawie art. 113 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2005 roku, Nr 167 poz. 1398 ze zmianami), przejęte zostały na rzecz Skarbu Państwa wobec braku podstaw do obciążenia nimi którejkolwiek ze stron, z uwagi na wynik procesu oraz z uwagi na treść postanowień tut. Sądu, zwalniającego strony od kosztów sądowych w całości. Sąd przyznał i nakazał wypłacić adwokat M. P. z sum budżetowych Skarbu Państwa (kasy Sądu Okręgowego w Lublinie) kwotę „3400 zł” powiększoną o stawkę podatku VAT obowiązującą w chwili orzekania tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu. Powyższe uzasadnia treść § 6 pkt 6 w zw. z § 2 ust. 1-3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002r., Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). W złożonej apelacji, pozwany R. K. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi: 1) sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, że przedmiotowa umowa darowizny jest nieważna; 2) naruszenie art. 233 § 1 i art. 328 § 2 kpc poprzez: a) oparcie ustaleń faktycznych jedynie na fragmentach materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a zwłaszcza na opinii biegłych (...) oceniającej stan zdrowia (...) pozwanego R. K. na podstawie jednokrotnego badania tego pozwanego w (...) r., a więc „po upływie siedemnastu miesięcy od chwili dokonania przez strony czynności prawnej darowizny”; b) oddalenie wniosków dowodowych pozwanego o dopuszczenie dowodu z opinii innych biegłych (...) , o przesłuchanie w charakterze świadka notariusza B. F. oraz o dołączenie akt sprawy Sądu Rejonowego w R. III RC (...) na okoliczności wskazane we wnioskach dowodowych; 3) naruszenie art. 189 kpc poprzez przyjęcie, że powód ma interes prawny w unieważnieniu w/w „aktu notarialnego”; 4) naruszenie § 2, § 6 pkt 6 i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348, ze zm.) poprzez zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu zaniżonego wynagrodzenia adwokackiego w kwocie 3400 złotych powiększonego o podatek VAT podczas, gdy stawka minimalna wynosi 3600 złotych. Wniósł o jego zmianę i oddalenie powództwa, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zmianę orzeczenia w części wynagrodzenia pełnomocnika poprzez jego podwyższenie do kwoty 3600 złotych plus VAT. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja podlega oddaleniu. Podniesione w apelacji zarzuty są bezpodstawne i nie mogą prowadzić do podważenia zaskarżonego wyroku, z tym że zarzut z punktu 2 „b” jest niedopuszczalny, a zarzut z punktu 4 nie uzasadnia zmiany zaskarżonego orzeczenia lecz jego sprostowanie jako oczywistej omyłki. Sąd Apelacyjny podziela wszystkie ustalenia i wnioski Sądu I instancji i uznaje je za własne. Na wstępie należy stwierdzić, że zarzut apelacji z punktu 2 „b” dotyczący oddalenia przez Sąd I instancji wniosków dowodowych jest niedopuszczalny, gdyż po ich oddaleniu, działający z profesjonalnym pełnomocnikiem skarżący pozwany nie zgłosił do protokołu rozprawy zastrzeżenia w trybie art. 162 kpc (vide k. 117 i 117 v oraz 237 v), a to oznacza utratę takiego zarzutu w apelacji (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27.10.2005 r., III CZP 55/05, OSNC 2006, z. 9, poz. 144 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10.08.2006r., V CSK 237/06, Biul. SN 2006/11/ (...) ). Na marginesie należy zauważyć, że Sąd I instancji podał logiczne argumenty, dlaczego oddalił te wnioski dowodowe. Podstawowe znaczenie w sprawie mają zarzuty z punktu 1 i 2 „a” apelacji, a mianowicie, że Sąd I instancji oparł się jedynie na części materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a zwłaszcza na opinii biegłych (...) i przez to dopuścił się sprzeczności ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Jednoznacznie należy stwierdzić, że zarzuty te są nie tylko bezpodstawne, ale też polegają na oczywistym nieporozumieniu. Powód wystąpił z pozwem o ustalenie nieważności umowy darowizny na podstawie art. 82 kc , a dla sprawdzenia takiego zarzutu potrzebne