I ACA 7/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód J. K. wniósł o unieważnienie umowy pożyczki i przeniesienia własności nieruchomości na zabezpieczenie, zawartej z pozwanym R. M. (1). Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając, że powód nie znajdował się w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji ani swobodę działania, mimo lekkiego upośledzenia umysłowego i zaburzeń lękowo-depresyjnych. Sąd Okręgowy nie podzielił wniosków opinii biegłych, uznając, że powód rozumiał ogólny sens aktu notarialnego i miał świadomość zawarcia umowy pożyczki, a jego ograniczona zdolność do zrozumienia odległych następstw i podatność na sugestie osób trzecich nie wyłączały swobody podjęcia decyzji. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok, stwierdzając nieważność umowy. Sąd Apelacyjny uznał, że sąd pierwszej instancji naruszył art. 233 § 1 k.p.c. poprzez nieuprawnioną ocenę opinii biegłych. Sąd Apelacyjny podkreślił, że sąd nie może w miejsce wniosków biegłego wprowadzać własnych twierdzeń wymagających wiadomości specjalnych. Sąd Apelacyjny przyjął, że decyzja o zawarciu umowy nie została podjęta przez powoda swobodnie, co stanowiło przesłankę z art. 82 k.c. Ponadto, sąd uznał, że wystąpiła również druga przesłanka z art. 82 k.c. – brak świadomości powziętej decyzji i wyrażenia woli. Biegli zgodnie stwierdzili, że powód nie miał świadomości znaczenia podejmowanej czynności prawnej i nie potrafił przewidzieć jej konsekwencji. Sąd Apelacyjny uznał, że umowa była skomplikowana, a jej postanowienia (nieoprocentowana pożyczka, krótki termin spłaty) potęgowały trudności powoda ze zrozumieniem jej istoty. Sąd Apelacyjny stwierdził również, że nikt nie podjął próby wyjaśnienia powodowi istoty umowy w sposób dla niego zrozumiały. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny zmienił wyrok i stwierdził nieważność umowy, zasądzając od pozwanego na rzecz powoda koszty procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 82 k.c. w kontekście oceny opinii biegłych i stanu psychicznego stron umowy.
Dotyczy specyficznych okoliczności sprawy, w tym stanu zdrowia powoda i charakteru umowy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa pożyczki i przeniesienia własności nieruchomości na zabezpieczenie jest nieważna z powodu braku świadomości lub swobody powoda przy jej zawieraniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa jest nieważna z powodu braku świadomości i swobody powoda przy jej zawieraniu.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił opinie biegłych, którzy stwierdzili u powoda upośledzenie umysłowe i brak swobody w podejmowaniu decyzji. Sąd Apelacyjny przyjął, że powód nie miał świadomości znaczenia podejmowanej czynności prawnej i nie potrafił przewidzieć jej konsekwencji, co stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności umowy na podstawie art. 82 k.c.
Czy sąd może samodzielnie oceniać opinie biegłych w kwestiach wymagających wiadomości specjalnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może w miejsce wniosków biegłego wprowadzać własnych twierdzeń wymagających wiadomości specjalnych.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że sąd pierwszej instancji nieuprawnienie nie podzielił wniosków opinii biegłych dotyczących stanu psychicznego powoda, zamiast tego wprowadzając własne oceny. Sąd nie może rozstrzygać kwestii medycznych wbrew opinii biegłego specjalisty.
Czy lekkie upośledzenie umysłowe i podatność na sugestie osób trzecich wyłączają swobodę podjęcia decyzji i wyrażenia woli w rozumieniu art. 82 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w okolicznościach sprawy, gdy te czynniki prowadziły do braku świadomości znaczenia podejmowanej czynności prawnej, wyłączają swobodę.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że stan powoda, w tym lekkie upośledzenie umysłowe i podatność na sugestie, w połączeniu z brakiem zrozumienia istoty skomplikowanej umowy, prowadził do braku świadomości znaczenia podejmowanych działań i braku swobody w podjęciu decyzji, co skutkowało nieważnością umowy na podstawie art. 82 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. K. | osoba_fizyczna | powód |
| R. M. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Stan wyłączający świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli nie musi oznaczać zupełnego zaniku świadomości, a brak świadomości charakteryzuje się brakiem rozeznania, niemożnością zrozumienia posunięć własnych lub innych osób, niezdawaniem sobie sprawy ze znaczenia własnego postępowania.
Pomocnicze
k.c. art. 84
Kodeks cywilny
k.c. art. 388
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i brak wszechstronnego ich rozważenia.
k.p.c. art. 278
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek skorzystania z opinii biegłego, gdy dla rozstrzygnięcia sprawy wymagane są wiadomości specjalne.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres postępowania apelacyjnego.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Obciążenie stron kosztami sądowymi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwa ocena dowodów (opinii biegłych) przez Sąd Okręgowy. • Brak świadomości i swobody powoda przy zawieraniu umowy, wynikający z jego stanu psychicznego i skomplikowania umowy. • Naruszenie przez Sąd Okręgowy obowiązku korzystania z opinii biegłych w sprawach wymagających wiadomości specjalnych.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Sądu Okręgowego, że powód rozumiał sens umowy i miał świadomość jej zawarcia, a jego ograniczenia nie wyłączały swobody decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Sąd nie może bowiem w miejsce wniosków biegłego wprowadzać własnych twierdzeń wymagających wiadomości specjalnych. • Opinia biegłego, która nie przekonała sądu, nie może być weryfikowana, a zwłaszcza dyskwalifikowana co do wniosków, bez posłużenia się wiedzą specjalistyczną. • Stan wyłączający świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli nie może być rozumiany dosłownie, nie musi więc oznaczać zupełnego zaniku świadomości.
Skład orzekający
Andrzej Daczyński
przewodniczący
Małgorzata Gulczyńska
sędzia sprawozdawca
Karol Ratajczak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 82 k.c. w kontekście oceny opinii biegłych i stanu psychicznego stron umowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności sprawy, w tym stanu zdrowia powoda i charakteru umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd drugiej instancji koryguje błędy sądu pierwszej instancji w ocenie dowodów, szczególnie opinii biegłych, co jest kluczowe w sprawach dotyczących stanu psychicznego stron. Podkreśla znaczenie ochrony osób o ograniczonej zdolności do czynności prawnych.
“Sąd Apelacyjny: Błędy sądu pierwszej instancji w ocenie opinii biegłych mogą prowadzić do nieważności umowy.”
Dane finansowe
koszty zastępstwa procesowego: 10 856 PLN
koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym: 6642 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.