jest posiadanie wiadomości specjalnych i dlatego kluczowe – przesądzające – znaczenie musi mieć tutaj wywołana w sprawie opinia biegłych – (...) M. M. i (...) M. S. ( art. 278 § 1 kpc ), a nie zeznania (wyjaśnienia) stron, czy świadków, którzy takich wiadomości specjalnych nie posiadają. Opinia tych biegłych jest natomiast jednoznaczna i kategoryczna, a mianowicie, że w dniu (...) r. (data zawarcia zaskarżonej umowy darowizny) pozwany R. K. miał zniesioną zdolność świadomego i swobodnego podjęcia decyzji oraz wyrażenia woli w rozumieniu art. 82 kc. Sąd I instancji słusznie podkreślił, że biegli ci przywołali też dwie opinie biegłych sporządzone do sprawy IV Ko (...) tuż przed zawarciem przedmiotowej umowy, tj. z dnia (...) r. i tuż po zawarciu tej umowy tj. z dnia (...) r. (k. 214), a wynikają z nich takie same wnioski. Dodatkowo Sąd I instancji trafnie wskazał też na zeznania W. B. , która wprawdzie została przesłuchana w charakterze świadka, ale jest lekarzem (...) i od (...) lat bardzo dobrze zna pozwanego R. K. , gdyż jest (...) oddziału Szpitala (...) , w którym od (...) lat on tam przebywa. Zeznała ona, że stan zdrowia pozwanego R. K. od wielu lat ulega jedynie niewielkim zmianom dotyczącym nastroju i napędu, ale sposób myślenia od wielu lat nie ulega zmianie i nigdy nie było dobrej, zadowalającej remisji. Dodała, że bardzo łatwo ulega on wpływom pacjentów i jej zdaniem, jako lekarza, nie mógł on podjąć świadomej decyzji (k. 100 – 100 v). Dodać tutaj należy, że także obdarowany brat R. K. (pozwany M. K. ) przyznał w trybie art. 299 kpc , iż w czasie odwiedzin, jego brat korzystał z komórki i „dokonywał zakupów” (k. 238 v). Stwierdzić należy, że nieskuteczna jest uwaga uzasadnienia apelacji, że Sąd I instancji przywołał w uzasadnieniu wyroku informacyjne wyjaśnienia powoda, gdyż nie były one podstawą ustaleń co do stanu zdrowia (...) R. K. w dniu (...) r. Jak już wyżej wskazano, podstawą takich ustaleń była wywołana w sprawie opinia biegłych (o czym wyżej). Uzupełniająco należy wskazać, że w toku postępowania międzyinstancyjnego pozwany R. K. został (...) . Stało się to z dniem (...) r., kiedy to postanowienie w tym przedmiocie stało się prawomocne, gdyż ma ono charakter konstytutywny (k. 297 – 304), a w sprawie niniejszej chodziło o stan (...) pozwanego R. K. sprzed ponad dwóch lat wcześniej tj. w dniu (...) r. Tym bardziej, że w sprawie o (...) naczelną przesłanką jest interes osoby, której wniosek dotyczy. W związku z (...) pozwanego R. K. , Sąd Rejonowy w B. prawomocnym postanowieniem z dnia (...) r. ustanowił dla niego kuratora, który został upoważniony do jego reprezentowania w postępowaniach sądowych i zarządu majątkiem oraz zastrzegł, że „w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności umowy darowizny gospodarstwa rolnego dokonanej dnia (...) r. ma on dążyć do ustalenia nieważności tej umowy” (k. 321). Całkowicie bezpodstawny, a nawet gołosłowny jest zarzut apelacji naruszenia art. 189 kpc , gdyż w uzasadnieniu apelacji nie ma na ten temat żadnej wzmianki, a argumentacja Sądu I instancji jest i w tym zakresie trafna i wyczerpująca. Jeśli chodzi o wysokość stawki minimalnej wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu to należy uznać, że doszło jedynie do popełnienia oczywistej omyłki, gdyż Sąd I instancji powołał właściwe przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r., w których stawka minimalna wynosi 3600 złotych, a stawka w kwocie 3400 złotych nie występuje. Na podstawie art. 350 § 3 kpc Sąd Apelacyjny sprostował tę omyłkę. Z tych względów, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 kpc orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 102 kpc w zw. z art. 391 § 1 kpc Sąd Apelacyjny nie obciążył skarżącego kosztami procesu za II instancję, a o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu orzekł na podstawie powołanych przez Sąd I instancji przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w zw. z jego § 13 ust. 1 pkt. 2 .